B Test A B C D 700 650 600 550 550 550 750 780 1 2 poziom morza Ń Niedzica opanisko Niedzica-Zamek Niedzica Zamek Niedzica Zapora Elektrownia Wodna Niedzica Zamek Dunajec Pawilon Wystawowy Kapl. św. Michała J. Czorsztyńskie J. Sromowce Zamkowy 49° 25' 20°19' 49° 25' Skala 1:25 000 504 184-610-662-904 12·22·52·62 6·8·10·13·18 Droga do Zamku Plac Bernardyński Bernardyńska Sukiennicza Koletek ś . SebastianaMiodowa Bożego Ciała Św. Agnieszki Grodzka Mei-sel sa J. DIETLA ŚW. IDZIEGO STRADOMSKA Ś Planty Wyższe Seminarium Duchowne Wyższe Seminarium Duchowne Zamek Królewski atedra 50°03'15'' 19°56'30'' Skala 1:10 000 Wisła Wisła San Bu Zamość Lublin Radom Kraków Tarnów Rzeszów Łódź WARSZAWA Przemyśl Br Dąbrowa Górnicza Kielce Częstochowa 52° 21° 50° 21° 23° Skala 1:6 000 000 6 Uzupełnij zdania na podstawie rysunku. 0–2 p. Wysokość punktu na Ziemi mierzona od określonej wysokości to wysokość . Zapisuje się ją w . Na rysunku została oznaczona cyfrą . 7 Wykonaj polecenia na podstawie rysunku poziomicowego. 0–2 p. a) Oblicz, jaką wysokość musi pokonać turysta idący z punktu D na szczyt oznaczony krzyżykiem. b) Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Weź pod uwagę nachylenie terenu. Turysta wchodzący na szczyt pokona stromo nachylony teren, jeśli będzie się wspinał z punktu A / C. 8 Aby lepiej przedstawić ukształtowanie terenu, na mapach hipsometrycznych stosuje się poziomice i skalę barw. Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedzi A lub B oraz 1 lub 2. 0–1 p. A. niziny, które na mapie przedstawia się za pomocą odcieni barwy 1. zielonej. B. wyżyny, 2. żółtej. Obszary leżące powyżej 300 m n.p.m. i mające wysokości względne do 300 m to 9 Wpisz obok odpowiednich rodzajów map właściwe numery, którymi oznaczono ich fragmenty. 0–2 p. 10 Wymień dwa sposoby orientowania mapy w terenie. 0–1 p. 1. 2. 1 2 3 A. Mapa krajobrazowa. B. Plan miasta. C. Mapa turystyczna. Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test A imię i nazwisko klasa data granice pasów rzeźby terenu Skala 1:13 000 000 A C C B A Krajobrazy Polski, część 1 Test sprawdzający – rozdział 2 1 Na mapie zaznaczono wybrane pasy rzeźby terenu w Polsce, a obok zamieszczono zdjęcia niektórych pasów. Wykonaj polecenia na podstawie zaprezentowanych materiałów. 0–3 p. a) Wpisz w puste miejsca na fotografiach litery z mapy oznaczające odpowiednie pasy rzeźby terenu. Uwaga: Jedna z fotografii powinna pozostać bez oznaczenia. b) Zapisz nazwy pasów rzeźby terenu oznaczonych na mapie literami A–C. A. B. C. 2 Krajobraz to wygląd fragmentu powierzchni Ziemi tworzony przez kilka elementów. Zaznacz podpunkt, w którym nie został wymieniony element krajobrazu. 0–1 p. A. Skały budujące podłoże. B. Wiatry wiejące na Ziemi. C. Wody powierzchniowe. 3 Na rysunku przedstawiono formę terenu występującą na Wybrzeżu Słowińskim. Skreśl niewłaściwe wyrazy tak, aby tekst dotyczący powstania tej formy był zgodny z prawdą. 0–2 p. Ważnym elementem krajobrazu Wybrzeża Słowińskiego są wybrzeża wysokie, zwane też plażami / klifami. Do ich utworzenia przyczyniają się głównie wiatry / fale morskie. Podcięty brzeg się osuwa, a materiał skalny z brzegu jest przenoszony w głąb lądu / morza. Grupa A Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
A Test 1 2 Giżycko Mikołajki J. Śniardwy Ełk 3 Skala 1:4 500 000 Łyna 4 Oceń, czy podane informacje dotyczące wybrzeży Morza Bałtyckiego są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. Nadbrzeża są porośnięte głównie przez lasy liściaste. P F 2. Wydmy porasta między innymi piaskownica zwyczajna. P F 3. Latarnie morskie zwiększają bezpieczeństwo żeglugi. P F 5 Na mapie pasa pojezierzy zaznaczono trzy obiekty występujące na Pojezierzu Mazurskim. Wybierz właściwe spośród podanych nazw. Wpisz je obok cyfr, którymi te obiekty oznaczono na mapie. 0–2 p. Ruciane-Nida Olsztyn Jezioro Mikołajskie jezioro Mamry wzgórze polodowcowe – Szeska Góra wzgórze polodowcowe – Krzemieniucha 6 Na terenie naszego kraju znajdują się trzy duże pojezierza. Uzupełnij poniższe zdania właściwymi odpowiedziami spośród podanych. 0–2 p. Największe jeziora występują A / B części pasa, na Pojezierzu C / D. Za ich powstanie odpowiada E / F. A. we wschodniej C. Pomorskim E. topnienie lądolodu B. w zachodniej D. Mazurskim F. duża liczba rzek 1. 2. 3. 7 Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedzi A lub B oraz 1 lub 2. 0–1 p. Nizina Mazowiecka ma dogodne warunki do rozwoju A. rolnictwa, ponieważ 1. płyną przez nią duże rzeki. B. przemysłu, 2. ma ona charakter równinny. 1. 2. 3. 8 Podaj trzy charakterystyczne cechy krajobrazu wielkomiejskiego. 0–2 p. 9 Uzupełnij zdania dotyczące jednego z przedstawionych na fotografiach symboli Warszawy. W herbie Warszawy znajduje się obiekt przedstawiony na zdjęciu . Jego nazwa to . 0–2 p. A B Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test B imię i nazwisko klasa data granice pasów rzeźby terenu Skala 1:13 000 000 A C C B Krajobrazy Polski, część 1 Test sprawdzający – rozdział 2 1 Na mapie zaznaczono wybrane pasy rzeźby terenu w Polsce, a obok zamieszczono zdjęcia niektórych pasów. Wykonaj polecenia na podstawie zaprezentowanych materiałów. 0–3 p. a) Wpisz w puste miejsca na fotografiach litery z mapy oznaczające odpowiednie pasy rzeźby terenu. Uwaga: Jedna z fotografii powinna pozostać bez oznaczenia. b) Zapisz nazwy pasów rzeźby terenu oznaczonych na mapie literami A–C. A. B. C. 2 Krajobraz to wygląd fragmentu powierzchni Ziemi tworzony przez kilka elementów. Zaznacz podpunkt, w którym nie został wymieniony element krajobrazu. 0–1 p. A. Ukształtowanie powierzchni. B. Szata roślinna i świat zwierzęcy. C. Wiatry wiejące na Ziemi. 3 Na zdjęciu przedstawiono element krajobrazu Wybrzeża Słowińskiego. Skreśl niewłaściwe wyrazy tak, aby tekst dotyczący powstania tego elementu był zgodny z prawdą. 0–2 p. Ważnym elementem krajobrazu Wybrzeża Słowińskiego są wybrzeża niskie, wzdłuż których ciągną się plaże / klify. Do ich utworzenia przyczyniają się głównie wiatry / morskie fale. Na niektórych fragmentach tego wybrzeża powstały również pustynie / wydmy. Grupa B Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
