แผนการจัดการเรียนรู้ที่ ๓๔ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ ศิลาจารึกหลักที่ ๑ เวลา ๑๕ ชั่วโมง เรื่อง คำราชาศัพท์ หมวดเครือญาติ เวลา ๑ ชั่วโมง ผู้สอน นางสาวศศิธร ประสาวะถา โรงเรียนหนองวัวซอพิทยาคม ๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ๑.๑ มาตรฐานการเรียนรู้ ท ๔.๑ เข้าใจธรรมชาติของธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลงของภาษาและ พลังของภาษาภูมิปัญญาทางภาษา และรักษาภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ ๑.๒ ตัวชี้วัด ท ๔.๑ ม.๒/๔ ใช้คำราชาศัพท์ ๒. จุดประสงค์การเรียนรู้ ๒.๑ นักเรียนสามารถบอกความหมายของคำราชาศัพท์หมวดเครือญาติได้(K) ๒.๒ นักเรียนสามารถเขียนความหมายของคำราชาศัพท์หมวดเครือญาติได้ (P) ๒.๓ นักเรียนให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรม (A) ๓. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๓.๑ มีวินัย ๓.๒ ใฝ่เรียนรู้ ๓.๓ มุ่งมั่นในการทำงาน ๔. สมรรถนะสำคัญ ๔.๑ ความสามารถในการสื่อสาร ๔.๒ ความสามารถในการคิด ๔.๓ ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. สาระสำคัญ คำราชาศัพท์คือ คำสุภาพทีใช้ให้เหมาะสมกับฐานะของบุคคลต่างๆ คำราชาศัพท์เป็นการกำหนดคำ และภาษาที่สะท้อนให้เห็นวัฒนธรรมอันดีงานความไทย เป็นสิ่งแสดงถึงความละเอียดอ่อนของภาษาไทยที่มี คำหลายรูปหลายเสียงในความหมายเดียวกัน และเป็นลักษณะพิเศษเฉพาะของภาษาไทย ซึ่งมีหลักการใช้ ที่แตกต่างออกไปตามชนชั้น
๖. สาระการเรียนรู้ - คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ ๗. ชิ้นงานหรือภาระงาน - ใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์ ๘. กระบวนการจัดการเรียนรู้ ขั้นนำ ๑.ครูผู้สอนกล่าวทักทายนักเรียน พร้อมทบทวนบทเรียนในชั่วโมงที่แล้ว ๒.ครูผู้สอนนำเข้าสู่บทเรียนโดยการใช้สื่อรูปภาพมาให้นักเรียนดู (รูปภาพการ์ตูนครอบครัว) จากนั้น ใช้คำถามว่า “นักเรียนสังเกตเห็นภาพอะไร ในรูปภาพประกอบไปด้วยใครบ้าง” ๓.ครูผู้สอนอธิบายเกี่ยวกับรูปภาพของครอบครัวที่นักเรียนชมนั้น มีความเกี่ยวข้องกับเรื่อง “คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ” ซึ่งเป็นอีกหมวดที่สนุกมากๆ ที่เราจะได้เรียนกันในวันนี้ ขั้นสอน ๔.นักเรียนฟังครูทบทวนความรู้เรื่องคำราชาศัพท์หมวดต่างๆ ที่นักเรียนได้เรียนในชั่วโมงก่อน ๕.นักเรียนฟังครูอธิบายและยกตัวอย่างคำราชาศัพท์ในหมวดเครือญาติ ๖.ครูผู้สอนใช้สื่อการเรียนรู้ “บัตรคำจำเครือญาติ” โดยครูจะมีข้อความบนบัตร เช่น พระชนก และมีด้านหลังบัตรคำจะเป็นเฉลยว่า หมายถึง พ่อ เป็นต้น ๗.ครูผู้สอนเขียนตัวอย่างคำราชาศัพท์หมวดเครือญาติลงบนกระดาน ๘.นักเรียนอ่านคำราชาศัพท์หมวดเครือญาติบนกระดาน ๙.