Formula Pintar Jawi (FPJ)

FORMULA
PINTAR JAWI

Oleh :
USTAZ MAZLAN BIN HASHIM

Timbalan Pengarah II Sains Sosial
Bahagian Pendidikan Menengah
MARA



KENAPA PERLU BELAJAR JAWI.

1.WARISAN BANGSA KITA.
2.KITAB-KITAB LAMA DITULIS DENGAN TULISAN JAWI.

3.MEMBANTU KITA UNTUK MEMPELAJARI
BAHASA AL-QURAN.

4. UNTUK MENJAWAB SOALAN PEPERIKSAAN SAMA
ADA PT3 ATAU SPM.

LATIHAN PENGESANAN

TUKAR PERKATAAN BERIKUT KEPADA TULISAN JAWI
MENGIKUT KAEDAH EJAAN YANG BETUL.

COKMAR E-MAIL APA ANDAIAN
ISTIMEWA EKSPO HARIMAU CABARAN
SAKSI AJARAN
WAD LANTIK TARAF TANYALAH
DEWAN PANTAS PATOLOGI PADANYA
MATEMATIK TENAGA APAKAH
AWAM LEGA PUASA DOKTOR
KANUN HARMONIKA ASRAMA PENDIDIKAN
SABIT KERJA UDARA KEMASUKAN
KOMPLEKS PADA
DIIRINGI CANAI KUASA
LALUI
PACUAN

‫‪JAWAPAN LATIHAN PENGESANAN‬‬

‫فاتولوضي‬ ‫تاثاله‬
‫فداث‬

‫تناض‬
‫لضا‬

‫كومفليك س‬
‫دأيريغى‬

1. MENGENAL HURUF-HURUF JAWI

JAWI SEBUTAN JAWI SEBUTAN JAWI SEBUTAN

ALIF KHA SYIN

BA DAL SOD

TA DZAL DHOD

SA RO TO
[THA] ZAI ZO
SIN AIN
JIM

HA

SAMBUNGAN… SEBUTAN JAWI SEBUTAN

JAWI SEBUTAN JAWI NUN ‫ چ‬CA

GHAIN ‫ ض‬GA

FA WAW ‫ غ‬NGA
‫ ف‬PA
QAF HA ‫ ؤ‬VA

KAF HAMZAH

LAM YA

KEMAHIRAN MENULIS JAWI

HURUF HURUF HURUF
AJNABI TUNGGAL MAHRAM

HURUF + HURUF
AJNABI MAHRAM

X SAMBUNG SAMBUNG
1 = LAIN 1 = LAIN

2. KEMAHIRAN MENULIS JAWI

HURUF-HURUF JAWI TERBAHAGI KEPADA TIGA
KUMPULAN

1.HURUF AJNABI:

‫ؤ‬

i. TIDAK BOLEH DISAMBUNG SESAMA HURUF DALAM
KELOMPOK YANG SAMA.

ii. BOLEH DISAMBUNG DENGAN HURUF SEBELUMNYA
DARI “HURUF MAHRAM”

iii. BENTUK ASAL TIDAK BERUBAH SELEPAS
SAMBUNGAN

CONTOH TIDAK BOLEH DISAMBUNG

‫ؤ‬

CONTOH BOLEH DISAMBUNG DENGAN HURUF
SEBELUMNYA [HURUF MAHRAM]

‫غؤ‬
‫طؤ‬

2.HURUF MAHRAM:

‫چ‬

‫غڤ‬
‫ضث‬

i. BOLEH DISAMBUNG SESAMA HURUF MAHRAM
ii. BOLEH DISAMBUNG DENGAN HURUF AJNABI JIKA

BERADA DIHADAPAN.
iii. BENTUK ASAL HURUF AKAN BERUBAH SELEPAS

SAMBUNGAN.

CONTOH BOLEH DISAMBUNG DENGAN SESAMA

HURUF MAHRAM

‫غق‬
‫خت‬

‫ضت صض قف‬
‫فن غث‬

‫ثت‬

PENGECUALIAN

APABILA PERKATAAN DARIPADA BAHASA INGGERIS

YANG DIAKHIRI DENGAN DUA HURUF

KONSONEN(___KK)

MAKA HURUF KONSONEN AKHIR TIDAK BOLEH

DISAMBUNG DENGAN HURUF KONSONEN

SEBELUMNYA. ‫ضول‬

GOLF

SAINS ‫كومفليك س‬

KOMPLEKS ‫افينديك س‬
APENDIKS

CONTOH BOLEH DISAMBUNG DENGAN HURUF AJNABI
BILA BERADA DIHADAPAN.

