BAB 4

JADUAL
BERKALA
UNSUR





SUSUNAN UNSUR

• Mengikut tertib menaik nombor proton (1-113)

18 lajur menegak : Kumpulan
Sifat kimia y sama bil e valens y sama

7 baris mendatar : Kala
Bil petala y sama

40O Na Ca16 23
20
8 11

Susunan e-
Bil e-valens
Kumpulan
Bil petala yang berisi e-
Kala

O16 Na23 Ca40

8 11 20

Susunan e- 2.6
Bil e-valens 6
Kumpulan 16
Bil petala yang berisi e- 2
Kala 2

Bagi unsur dengan 3-8 e-valens,
No.kump = Bil. e-valens dalam atom + 10

O16 Na23 Ca40

8 11 20

Susunan e- 2.6 2.8.1
Bil e-valens 6 1
Kumpulan 16 1
Bil petala yang berisi e- 2 3
Kala 2 3

Susunan e- O16 Na23 Ca40
Bil e-valens
Kumpulan 8 11 20
Bil petala yang berisi e-
Kala 2.6 2.8.1 2.8.8.2
6 1 2
16 1 2
2 3 4
2 3 4

Unsur X mempunyai nombor proton 14.
Dalam kumpulan dan kala manakah unsur X terletak dalam Jadual
Berkala Unsur?

Susunan elektron = 2.8.4

Bilangan petala berisi e- = 3 Bilangan e-valens = 4
Kala = 3 Kumpulan = 4 + 10 = 14

Si

Unsur Y mempunyai nombor proton 16.
Dalam kumpulan dan kala manakah unsur Y
terletak dalam Jadual Berkala Unsur?

Susunan elektron = 2.8.6
Bilangan e-valens = 6
Kumpulan = 6 + 10 = 16

Bilangan petala berisi e- = 3
Kala = 3

S

Unsur A terletak alam kumpulan 13 dan kala 2.
Apakah susunan e- bagi atom A?

Kumpulan = 13
Bilangan e-valens = 13 – 10 = 3

Kala = 2
Bilangan petala berisi e- = 2
Susunan elektron = 2.3

B

Helium (He) Gas adi
Neon (Ne) Gas monoatom (mono = 1)
Argon (Ar) 1% udara terdiri daripada gas adi
Kripton (Kr)
Xenon (Xe) Unsur-unsur Kumpulan 18
Radon (Rn)

Saiz atom y Ketumpatan Wujud sebagai gas monoatom
kecil rendah pd

keadaan bilik

Unsur-unsur Kumpulan 18

Tak mengalirkan arus Tak berwarna pd suhu &
eletrik tekanan bilik

konduktor haba y lemah Takat lebur & takat
didih rendah

Apabila • Bil petala berisi e dlm atom semakin
menuruni kumpulan… b’tambah

He Saiz atom unsur semakin

Ne • Saiz atom unsur semakin b’tambah,
• daya tarikan antara zarah semakin

Takat lebur & didih b’tambah,

Ar semakin • semakin banyak haba y diperlukan utk

mengatasi daya tarikan antara zarah

Kr

Ketumpatan • P’tambahan jisim atom lebih banyak

Xe semakin berbanding dengan pertambahan jejari
m atom

v (isi padu atom)

Rn

Sifat Lengai unsur kumpulan 18

Semua gas adi adalah lengai, iaitu
tidak reaktif secara kimia.

Mari kita kaji susunan e- dalam gas adi !

Gas adi Susunan e-
He
Ne
Ar
Kr
Xe
Rn

Gas adi Susunan e-
He 2
Ne
Ar 2.8
Kr 2.8.8
Xe 2 . 8 . 18 . 8
Rn 2 . 8 . 18 . 18 . 8
2 . 8 . 18 . 32 . 18 . 8

Gas adi Susunan e- Susunan duplet
He 2 Susunan oktet
Ne
Ar 2.8
Kr 2.8.8
Xe 2 . 8 . 18 . 8
Rn 2 . 8 . 18 . 18 . 8
2 . 8 . 18 . 32 . 18 . 8

Kedua-dua susunan ini adalah sangat stabil kerana
petala terluarnya adalah penuh.
Oleh itu, gas adi wujud sebagai
monoatom (atom tunggal) & lengai

Gas adi kegunaan
He
Ne  Mengisi belon kaji cuaca
 Tangki oksigen penyelam
Ar
Kr  Lampu iklan
Xe  Mengisi lampu pendaratan di landasan kapal
Rn
terbang

 Mengisi mentol elektrik bagi mengelakkan
filamen mentol terbakar

 Mengisi lampu flash kamera
 Dalam laser untuk membaiki retina mata

 Ubat bius dalam perubatan

 digunakan dalam rawatan kanser

Bandingkan saiz atom Helium dan Neon. Jelaskan.
Takat lebur Argon lebih tinggi daripada Helium. Jelaskan.