B Test 4 Oceń, czy podane informacje dotyczące wybrzeży Morza Bałtyckiego są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. Nadbrzeża są porośnięte głównie przez lasy iglaste. P F 2. Wydmy porasta między innymi mikołajek nadmorski. P F 3. Porty rybackie są schronieniem dla kutrów. P F 5 Na mapie pasa pojezierzy zaznaczono trzy obiekty występujące na Pojezierzu Mazurskim. Wybierz właściwe spośród podanych nazw. Wpisz je obok cyfr, którymi te obiekty oznaczono na mapie. 0–2 p. Mikołajki Węgorzewo jezioro Śniardwy jezioro Tałty wzgórze polodowcowe – Szeska Góra wzgórze polodowcowe – Krzemieniucha 6 Na terenie naszego kraju znajdują się trzy duże pojezierza. Uzupełnij poniższe zdania właściwymi odpowiedziami spośród podanych. 0–2 p. Największe jeziora występują A / B części pasa, na Pojezierzu C / D. Za ich powstanie odpowiada E / F. A. w zachodniej C. Pomorskim E. topnienie lądolodu B. we wschodniej D. Mazurskim F. duża liczba rzek 1. 2. 3. 7 Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedzi A lub B oraz 1 lub 2. 0–1 p. Dawniej Nizinę Mazowiecką porastały gęste lasy. Zostały one w większości wycięte ze względu na dogodne warunki do rozwoju A. rolnictwa, ponieważ 1. ta nizina ma charakter równinny. B. przemysłu, 2. przez tę nizinę płyną duże rzeki. 1. 2. 3. 9 Uzupełnij zdania dotyczące jednego z przedstawionych na fotografiach symboli Warszawy. 0–2 p. 8 Podaj trzy charakterystyczne cechy krajobrazu wielkomiejskiego. 0–2 p. W Łazienkach Królewskich znajduje się pałac, który przedstawiono na zdjęciu . Jego nazwa to . A B 1 2 3 Skala 1:4 500 000 Giżycko Olsztyn J. Mamry Ełk Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test A imię i nazwisko klasa data Krajobrazy Polski, część 2 Test sprawdzający – rozdział 2 1 Ponumeruj zdania od 1 do 5 tak, aby poprawnie przedstawiały kolejne etapy powstania obecnego krajobrazu Wyżyny Śląskiej. 0–2 p. Powstanie kopalń. Odkrycie węgla kamiennego. Słabo zaludniona kraina porośnięta lasem. Utworzenie krajobrazu miejsko-przemysłowego. Wybudowanie osiedli i miasteczek wokół miejsc wydobycia węgla. granice pasów rzeźby terenu Skala 1:13 000 000 D C B A 2 Na mapie literami A–D zaznaczono wybrane krainy geograficzne Polski, a na fotografiach przedstawiono dziedzictwo kulturowe tych krain. Wykonaj polecenia na podstawie zaprezentowanych materiałów. 0–4 p. a) Zapisz nazwy krain geograficznych zaznaczonych na mapie literami A–D. A. B. C. D. b) Wpisz właściwe litery w puste miejsca na fotografiach prezentujących dziedzictwo kulturowe krain zaznaczonych na mapie. 3 Podaj na podstawie opisu nazwę formy terenu oraz nazwę krainy geograficznej, dla której ta forma jest charakterystyczna. 0–2 p. Forma terenu: Kraina geograficzna: Grupa A Dolina o stromych zboczach. Ma wąskie dno, którym okresowo płynie woda. Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
A Test 4 Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedzi A lub B oraz 1 lub 2. 0–1 p. A. żyto, co jest związane z występowaniem 1. żyznych gleb – czarnoziemów i płowych. B. pszenica, 2. mało żyznych gleb bielicowych. Wyżyna Lubelska to ważna pod względem rolniczym kraina w naszym kraju. W uprawach przeważa tam między innymi 1 2 5 Uzupełnij zdania. 0–2 p. Wyżynę Krakowsko-Częstochowską budują głównie skały . Tworzą one charakterystyczny dla tej krainy krajobraz . Powstał on w wyniku rozpuszczania tych skał przez wodę i zawarty w niej . 6 Na rysunku przedstawiono wybrane formy skalne, które występują w jaskiniach. Zapisz nazwy form, które na rysunku oznaczono cyframi 1 i 2. 0–2 p. 1. 2. 7 Na krajobraz Tatr składa się wiele ciekawych form skalnych. Wybierz i podkreśl poprawne dokończenia zdań. 0–2 p. A. Usypiska z odłamków skalnych to granie / stożki piargowe. B. Długie i malownicze formy polodowcowe to doliny / turnie. C. Wąskie i długie grzbiety to przełęcze / granie. 8 Wybierz i wpisz do diagramu numery tych nazw, które pasują do krajobrazu Tatr Wysokich. 0–2 p. 1. Morskie Oko. 2. Wielka Jaskinia Śnieżna. 3. Dolina Pięciu Stawów Polskich. 4. Dolina Chochołowska. 5. Rysy. 6. Skały wapienne. 7. Dolina Kościeliska. 8. Skały granitowe. 9 Oceń, czy podane informacje dotyczące pogody w górach są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. Temperatura powietrza wzrasta o około 0,6°C co 100 m n.p.m. P F 2. Im wyżej, tym mniejsze są opady atmosferyczne. P F 3. W wysokich partiach gór wiatr wieje mocniej niż u ich podnóża. P F 10 Podkreśl nazwy tych spośród podanych gatunków roślin i zwierząt, które są chronione w Tatrzańskim Parku Narodowym. 0–1 p. limba nietoperz kozica brzoza ojcowska Tatry Wysokie Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test B imię i nazwisko klasa data Krajobrazy Polski, część 2 Test sprawdzający – rozdział 2 1 Ponumeruj zdania od 1 do 5 tak, aby poprawnie przedstawiały kolejne etapy powstania obecnego krajobrazu Wyżyny Śląskiej. 0–2 p. Powstanie kopalń. Odkrycie węgla kamiennego. Wybudowanie osiedli i miasteczek wokół miejsc wydobycia węgla. Utworzenie terenów zielonych na obszarach przekształconych. Utworzenie krajobrazu miejsko-przemysłowego. granice pasów rzeźby terenu Skala 1:13 000 000 C B A D 2 Na mapie literami A–D zaznaczono wybrane krainy geograficzne Polski, a na fotografiach przedstawiono dziedzictwo kulturowe tych krain. Wykonaj polecenia na podstawie zaprezentowanych materiałów. 0–4 p. a) Zapisz nazwy krain geograficznych zaznaczonych na mapie literami A–D. A. B. C. D. b) Wpisz właściwe litery w puste miejsca na fotografiach prezentujących dziedzictwo kulturowe krain zaznaczonych na mapie. 3 Podaj na podstawie opisu nazwę skały oraz nazwę krainy geograficznej, w której ta skała powszechnie występuje. 0–2 p. Nazwa skały: Kraina geograficzna: Grupa B To skała zwięzła, złożona z pyłu. Łatwo ją rozkruszyć w dłoni. Na tej skale powstały bardzo żyzne gleby – czarnoziemy. Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
B Test 4 Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedzi A lub B oraz 1 lub 2. 0–1 p. A. owsa, co jest związane z występowaniem 1. żyznych gleb – czarnoziemów i płowych. B. buraka cukrowego, 2. mało żyznych gleb bielicowych. Wyżyna Lubelska to ważna pod względem rolniczym kraina w naszym kraju. Duże obszary zajmują tam między innymi uprawy 1 2 5 Uzupełnij zdania. 0–2 p. Wyżynę Krakowsko-Częstochowską budują głównie skały wapienne. Tworzą one charakterystyczny dla tego obszaru krajobraz, który powstał w wyniku . To zjawisko polega na skał wapiennych przez i zawarty w niej dwutlenek węgla. 6 Na rysunku przedstawiono wybrane formy, które występują w jaskiniach. Zapisz nazwy form, które na rysunku oznaczono cyframi 1 i 2. 0–2 p. 1. 2. 7 Na krajobraz Tatr składa się wiele ciekawych form skalnych. Wybierz i podkreśl poprawne dokończenia zdań. 0–2 p. A. Pionowe zagłębienia w stokach to granie / żleby. B. Usypiska z odłamków skalnych to stożki piargowe / przełęcze. C. Ostre szczyty to piargi / turnie. 8 Wybierz i wpisz do diagramu numery tych nazw, które pasują do krajobrazu Tatr Zachodnich. 0–2 p. 1. Morskie Oko. 2. Wielka Jaskinia Śnieżna. 3. Dolina Pięciu Stawów Polskich. 4. Dolina Chochołowska. 5. Rysy. 6. Skały wapienne. 7. Dolina Kościeliska. 8. Skały granitowe. 