ครูผู้สอนทดสอบความเข้าใจของนักเรียน มีการใช้กิจกรรมเกม “ผังเติมคำจำเครือญาติ” โดยให้นักเรียนเล่นเป็นกลุ่ม กลุ่มละ ๔-๕ คน จากนั้นครูผู้สอนจะแจกแผนผังเครือญาติการ์ตูนให้นักเรียน กลุ่มละ ๑ แผ่น และมีบัตรคำราชาศัพท์หมวดเครือญาติสำหรับใช้เติมในช่อง ซึ่งแผนผังก็จะไล่ลำดับ จากคนที่อาวุโสที่สุดและรองลงมาเรื่อย ๆ และบนแผนผังก็จะมีรูปคนและช่องว่างให้เติมคำราชาศัพท์ของ ตำแหน่งนั้นๆ เช่น รูปปู่ ก็ต้องนำบัตรคำว่า พระอัยกา มาเติมลงในช่อง ๑๐.นักเรียนฟังสัญญาณเริ่มเกมจากครูผู้สอนก่อนจึงจะเริ่มเล่น ๑๑.นักเรียนทำกิจกรรมและเมื่อแต่ละกลุ่มเติมคำเสร็จเรียบร้อยแล้วให้ยกมือขึ้น หากกลุ่มใดทำเสร็จ รวดเร็วและตอบถูกมากที่สุดก็จะเป็นผู้ชนะ ๑๒.ครูผู้สอนประกาศคะแนนและมอบรางวัลให้กลุ่มที่ชนะ ขั้นสรุป ๑๓.นักเรียนร่วนกันสรุปความรู้เรื่อง คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ ที่ได้เรียนไปในวันนี้ ๑๔.ครูผู้สอนมอบหมายใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ ให้นักเรียนทำเป็นการบ้าน ๙. การจัดบรรยากาศเชิงบวก -ครูผู้สอนเปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็นและตอบคำถามจากสื่อที่นำมา และมีการจัด กิจกรรมกลุ่มเพื่อส่งเสริมทักษะการทำงานร่วมกันของนักเรียน
๑๐. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ ๑๐.๑ หนังสือเรียนวิชาภาษาไทย หลักภาษา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ๑๐.๒ บัตรคำจำเครือญาติ ๑๐.๓ กิจกรรมเกม “ผังเติมคำจำเครือญาติ” ๑๐.๔ ใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ ๑๑. กระบวนการวัดและประเมินผล จุดประสงค์การเรียนรู้ วิธีการวัด เครื่องมือในการวัด เกณฑ์การประเมินผล ๑. นักเรียนสามารถบอกความหมาย ของคำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ(K) การตอบคำถาม -คำถาม - เกมผังคำจำ เครือญาติ นักเรียนสามารถบอก ความหมายของคำ ราชาศัพท์ได้ถูกต้อง ๒. นักเรียนสามารถเขียนความหมาย ของคำราชาศัพท์หมวดเครือญาติได้ (P) -ตรวจใบงาน คำราชาศัพท์ ใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์ นักเรียนผ่านเกณฑ์ การประเมินร้อยละ ๗๐ ๓. นักเรียนให้ความร่วมมือในการทำ กิจกรรม (A) ประเมิน พฤติกรรมในชั้น เรียน แบบประเมิน พฤติกรรมในชั้นเรียน นักเรียนผ่านเกณฑ์ การประเมินพฤติกรรม ในชั้นเรียนอย่างน้อย ร้อยละ ๗๐
ภาคผนวก สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ ๑. ใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์หมวดเครือญาติ