‫نؤ‬

3.HURUF TUNGGAL:

‫ء‬

TIDAK BOLEH DISAMBUNG DENGAN HURUF SEBELUM
DAN SELEPASNYA.

KEDUDUKAN HURUF HAMZAH [ ‫] ء‬

1. HAMZAH DI ATAS HURUF ALIF [ ‫] أ‬

HURUF ALIF YANG BERADA DIPERMULAAN KATA DASAR

IMBUHAN [ SDEA=N‫س‬DI]M, U[ KLAEI=D‫ك‬EN]GDAANN [ DI = ‫] د‬

KATA DASAR KATA DASAR + KEDUDUKAN
BERMULA HAMZAH SELEPAS
IMBUHAN
DENGAN ALIF IMBUHAN
[SE], [KE] DAN [DI].
‫اينخي‬
‫سأينخي‬

DI ATAS

‫ دأيريغي ايريغي‬ALIF

2. HAMZAH DI BAWAH HURUF ALIF [ ‫] إ‬

HAMZAH DIBAWAH ALIF HANYA DIKHASKAN KEPADA
TIGA PERKATAAN BERIKUT SAHAJA.

EH ! -
ISLAM
E-MAIL

3. HAMZAH SELARI DENGAN HURUF LAIN [-‫ ء‬-]

PERKATAAN BAHASA ARAB YANG DIEJA SELARI
DENGAN PERKATAAN LAIN DIKEKALKAN.

4. HAMZAH MEMPUNYAI RUMAH [ ]

MASALAH

MALAIKAT

5. HAMZAH TIGA SUKU [ ‫] اء‬

APABILA SUKUKATA DIAKHIRI DENGAN HURUF
VOKAL “A/U” DAN DIMULAI DENGAN HURUF VOKAL.

[ KV + VK ] / [ V + VK ] / [ KVKV + VK ] /AI/ AU/UI
HAMZAH DILETAKKAN DIANTARA DUA VOKAL .

KV + VK HAMZAH ANTARA DUA VOKAL
BA + IK
A + IR
MENA + IK

SAMBUNGAN HURUF HURUF
SEBELUM
KEADAAN HURUF SELEPAS SAMBUNGAN SAMBUNGAN

AKHIR TENGAH AWAL

‫ث ثي فثا تاث‬

SAMBUNGAN HURUF HURUF
SEBELUM
KEADAAN HURUF SELEPAS SAMBUNGAN
SAMBUNGAN

AKHIR TENGAH AWAL

SAMBUNGAN HURUF HURUF
SEBELUM
KEADAAN HURUF SELEPAS SAMBUNGAN
SAMBUNGAN

AKHIR TENGAH AWAL

‫غ غف تغف تغ‬

SAMBUNGAN HURUF HURUF
SEBELUM
KEADAAN HURUF SELEPAS SAMBUNGAN
SAMBUNGAN

AKHIR TENGAH AWAL

‫ضت لضط طض‬ ‫ض‬

‫ؤد كؤس سؤ‬ ‫ؤ‬

3.KEMAHIRAN MENUKAR HURUF DARIPADA RUMI
KEPADA JAWI DAN SEBALIKNYA.

RUMI JAWI RUMI JAWI RUMI JAWI

A/E (Di G ‫ض‬ N
awl prktn)

B H / O/U/W

CJ P

D K/ R

E/I/Y L S
F M T/

SAMBUNGAN….. RUMI JAWI

RUMI JAWI NG ‫غ‬
NY
V‫ؤ‬ ‫ث‬

X

Z // E (DI TGH &
AKHIR)
(PEPET)
‫ا‬

(DI AWAL)

HURUF YANG DIGUNAKAN UNTUK PERKATAAN ASAL
DARI BAHASA ARAB.

HURUF GANTIAN HURUF GANTIAN

S / SY

H T
KH/K / A/I

Z / GH

CONTOH PERKATAAN ASAL DARI BAHASA ARAB

RUMI JAWI RUMI JAWI

SABAR KAEDAH

SAF KANUN

SAHABAT KHABAR

SAHIH KHAIRAT

SABIT KHIANAT

HARAM ZAHIR

HASRAT ZAINAB

HAYAT ZALIM

HIKMAT ZIARAH

CONTOH PERKATAAN ASAL DARI BAHASA ARAB

RUMI JAWI RUMI JAWI

SALJI TAMAK

SAHSIAH TARAF

SYARAT IBARAT

SYARAK ILMU

SYARIAT IBADAH

SYAITAN AZAM

TAAT AWAM

TABAL GHALIB

TABIB GHAIB

KAEDAH GANTIAN HURUF “K” PADA

PERKATAAN MELAYU
PERKATAAN “ K A K A K “ MERUPAKAN FORMULA

KEPADA KAEDAH GANTIAN HURUF “K”