9 Oceń, czy podane informacje dotyczące pogody w górach są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. Temperatura powietrza maleje o około 0,6°C co 100 m n.p.m. P F 2. Im wyżej, tym większe są opady atmosferyczne. P F 3. W wysokich partiach gór wiatr wieje słabiej niż u ich podnóża. P F 10 Podkreśl nazwy tych spośród podanych gatunków roślin i zwierząt, które są chronione w Ojcowskim Parku Narodowym. 0–1 p. limba nietoperz kozica brzoza ojcowska Tatry Zachodnie Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test A imię i nazwisko klasa data 1 2 3 4 5 6 7 A B Skala 1:620 000 000 180° 0°0° 180° równik południk 0° Lądy i oceany na Ziemi Krajobrazy świata, część 1 Test sprawdzający – rozdział 3 i część pierwsza rozdziału 4 1 Na rysunku cyframi od 1 do 7 oznaczono ważne punkty oraz wybrane elementy siatki geograficznej. Rozpoznaj je na podstawie opisu. Wpisz do tabeli odpowiednie nazwy oraz cyfry, którymi te elementy zostały oznaczone na rysunku. 0–3 p. Opis Nazwa linii lub punktu Cyfra na rysunku Najdłuższy równoleżnik. Dzieli kulę ziemską na półkulę północną i półkulę południową. Zwrotnik leżący na półkuli południowej. Miejsce, w którym oś ziemska przecina półkulę północną. 2 Skreśl niewłaściwe wyrazy tak, aby podane informacje były prawdziwe. 0–2 p. Południki to linie łączące bieguny Ziemi / oś ziemską z biegunem. W miarę oddalania się od równika długość równoleżników maleje / rośnie. Południki i równoleżniki na mapie tworzą siatkę geograficzną / kartograficzną. 3 Na rysunku strzałkami oznaczono przemieszczające się punkty A i B. Wybierz właściwe spośród podanych nazw kierunków głównych i wpisz je w odpowiednich miejscach. 0–2 p. północ południe wschód zachód 1. 2. 3. 4 Zapisz na podstawie mapy nazwy trzech kontynentów, które przecina południk zerowy (0°). 0–2 p. A. Punkt A przemieszcza się na . B. Punkt B przemieszcza się na . Grupa A Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
A Test Skala 1:620 000 000 180° 0° 180° 0° równik południk 0° 5 Podaj nazwy opisanych kontynentów i oceanów. Skorzystaj z zamieszczonej mapy. 0–2 p. 6 Dopasuj do przedstawionych na mapach tras wypraw geograficznych nazwiska odkrywców oraz obiekty geograficzne. Wybierz nazwy spośród podanych. 0–6 p. Odkrywcy: Ferdynand Magellan Marco Polo James Cook Obiekty geograficzne: Nowa Zelandia południowe krańce Ameryki Południowej góry Pamir 80° 40° 0° 80° 40° 40° 80° 80° 40° 0° 160° 120° 40°80° 0° 40° 80° 120° 160° Skala 1:550 000 000 80° 40° 0° 80° 40° 40° 80° 80° 40° 0° 160° 120° 40°80° 0° 40° 80° Skala 1:550 000 000 1768–1771 1776–1779 80° 40° 0° 80° 40° 40° 80° 80° 40° 0° 160° 120° 40°80° 0° 40° 80° 120° 160° Skala 1:550 000 000 A. Odkrywca: Obiekt geograficzny: B. Odkrywca: Obiekt geograficzny: C. Odkrywca: Obiekt geograficzny: A. Kontynent o najmniejszej powierzchni. Leży wyłącznie na półkuli południowej (S) i półkuli wschodniej (E). B. Drugi pod względem powierzchni kontynent na Ziemi. Leży na półkulach: południowej (S), północnej (N), wschodniej (E) i zachodniej (W). C. Ocean o najmniejszej powierzchni. Leży na nim jeden z biegunów. D. Ocean, który oddziela Amerykę Południową od Afryki. Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test A 0 5 10 15 25 20 –10 –5 –20 –15 0 20 40 60 100 80 °C mm I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Karaganda (Kazachstan, Azja) 7 Podkreśl trzy spośród podanych określeń, które są składnikami pogody. 0–2 p. odległość od morza osady atmosferyczne roczna amplituda temperatury powietrza prędkość wiatru wysokość nad poziomem morza temperatura powietrza o godzinie 7.00 8 Wykonaj polecenia na podstawie zamieszczonego klimatogramu. 0–4 p. a) Podaj nazwę miesiąca, w którym zanotowano najwyższe opady. Odczytaj i zapisz ich wartość. Miesiąc: Opady: b) Podaj nazwę miesiąca, w którym zanotowano najwyższą średnią temperaturę powietrza. Odczytaj i zapisz jej wartość. Miesiąc: Temperatura: c) Podaj nazwę miesiąca, w którym zanotowano najniższą średnią temperaturę powietrza. Odczytaj i zapisz jej wartość. Miesiąc: Temperatura: d) Oblicz średnią roczną amplitudę temperatury powietrza w Karagandzie. 9 Oceń, czy podane informacje są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. W klimacie morskim występują większe różnice temperatury między najcieplejszym a najchłodniejszym miesiącem w roku niż w klimacie kontynentalnym. P F 2. Wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza obniża się temperatura powietrza. P F 3. Sawanna rozciąga się dalej od równika niż tundra. P F 4. Tajgę tworzą lasy iglaste występujące w klimacie umiarkowanym. P F 10 Rozpoznaj strefy krajobrazowe na podstawie zamieszczonych map oraz fotografii. Wybierz właściwe nazwy spośród podanych i wpisz je pod ilustracjami. 0–2 p. pustynia gorąca las równikowy tajga sawanna Skala 1: 600 000 000 równik południk 0° Skala 1: 600 000 000 równik południk 0° A. B. A B Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
B Test imię i nazwisko klasa data 1 2 3 4 5 6 7 A B Skala 1:620 000 000 180° 0°0° 180° równik południk 0° Lądy i oceany na Ziemi Krajobrazy świata, część 1 Test sprawdzający – rozdział 3 i część pierwsza rozdziału 4 1 Na rysunku cyframi od 1 do 7 oznaczono ważne punkty oraz wybrane elementy siatki geograficznej. Rozpoznaj je na podstawie opisu. Wpisz do tabeli odpowiednie nazwy oraz cyfry, którymi te elementy zostały oznaczone na rysunku. 0–3 p. Opis Nazwa linii lub punktu Cyfra na rysunku Jeden z pięciu równoleżników, którym nadano nazwy. Leży na półkuli północnej, między zwrotnikiem a biegunem. Zwrotnik leżący na półkuli północnej. Miejsce, w którym oś ziemska przecina półkulę południową. 2 Skreśl niepasujące wyrazy tak, aby podane informacje były prawdziwe. 0–2 p. Południki to linie łączące oś ziemską z biegunem / bieguny Ziemi. Południki i równoleżniki na globusie przecinają się pod kątem prostym / ostrym. Półkulę wschodnią i półkulę zachodnią oddzielają od siebie południki 0° oraz 90° / 180°. 3 Na rysunku strzałkami oznaczono przemieszczające się punkty A i B. Wybierz właściwe spośród podanych nazw kierunków głównych i wpisz je w odpowiednie miejsca. 0–2 p. północ południe wschód zachód 1. 2. 3. 4 Zapisz na podstawie mapy nazwy trzech kontynentów, które przecina równik. 0–2 p. A. Punkt A przemieszcza się na . B. Punkt B przemieszcza się na . Grupa B Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test B Skala 1:620 000 000 180° 0° 180° 0° równik południk 0° 5 Zapisz nazwy opisanych kontynentów lub oceanów. Skorzystaj z zamieszczonej mapy. 0–4 p. A. Kontynent, który leży w całości na półkuli północnej (N) i półkuli zachodniej (W). Jest trzecim pod względem wielkości kontynentem na Ziemi. B. Kontynent, który w całości leży na półkuli południowej (S), a także na półkuli wschodniej (E) i półkuli zachodniej (W). Jest otoczony wodami tylko jednego oceanu. 6 Dopasuj do przedstawionych na mapach tras wielkich wypraw geograficznych nazwiska odkrywców oraz obiekty geograficzne. Wybierz nazwy spośród podanych. 0–6 p. Odkrywcy: Krzysztof Kolumb David Livingstone Vasco da Gama Obiekty geograficzne: Kuba Wodospady Wiktorii Przylądek Igielny 80° 40° 0° 80° 40° 40° 80° 80° 40° 0° 160° 120° 40°80° 0° 40° 80° 120° 160° Skala 1:550 000 000 80° 40° 0° 80° 40° 40° 80° 80° 40° 0° 160° 120° 40°80° 0° 40° 80° 120° 160° Skala 1:550 000 000 80° 40° 0° 80° 40° 40° 80° 80° 40° 0° 160° 120° 40°80° 0° 40° 80° 120° 160° Skala 1:550 000 000 A. Odkrywca: Obiekt geograficzny: B. Odkrywca: Obiekt geograficzny: C. Odkrywca: Obiekt geograficzny: D. Ocean, który oddziela Afrykę od Australii. Jest trzecim pod względem wielkości oceanem na Ziemi. C. Ocean, który ma największą powierzchnię. Nazwę nadał mu Ferdynand Magellan. Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
