ค ำน ำ กองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นกองทุนที่สมเด็จพระนำงเจ้ำสิร ิกิต์ิพระบรมรำชินีนำถ พระบรม รำชชนนีพันปีหลวง พระรำชทำนพระรำชทรัพย์ส่วนพระองค์ โดยเงินนี้เสมือนเป็นเงินขวัญถุงพระรำชทำน ถือ เป็นเงนิทมี่ีควำมศักดิ์สิทธจิ์ะต้องคงอยู่ ซึ่งเป็นเสมือนกองทุนศูนย์รวมของหมู่บ้ำน ในกำรฟื้ นฟูควำมเข้มแข็ง ภำยในชุมชน จนสำมำรถร่วมกันแก้ไขปัญหำยำเสพติดและเสร ิมสร้ำง ให้ชุมชนท ำควำมดีรู้รัก สำมัคคีเพื่อ แสดงให้เห็นถึงควำมศรัทธำร่วมกัน จังหวัดน่ำน ได้พิจำรณำคัดเลือกกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้ำนดอนไชย หมู่ที่ 2 ต ำบลนำน้อย อ ำเภอนำน้อย จังหวัดน่ำน เป็นตัวแทนของจังหวัดน่ำน เข้ำร่วมประกวดกองทุนแม่ของแผ่นดินดีเด่น ระดับ เขตตรวจรำชกำร กรมกำรพัฒนำชุมชน ประจ ำปี 2565 เอกสำรฉบับนี้ จัดท ำเพื่อสรุปผลกำรด ำเนินงำนกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้ำนดอนไชย หมู่ที่ 2 ต ำบลนำน้อย อ ำเภอนำน้อย จังหวัดน่ำน ทำงคณะผู้จดัท ำหวังเป็นอย่ำงยิ่ง ว่ำเอกสำรฉบับนี้คงจะเป็น ประโยชน์และเป็นแนวทำงในกำรด ำเนินงำนกองทุนแม่ของแผ่นดินต่อไป ขอขอบคุณทุกท่ำน ภำคีกำร พัฒนำทุกภำคส่วนทุกระดับ ที่มีส่วนร่วมในกำรด ำเนินงำนครั้งนี้ให้ส ำเร็จลุล่วงด้วยดี คณะกรรมกำรกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้ำนดอนไชย เมษำยน 2565
สำรบัญ หน้ำ ค ำน ำ สำรบัญ ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของหมู่บ้ำน 1 ส่วนที่ 2 ผลกำรด ำเนินงำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน 5 ควำมเป็นมำของกองทุนแม่ของแผ่นดิน บ้ำนดอนไชย 5 ด้ำนคณะกรรมกำร 6 ด้ำนสมำชิก 11 ด้ำนระเบียบ/ข้อบังคับ 12 ด้ำนกิจกรรมกำรเสร ิมสร้ำงควำมเข้มแข็งกองทุนแม่ของแผ่นดิน 12 ด้ำนกำรเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน 24 ด้ำนกำรเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบ 26 ด้ำนรำงวัลและผลงำน 34 ส่วนที่ 3 สรุปผลกำรด ำเนินงำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน 30 ภำคผนวก ระเบียบบร ิหำรกองทุนแม่ของแผ่นดิน บันทึกกำรประชุมกองทุนแม่ของแผ่นดิน สมุดบัญชีธนำคำรกองทุนแม่ของแผ่นดิน สมุดบันทึกรำยรับ – รำยจ่ำย กองทุนแม่ของแผ่นดิน สมุดบันทึกกำรตรวจเยี่ยมกองทุนแม่ของแผ่นดิน ค ำสั่งคณะกรรมกำรกองทุนแม่ของแผ่นดิน ทะเบียนสมำชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน สรุปสถิติกำรรับบร ิกำรศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน ระเบียบกำรให้บร ิกำรบุคคลภำยนอกศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน บันทึกองค์ควำมรู้ สู่แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)
1 ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของชุมชน บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ค าขวัญบ้านดอนไชย : ดอนไชยน่าอยู่แหนมหมนู่ากิน มะขามแก้วชวนชมิถิ่นวัฒนธรรม ต านานเจา้ชวีติ น้อมน าเศรษฐกิจพอเพียง บ้านดอนไชยเรม่ิแรกตั้งบ้านเรอืนเป็นหย่อม ๆ ใกล้ๆ บร ิเวณวัดปัจจุบัน ต่อมามีราษฎรจาก หมู่บ้านนาน้อย นาหลวง เข้ามาอยู่อาศัยตามแนวถนนอยู่ไม่ห่างจากที่ว่าอ าเภอนาน้อยมากนัก และ เจ้าผู้ ครองเมืองน่านทุกองค์เมื่อเดินทางไปราชการที่กรุงเทพฯ จะพักค้างคืนที่บร ิเวณดอนนี้ทุกครั้ง และถือโอกาสตรวจดู ทุกข์สุขของราษฏรในโอกาสเดียวกันผู้น าหมู่บ้านจะมาต้อนรับ และรายงานเร ื่องต่าง ๆ ต่อมาพระเจ้าสุร ิยะพงศ์ผลิตเดช พระเจ้าน่าน (วิร ิยะ ณ น่าน) ได้ทรงสร้างวัดขึ้นที่ดอนที่พักเมื่อวันที่ ๙ กรกฎาคม ๒๒๑๕ และได้ตั้งชื่อว่า วัดดอนไชย และถนนที่ใช้เป็นเส้นทางหลักติดต่อระหว่างอ าเภอเวียงสา เร ียกว่า ถนนเจ้าฟ้าตั้งแต่นั้นมา บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน อยู่ห่างจากตัวจังหวัดน่าน 60 กิโลเมตร อยู่ห่างจากตัวอ าเภอนาน้อย ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ระยะทาง 1 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อดังนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับ บ้านนาราบ หมู่ที่ 1 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ทิศใต้ ติดต่อกับ บ้านนาหลวง หมู่ที่ 3 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ทิศตะวันออก ติดต่อกับ บ้านนาน้อย หมู่ที่ 4 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ทิศตะวันตก ติดต่อกับ บ้านคลองชล หมู่ที่ 10 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน แผนที่บ้านดอนไชย
2 ลักษณะทางภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม แบ่งเป็น 3 ฤดู ฤดูร้อน อากาศรอ้นอบอ้าวเรม่ิตั้งแต่เดือนมีนาคม – พฤษภาคม ฤดูฝน ฝนตกชุก เรม่ิตั้งแต่เดือนมิถุนายน – ตุลาคม ฤดูหนาว อากาศหนาวจดัเรม่ิตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน – กุมภาพันธ์ ประชากรทั้งสิ้น จา นวน 265 คน ชาย 140 คน หญิง 125 คน จ านวนครัวเร ือนทั้งหมด 102 ครัวเร ือน * ไม่เคยศึกษา จ านวน 9 คน (ร้อยละ 3.40) * ระดับอนุบาล/ศูนย์เด็กเล็ก จ านวน 2 คน (ร้อยละ 0.75) * ต่ากว่าชั้นประถมฯ (ป.4, ป.7, ป.6) จ านวน 11 คน (ร้อยละ 4.15) * ประถมศึกษา (ป.4, ป.7, ป.6) จ านวน 82 คน (ร้อยละ 30.94) * มัธยมศึกษาตอนต้น (ม.1 - 3) จ านวน 19 คน (ร้อยละ 7.17) * มัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.4-6) จ านวน 60 คน (ร้อยละ 22.64) * อนุปร ิญญา หร ือเทียบเท่า หร ือ ปวส. จ านวน 17 คน (ร้อยละ 6.42) * ปร ิญญาตร ี หร ือเทียบเท่า จ านวน 59 คน (ร้อยละ 22.26) * สูงกว่าปร ิญญาตร ี จ านวน 6 คน (ร้อยละ 2.26) * อาสาสมัครสาธารณสุขประจ าหมู่บ้าน (อสม.) จ านวน 9 คน * ศูนย์บร ิการสาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) * โรงพยาบาลส่งเสร ิมสุขภาพต าบลนาน้อย * โรงพยาบาลนาน้อย ประชาชนส่วนใหญ่ในหมู่บ้านประกอบอาชีพเกษตรกรรม การประกอบอาชีพสามารถของ ประชาชนบ้านดอนไชย แยกได้ดังนี้ * ก าลังศึกษา จ านวน 41 คน (ร้อยละ 15.47) * ไม่มีอาชีพ จ านวน 27 คน (ร้อยละ 10.19) * เกษตร – ท านา จ านวน 32 คน (ร้อยละ 12.08)