AWAL TENGAH AKHIR

KA K AK

CONTOH PENGGUNAAN HURUF “K”

RUMI JAWI RUMI JAWI

BUDAK KAWAN

BAIK PAKAI

DIDIK PEKAK

KATAK BADAK

KETUL KUKUS

PENGECUALIAN:
I. PERKATAAN BERASAL DARI BAHASA INGGERIS

CONTOH:

RUMI JAWI

AKADEMIK

KONTEKS

AUTOMATIK

MATEMATIK

POLEMIK

POLIKLINIK

POLITIK

2. PERKATAAN DARI BAHASA MELAYU DIMANA “K”
(DITENGAH) BERKEADAAN MATI.

RUMI JAWI

BAKTI ‫خوقمر‬
BUKTI
COKMAR
PAKSA
PAKSI
RAKSA
RAKSASA
SEKSA

SAMBUNGAN….. JAWI
RUMI

LAKSANA
LAKSA
LAKSAN

LAKSAMANA
JAKSA
KEKWA

SAKSAMA
SAKTI
SAKSI

TUKARAN HURUF VOKAL DIAWAL PERKATAAN

VOKAL TUKARAN CONTOH JAWI

A& ADIK
E [PEPET] EMAK

I& ISTERI ‫اورغ‬
E [TALING] ESOK ‫اودغ‬
ORANG
O&U UDANG

RUMI JAWI RUMI JAWI
ALIRAN INJAP
‫ابغ‬ INJIL
ATUR ISTIMEWA
ABANG ‫اغضن‬ OBJEKTIF
EMPAT OLEH
ENGGAN OMBAK
UJAR
ERTI UNDUR
EKOR UNTUK
EKSPO
ELOK

PENGECUALIAN

PERKATAAN YANG DIDAHULUI OLEH HURUF VOKAL
TERSEBUT ADALAH PERKATAAN BERASAL DARI
BAHASA ARAB.

EJAAN JAWI DIKEKALKAN MENGIKUT EJAAN ARAB.

RUMI JAWI

AMAL

INSAN

EHWAL

ULAMA

IMBUHAN “AN”

IMBUHAN “AN” AKAN BERUBAH TUKARAN EJAAN JAWI
MENGIKUT VOKAL/KONSONAN AKHIR SEBELUM IMBUHAN “AN”

HURUF + AN TUKARAN JAWI
AKHIR

“U” BURUAN ‫باخاءن‬
“A” PACUAN ‫خلاءن‬
BACAAN
CELAAN

SELAIN PADANAN
“A” & “U” ANDAIAN

IMBUHAN “I”

IMBUHAN “I” AKAN BERUBAH TUKARAN EJAAN JAWI

MENGIKUT VOKAL/KONSONAN AKHIR PERKATAAN
SEBELUM IMBUHAN “I”.

HURUF + “I” TUKARAN JAWI
AKHIR

“U” & LALUI ‫لوفاءي‬
“A” LUPAI

SELAIN JALANI

“U” &
“A” KASIHI

IMBUHAN LAIN

PERKATAAN YANG MEMPUNYAI IMBUHAN SELAIN
IMBUHAN “AN” DAN “I” HENDAKLAH DITUKARKAN

KEPADA TUKARAN JAWI DAN SAMBUNGKAN DENGAN

KATA DASAR TANPA MENGUBAH EJAAN KATA DASAR.