B Test 0 5 10 15 25 20 0 20 40 60 100 80 °C mm I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Londyn (Wielka Brytania, Europa) 7 Podkreśl trzy spośród podanych określeń, które są składnikami pogody. 0–2 p. zachmurzenie szata roślinna kierunek wiatru pokrycie terenu ciśnienie atmosferyczne wysokość nad poziomem morza 8 Wykonaj polecenia na podstawie zamieszczonego klimatogramu. 0–4 p. a) Podaj nazwę miesiąca, w którym zanotowano najwyższe opady. Odczytaj i zapisz ich wartość. Miesiąc: Opady: b) Podaj nazwę miesiąca, w którym zanotowano najwyższą średnią temperaturę powietrza. Odczytaj i zapisz jej wartość. Miesiąc: Temperatura: c) Podaj nazwę miesiąca, w którym zanotowano najniższą średnią temperaturę powietrza. Odczytaj i zapisz jej wartość. Miesiąc: Temperatura: d) Oblicz średnią roczną amplitudę temperatury powietrza w Londynie. 9 Oceń, czy podane informacje są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. W klimacie kontynentalnym roczna suma opadów jest większa niż w klimacie morskim. P F 2. Wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza ilość opadów wzrasta. P F 3. Tajga rozciąga się bliżej bieguna niż sawanna. P F 4. Step to strefa krajobrazowa w klimacie umiarkowanym. P F 10 Rozpoznaj strefy krajobrazowe na podstawie zamieszczonych map oraz fotografii. Wybierz właściwe nazwy spośród podanych i zapisz je pod ilustracjami. 0–2 p. las równikowy tajga sawanna pustynia gorąca Skala 1: 600 000 000 równik południk 0° Skala 1: 600 000 000 równik południk 0° A. B. A B Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test A imię i nazwisko klasa data 80° 40° 120° 0° 40° 40° 40° 40° 0° 160° 120° 80° 120° 160° 40° 0° 40° 80° Skala 1: 320 000 000 0 5 10 15 25 20 –10 –5 0 20 40 60 100 80 °C mm I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Moskwa (Rosja, Europa) 0 5 10 15 25 20 0 20 40 60 100 80 °C mm I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Londyn (Wielka Brytania, Europa) Krajobrazy świata, część 2 Test sprawdzający – część druga rozdziału 4 1 Rozpoznaj zjawisko na podstawie opisu. Podaj nazwę tego zjawiska oraz nazwę strefy krajobrazowej, w której ono występuje. 0–2 p. A B 2 Przyjrzyj się klimatogramom przygotowanym dla dwóch europejskich miast. Następnie skreśl niewłaściwe wyrazy tak, aby zdania zawierały prawdziwe informacje. 0–2 p. Klimat w tym mieście charakteryzuje się niezbyt ciepłymi latami, niezbyt mroźnymi zimami oraz dość obfitymi opadami przez cały rok. Te cechy klimatu przedstawiono na klimatogramie oznaczonym literą A / B. Na podstawie klimatogramu B można stwierdzić, że w Moskwie panuje klimat morski / kontynentalny. 3 Zapisz nazwy stref krajobrazowych oznaczonych na mapie literami A–C. Wykorzystaj zamieszczone poniżej nazwy. 0–2 p. wilgotny las równikowy las liściasty i mieszany step sawanna tajga tundra A. B. C. Grupa A Nazwa zjawiska: Strefa krajobrazowa: Z roślin, zbiorników wodnych oraz podmokłego podłoża intensywnie paruje woda. Powietrze jest bardzo wilgotne. Para wodna się unosi, by na pewnej wysokości się ochłodzić, skroplić i utworzyć chmury. Z nich codziennie po południu padają ulewne deszcze. A C B Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
A Test 4 Podkreśl właściwe nazwy stref krajobrazowych, które opisano w poszczególnych punktach. 0–2 p. 1. Strefa tych lasów rozciąga się głównie w Ameryce Północnej, Europie i Azji. A. Las liściasty i mieszany. B. Las równikowy. 2. Są to tereny trawiaste z nielicznymi drzewami. C. Step. D. Sawanna. 3. To rozległe obszary bezleśne, na których występują karłowate drzewa, mchy i porosty. E. Tundra. F. Tajga. 5 Na zdjęciu przedstawiono formę terenu, która występuje na pustyniach gorących. Rozpoznaj tę formę i podaj rodzaj pustyni gorącej, w której ona powstaje. 0–2 p. Forma terenu: Rodzaj pustyni gorącej: 6 Zaznacz poprawne uzupełnienia zdań. 0–1 p. 7 W tabeli opisano podobieństwa czterech par stref krajobrazowych. Wpisz do tabeli pasujące do opisów numery par tych stref. 0–2 p. 8 Oceń, czy podane informacje dotyczące krajobrazu śródziemnomorskiego są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. Latem nad Morze Śródziemne dociera gorące powietrze znad Sahary. P F 2. Makia to krzew o rzadko rozmieszczonych liściach. P F 3. Nad stolicą Grecji – Atenami – góruje Akropol. P F 4. Zimą temperatura powietrza często spada poniżej 0°C. P F 1. Las równikowy oraz las liściasty i mieszany. 2. Sawanna i step. 3. Pustynia gorąca i pustynia lodowa. 4. Tajga i tundra. Podobieństwa Numer pary stref krajobrazowych A. Bardzo silne wiatry; uboga roślinność lub jej brak. B. Krótkie lato, długa zima. C. Występowanie drzew liściastych. D. Rozległe obszary porośnięte trawą. Zjawisko, podczas którego Słońce nie zachodzi dobę lub dłużej, to A / B. Występuje w strefach C / D. A. dzień polarny C. lasów równikowych i pustyń gorących B. noc polarna D. tundry i pustyń lodowych Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test A 5000 4200 3600 2700 1500 [m n.p.m.] Lasy iglaste Krzewy Górskie łąki Piętro śnieżne Lasy liściaste Wiecznie zielone lasy 9 Wybierz te spośród podanych informacji, które pasują do krajobrazu tajgi. Wpisz do diagramu odpowiednie numery. 0–3 p. 10 Na rysunku przedstawiono piętra roślinności w Himalajach. Mają one wiele cech wspólnych z piętrami roślinności w Tatrach. Zapisz w ramce nazwę piętra w Himalajach, które w Tatrach nosi nazwę turni. 0–1 p. 1. Strefa klimatów umiarkowanych. 2. Strefa klimatów okołobiegunowych. 3. Lato ciepłe i krótkie. 4. Temperatura powietrza rzadko przekracza 10°C. 5. Rozległe tereny podmokłe. 6. Występowanie wieloletniej zmarzliny. 7. Mieszkańcami są między innymi Jakuci. 8. Mieszkańcami są między innymi Inuici. 11 Wpisz odpowiednie nazwy obok opisów wybranych cech stref krajobrazowych. Wybierz nazwy spośród podanych. 0–2 p. Szerpowie preria Indianie baobab wydma A. Mieszkańcy Niziny Amazonki. B. Drzewo rosnące na sawannie. C. Step w Ameryce Północnej. D. Mieszkańcy najwyższych gór świata. 12 Wpisz nazwy stref krajobrazowych, w których żyją zwierzęta pokazane na fotografiach. 0–2 p. Tajga Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