3 * เกษตร – ท าไร่ จ านวน 7 คน (ร้อยละ 2.64) * เกษตร – ท าสวน จ านวน 4 คน (ร้อยละ 1.51) * รับจ้างทั่วไป จ านวน 36 คน (ร้อยละ 13.58) * ค้าขาย จ านวน 21 คน (ร้อยละ 7.92) * รับราชการ จ านวน 22 คน (ร้อยละ 8.30) ประชาชนบ้านดอนไชย นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ 100 มีวัดดอนไชยเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ ประชาชนมีความเชื่อทางไสยศาสตร์ นับถือผีบรรพบุรุษ มีพิธีกรรมต่าง ๆ เพื่อผ่อนคลายความทุกข์และเกิด ความสบายใจ 1) วันขึ้นปีใหม่ เดือน มกราคม 2) พิธีบายศร ีสู่ขวัญ เดือน มกราคม – ธันวาคม 3) งานวันสงกรานต์ เดือน เมษายน 4) ส่งเคราะห์บ้าน เดือน เมษายน 5) การสะเดาะเคราะห์ /การสืบชะตา เดือน เมษายน 6) แห่เทียนพรรษา เดือน กรกฎาคม 7) วันออกพรรษา เดือน ตุลาคม 8) ทานสลากภัต เดือน ตุลาคม – พฤศจิกายน 9) งานวันลอยกระทง เดือน พฤศจิกายน บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน มีการปกครองออกเป็น 4 คุ้ม สามารถสรุปข้อมูลด้านการปกครอง ดังนี้
4 คุ้ม 1 มะค่าหลวง คุ้ม 2 มะค่าย้อย คุ้ม 3 ซางทอง คุ้ม 4 คลองสวรรค์ บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน มีกลุ่ม องค์กรในชุมชน ประกอบด้วย 1) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 2) กองทุนแม่ของแผ่นดิน 3) กองทุนหมู่บ้าน 4) กลุ่มนวดแผนโบราณ 5) กองทุนกลุ่มสตร ี 6) กองทุนกลุ่มผู้สูงอายุ 7) กองทุนปุ๋ย 8) กองทุนกลุ่มผู้ใช้น้าประปา 9) กลุ่มท าดอกไม้จันทน์ 10) กลุ่มอาชีพ ได้แก่ กลุ่มแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร กลุ่มจักสาน กลุ่มท าน้าตะไคร้ กลุ่มแกะสลัก กลุ่มปศุสัตว์ 11) กลุ่มเยาวชน 12) กลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจ าหมู่บ้าน (อสม.)
5 ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงานศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน กองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นกองทุนที่สมเด็จพระนางเจ้าสิร ิกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรม ราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ โดยเงินนี้เสมือนเป็นเงินขวัญถุงพระราชทาน ถือ เป็นเงนิทมี่ีความศักดิ์สิทธจิ์ะต้องคงอยู่ บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน เป็นหมู่บ้านที่มีความเข้มแข็ง ได้รับการคัดเลือกจากอ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน เพื่อเข้าร่วมโครงการหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินและ ได้รับคัดเลือกจากอ าเภอนาน้อยให้เป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินระดับอ าเภอ และได้รับเงิน พระราชทานกองทุนแม่ของแผ่นดิน เมื่อปี 2548 จ านวน ๘,๐๐๐ บาท ซึ่งเป็นเสมือนกองทุนศูนย์รวมของ หมู่บ้าน ในการฟื้ นฟูความเข้มแข็งภายในชุมชน จนสามารถร่วมกันแก้ไขปัญหายาเสพติด และเสร ิมสร้าง ให้ ชุมชนท าความดี รู้ รัก สามัคคี เพื่อแสดงให้เห็นถึงความศรัทธาร่วมกัน มีคณะกรรมการจ านวน 21 คน มีสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน จ านวน 102 ครัวเร ือน คิดเป็นร้อยละ 100 ปัจจุบันบ้านดอนไชย มีเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน จ านวน 96,663.83 บาท (ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2564) และ มีการจัดท า บัญชีรับจ่ายเงินทุกครั้งที่มีการรับ – จ่ายเงิน ที่เป็นปัจจุบัน ชาวบ้านดอนไชยได้มีการจัดเวทีประชาคมเพื่อหาแนวทางจะเพิ่มเงนิกองทุนแม่ของแผ่นดิน และลงมติด าเนินการ ดังนี้ * แนวทางแห่งศักดิ์สิทธ ิ์(เงนิขวัญถุง) คณะกรรมการฯ ประชาสัมพันธ์ให้ชาวบ้านน าเงินกองทุน ที่ได้รับพระราชทานแลกเปลี่ยนเพื่อเก็บไว้เป็นเงินขวัญถุงของครอบครัว * แนวทางแห่งศรัทธา คณะกรรมการฯ ประชาสัมพันธ์ให้คนในชุมชนเกิดความศรัทธาในเงิน ขวัญถุง พระราชทานที่ได้รับ สมัครเข้าเป็นสมาชิกกองทุนฯ และสมาชิกทุกครัวเร ือนจะบร ิจาคสมทบกองทุนแม่ของ แผ่นดิน โดยร่วมบร ิจาคปีละ 30 บาท * แนวทางแห่งปัญญา เป็นเงินที่ประชาชนในหมู่บ้านและชุมชนได้จัดตั้งกองผ้าป่ากองทุนแม่ ของแผ่นดินทุกปี คิดค้นขึ้นด้วยภูมิปัญญาของตนเองในการระดมทุนเพื่อขยายกองทุน ให้กองทุนมีการ งอกเงยขึ้น จนสามารถน าไปใช้จ่ายเพื่อการแก้ไขปัญหายาเสพติดของหมู่บ้านได้อย่างเพียงพอต่อไป กองทุนแม่ของแผ่นดิน ที่เป็นผลจากการระดมทุนจากทุนศรัทธาและทุนปัญญา ราษฎรใน หมู่บ้านจะน าไปใช้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมทั้งปัญหาอื่น ๆ จนสามารถยกระดับคุณภาพ ชีวิตของคนในชุมชนบนวิถีแห่งความพอเพียง