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ ๓๕ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ ศิลาจารึกหลักที่ ๑ เวลา ๑๕ ชั่วโมง เรื่อง คำราชาศัพท์ หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ เวลา ๑ ชั่วโมง ผู้สอน นางสาวศศิธร ประสาวะถา โรงเรียนหนองวัวซอพิทยาคม ๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ๑.๑ มาตรฐานการเรียนรู้ ท ๔.๑ เข้าใจธรรมชาติของธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลงของภาษาและ พลังของภาษาภูมิปัญญาทางภาษา และรักษาภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ ๑.๒ ตัวชี้วัด ท ๔.๑ ม.๒/๔ ใช้คำราชาศัพท์ ๒. จุดประสงค์การเรียนรู้ ๒.๑ นักเรียนสามารถบอกความหมายของคำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ได้(K) ๒.๒ นักเรียนสามารถเขียนความหมายของคำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ได้ (P) ๒.๓ นักเรียนมีความกระตือรือร้นในการทำกิจกรรม (A) ๓. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๓.๑ มีวินัย ๓.๒ ใฝ่เรียนรู้ ๓.๓ มุ่งมั่นในการทำงาน ๔. สมรรถนะสำคัญ ๔.๑ ความสามารถในการสื่อสาร ๔.๒ ความสามารถในการคิด ๔.๓ ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. สาระสำคัญ คำราชาศัพท์คือ คำสุภาพทีใช้ให้เหมาะสมกับฐานะของบุคคลต่างๆ คำราชาศัพท์เป็นการกำหนดคำ และภาษาที่สะท้อนให้เห็นวัฒนธรรมอันดีงานความไทย เป็นสิ่งแสดงถึงความละเอียดอ่อนของภาษาไทยที่มี คำหลายรูปหลายเสียงในความหมายเดียวกัน และเป็นลักษณะพิเศษเฉพาะของภาษาไทย ซึ่งมีหลักการใช้ ที่แตกต่างออกไปตามชนชั้น
๖. สาระการเรียนรู้ - คำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ ๗. ชิ้นงานหรือภาระงาน - ใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์ ๘. กระบวนการจัดการเรียนรู้ ขั้นนำ ๑.ครูผู้สอนกล่าวทักทายนักเรียนและทบทวนความรู้เดิมจากเรื่องที่เรียนไปในชั่วโมงก่อน ๒.ครูผู้สอนนำเข้าสู่บทเรียนโดยใช้รูปภาพมาให้นักเรียนชม -รูปภาพที่หนึ่ง ภาพวัด -รูปภาพที่สอง ภาพพระสงฆ์ ๓.ครูผู้สอนใช้คำถามให้นักเรียนสังเกตว่า “นักเรียนสังเกตเห็นอะไรในภาพบ้าง” จากนั้นครูให้ นักเรียนลองแสดงความคดเห็นเกี่ยวกับคำศัพท์ต่างๆ ที่ใช้กับพระสงฆ์ที่นักเรียนแต่ละคนเคยได้ยิน (แนวคำตอบ : ฉัน เพล นิมนต์ จำวัด เป็นต้น) ๔.ครูผู้สอนอธิบายเชื่อมโยงเข้าสู่บทเรียนว่าคำศัพท์ที่นักเรียนได้ช่วยกันตอบมานั้นก็คือคำราชาศัพท์ เช่นเดียวกัน และเป็นคำราชาศัพท์ในหมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ ซึ่งเราจะมาเรียนกันในวันนี้ ขั้นสอน ๕.นักเรียนฟังครูผู้สอนอธิบายและทบทวนความรู้เรื่องคำราชาศัพท์ในหมวดต่างๆ ที่นักเรียนได้เรียน ไปในชั่วโมงที่แล้ว จากนั้นครูพูดเชื่อมโยงเข้าสู่คำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ ๖.ครูผู้สอนใช้กิจกรรม “เปิดภาพทราบคำศัพท์” โดยครูจะมีภาพคำศัพท์ปริศนามาให้และแปะ ไว้บนกระดาน จากนั้นครูสุ่มนักเรียนออกมาเลือกบัตรภาพ ๑ ใบ ๗.