B Test imię i nazwisko klasa data 80° 40° 120° 0° 40° 40° 40° 40° 0° 160° 120° 80° 120° 160° 40° 0° 40° 80° Skala 1: 320 000 000 0 5 10 15 25 20 –10 –5 0 20 40 60 100 80 °C mm I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Moskwa (Rosja, Europa) 0 5 10 15 25 20 0 20 40 60 100 80 °C mm I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Londyn (Wielka Brytania, Europa) Krajobrazy świata, część 2 Test sprawdzający – część druga rozdziału 4 1 Uszereguj etapy powstawania pewnego zjawiska zachodzącego w strefie lasów równikowych. Wpisz w okienkach numery od 1 do 3, a następnie podaj nazwę tego zjawiska. 0–2 p. A B Nazwa zjawiska: 2 Przyjrzyj się klimatogramom przygotowanym dla dwóch europejskich miast. Następnie skreśl niewłaściwe wyrazy tak, aby zdania zawierały prawdziwe informacje. 0–2 p. Klimat w tym mieście charakteryzuje się ciepłymi latami, mroźnymi zimami oraz największymi opadami w ciepłej porze roku. Te cechy klimatu przedstawiono na klimatogramie oznaczonym literą A / B. Na podstawie klimatogramu A można stwierdzić, że w Londynie panuje klimat morski / kontynentalny. 3 Wpisz nazwy stref krajobrazowych oznaczonych na mapie literami A–C. Wykorzystaj zamieszczone poniżej nazwy. 0–2 p. wilgotny las równikowy las liściasty i mieszany step sawanna tajga tundra A. B. C. Grupa B Z chmur codziennie po południu padają ulewne deszcze. Z roślin, zbiorników wodnych oraz podmokłego podłoża paruje woda. Powietrze staje się wilgotne. Para wodna unosi się wysoko, następnie się skrapla i tworzy chmury. A C B Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Test B 4 Podkreśl właściwe nazwy stref krajobrazowych, które opisano w poszczególnych punktach. 0–2 p. 1. Największy fragment tej strefy krajobrazowej znajduje się na Nizinie Amazonki. A. Las liściasty i mieszany. B. Las równikowy. 2. Są to rozległe tereny trawiaste, na których nie rosną drzewa. C. Step. D. Sawanna. 3. Tę strefę krajobrazową tworzą rozległe lasy iglaste. E. Tundra. F. Tajga. 5 Na zdjęciu przedstawiono formę terenu, która występuje na pustyniach gorących. Rozpoznaj tę formę i podaj rodzaj pustyni gorącej, na której ona powstaje. 0–2 p. Forma terenu: Rodzaj pustyni gorącej: 6 Zaznacz poprawne uzupełnienia zdań. 0–1 p. 7 W tabeli opisano podobieństwa czterech par stref krajobrazowych. Wpisz do tabeli pasujące do opisów numery par tych stref. 0–2 p. 8 Oceń, czy podane informacje dotyczące krajobrazu śródziemnomorskiego są zgodne z prawdą. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa. 0–2 p. 1. Zimą znad Oceanu Atlantyckiego napływa wilgotne i chłodne powietrze. P F 2. Makia to gęste zarośla wiecznie zielonych, twardolistnych krzewów. P F 3. Charakterystycznym elementem tego krajobrazu są rozległe gaje drzew oliwnych. P F 4. W klimacie tej strefy występują obfite i częste opady. P F 1. Las równikowy oraz las liściasty i mieszany. 2. Sawanna i step. 3. Pustynia gorąca i pustynia lodowa. 4. Tajga i tundra. Podobieństwa Numer pary stref krajobrazowych A. Bardzo mała roczna suma opadów. B. Występowanie wieloletniej zmarzliny. C. Występowanie czterech warstw lasu. D. Przystosowanie roślin do przetrwania okresowej suszy. Zjawisko, podczas którego Słońce nie wschodzi dobę lub dłużej, to A / B. Występuje w strefach C / D. A. dzień polarny C. lasów równikowych i pustyń gorących B. noc polarna D. tundry i pustyń lodowych Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
B Test 5000 4200 3600 2700 1500 [m n.p.m.] Lasy iglaste Krzewy Górskie łąki Piętro śnieżne Lasy liściaste Wiecznie zielone lasy 9 Wybierz te spośród podanych informacji, które pasują do krajobrazu tundry. Wpisz do diagramu odpowiednie numery. 0–3 p. 10 Na rysunku przedstawiono piętra roślinności w Himalajach. Mają one wiele cech wspólnych z piętrami roślinności w Tatrach. Zapisz w ramce nazwę piętra w Himalajach, któremu odpowiada tatrzańskie piętro pogórza. 0–1 p. 1. Strefa klimatów umiarkowanych. 2. Strefa klimatów okołobiegunowych. 3. Lato ciepłe i krótkie. 4. Temperatura powietrza rzadko przekracza 10°C. 5. Rozległe tereny podmokłe. 6. Występowanie wieloletniej zmarzliny. 7. Mieszkańcami są między innymi Jakuci. 8. Mieszkańcami są między innymi Inuici. 11 Wpisz odpowiednie nazwy obok opisów wybranych cech stref krajobrazowych. Wybierz nazwy spośród podanych. 0–2 p. Jakuci pampa Pigmeje akacja makia A. Mieszkańcy Kotliny Konga. B. Drzewo rosnące na sawannie. C. Step w Ameryce Południowej. D. Mieszkańcy tajgi zajmujący się hodowlą reniferów. 12 Zapisz nazwy stref krajobrazowych, w których żyją zwierzęta pokazane na fotografiach. 0–2 p. Tundra Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Klucz odpowiedzi 119 Klucz odpowiedzi do rozdziału 1 Mapa Polski Nr zad. Poprawna odpowiedź Kryteria punktowania Grupa A Grupa B 1. A. mapa B. poziomice C. depresja D. mapa hipsometryczna A. skala B. mapa cyfrowa C. obszary wodne D. mapa poziomicowa 1 p. za trzy poprawne uzupełnienia, 2 p. za cztery poprawne uzupełnienia 2. B B 1 p. za poprawny wybór 3. 1. Bagna 2. Rowokół 3. Na przykład: Rowy, Gardna Wielka, Smołdzino, Smołdziński Las 1. Bagna 2. Słowiński Park Narodowy 3. Na przykład: Rowy, Smołdziński Las 1 p. za poprawne wpisanie dwóch nazw, 2 p. za poprawne wpisanie trzech nazw 4. a) P, P, F b) A → C → B → D a) F, F, P b) D → B → C → A a) 1 p. za poprawną ocenę dwóch informacji, 2 p. za poprawną ocenę trzech informacji b) 1 p. za poprawne uzupełnienie trzech okienek w schemacie, 2 p. za poprawne uzupełnienie czterech okienek w schemacie, razem 4 p. 5. Na przykład: 1. Treść 2. Tytuł 3. Skala 4. Legenda Na przykład: 1. Treść 2. Tytuł 3. Skala 4. Legenda 1 p. za poprawne wpisanie trzech elementów, 2 p. za poprawne wpisanie czterech elementów 6. Kolejno: bezwzględna, metrach nad poziomem morza (m n.p.m.), 1. Kolejno: względna, metrach (m), 2. 1 p. za poprawne uzupełnienie dwóch zdań, 2 p. za poprawne uzupełnienie trzech zdań 7. a) 30 m b) A a) 230 m b) C 1 p. za poprawne wpisanie różnicy, 1 p. za poprawne podkreślenie, razem 2 p. 8. A, 1 B, 2 1 p. za poprawny wybór 9. A. 3 B. 2 C. 1 A. 1 B. 3 C. 2 1 p. za dwa poprawne przyporządkowania, 2 p. za trzy poprawne przyporządkowania 10. Polega ono na takim ułożeniu mapy, aby kierunki geograficzne na mapie pokrywały się z kierunkami geograficznymi w terenie. 1. Za pomocą kompasu. 2. Za pomocą obiektów w terenie. Grupa A: 1 p. za poprawną odpowiedź Grupa B: 1 p. za dwie poprawne odpowiedzi Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