RUMI IMBUHAN KATA JAWI
DASAR

PERJALANAN PER + AN

KEPAKARAN KE + AN

KEMAHUAN KE + AN ‫ملوفا‬
MELUPAKAN ME + KAN

LATIHAN 1

TUKAR SEMUA HURUF DARI PERKATAAN BERIKUT
KEPADA JAWI

DERMA PAKSA MEWAH ASRAMA

KERJA KOMPUTER SUMPAH BIJIRIN

BAHASA SEKSA RASUAH CANTAS

PERMATA ISTIMEWA SURAU DENDANG

LAKSAMANA ISTERI TERAWIH EMAK

LENCANA SAKSI TANDAS FALSAFAH

CERIA ULAR CINTA GEMUK

BINASA LAKSANA CANGGIH HASRAT

DEDIKASI POLITIK PENYEDUT INTIPAN

AKADEMIKS SYARAT PENGGAWA IGAUAN

LATIHAN 2

TUKAR SEMUA HURUF DARI PERKATAAN BERIKUT
KEPADA JAWI

SAHABAT PINTAR MAKMAL JUMLAH

INDUK TAMAK JAKSA ZIARAH

KUKUH JALAN GURINDAM PENYAMUN

FAKULTI PAKSI POLEMIK BENJOL

PELEPAH MAIN HIPOKRIT CANTUM

REKA ZALIM MATAHARI KONSEP

AUTOMATIK BOLA DEFINISI KONTEKS

SEMBAHYANG AZAM BAKTI AWAM

GURAU SAKIT HIPOTESIS BIMBANG

MAKAN TAMPAN DOKUMENTASI KUMPULAN

‫‪JAWAPAN LATIHAN 1‬‬

‫دينديغ‬

‫فوليتيك‬ ‫خاغضيه‬ ‫ضموق‬
‫فثيدوت‬ ‫ايضاون‬

‫فيغضاوا‬

‫‪JAWAPAN LATIHAN 2‬‬ ‫فثامون‬

‫فينتار‬

‫ضوريندام‬
‫فوليميك‬

‫اءوتوماتيك‬ ‫كونتيك‬
‫سمباهياغ‬ ‫بيمباغ‬
‫ضوراو‬

4. MENGUASAI FORMULA JAWI TERKINI.

MENGIKUT KAEDAH EJAAN JAWI YANG DIKELUARKAN
OLEH DEWAN BAHASA DAN PUSTAKA, SESEORANG
YANG INGIN MENGEJA PERKATAAN DENGAN EJAAN
JAWI, DIA PERLU MENGIKUT LANGKAH BERIKUT:

A. TUKARKAN HURUF RUMI KEPADA HURUF JAWI

B. MENENTUKAN HURUF VOKAL YANG PERLU
DIGUGURKAN ATAU DIKEKALKAN

MENGIKUT KAEDAH EJAAN
JAWI TERKINI (DBP)

HURUF VOKAL YANG
DIGUGURKAN HANYA HURUF

ALIF [‫( ]ا‬TUKARAN DARI
HURUF “A”)

DAN
“E” PEPET SAHAJA.

(KECUALI “E” PEPET BERADA DIAWAL PERKATAAN)

MANAKALA

HURUF VOKAL WAU [ ]
(TUKARAN DARI HURUF “O”

DAN “U”)

DAN

HURUF VOKAL YA [ ] (TUKARAN
DARI HURUF “E” TALING)

HENDAKLAH DIKEKALKAN
SELAMA-LAMANYA.

KEADAAN HURUF “E” PEPET
DIGUGURKAN:

SEMUA HURUF “E” PEPET HENDAKLAH DIGUGURKAN
KECUALI “E” (PEPET) DIAWAL PERKATAAN

DITUKAR KEPADA HURUF ALIF

RUMI JAWI RUMI JAWI

BE KU HEN DAK
BE KAS
JEL MA HEM PE DU ‫همفدو‬
JE LITA CE LA
NE GARA ‫خلا‬

CEN ‫خنداون‬
DAWAN

‫ نضارا‬HER BA

KEADAAN HURUF ALIF [‫(]ا‬TUKARAN DARI
HURUF “A”) DIGUGURKAN:

1. KONSONAN VOKAL KONSONAN [KVK]
APABILA SUKUKATA PERKATAAN TERDIRI DARIPADA

KONSONAN VOKAL KONSONAN [KVK] DAN
VOKALNYA ADALAH HURUF “A”.

MAKA VOKAL “A” HENDAKLAH DIGUGURKAN.

SUKU VOKAL KAEDAH RUMI JAWI
KATA
A KVK HAM PAR ‫همفر‬
HAM& VOKAL
PAR JA LAN
“A” MA KAN
LAN GUGUR

KAN

PENGECUALIAN:
1.1. PERKATAAN SATU SUKUKATA YANG DIMULAI

DENGAN HURUF WAU [‫]و‬
(TUKARAN DARI HURUF “W”)

RUMI JAWI RUMI JAWI RUMI JAWI

WAU WAP WAN
WAD WAH
WANG ‫واغ‬

1.2. PERKATAAN YANG TELAH DITERIMA PAKAI SECARA
TRADISI.

DAN

‫دري اف‬

‫جك فد كيت اد ايت دان اين‬

‫مك جكالاو دمكين اي درفد اورغ كاي‬

1.3. PERKATAAN YANG MEMPUNYAI SUKUKATA
“KVK” (VOKAL = A) , KONSONEN PERTAMA ADALAH

“W” DAN SEBELUM SUKUKATA TERSEBUT
TERDAPAT HURUF “E” TALING.

DEWAN TEWAS
LEWAT
KELEWANG ‫كليواغ‬

MEWAH

1.4. PERKATAAN DARI BAHASA ARAB YANG ADA
HURUF ALIF [‫ ]ا‬DIANTARA DUA HURUF KONSONEN.