Unsur-unsur Kumpulan 1

Logam alkali

(kecuali H)

• Konduktor haba & elektrik y baik
• Permukaan kelabu y berkilat
• Logam y lembut
• Ketumpatan & takat lebur y rendah jika dibandingkan

dgn logam kumpulan lain

Li Saiz atom unsur • Bilangan petala berisi e- dlm atom
semakin semakin bertambah

bertambah

Na • Saiz atom unsur semakin
K
Takat lebur & didih bertambah menyebabkan ikatan
semakin berkurang logam antara atom-atom menjadi
kurang kuat

Rb Kekerasan • Ikatan logam antara atom-atom

berkurang semakin lemah

Cs Ketumpatan
semakin
Fr • Pertambahan jisim atom lebih
bertambah banyak berbanding dengan
m pertambahan jejari atom
v (isi padu atom)

Sifat Kimia

T/b dgn air
T/b dgn oksigen
T/b dgn gas klorin/ gas bromin

T/b dgn air

Logam + air  larutan hidroksida + gas

alkali logam alkali hidrogen

X (p) + H2O  XOH (ak) + H2 (g)
(ce)
2XOH + H2
2X + 2H2O 

2Li + 2H2O  2LiOH (litium hidroksida) + H2

T/b dengan oksigen

Logam alkali + oksigen  oksida logam(pepejal

X (p) putih)
4X
4Li + O2 (g)  X2O (p)

+ O2  2X2O

+ O2  2Li2O (litium oksida)

oksida logam + air  larutan hidroksida

(pepejal putih) logam alkali

X2O (p) + H2O (ce)  XOH (ak)

X2O + H2O  2XOH

Li2O (litium oksida) + H2O  2LiOH (litium hidroksida)

T/b dgn gas klorin/ gas bromin

Logam alkali + gas klorin  klorida logam

X (p) (pepejal putih)
2X (p)
+ Cl2 (g)  XCl (p)
2Li
+ Cl2 (g)  2XCl (p)

+ Cl2  2LiCl (litium klorida)











Hubungan antara sifat kimia dan susunan e

Tulis susunan e- bagi Li, Na, K

Li 2.1
Na 2.8.1
K 2.8.8.1

 Unsur kump-1 mempunyai ____ e- valens

 Atom logam alkali cenderung melepaskan 1 e-
valens untuk mencapai susunan elektron y stabil
iaitu ____

t/b menghasilkan satu ion positif dengan cas +1 Proton > e-
Lebihan 1 cas +
X  X + e+ - No proton Li : 3
Bil proton : 3 Cas = 1+
Bil e- : 2
+

+ e-

Atom Litium Ion Litium
(2.1) (2)

Susunan e- duplet

Li  Li+ + e-

Oleh kerana e- tunggal pada atom mudah dilepaskan, logam alkali sangat reaktif.

Li

Na KEREAKTIFAN BERTAMBAH.
 Apabila menuruni kumpulan , saiz atom bertambah,

K  e- valens semakin jauh dari nukleus ,
 Daya tarikan antara nukleus & e-valens semakin lemah

Rb  Atomnya lebih mudah melepaskan e- valensnya utk mencapai
Cs susunan oktet @ duplet yg stabil

Fr

LANGKAH KESELAMATAN

• B’t/b dengan cergas dengan air dan oksigen,
perlu disimpan dalam minyak parafin/kerosin

• Memakai sarung tangan
• Menggunakan penyepit
• Menggunakan cermin mata keselamatan

Unsur-unsur

Kumpulan 17 Halogen

Keadaan fizik berubah dari gas  cecair  pepejalmolekul dwiatom

unsur keadaan warna dwi= dua

Fluorin Gas Kuning muda beracun

Klorin Gas Kuning kehijauan

Bromin Cecair Perang kemerahan

Iodin pepejal Hitam keunguan

takat lebur & didih y
rendah

Saiz atom bertambah
Ketumpatan bertambah

Takat lebur & didih y rendah

Tak mengalirkan arus elektrik

SIFAT Beracun
FIZIK
KUMP 17

Ketumpatan rendah Wujud sebagai dwiatom

F Saiz atom unsur semakin • Bilangan petala semakin bertambah
bertambah

Cl Takat lebur & didih • Saiz atom unsur semakin bertambah,
Br semakin bertambah • daya tarikan antara zarah semakin

bertambah,
• semakin banyak haba y diperlukan untuk

mengatasi daya tarikan antara zarah

I Keelektronegatifan • Kebolehan untuk menerima e- semakin

berkurang berkurang

At

Ketumpatan semakin • Pertambahan jisim atom lebih banyak
bertambah berbanding dengan pertambahan jejari atom
m (isi padu atom)
v