6 2.1 มีโครงสร้างคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินที่ชัดเจนและเป็นปัจจุบัน คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มาจากสมาชิกกองทุนแม่ ของแผ่นดินที่ได้รับเลือกจากที่ประชุมใหญ่สมาชิกกองทุน โดยมีวาระการด ารงต าแหน่ง 4 ปี และให้ คณะกรรมการกองทุนฯเลือกกรรมการ 1 คน เป็นประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้มีการรับสมัครแกนน า ทุกฝ่ายในหมู่บ้าน เป็นคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินฝ่ายต่าง ๆ โดยยึดหลักความสมัครใจและด้วย แรงศรัทธา ทุกคนที่เป็นกรรมการต้องมีบทบาทหน้าที่อย่างชัดเจน โดยมีต าแหน่งอื่น ๆ ได้แก่ รองประธาน เลขานุการ เหรัญญิก ประชาสัมพันธ์และอื่น ๆ ตามความเหมาะสม โดยมีคณะกรรมการกองทุนแม่ของ แผ่นดินบ้านดอนไชย ดังนี้ 2.1.1 คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย จ านวน 21 คน ประกอบด้วย 1) ด.ต.สวงษ์ ใหม่จันทร์ ประธาน 2) นายวิวัฒน์ นันฝั้ น รองประธาน 3) นายแดนชัย นันฝั้ น รองประธาน 4) นางมะลิ เวฬุร ิยะพงศ์ เหรัญญิก 5) นางบุญมี สุก้อน ผู้ช่วยเหรัญญิก 6) นางสุกฤตา ปิยศทิพย์ ประชาสัมพันธ์ 7) นางสุภาพ อร ิยะวงค์ ประชาสัมพันธ์ 8) นางภาวนา ปิยศทิพย์ กรรมการ 9) นางเรณู กันทะลือ กรรมการ 10) นายสรวิศ สืบบุตร กรรมการ
7 11) นางสว่าง วีระสายันต์ กรรมการ 12) นายภูมิพัฒน์สิทธิยศ กรรมการ 13) นางนงนุช ตาวิโรจน์ กรรมการ 14) นางสาววรางคณา เวฬุร ิยะพงศ์ กรรมการ 15) นางสาวญาณิศา ธรรมสอน กรรมการ 16) นางสาวปัทมา ปิยศทิพย์ กรรมการ 17) นางพิกุลทอง วงศ์ธวัช กรรมการ 18) นายนพดล พลโยธา กรรมการ 19) นางนาร ี ปลาลาศ กรรมการ 20) นางสาวนฤมล เข็มทอง กรรมการและเลขานุการ 21) นางระเบียบ ไชยชนะ กรรมการและผู้ช่วยเลขานุการ 2.1.2 วิทยากรกระบวนการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย จ านวน 5 คน ประกอบด้วย 1) ด.ต.สวงษ์ ใหม่จันทร์ 2) นางมะลิ เวฬุร ิยะพงศ์ 3) นางบุญมี สุก้อน 4) นางสุภาพ อร ิยวงค์ 5) นางกัญญา วีระสายันต์ 2.1.3 คณะกรรมการที่ปร ึกษา ประกอบด้วย 1) เจ้าอาวาสวัดดอนไชย 2) พัฒนาการอ าเภอนาน้อย 3) นายกเทศมนตร ีต าบลนาน้อย 4) ก านันต าบลนาน้อย 5) ผู้อ านวยการโรงพยาบาลส่งเสร ิมสุขภาพต าบลนาน้อย 6) ประธานเคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินอ าเภอนาน้อย 7) ปลัดอ าเภอผู้รับผิดชอบต าบลนาน้อย 8) พัฒนากรผู้ประสานงานต าบลนาน้อย 9) นายอัมพร เงินแท้ ประธานผู้สูงอายุบ้านดอนไชย 10) นายมารุต ก าธรกุล ผู้อ านวยการโรงเร ียนบ้านหัวเมือง 11) ร.ต.ต.ประยูร สมร ข้าราชการบ านาญ 2.2 คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน มีความเข้าใจในบทบาทและหน้าที่ คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีความเข้มแข็ง ทุกคนปฏิบัติตามบทบาท หน้าที่ของตนเองอย่างเต็มที่ ด้วยจิตอาสา โดยบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน มีดังนี้ 1) รกัษาความศักดิ์สิทธขิ์องกองทนุแม่ของแผ่นดิน 2) เป็นตัวอย่างในการแสดงความจงรักภักดีอย่างสูงสุด 3) ร่วมบร ิหารและด าเนินงานกองทนุแม่ของแผ่นดินไม่ให้หยุดนิ่ง ให้มีความต่อเนื่องอยู่เสมอ 4) ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนในหมู่บ้านและประชาชนทั่วไปมีความศรัทธากองทุนแม่ของแผ่นดิน 5) ดูแลครัวเร ือนสมาชิกของกองทุนตามที่ได้อาสาหร ือได้รับมอบให้ดูแลอย่างใกล้ชิด 6) ร่วมพิจารณาการใช้จ่ายเงินกองทุนแม่ของแผ่นดินให้เป็นไปตามปรัชญาแนวคิดของโครงการ
8 7) ด าเนินการจัดเก็บเงินกองทุนแห่งศรัทธาจากสมาชิกสัปดาห์ละ ๑ ครั้ง 8) ร่วมพิจารณาการจัดกิจกรรมเพื่อขยายกองทุนตามแนวทางแห่งปัญญา 9) ร่วมขับเคลื่อนกองทุนให้น าไปสู่การแก้ไขปัญหายาเสพติดของชุมชนได้อย่างยั่งยืน 10) ด าเนินการใด ๆ ตามความรเิรม่ิทเี่ป็นประโยชน์ต่อกองทุนแม่ของแผ่นดิน การแบ่งความรับผิดชอบของคณะกรรมการ โดยกรรมการแต่ละคนต้องมีความพร้อมในการ ดูแลสมาชิกในครัวเร ือนในชุมชนเป็นสัดส่วนกรรมการ 1 คน ต่อครัวเร ือนสมาชิก 3 - 5 ครัวเร ือน (1 : 5) ซึ่งครัวเร ือนสมาชิกที่จะอยู่ในการดูแลของกรรมการคนใดนั้น กรรมการคนนั้นอาจเป็นผู้สมัครเข้าร่วมโครงการเอง หร ืออาจเป็นครัวเร ือนที่ที่ประชุมคณะกรรมการมอบหมายให้กรรมการดูแลก็ได้ ส าหรับหน้าที่ต่าง ๆ เพื่อให้การ ท างานของคณะกรรมการเป็นไปด้วยความเร ียบร้อยนั้น ให้ที่ประชุมคณะกรรมการพิจารณาตามความเหมาะสม เงื่อนไขของคณะกรรมการ โดยคณะกรรมการทุกคนต้องยอมรับว่าจะไม่ขอรับเงินเดือน เบี้ยเลี้ยง หร ือค่าตอบแทนใด ๆ จากการปฏิบัติงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน นอกจากความภาคภูมิใจที่ได้ร่วม สนองพระราชปณิธานในการแก้ไขปัญหายาเสพติดให้กับหมู่บ้านของตน และเพื่อขอใช้ความเป็นกรรมการ เป็นโอกาสในการท าความดีเพื่อแผ่นดินเท่านั้น 2.3 มีแผนปฏิบัติการกองทุนแม่ของแผ่นดิน คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการประชุมสรุปบทเร ียนผลการ ด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินในรอบปีที่ผ่านมา เพื่อน าไปสู่การจัดท าแผนการด าเนินงานขับเคลื่อนศูนย์ เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน ประจ าปี 2565 โดยมีกระบวนการดังนี้ 2.3.1 การวิเคราะห์การด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย โดยใช้เทคนิค SWOT Analysis สรุปผลดังนี้