120 Klucz odpowiedzi Klucz odpowiedzi do rozdziału 2 Krajobraz Polski, część 1 Nr zad. Poprawna odpowiedź Kryteria punktowania Grupa A Grupa B 1. a) Od góry i od lewej: A, C, B. b) A – pobrzeża, B – Wyżyny Polskie, C – góry a) Od góry i od lewej: B, C, A. b) A – pojezierza, B – Niziny Środkowopolskie, C – góry a) 1 p. za poprawne przyporządkowanie dwóch fotografii, 2 p. za poprawne przyporządkowanie trzech fotografii b) 1 p. za poprawne podpisanie trzech pasów, razem 3 p. 2. B C 1 p. za poprawny wybór 3. Skreślone wyrazy: plażami, wiatry, lądu. Skreślone wyrazy: klify, wiatry, pustynie. 1 p. za poprawne skreślenie dwóch wyrazów, 2 p. za poprawne skreślenie trzech wyrazów 4. F, P, P P, P, P 1 p. za właściwą ocenę dwóch informacji, 2 p. za właściwą ocenę trzech informacji 5. 1. Olsztyn 2. jezioro Mamry 3. wzgórze polodowcowe – Szeska Góra 1. Mikołajki 2. jezioro Śniardwy 3. wzgórze polodowcowe – Szeska Góra 1 p. za poprawne przyporządkowanie dwóch nazw, 2 p. za poprawne przyporządkowanie trzech nazw 6. A. we wschodniej D. Mazurskim E. topnienie lądolodu B. we wschodniej D. Mazurskim E. topnienie lądolodu 1 p. za poprawny wybór dwóch elementów, 2 p. za poprawny wybór trzech elementów 7. A, 2 A, 1 1 p. za właściwy wybór 8. Przykładowe odpowiedzi: gęsta i wysoka zabudowa, bardzo gęsta sieć ulic, rozbudowana sieć linii komunikacyjnych, mała powierzchnia terenów zielonych. 1 p. za poprawne wpisanie dwóch cech, 2 p. za poprawne wpisanie trzech cech, razem 2 p. 9. A, warszawska Syrenka A, pałac Na Wodzie 1 p. za poprawne zaznaczenie fotografii, 1 p. za podanie właściwej nazwy, razem 2 p. Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Klucz odpowiedzi 121 Klucz odpowiedzi do rozdziału 2 Krajobraz Polski, część 2 Nr zad. Poprawna odpowiedź Kryteria punktowania Grupa A Grupa B 1. 3 → 2 → 1 → 5 → 4 2 → 1 → 3 → 5 → 4 1 p. za trzy lub cztery poprawne uzupełnienia, 2 p. za pięć poprawnych uzupełnień 2. a) A – Wyżyna KrakowskoCzęstochowska B – Tatry C – Wyżyna Lubelska D – Wyżyna Śląska b) kolejno: C, A, D, B a) A – Wyżyna Lubelska B – Tatry C – Wyżyna Śląska D – Wyżyna KrakowskoCzęstochowska b) kolejno: A, C, D, B a) 1 p. za poprawne podpisanie trzech krain, 2 p. za poprawne podpisanie czterech krain b) 1 p. za poprawne wpisanie liter na trzech fotografiach, 2 p. za poprawne wpisanie liter na czterech fotografiach, razem 4 p. 3. Forma terenu: wąwóz. Kraina geograficzna: Wyżyna Lubelska. Nazwa skały: less. Kraina geograficzna: Wyżyna Lubelska. 1 p. za poprawne wpisanie formy terenu/ skały, 1 p. za poprawne wpisanie nazwy krainy, razem 2 p. 4. B, 1 B, 1 1 p. za poprawny wybór 5. Kolejno: wapienne, krasowy, dwutlenek węgla. Kolejno: krasowienia, rozpuszczaniu, wodę. 1 p. za poprawne wpisanie dwóch wyrazów, 2 p. za poprawne wpisanie trzech wyrazów 6. 1. Stalaktyt 2. Stalagnat (kolumna) 1. Stalagmit 2. Stalagnat (kolumna) 1 p. za poprawne wpisanie jednej nazwy, 2 p. za poprawne wpisanie dwóch nazw 7. A. stożki piargowe B. doliny C. granie A. żleby B. stożki piargowe C. turnie 1 p. za poprawne podkreślenie dwóch elementów, 2 p. za poprawne podkreślenie trzech elementów 8. 1. Morskie Oko. 3. Dolina Pięciu Stawów Polskich. 5. Rysy. 8. Skały granitowe. 2. Wielka Jaskinia Śnieżna. 4. Dolina Chochołowska. 6. Skały wapienne. 7. Dolina Kościeliska. 1 p. za poprawne uzupełnienie trzech okienek, 2 p. za poprawne uzupełnienie czterech okienek 9. F, F, P P, P, F 1 p. za poprawną ocenę dwóch zdań, 2 p. za poprawną ocenę trzech zdań 10. limba, kozica nietoperz, brzoza ojcowska 1 p. za poprawne podkreślenie dwóch nazw gatunków Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
122 Klucz odpowiedzi Klucz odpowiedzi do rozdziałów 3 i 4 Lądy i oceany na Ziemi oraz Krajobrazy świata, część 1 Nr zad. Poprawna odpowiedź Kryterium punktowania Grupa A Grupa B 1. równik, 4 zwrotnik Koziorożca, 5 biegun północny, 1 koło podbiegunowe północne, 2 zwrotnik Raka, 3 biegun południowy, 7 1 p. za każdy poprawnie uzupełniony wiersz tabeli, razem 3 p. 2. Skreślone wyrazy: oś ziemską z biegunem, rośnie, geograficzną. Skreślone wyrazy: oś ziemską z biegunem, ostrym, 90°. 1 p. za dwa poprawne skreślenia, 2 p. za trzy poprawne skreślenia 3. A. wschód B. południe A. północ B. wschód 1 p. za każdą poprawną odpowiedź, razem 2 p. 4. Europa, Afryka, Antarktyda Ameryka Południowa, Afryka, Azja 1 p. za podanie nazw dwóch kontynentów, 2 p. za podanie nazw trzech kontynentów 5. A. Australia B. Afryka C. Ocean Arktyczny D. Ocean Atlantycki/Atlantyk A. Ameryka Północna B. Antarktyda C. Ocean Spokojny/Pacyfik D. Ocean Indyjski 0,5 p. za podanie każdej poprawnej nazwy, razem 2 p. 6. A. Odkrywca: Marco Polo Obiekt: góry Pamir B. Odkrywca: Ferdynand Magellan Obiekt: południowe krańce Ameryki Południowej C. Odkrywca: James Cook Obiekt: Nowa Zelandia A. Odkrywca: Vasco da Gama Obiekt: Przylądek Igielny B. Odkrywca: Krzysztof Kolumb Obiekt: Kuba C. Odkrywca: David Livingstone Obiekt: Wodospady Wiktorii 1 p. za każde poprawnie wpisane nazwisko, 1 p. za każdą poprawnie wpisaną nazwę obiektu, razem 6 p. 7. osady atmosferyczne, prędkość wiatru, temperatura powietrza o godzinie 7.00 zachmurzenie, kierunek wiatru, ciśnienie atmosferyczne 1 p. za dwa poprawne podkreślenia, 2 p. za trzy poprawne podkreślenia 8. a) lipiec, 40 mm b) lipiec, 21°C c) luty, –14°C d) 35°C a) październik, 60 lub 61 mm b) lipiec, 17°C c) styczeń, 4°C d) 13°C 1 p. za każdy poprawnie uzupełniony podpunkt, razem 4 p. 9. F, P, F, P F, P, P, P 1 p. za poprawną ocenę trzech zdań, 2 p. za poprawną ocenę czterech zdań 10. A. sawanna B. pustynia gorąca A. pustynia gorąca B. tajga 1 p. za każdą poprawnie rozpoznaną strefę krajobrazową, razem 2 p. Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Klucz odpowiedzi 123 Klucz odpowiedzi do rozdziału 4 Krajobrazy świata, część 2 Nr zad. Poprawna odpowiedź Kryteria punktowania Grupa A Grupa B 1. Nazwa zjawiska: deszcze zenitalne. Strefa krajobrazowa: wilgotne lasy równikowe. Etapy zjawiska od góry: 3, 1, 2. Nazwa zjawiska: deszcze zenitalne. Grupa A: 1 p. za poprawne podanie nazwy zjawiska, 1 p. za poprawne podanie nazwy strefy krajobrazowej, razem 2 p. Grupa B: 1 p. za poprawne wpisanie numerów, 1 p. za podanie nazwy zjawiska, razem 2 p. 2. Do skreślenia: B, morski. Do skreślenia: A, kontynentalny. 1 p. za każde poprawne podkreślenie, razem 2 p. 3. A. wilgotny las równikowy B. step C. tajga A. las liściasty i mieszany B. sawanna C. tundra 1 p. za poprawne wpisanie nazw dwóch krajobrazów, 2 p. za poprawne wpisanie nazw trzech krajobrazów 4. 