เมื่อได้บัตรภาพแล้วครูจะเปิดบัตรภาพให้นักเรียนดูแล้วให้นักเรียนช่วยกันตอบว่าเป็นภาพอะไร เช่น ภาพพระสงฆ์ฉัน(กิน)ข้าว จากนั้นครูใช้คำถามต่อไปว่า “คำราชาศัพท์ของกินที่เราใช้กับพระสงฆ์เรียกว่า อะไร”(คำตอบ คือ ฉัน) ๘.ครูผู้สอนเขียนตัวอย่างคำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ลงบนกระดาน ๙.นักเรียนอ่านคำราชาศัพท์และความหมายบนกระดาน ๑๐.ครูผู้สอนทดสอบความเข้าใจของนักเรียน ให้นักเรียนเล่นเป็นกลุ่มกลุ่มละ ๔ -๕ คน มีการใช้กิจกรรมเกม “จับคู่ไพ่คำราชาศัพท์” โดยครูจะแจกไพ่คำราชาศัพท์ให้นักเรียนคนละ ๑ ตลับ ซึ่งบนไพ่ จะมีคำราชาศัพท์ที่เป็นไพ่สีดำและมีไพ่ความหมายเป็นไพ่สีแดงซ่อนอยู่ ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มจับคู่คำราชาศัพท์ และความหมายจากไพ่สีแดงและไพ่สีดำให้ถูกต้อง ๑๑.ครูให้สัญญาณในการเริ่มเกมและเมื่อกลุ่มใดจับคู่เสร็จแล้วให้ยกมือ หากกลุ่มใดเวลาน้อยและ ตอบถูกมากที่สุดก็จะเป็นผู้ชนะ ๑๒.ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยและประกาศคะแนนกลุ่มที่ชนะ
ขั้นสรุป ๑๓.ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง คำราชาศัพท์ หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ที่ได้เรียนในวันนี้ ๑๔.ครูผู้สอนมอบหมายใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์ หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ให้นักเรียนทำเป็น การบ้าน ๙. การจัดบรรยากาศเชิงบวก -ครูผู้สอนเปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็นและตอบคำถามจากสื่อที่นำมา และมีการจัด กิจกรรมกลุ่มเพื่อส่งเสริมทักษะการทำงานร่วมกันของนักเรียน ๑๐. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ ๑๐.๑ หนังสือเรียนวิชาภาษาไทย หลักภาษา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ๑๐.๒ กิจกรรมเกมเปิดภาพทราบคำศัพท์ ๑๐.๓ กิจกรรมเกมจับคู่ไพ่คำราชาศัพท์ ๑๐.๔ ใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์ ๑๑. กระบวนการวัดและประเมินผล จุดประสงค์การเรียนรู้ วิธีการวัด เครื่องมือในการวัด เกณฑ์การประเมินผล ๑. นักเรียนสามารถบอกความหมาย ของคำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับ พระสงฆ์ได้ (K) การตอบคำถาม -คำถาม - เกมเปิดภาพทราบ คำศัพท์ - เกมจับคู่ไพ่คำราชา ศัพท์ นักเรียนสามารถบอก ความหมายของคำ ราชาศัพท์ได้ถูกต้อง ๒. นักเรียนสามารถเขียนความหมาย ของคำราชาศัพท์หมวดคำที่ใช้กับ พระสงฆ์ได้ (P) -ตรวจใบงาน คำราชาศัพท์ ใบงาน เรื่อง คำราชาศัพท์ นักเรียนผ่านเกณฑ์ การประเมินร้อยละ ๗๐ ๓. นักเรียนมีความกระตือรือร้นในการ ทำกิจกรรม (A) ประเมิน พฤติกรรมในชั้น เรียน แบบประเมิน พฤติกรรมในชั้นเรียน นักเรียนผ่านเกณฑ์ การประเมินพฤติกรรม ในชั้นเรียนอย่างน้อย ร้อยละ ๗๐