9 จากการจัดเวทีสรุปบทเร ียนการด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินในรอบปีที่ผ่านมา โดยใช้ เทคนิค SWOT Analysis ซึ่งกลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมกิจกรรมการจัดเวทีสรุปบทเร ียนประกอบด้วย สมาชิก กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย คณะกรรมการที่ ปร ึกษา และภาคีการพัฒนาในพื้นที่ ซึ่งข้อมูลที่ได้จะท าไปสู่การวางแผนพัฒนากองทุนแม่สู่การเป็นต้นแบบ ต่อไป สามารถสรุปข้อมูลได้ดังนี้ จุดแข็ง * สมาชิกในชุมชนมีส่วนร่วมในการด าเนินกิจกรรมทุกขั้นตอน * คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินมีความเข้มแข็ง ทุกคนปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่ ที่ได้รับมอบหมาย * มีวิทยากรกระบวนการที่มาจากคนในชุมชนที่มีจิตอาสาและมีการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาท ของวิทยากรอย่างเต็มที่ * มีระบบการเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดในชุมชน โดยมีชุดรักษาความปลอดภัยในหมู่บ้านเป็น แกนหลักส าคัญ * ในชุมชนมีจุดเร ียนรู้ที่หลากหลาย มีปราชญ์ชาวบ้านเป็นวิทยากรประจ าจุดเร ียนรู้ที่มีความ พร้อมในการให้บร ิการแก่ผู้ที่สนใจจะศึกษาเร ียนรู้ * มีกิจกรรมการขับเคลื่อนกิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างต่อเนื่อง * มีแผนการด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินที่ชัดเจน มีการด าเนินงานตามแผนและมีการ ติดตามประเมินผลการด าเนินงานอย่างต่อเนื่อง จุดอ่อน * ข้อมูลในศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบางส่วนยังไม่ครบถ้วน * ขาดการประชาสัมพันธ์การด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างต่อเนื่อง * สื่อการเร ียนรู้ในศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินยังมีไม่เพียงพอ * ไม่มีการจัดท าระเบียบการให้บร ิการศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินแก่บุคคลภายนอก * ไม่มีแผนที่จุดเร ียนรู้ในชุมชน โอกาส * มีภาคีการพัฒนาสนับสนุนการด าเนินงานในพื้นที่ อุปสรรค * มียาเสพติดจากนอกพื้นที่เข้ามาในหมู่บ้าน โดยคนนอกพื้นที่ * การด าเนินงานบางกิจกรรมยังขาดการบูรณาการการด าเนินงานอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้คณะกรรมการกองทุนแม่ของ แผ่นดินบ้านดอนไชย ยังมีการด าเนินการประเมินความพึง พอใจและรับข้อเสนอแนะ ข้อคิดเห็น จากผู้ที่มาศึกษา เร ียนรู้และใช้บร ิการ ณ ศูนย์เร ียนรู้ฯ เพื่อจะได้รับทราบถึง ข้อบกพร่องที่จะต้องปรับปรุงแก้ไข รวมถึงข้อเสนอแนะ ข้อคิดเห็น แนวทางอันเป็นประโยชน์ส าหรับการพัฒนาศูนย์ เร ียน รู้กอ งทุน แม่ของแผ่นดิ น ให้ เกิ ดก ารพั ฒนา ที่ ประสิทธภิาพมากยิ่งขึ้น และเกิดประโยชน์สูงสุด และจะน า ข้อมูลไปสู่การจัดท าแผนการพัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต่อไป
10 จากการวิเคราะห์ข้อมูลของการบร ิหารกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย น าไปสู่การจัดท า แผนปฏิบัติการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ปี ๒๕๖5 ดังนี้ ที่ กิจกรรม ระยะเวลา ด าเนินการ ผู้รับผิดชอบ 1 สนับสนุนการจัดกิจกรรมเกี่ยวกับการป้องกันแก้ไขปัญหายา เสพติด (กิจกรรมของเยาวชน/กลุ่มเสี่ยง/ผู้ผ่านการบ าบัด) ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 2 จัดสวัสดิการ ได้แก่ มอบทุนการศึกษา ช่วยเหลือผู้ประสบภัย/ ผู้เดือดร้อนและผู้ด้อยโอกาส ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 3 ระดมทุนสมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน เช่น ทอดผ้าป่า ครัวเร ือนบร ิจาคเงินสมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน ครัวเร ือนละ 30 บาท/ปี - 1 ม.ค.65 - 16 เม.ย.65 - 12 ส.ค.65 - 25 พ.ย.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 4 สนับสนุนกิจกรรมรณรงค์ต่อต้านยาเสพติด ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 5 สนับสนุนการจัดกิจกรรมเทิดทูนสถาบัน (วันพ่อ วันแม่ ฯ) ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 6 จัดท าแผนที่จุดเร ียนรู้ และระเบียบการให้บร ิการ บุคคลภายนอกชุมชน โดย จัดให้มีวิทยากรให้ความรู้ องค์ความรู้ด้านต่าง ๆ แก่บุคคลภายนอก (อาชีพ, ภูมิปัญญา,ปราชญ์ชาวบ้าน,ประเพณี,วัฒนธรรม, วิถีชีวิต) ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 7 ปรับปรุงข้อมูลของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้เป็น ปัจจุบัน ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 8 จัดท าสื่อและวัสดุอุปกรณ์ในการถ่ายทอดองค์ความรู้ และ พัฒนาสื่อและวัสดุอุปกรณ์ให้มีประสิทธิภาพอยู่เสมอ (สื่อ Power Point น าเสนอการด าเนินงานกองทุนแม่ฯ/ แผ่นพับประชาสัมพันธ์กองทุนแม่ฯ/แผ่นพับความรู้ด้าน ยาเสพติด/ สื่อองค์ความรู้ต่าง ๆ) ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 9 พัฒนาศักยภาพคณะกรรมการและสมาชิกกองทุนแม่ของ แผ่นดิน ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 10 พัฒนาบุคคลต้นแบบ/ครอบครัวตัวอย่าง และจุดเร ียนรู้ด้าน การป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติด ม.ค. – ธ.ค.65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ 11 จัดเวทีสรุปบทเร ียนการด าเนินงานศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของ แผ่นดิน ปีละ ๒ ครั้ง มิ.ย. และ ธ.ค. 65 คณะกรรมการ กองทุนแม่ฯ จากการจัดท าแผนปฏิบัติการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ได้น ากิจกรรมไปบรรจุในแผนชุมชน เช่น สนับสนุนการจัดกิจกรรมเกี่ยวกับการป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติด สนับสนุนกิจกรรมของเด็กและเยาวชน สนับสนุนกิจกรรมรณรงค์ต่อต้านยาเสพติด และกิจกรรมการพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการและสมาชิก กองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นต้น