1. A 2. D 3. E 1. B 2. C 3. F 1 p. za poprawne przyporządkowanie dwóch nazw, 2 p. za poprawne przyporządkowanie trzech nazw 5. Forma terenu: grzyb skalny. Rodzaj pustyni gorącej: kamienista. Forma terenu: wydma. Rodzaj pustyni gorącej: piaszczysta. 1 p. za poprawne podanie formy terenu, 1 p. za poprawne podanie rodzaju pustyni, razem 2 p. 6. A, D B, D 1 p. za poprawny wybór 7. A. 3 B. 4 C. 1 D. 2 A. 3 B. 4 C. 1 D. 2 1 p. za poprawne wpisanie trzech numerów, 2 p. za poprawne wpisanie czterech numerów 8. P, F, P, F P, P, P, F 1 p. za poprawną ocenę trzech zdań, 2 p. za poprawną ocenę czterech zdań 9. 1. Strefa klimatów umiarkowanych. 3. Lato ciepłe i krótkie. 5. Rozległe tereny podmokłe. 6. Występowanie wieloletniej zmarzliny. 7. Mieszkańcami są między innymi Jakuci. 2. Strefa klimatów okołobiegunowych. 4. Temperatura powietrza rzadko przekracza 10˚C. 5. Rozległe tereny podmokłe. 6. Występowanie wieloletniej zmarzliny. 8. Mieszkańcami są między innymi Inuici. 1 p. za poprawne uzupełnienie trzech okienek, 2 p. za poprawne uzupełnienie czterech okienek, 3 p. za poprawne uzupełnienie pięciu okienek 10. piętro śnieżne wiecznie zielone lasy 1 p. za poprawną odpowiedź 11. A. Indianie B. baobab C. preria D. Szerpowie A. Pigmeje B. akacja C. pampa D. Jakuci 1 p. za poprawne wpisanie trzech nazw, 2 p. za poprawne wpisanie czterech nazw 12. mors – pustynia lodowa wielbłąd – pustynia gorąca piżmowół – tundra jaguar – wilgotne lasy równikowe dzik – lasy liściaste i mieszane pingwin – pustynia lodowa rosomak – tajga antylopa – sawanna 1 p. za poprawne wpisanie dwóch lub trzech nazw stref, 2 p. za poprawne wpisanie czterech nazw stref Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
124 Materiały prezentacyjne Rozdział podręcznika Tytuł Typ Strona w podręczniku 1. Mapa Polski Elementy mapy mapa interaktywna 9 Skala mapy animacja 10 Samouczek – Przekształcanie skali animacja z narracją 11 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 11 Samouczek – Obliczanie odległości animacja z narracją 12 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 13 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 15 Wysokość względna i wysokość bezwzględna ilustracja interaktywna 15 Metoda poziomicowa animacja z narracją 16 Górki i dołki na mapie animacja z narracją 17 Co można odczytać z mapy poziomicowej? ilustracja interaktywna 18 Zielony kolor na mapie nie oznacza roślinności pokaz slajdów 19 Eugeniusz Romer ciekawostka 19 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 20 Mapa samochodowa slajd 22 Mapa turystyczna slajd 22 Plan centrum Warszawy mapa interaktywna 24 Mapa turystyczna slajd 26 Ćwiczenia interaktywne ćwiczenie interaktywne 30 2. Krajobrazy Polski Rodzaje krajobrazów slajd 34 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 35 Pobrzeże Koszalińskie model 3D 40 Klif animacja 41 Powstawanie mierzei animacja 41 Wybrzeże film 42 Gospodarowanie na Wybrzeżu pokaz slajdów 43 Co nam zostawił lądolód? animacja z narracją 45 Pojezierze Mazurskie model 3D 45 Pojezierze Mazurskie i Suwalskie film 46 Mazury link do strony internetowej 47 Niziny Środkowopolskie film 50 Nizina Mazowiecka model 3D 51 Kampinoski Park Narodowy link do strony internetowej 52 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 53 Plan centrum Warszawy mapa interaktywna 55 Wycieczka po Warszawie pokaz slajdów 56 Co otrzymuje się w hucie? pokaz slajdów 60 Atrakcje województwa śląskiego link do strony internetowej 61 Co warto zobaczyć na Wyżynie Śląskiej? pokaz slajdów z linkiem do strony internetowej 61 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 63 Jak produkuje się cukier? pokaz slajdów 66 Wirtualna wycieczka po Lublinie slajd z linkiem do strony internetowej 66 8 Materiały prezentacyjne – Multibook Multibook to aplikacja komputerowa dostępna do pobrania w portalu dlanauczyciela.pl. Zawiera materiały prezentacyjne, które są doskonałą pomocą na każdej lekcji geografii. Ciekawe animacje, interaktywne mapy, ilustracje, a także samouczki umożliwiają wizualizację omawianych treści i pomagają zainteresować przedmiotem większą liczbę uczniów. Lista materiałów dostępnych w Multibooku Planeta Nowa dla klasy 5 Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Materiały prezentacyjne 125 Rozdział podręcznika Tytuł Typ Strona w podręczniku Wirtualna wycieczka po Zamościu slajd z linkiem do strony internetowej 66 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 67 Wyżyna KrakowskoCzęstochowska film 68 Woda drąży skałę animacja z narracją 69 Wyżyna KrakowskoCzęstochowska model 3D 69 Rzeźba krasowa ilustracja interaktywna 70 Ojcowski Park Narodowy link do strony internetowej 70 Na Szlaku Orlich Gniazd link do strony internetowej 71 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 71 Tatry model 3D 74 Rzeźbiarze gór animacja 75 Piętra roślinności w Tatrach ilustracja interaktywna 77 Tatry film 78 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 79 Ćwiczenia interaktywne ćwiczenie interaktywne 83 3. Lądy i oceany na Ziemi Dowody na kulistość Ziemi pokaz slajdów 86 Pierwszy globus ciekawostka 86 Cechy południków i równoleżników slajd 87 Półkula wschodnia i półkula zachodnia animacja 88 Półkula północna i półkula południowa animacja 88 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 88 Kontynenty i oceany mapa interaktywna 89 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 90 Żegluga pod koniec XV w. pokaz slajdów 92 Kompas animacja z narracją 92 Karawela animacja z narracją 92 Szlaki handlowe do XV w. slajd 92 Ślady wypraw Krzysztofa Kolumba pokaz slajdów 92 Przyprawy na wagę złota pokaz slajdów 92 Ślady wypraw Ferdynanda Magellana pokaz slajdów 93 Interaktywna mapa wypraw mapa interaktywna z narracją 94 Odkrywanie Antarktydy zasób interaktywny 97 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 97 Ćwiczenia interaktywne ćwiczenie interaktywne 99 4. Krajobrazy świata Klimatogram ilustracja interaktywna 103 Gdzie można znaleźć wykres klimatyczny? slajd z linkiem do strony internetowej 104 Rekordy klimatyczne i ciekawostki pogodowe na świecie mapa interaktywna 106 Rekordy klimatyczne i ciekawostki pogodowe w Polsce mapa interaktywna 106 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 107 Mapa krajobrazowa mapa interaktywna 110 Strefy krajobrazowe ilustracja interaktywna 111 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 112 Zwierzęta i rośliny lasów równikowych ilustracja interaktywna 114–115 Bogactwo lasów równikowych pokaz slajdów 114 Dlaczego wilgotnych lasów równikowych jest coraz mniej? pokaz slajdów 116 Cztery pory roku w lesie liściastym slajd 116 Gospodarka i człowiek pokaz slajdów 117 Zwierzęta i rośliny lasów strefy umiarkowanej ilustracja interaktywna 118 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 119 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 120 Wielka piątka pokaz slajdów 121 Życie na sawannie pokaz slajdów 121 Zwierzęta i rośliny sawanny ilustracja interaktywna 122 Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