Hubungan antara sifat kimia dan susunan e

Tulis susunan e- bagi F, Cl, Br

F
Cl
Br

Hubungan antara sifat kimia dan susunan e

Tulis susunan e- bagi F, Cl, Br

F 2.7
Cl 2.8.7
Br 2.8.18.7

 Unsur kump-17 mempunyai ____ e- valens
 Atom cenderung menerima 1 e- untuk mencapai

susunan elektron yang stabil iaitu ____@ ______

t/b menghasilkan satu ion negatif dengan cas -1

X + e-  X- No proton F : 9 e- > Proton
Bil proton : 9 Lebihan 1 cas -
- Bil e- : 10
Cas = 1-

Atom Fluorin Ion Fluorin
(2.7) (2.8)

F Susunan e- oktet

+ e-  F-

KEREAKTIFAN BERKURANG
Apabila menuruni kumpulan , saiz atom unsur bertambah ,
Jarak petala terluar semakin jauh dari nukleus ,
Daya tarikan antara nukleus dan e-valens semakin lemah ,
Kecenderungan untuk menerima 1 e- semakin berkurang

F KEREAKTIFAN BERKURANG

Apabila menuruni kumpulan , saiz atom unsur

Cl bertambah ,

Jarak petala terluar semakin jauh dari nukleus ,

Br Daya tarikan antara nukleus dan e-valens semakin

lemah ,

I Kecenderungan untuk menerima 1 e- semakin

berkurang

 T/b dengan air Sifat Kimia

 dua jenis asid

X2 + H2O  HX + HOX

Cl2 + H2O  HCl + HOCl
Asid hipoklorus
Asid hidroklorik

Sifat Kimia

T/b dengan ferum (besi)  Ferum (III) halida

2Fe + 3X2  2FeX3
2Fe + 3Cl2  2FeCl3

Ferum(III) klorida

Sifat Kimia

T/b dengan larutan natrium hidroksida

X2 + Natrium  Natrium + Natrium + Air
hidroksida halida halat(I) H2O
2NaOH NaX NaOX
+ H2O
Cl2 + 2NaOH  NaCl + NaOCl
Natrium Natrium
klorida klorat (I)

Sifat Kimia

 T/b dengan larutan natrium hidroksida

X2 + Natrium hidroksida  Natrium halida + Natrium halat (I) + Air
2NaOH
NaX NaOX H2O

Cl2 + 2NaOH  NaCl + NaOCl + H2O

Natrium klorida Natrium klorat (I)

Br2 + 2NaOH  NaBr + NaOBr + H2O
Natrium bromida Natrium bromat (I)

I2 + 2NaOH  NaI + NaOI + H2O

Natrium iodida Natrium iodat (I)

AQIDAH MERENTASI KOKURIKULUM

“Yang telah menciptakan
tujuh langit berlapis-lapis.
Kamu sekali-kali tidak melihat pada ciptaan

Tuhan Yang Maha Pemurah
sesuatu yang tidak seimbang.
Maka lihatlah berulang-ulang,
adakah kamu lihat sesuatu yang tidak seimbang?”

(Al Mulk 67:3)

LANGKAH KESELAMATAN

• Halogen sangat beracun dan menghakis
• Gas klorin dan wap bromin menyebabkan

sesak nafas
• Memakai sarung tangan
• Menggunakan cermin mata keselamatan
• Pengendalian dalam kebuk wasap
• Jangan hidu gas atau wap halogen

Kegunaan unsur kumpulan 17

kegunaan
F  Bahan yang mengekalkan kedinginan dalam

peti sejuk
Cl  Agen peluntur

 Agen pembasmi kuman
Br  Dalam racun serangga
I  Sebagai antiseptik

UNSUR DALAM KALA

Apabila merentasi kala 3,
 3 petala berisi e-

 no. proton b’tambah

 bil e- b’tambah

 Jejari & saiz atom berkurang 
disebabkan daya tarikan oleh nukleus terhadap e-
valens y semakin kuat

 keelektronegatifan semakin bertambah 
kerana unsur semakin cenderung menerima e-