11 3.1 การมีส่วนร่วมในกิจกรรมของกองทุนแม่ของแผ่นดิน สมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชยมีส่วนร่วมในทุกกิจกรรมและทุกขั้นตอน โดยมี ส่วนร่วมในการคิด การตัดสินใจ การวางแผน การด าเนินกิจกรรม การติดตามประเมินผล และร่วมรับผลประโยชน์ ดังนี้ 1) ยึดหลักการมีส่วนร่วม โดยจัดเวทีประชาคมทุกครั้ง 2) ยึดมติเสียงส่วนใหญ่ เป็นแนวทางด าเนินการ และรับฟังเสียงส่วนน้อยเพื่อปรับปรุงแก้ไข 3) ท างานเป็นทีม แบ่งหน้าที่กันอย่างชัดเจน และทุกคนรับผิดชอบต่อหน้าที่อย่างจร ิงจัง 4) แบ่งปันและรับผลประโยชน์อย่างเท่าเทียมกัน 5) มีการบูรณาการท างานของภาคีพัฒนาเพื่อสนับสนุนการด าเนินงาน 6) ร่วมกิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างต่อเนื่อง 3.2 การสมัครสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน 1) การรับสมัครสมาชิก คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินมีการรับสมัครครัวเร ือนเป็น สมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ซึ่งมีการรบัสมัครสมาชกิเพิ่มทุกเดือน ตั้งแต่ได้ได้รบัพระราชทานกองทุนแม่ ของแผ่นดิน ปัจจุบันกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีสมาชิก จ านวน 102 ครัวเร ือน (ร้อยละ 100) ครบทุกครัวเร ือนในหมู่บ้าน และมีการจัดเก็บเอกสารใบสมัครสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างเป็นระบบ 2) สิทธิของสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน (1) ตรวจสอบการท างานของกองทุนแม่ของแผ่นดิน (2) แสดงความคิดเห็นในการบร ิหารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดิน (3) เข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ในชุมชน (4) เลือกหร ือได้รับเป็นคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน
12 การบร ิหารกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ให้เกิดความชัดเจนในการด าเนินการบร ิหาร จัดการของกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย จึงได้ออกกฎระเบียบข้อบังคับเป็นลายลักษณ์อักษรไว้ 1 ฉบับ เพื่อเป็นกฎปฏิบัติและหลักเกณฑ์ในการท างานร่วมกันใช้หลักการมีส่วนร่วม โดยระเบียบนี้ได้ผ่าน ความเห็นชอบจากเวทีประชาคมของสมาชิก (รายละเอียดแนบท้ายภาคผนวก) 1) ระเบียบ/ข้อบังคับเป็นลายลักษณ์อักษร มีการปิดประกาศโดยเปิดเผย ณ ที่ท าการกองทุนแม่ ของแผ่นดินบ้านดอนไชย 2) คณะกรรมการและสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีความเข้าใจระเบียบ/ ข้อบังคับและมีการปฏิบัติตามอย่างเคร่งคัด การบร ิหารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย ได้ยึดหลักการ ด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินให้ประสบความส าเร็จได้ ด้วยการแบ่งงานหลักเป็น 2 ประการ ได้แก่ * ด้านการเฝ้าระวัง มีการเฝ้าระวังดูแลสอดส่องอย่างเข้มแข็ง และสนับสนุนชุมชนด้วยการ ส่งเสร ิม ให้มีความรู้ประกอบอาชีพและสร้างบทบาทในสังคม ให้โอกาสในการเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาหมู่บ้าน * ด้านป้องกัน เน้นเวทีเยาวชนโดยส่งเสร ิมกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ให้กับเยาวชนในหมู่บ้าน ด้วย ความคิดที่ว่า “เยาวชน คืออนาคตของชาติ” เยาวชนดีชาติดีจะเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพ โดยได้รับความ ร่วมมือด้วยดีจากภาคีการพัฒนาในพื้นที่ ในการสนับสนุนกิจกรรมต่าง ๆ ขณะเดียวกันก็ให้ความส าคัญใน การจัดระบบรั้วป้องกัน คือ รั้วชุมชน /รั้วสังคม/รั้วโรงเร ียน /รั้วครอบครัว
13 คณะกรรมการและสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการขับเคลื่อนกิจกรรมการ เสร ิมสร้างความเข้มแข็งกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดังนี้ 5.1 มีการประชุมเป็นประจ าทุกเดือนและมีการบันทึกการประชุมทุกครั้ง บ้านดอนไชยมีการจัดประชุมประจ าเดือนของหมู่บ้านเป็นประจ าทุกเดือน อย่างน้อย เดือนละ 1 ครั้ง และก่อนเปิดการประชุมทุกครั้งจะมีกิจกรรมปฏิบัติบูชาตามแนวทางกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยมีขั้นตอนการน าเวทีหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดังนี้ 1) ไหว้พระสวดมนต์ 2) เปิดกรวยถวายเคร ื่องราชสักการะ 3) ร่วมร้องเพลงชาติและเพลงสรรเสร ิญพระบารมี 4) กล่าวหลักชุมชนเข้มแข็ง “อปร ิหานิยธรรม ๗ ประการ” ธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความ ไม่เสื่อมหากหมู่บ้านใดชุมชนใดหร ือองค์กรใดสามารถปฏิบัติได้ตามนี้ย่อมเป็นประโยชน์ต่อหมู่บ้านนั้นหร ือ องค์กรนั้น แต่เพียงฝ่ายเดียวไม่มีโทษเลย ข้อ 1 สมาชิกร่วมประชุมกันเป็นนิตย์ ข้อ 2 สมาชกิหมั่นเรม่ิประชุมและเลิกประชุมพรอ้มกัน ทา กิจทพี่ึงกระทา โดยพรอ้มเพียงกัน ข้อ 3 สมาชิกยอมรับมติส่วนใหญ่ของที่ประชุมในการแก้ไขปัญหา ข้อ 4 สมาชิกให้การยอมรับและเคารพผู้อาวุโส ข้อ 5 สมาชิกให้การสงเคราะห์และช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสในสังคม เช่น เด็ก สตร ี คนชรา คนพิการ และคนที่ยากจนกว่า