126 Materiały prezentacyjne Rozdział podręcznika Tytuł Typ Strona w podręczniku Życie na stepie pokaz slajdów 124 Jurta ciekawostka 124 Zwierzęta i rośliny stepów ilustracja interaktywna 125 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 126 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 127 Pustynne rzeźby pokaz slajdów 128 Zwierzęta i rośliny pustyń gorących ilustracja interaktywna 129 Życie na pustyni gorącej pokaz slajdów 130 Do kogo należą obszary okołobiegunowe? pokaz slajdów 130 Gospodarka i człowiek pokaz slajdów 131 Polskie polarne stacje badawcze pokaz slajdów 131 Zwierzęta i rośliny pustyń lodowych ilustracja interaktywna 132 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 133 Zwierzęta i rośliny strefy śródziemnomorskiej ilustracja interaktywna 138 Najstarsze drzewa oliwne ciekawostka 139 Hodowla organizmów morskich pokaz slajdów 139 Tajga z lotu ptaka film 142 Życie w tajdze pokaz slajdów 143 Łoś – król bagien pokaz slajdów 143 Zwierzęta i rośliny tajgi ilustracja interaktywna 144 Zorza polarna ciekawostka 145 Zwierzęta i rośliny tundry ilustracja interaktywna 147 Ćwiczenie interaktywne ćwiczenie interaktywne 148 Wpływ wysokości na temperaturę powietrza animacja z narracją 149 Zwierzęta i rośliny Himalajów ilustracja interaktywna 152–153 Ćwiczenia interaktywne ćwiczenie interaktywne 158 Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Materiały dodatkowe 127 9 Lista dodatkowych materiałów do zeszytu ćwiczeń Kody dostępu zamieszczone w zeszycie ćwiczeń Planeta Nowa dla klasy 5 umożliwiają pobieranie ze strony www.docwiczenia.pl dodatkowych materiałów w postaci filmów, animacji oraz zdjęć z podpisami. Te materiały ułatwiają rozwiązywanie zadań z zeszytu ćwiczeń i sprawiają, że nauka geografii staje się ciekawsza. Tytuł Typ Kod dostępu Numer strony i zadanie w zeszycie ćwiczeń Jak powstaje plan miasta? galeria zdjęć N57JLZ s. 16, zadanie 1 Mierzeja Helska film N5XAEN s. 26, zadanie 3 Szlak Wielkich Jezior Mazurskich galeria zdjęć N5ND1Z s. 30, zadanie 4 Krajobraz wielkomiejski Warszawy film N5HPZ2 s. 34, zadanie 1 Szlak Orlich Gniazd galeria zdjęć N5DFH4 s. 44, zadanie 4 Półkula północna i półkula południowa animacja N57AB6 s. 53, zadanie 3 Półkula wschodnia i półkula zachodnia animacja N5CYAG s. 53, zadanie 3 Śnieg i lód na półkuli północnej animacja N54SM3 s. 58, zadanie 7 Wilgotny las równikowy z lotu ptaka film N58D24 s. 68, zadanie 1 Masajowie galeria zdjęć N546RE s. 74, zadanie 7 Turyści na wydmie film N5URUD s. 77, zadanie 4 Lodowce górskie galeria zdjęć N5QW4R s. 90, zadanie 7 Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
Zdjęcia pochodzą ze zbiorów: Anna Grzybowska s. 28; BE&W: Henryk T. Kaiser s. 99, 101 (Pieskowa Skała), Wojciech Wójcik s. 99, 101 (jezioro Kisajno); Bolesław Lemisiewicz/fotogeo.pl s. 72 (mierzeja); FORUM: Andrzej Sidor s. 103 (górale), s.105 (orkiestra górnicza); GETTY IMAGES/ISTOCKPHOTO: Byrdyak s. 109 (żyrafy na sawannie), Friedemeier s. 118 (antylopa), kavram s. 114, Krzysztof Nahlik s. 72 (plaża), nikitje s. 102 (Zamek Królewski w Warszawie), Svetlana Popova s. 112 (tajga); Kosycarz Foto Press KFP/Kacper Kowalski s. 101 (Mierzeja Łebska); Lech Zielaskowski s. 101 (krajobraz nizinny); PANTHERMEDIA: Anastasy Yarmolovich s. 103 (zamek z Lublinie), Artur Bogacki s. 102 (Łazienki Królewskie), Dariusz Pokus s. 99, 101 (wybrzeże Bałtyku), Tim Heusinger von Waldegge s. 100 (Kolumna Zygmunta); SHUTTERSTOCK: Agnes Kantaruk s. 105 (Jaszczurówka), Alexandr Junek Imaging s. 68 (nahur górski), Anan Kaewkhammul s. 68 (niedźwiedź azjatycki), s.115 (wielbłąd), Anna Kucherova s. 118 (pingwin), Daniel Prudek s. 68 (jak), Dziewul s. 103 (Ogrodzieniec), ECOSTOCK s. 115 (mors), Francois Gagnon – okładka, Giedriius s. 115 (piżmowół), Iakov Filimonov s. 115 (jaguar), Marianoblanco s. 80, Nahlik s. 105 (Pieskowa Skała), Nightman1965 s. 105 (Zamość), Paweł Kaźmierczak s. 99, 101 (Morskie Oko), Paweł Szczepański s. 103 (Muzeum Śląskie), Peek Creative Collective s. 117, Popova Valeriya s. 118 (rosomak), Tomasz Bidermann s. 100 (Syrenka Warszawska), Vadim Petrakov s. 68 (ułar tybetański), Wolfgang Kruck s. 118 (dzik), Yoyochow23 s. 68 (makak); THINKSTOCK/GETTY IMAGES/ISTOCKPHOTO: Isabella Pfenninger s. 79, Patryk Kosmider s. 72 (wydmy), undefined s. 72 (wybrzeże klifowe), wrangel s. 109, 112 (pustynia). Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
dokumentacja nauczyciela np. programy nauczania, plany wynikowe, rozkłady materiału prowadzenie lekcji np. scenariusze, karty pracy, dodatkowe zadania sprawdzanie wiedzy np. testy, kartkówki, sprawdziany, diagnoza, klucze odpowiedzi materiały prezentacyjne np. Multibook, filmy, plansze Ponad 50 tysięcy materiałów gotowych do wykorzystania, w tym: Twoja baza materiałów dydaktycznych w jednym miejscu! sprawdź Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206
dlanauczyciela.pl www.nowaera.pl [email protected] infolinia: 801 88 10 10, 58 721 48 00 Dla ucznia Dla nauczyciela Najlepsza seria do nauczania geografii Gwarancja skutecznego nauczania geografii dzięki udoskonalonym rozwiązaniom i nowoczesnej obudowie dydaktycznej. Atlas geograficzny dla klas 5–8 Zawiera ponad 250 map fizycznych, politycznych, gospodarczych, regionalnych i tematycznych oraz ponad 70 tablic z aktualnymi danymi statystycznymi. Zeszyt ćwiczeń Dzięki różnorodnym zadaniom umożliwia kształcenie najważniejszych umiejętności geograficznych oraz utrwalanie wiedzy. To niezastąpiona pomoc w przygotowaniach do sprawdzianów. • dokumentacja nauczyciela, • scenariusze lekcji wraz z kartami pracy, • kartkówki i testy, • klucze odpowiedzi. • Zawiera około 400 zadań skorelowanych z podręcznikiem. • Umożliwia tworzenie własnych testów, sprawdzianów i kartkówek. • Pozwala edytować istniejące zadania i dodawać własne. Wartościowe pomoce dydaktyczne, m.in.: Generator testów i sprawdzianów to niezbędne narzędzie w pracy nauczyciela Multibook – elektroniczna wersja podręcznika wzbogacona o zasoby cyfrowe Zawiera animacje, filmy i pokazy slajdów. Ułatwia kształcenie umiejętności pracy z mapą oraz poznanie krajobrazów Polski i świata. Diagnoza Narzędzie umożliwiające monitorowanie realizacji podstawy programowej i osiągnięć uczniów. dlanauczyciela.pl generator.dlanauczyciela.pl diagnoza.nowaera.pl Interaktywne mapy Polski Aplikacja zawiera mapę hipsometryczną i mapę krajobrazową Polski oraz ćwiczenia interaktywne. dlanauczyciela.pl Downloaded by Monika P ([email protected]) lOMoARcPSD|31205206