ข้อ 6 สมาชิกส่งเสร ิมและรักษาวัฒนธรรมประเพณีที่ดีงาม ข้อ 7 สมาชิกช่วยกันท านุบ ารุงพระศาสนา 5) กล่าวค าปลุกใจ “ร่วมแรงทุกคน ชุมชนเข้มแข็ง ข้าขออาสาท าความดีเพื่อแผ่นดิน” 3 ครั้ง 6) เชิญผู้อาวุโสในที่ประชุมกล่าวเปิดประชุม 7) ไหว้แสดงความเคารพผู้อาวุโส และสวัสดีทักทายกันในที่ประชุมด าเนินกิจกรรมตามหมายก าหนดการ 5.2 มีศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินและมีที่ท าการกองทุนแม่ของแผ่นดินที่คงทนถาวร ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ใช้ หอประชุมบ้านดอนไชย เป็นที่ท าการของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของ แผ่นดิน มีการปรับปรุงแสดงข้อมูลผลการด าเนินงานให้เป็นปัจจุบัน อย่างสม่าเสมอ และสมาชิกมีส่วนร่วมในการปรับปรุงสภาพแวดล้อม ของสถานที่ท าการของกลุ่มเป็นประจ า อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง ใน ปี2555 กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ได้รับคัดเลือกเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินดีเด่น ระดับอ าเภอ มีการจัด แสดงข้อมูลองค์ความรู้ของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน ดังนี้
14 1) มีป้ายชื่อหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินและมีป้ายศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน มีการจัดท าป้ายชื่อ หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินบร ิเวณทางเข้าหมู่บ้านและมีการจัดท าป้ายศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน ณ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ซึ่งใช้ศาลาประชาคมหมู่บ้านเป็นสถานที่ท าการ 2) การจัดแสดงข้อมูลการด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินในศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน และที่ท าการกองทุนแม่ของแผ่นดิน 2.1) ข้อมูลสารสนเทศของชุมชน (1) ข้อมูล ประเพณีเทศกาล วัฒนธรรมของชุมชน (2) ข้อมูลประวัติความเป็นมา วิถีชีวิตของคนในชุมชน (3) ข้อมูลผลิตภัณฑ์ชุมชน ข้อมูลด้านกลุ่มอาชีพต่าง ๆ ในชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน (4) ข้อมูลสวัสดิการต่าง ๆ ของชุมชน (5) ความรู้และข่าวสารภายนอก (6) ข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) ข้อมูลพื้นฐานระดับหมู่บ้าน (กชช.2ค) (7) ระเบียบข้อบังคับของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน (8) ข้อมูลแผนชุมชน (9) ข้อมูลทุนชุมชน 2.2) สื่อการเร ียนรู้เกี่ยวกับยาเสพติด ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการ จัดมุมให้ความรู้ด้านยาเสพติด มีการจัดนิทรรศการให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติด มีวิทยากรกระบวนการคอย ให้ความรู้และค าแนะน า และมีสื่อการเร ียนรู้ต่างๆเกี่ยวกับยาเสพติดไว้ให้บร ิการหลายรูปแบบ ได้แก่ * ป้ายประชาสัมพันธ์ให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติด ซึ่งในการจัดท าเน้นให้เยาวชนในชุมชน มีส่วนร่วมในการด าเนินการจัดท าป้ายประชาสัมพันธ์ เพื่อจะได้เกิดการเร ียนรู้ร่วมกัน มีการใช้เวลาว่างให้เกิด ประโยชน์ และห่างไกลยาเสพติด * แผ่นพับและแผ่นพลิกให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติด ได้รับการสนับสนุนจาก ส านักงาน สาธารณสุขอ าเภอนาน้อย โรงพยาบาลส่งเสร ิมสุขภาพต าบลนาน้อย * โปสเตอร์ให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติด ได้รับการสนับสุนนจาก ส านักพัฒนาการป้องกัน และแก้ไขปัญหายาเสพติด ส านักงาน ป.ป.ส. (จาก Website : http://nctc.on.go.th) * เอกสารให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติด ได้รับการสนับสนุนจาก ศูนย์อ านวยการพลัง แผ่นดินเอาชนะปัญหายาเสพติดระดับอ าเภอ (ศพส.อ.) อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน
15 ภาพ สื่อการเร ียนรู้ในศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย 2.3) มีพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจา้สิรกิิติ์ พระบรมราชนิ ีนาถ พระบรมราชชนนี พันปีหลวง ณ ที่ท าการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน และโต๊ะหมู่บูชากองทุน แม่ของแผ่นดิน
16 2.4) การจัดเก็บเอกสารกองทุนแม่ของแผ่นดิน คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้าน ดอนไชย มีการจัดเก็บเอกสารอย่างเป็นระบบ ณ ที่ท าการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีคณะกรรมการแต่ละฝ่ายรับผิดชอบดูแลชัดเจน 5.3 กิจกรรมป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างเป็นรูปธรรม กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน มีการจัดกิจกรรมรณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างต่อเนื่อง ซึ่งหัวใจส าคัญของการแก้ไขปัญหา ยาเสพติดในชุมชนจะยึดหลักสันติวิธีในการแก้ไขปัญหา หลีกเลี่ยงการใช้ความรุนแรงระหว่างคนในชุมชน ด าเนินการโดยประชาคมของคนในชุมชนอย่างแท้จร ิง ราชการเป็นเพียงผู้สนับสนุน คนในชุมชนร่วมกันคัด แยกผู้เกี่ยวข้องกับยาเสพติด ด้วยวิธีของชุมชนเอง ซึ่งต่างจากวิธีของราชการ และชุมชนดูแลชุมชนเองโดยใช้ มาตรการทางสังคมเป็นหลัก ไม่ใช่มาตรการทางกฎหมาย และหัวใจส าคัญทั้ง 4 นี้จะเกิดขึ้นได้โดยผ่าน กระบวนการเสร ิมสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน และอาศัยความช่วยเหลือของ “วิทยากรกระบวนการ” ซึ่งเป็นผู้เข้าไปปลุกให้ชาวบ้านตระหนักถึงปัญหาและความจ าเป็นที่ต้องรวมพลังกัน จากนั้นน าเสนอ กระบวนการความคิด กระบวนการวิธีอันเป็นเป้าหมายไปสู่การเป็นชุมชนเข้มแข็งที่สามารถแก้ไขปัญหายา เสพติดรวมทั้งปัญหาต่าง ๆ ของตนเองได้ โดยมีการจัดกิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดินในชุมชนอย่าง ต่อเนื่อง ได้แก่ 1) กิจกรรมด้านการประชาสัมพันธ์ กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการรวมพลังต้าน ภัยยาเสพติด เพื่อการเอาชนะยาเสพติดอย่างยั่งยืน กิจกรรมที่ด าเนินการด้านการประชาสัมพันธ์ ได้แก่ * กิจกรรมการเดินรณรงค์รวมพลังต้านภัยยาเสพติดร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ เอกชนในพื้นที่ * การจัดนิทรรศการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ทั้งภายในศูนย์ฯและนอกศูนย์ฯ ได้แก่ กิจกรรมหน่วยบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข “อ าเภอยิ้มเคลื่อนท”ี่ * การจัดท าค าขวัญประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับยาเสพติด โดยให้แต่ละครัวเร ือนร่วมกัน คิดค าขวัญต่อต้านยาเสพติด ส่งให้คณะกรรมการด าเนินการเขียนค าขวัญและน ามาติดไว้ในแต่ละครัวเร ือน ซึ่งได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน นอกจากนี้กลุ่มเยาวชนในชุมชนยังได้มี ส่วนร่วมในการจัดท าค าขวัญต่อต้านยาเสพติดบร ิเวณรั้วภายในหมู่บ้าน ภายใต้กิจกรรม “รั้วพูดได้” ส่งผลให้ คนในชุมชนเกิดจิตส านึกที่จะไม่ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ชุมชนอื่น ๆ * การจัดท าป้ายประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับยาเสพติด * การประชาสัมพันธ์การด าเนินงานศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินทางสื่อต่าง ๆ เช่น ป้ายประชาสัมพันธ์ แผ่นพับ เอกสาร สื่อออนไลน์ เช่น Facebook : บ้านดอนไชย ต าบลนาน้อย * การประชาสัมพันธ์เสียงตามสาย เกี่ยวกับการด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน การให้ความรู้ด้านยาเสพติด และการให้ความรู้ ข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ โดยกลุ่มเด็กและเยาวชนในหมู่บ้านเป็นประจ าทุก สัปดาห์ ภายใต้กิจกรรม “นักประกาศน้อย” ได้รับความสนใจและความร่วมมือที่ดีจากกลุ่มเด็กและเยาวชนในหมู่บ้าน
17 ภาพ กิจกรรมด้านการประชาสัมพันธ์
18 2) กิจกรรมเกี่ยวกับศาสนา ชาวบ้านดอนไชยมีวัดดอนไชย เป็นศูนย์รวมและเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ อีกทั้งยังเป็น สถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ซึ่งคนในชุมชน ร้อยละ ๑๐๐ นับถือศาสนาพุทธ และกองทุนแม่ของ แผ่นดินบ้านดอนไชย มีการส่งเสร ิมการจัดกิจกรรมเกี่ยวกับศาสนา ได้แก่ * การส่งเสร ิมให้คนในชุมชนรักษาศีล 5 ตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 * การส่งเสร ิมการเข้าวัดฟังธรรมทุกวันพระ และวันส าคัญทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะ กลุ่มเด็กและเยาวชนในหมู่บ้าน ซึ่งทางผู้น าชุมชนจะมีการประสานกับทางโรงเร ียนเพื่ออนุญาตให้เด็กและ เยาวชนที่เข้าร่วมกิจกรรมเข้าวัดฟังธรรมไปโรงเร ียนสายได้ส่งผลให้คนในชุมชนมีการประพฤติปฏิบัติแต่สิ่งท ี่ ดีงาม อยู่ในครรลองครองธรรม อยู่ในชุมชนอย่างมีความสุขและชุมชนมีความสงบสุข 3) กิจกรรมเกี่ยวกับเยาวชนห่างไกลยาเสพติด กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย เน้นความส าคัญในเร ื่องเกี่ยวกับการเฝ้าระวัง ป้องกัน การแพร่ระบาดของยาเสพติด จึงได้มาส่งเสร ิมกิจกรรมให้กับเยาวชนในหมู่บ้านและหมู่บ้านใกล้เคียง เพื่อให้เยาวชนได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์และไม่ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด ให้เยาวชนได้มีกิจกรรมทางด้าน ศิลปะวัฒนธรรม และนันทนาการ แก้ไขปัญหาเร ื่องความเคร ียดจากการเร ียน ให้เยาวชนได้มีโอกาสกล้า แสดงออก และฝึกซ้อมให้เกิดความช านาญ เยาวชนมีโอกาสแสดงความสามารถ/มีอาชีพ/มีงานท า และมี รายได้เป็นทุนการศึกษา โดยมีการจัดกิจกรรมเกี่ยวกับเด็กและเยาวชนที่กองทุนแม่ของแผ่นดินส่งเสร ิมและ สนับสนุน มีดังนี้ * การฝึกอบรมเยาวชนให้ความรู้ในด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด * ส่งเสร ิมกิจกรรมจิตอาสาของกลุ่มเยาวชนในการพัฒนาหมู่บ้านทุกวันเสาร์ * ส่งเสร ิมกีฬาต้านยาเสพติด * ส่งเสรมิเยาวชนสืบสานวัฒนธรรม ประเพณีภูมิปัญญาทอ้งถิ่น ได้แก่ดนตรพีื้นบ้าน * ส่งเสร ิมกิจกรรมงานวันเด็กทุก ๆ ปี * ส่งเสร ิมกิจกรรมเข้าวัด ฟังธรรมทุกวันพระและวันส าคัญทางพระพุทธศาสนา * ส่งเสร ิมเด็กและเยาวชนปลูกผักสวนครัว เลี้ยงสัตว์ เพาะเห็ด * กิจกรรมสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น “คนเกิดก่อน สอนละอ่อนเกิดลูน” ได้แก่ ดนตร ี พื้นบ้าน การท าแหนมหมู การจักสาน การท าไม้กวาด การท าขนมและอาหารพื้นบ้าน
19 4) กิจกรรมการเฝ้าระวังยาเสพติดในหมู่บ้านอย่างเป็นระบบ กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการสนับสนุนชุดรักษาความปลอดภัยในหมู่บ้าน (ชรบ.) มีการเฝ้าระวังติดตาม เวรยาม เพื่อไม่ให้ปัญหาที่ชุมชนแก้ไขได้แล้วนั้นกลับมาเกิดซ้าอีก จึงต้องมีการ จัดแบ่งคนคอยสอดส่องดูแลและติดตามสถานการณ์ปัญหาอยู่ตลอดเวลา รวมถึงสมาชิกในชุมชนก็ต้อง ตระหนักถึงปัญหาและพร้อมที่จะเข้าร่วมแก้ไขอย่างต่อเนื่องด้วย โดยมีชุดรักษาความปลอดภัยในหมู่บ้าน (ชรบ.) จ านวน 9 นาย ปฏิบัติหน้าที่ออกตรวจตราความสงบเร ียบร้อยในหมู่บ้านทุกสัปดาห์ ๆ ละ 2 วัน (วันศุกร์และวันเสาร์) ตั้งแต่เวลา 20.00 น. – 24.00 น. 5) การค้นหาปัญหายาเสพติดในชุมชนอยู่เสมอ ยอมรับผล/ไม่ปิดบัง (1) การประชาคมคัดแยกโดยสันติวิธี การท าประชาคมครั้งนี้ก็เพื่อให้ประชาคมเป็นผู้บอก ว่าใครเป็นปัญหาของชุมชนบ้าง ที่ชุมชนจะต้องช่วยกันแก้ไข ทั้งผู้เสพ – ผู้ค้า หร ือผู้อยู่ในข่ายต้องสงสัย เพื่อ จะได้ด าเนินการด้วยวิธีการของชุมชนเข้มแข็งต่อไป ไม่ส่งต่อผู้ที่เป็นปัญหาให้กับคนนอกชุมชนหร ือเจ้าหน้าที่ รัฐด าเนินการ ในขั้นนี้จะท าให้เรา ได้ทราบจ านวน ผู้เสพ-ผู้ค้าในชุมชนที่ค้นพบโดยประชาคมหมู่บ้านว่า เพิ่มขึ้น/ลดลงอย่างไรเป็นรายเดือน ซึ่งจะเป็นข้อมูลที่แท้จร ิง เป็นการทราบสถานการณ์ยาเสพติดในระดับ หมู่บ้านอย่างต่อเนื่อง ซึ่งจะน าไปเป็นข้อมูลใน การประมาณสถานการณ์การแก้ไขปัญหายาเสพติดต่อไป ด าเนินการโดยจัดประชุมคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินตามกระบวนการ ดังนี้ * ให้สมาชิกทุกคนเขียนรายชื่อบุคคลที่อยู่ในครัวเร ือนสมาชิกที่เกี่ยวข้องกับ ยาเสพ ติด ทั้งในฐานะผู้ค้า-ผู้เสพ หร ือผู้สงสัย ใส่กล่องกระดาษที่เตร ียมไว้โดยให้มีการชี้แจงว่าพวกเขาเป็น กลุ่ม ปัญหาที่เราต้องช่วยแก้ไขให้เขา ไม่มีเจตนาในด้านลบแต่อย่างใด * เมื่อกรรมการส่งรายชื่อครบทุกคนแล้วให้คัดเลือกว่าจะให้ใครเป็นผู้เปิดรายชื่อ แล้วเขียนลงในกระดาษบัญชีรายชื่อผู้เกี่ยวข้องกับยาเสพติด ให้เลือกคนที่ไว้ใจ ได้เพื่อให้การส่งรายชื่อของ กรรมการเป็นความลับที่สุด เป็นการป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในภายหลังจากการทราบว่าใครเขียนรายชื่อ ผู้เกี่ยวข้องกับยาเสพติดจากลายมือที่เขียนในกระดาษแผ่นเล็กนั้น แม้กรรมการที่เขียนรายชื่อส่งให้จะมี จติ ใจบรสิุทธติ์้องการชว่ยเหลือกลุ่มปัญหาด้วยความจรงิใจก็ตาม แต่อาจมีบางคนยังมีความคิดในการแก้ไข ปัญหาแบบเก่า ๆ อยู่ การท าเช่นนี้จึงเพื่อเป็นการป้องกันปัญหาให้กับกรรมการ * เมื่อกรรมการที่ถูกเลือกคัดรายชื่อจากกระดาษแผ่นเล็กลงในบัญชีผู้เกี่ยวข้องกับ ยาเสพติดเร ียบร้อยแล้ว ให้เก็บรักษาไว้เป็นความลับที่สุดที่ประธานกรรมการ จะไม่มีใครรู้และห้ามส่งรายชื่อ นี้ให้กับเจ้าหน้าที่รัฐอย่างเด็ดขาด เพราะแนวทางการแก้ไขปัญหาแบบนี้เป็นการให้ชุมชนดูแลชุมชนเอง ซึ่ง หากเจ้าหน้าที่รัฐรู้อาจน าไปด าเนินการด้วยมาตรการอื่นที่ขัดกับแนวทางสันติวิธีของกองทุนแม่ฯ ได้แล้วจะท า ให้เกิดผลเสียอย่างยิ่งกับการด าเนินงานชุมชนเข้มแข็งกองทนุแม่ของแผ่นดิน * ให้น ากระดาษแผ่นเล็กที่กรรมการแต่ละคนเขียนรายชื่อส่งนั้นไปเผาท าลายเสีย โดยให้คัดเลือกผู้ที่จะท าการเผาท าลายจากกรรมการอีกชุดหนึ่ง (๒-๓ คน) เพื่อให้ท าหน้าที่เผาท าลาย
20 * วิทยากร ที่ปร ึกษา หร ือผู้ช่วยเหลือจากภายนอก รวมทั้งเจ้าหน้าที่รัฐจะได้รับทราบ เฉพาะจ านวนผู้ค้า-ผู้เสพ-ผู้สงสัย จากการท าประชาคมเท่านั้น จะไม่ทราบรายชื่ออย่างเด็ดขาด จ านวนกลุ่ม ปัญหาทเี่พิ่มขึ้น-ลดลงเจ้าหน้าที่จะน าไปใช้ประโยชน์ในการประมาณสถานการณ์ยาเสพติดในการเตร ียมการ สนับสนุนช่วยเหลือตามสายงานของตนต่อไป รายชื่อของผู้ที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดหากอยู่ในครัวเร ือนใด ครัวเร ือนนั้นจะไม่ได้รับการน าไปสู่การรับรองครัวเร ือนปลอดภัย (2) การรับรองครัวเร ือนปลอดภัยไร้ยาเสพติด คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้าน ดอนไชย มีการจัดกิจกรรมรับรองครัวเร ือนปลอดภัยไร้ยาเสพติด ด าเนินการโดยให้คณะกรรมการกองทุนแม่ ของแผ่นดินจัดประชุมเพื่อให้ความเห็นในการรับรองครัวเร ือนที่ปลอดภัยจากยาเสพติด เดือนละ 1 ครั้ง โดย ด าเนินการ ดังนี้ * จัดการประชุมคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินแบบเต็มคณะ * จัดพิธีเปิดการประชุมอย่างเหมาะสม ให้มีการแสดงความเคารพ พระบรมฉายา ลักษณ์รว่มกันก่อนเรมการประชุมด้วย่ิ * ประธานกรรมการกล่าวเปิดประชุมแสดงความรู้สึกถึงการท าหน้าที่ ที่ยิ่งใหญ่ของ คณะกรรมการในการช่วยเหลือแก้ไขปัญหายาเสพติดให้กับสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินสนองพระราชปณิธาน * ให้คณะกรรมการท าการลงมติรับรองว่าเป็นครัวเร ือนปลอดภัยจากยาเสพติด หร ือไม่ ครัวเร ือนที่จะผ่านการรับรองต้องได้รับมติรับรองเป็นเอกฉันท์หากมีกรรมการไม่รับรองหร ือไม่ยกมือ ให้แม้เพียงคนเดียวก็จะถือว่าครัวเร ือนนั้นยังไม่ผ่านการรับรอง (3) การมอบธงครัวเร ือนปลอดภัย มีการจัดพิธีรับมอบธงสัญลักษณ์ครัวเร ือนปลอดภัย ต่อหน้าพระบรมฉายาลักษณ์ฯ โดยธงสัญลักษณ์ดังกล่าวต้องจัดหาโดยเงินจากกองทุนแม่ของแผ่นดินเท่านั้น ซึ่งจะท าให้ธงมีความส าคัญอย่างมากต่อครวัเรอืนที่ได้รบัและมีความศักดิ์สิทธสิ์ื่อถึงพระบารมีแม่ของแผ่นดิน ที่ท าให้ครอบครัวของเขาได้รับการรับรองความปลอดภัย ไม่ต้องหวาดระแวงใครในชุมชนเร ื่องยาเสพติดอีกต่อไป
21 6) กิจกรรมการแก้ไขปัญหาผู้เสพ/ผู้ค้าในหมู่บ้าน/ชุมชน ด้วยกระบวนการสันติวิธี แนวทางการจัดกิจกรรมป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดร่วมกันของสมาชิกในกรณีที่มีการ ค้นพบกลุ่มปัญหาที่เป็นเป้าหมายในการแก้ไขของชุมชนแล้ว ชุมชนก็จะร่วมกันท ากิจกรรมในการป้องกันและ แก้ไขปัญหายาเสพติดของกองทุนแม่ของแผ่นดิน มีกลุ่มเป้าหมายหลักที่ชัดเจน โดยให้บุคคลที่มีรายชื่อใน การประชาคมคัดแยกด้วยสันติวิธีเป็นเป้าหมายในการให้การดูแลอันดับแรก เพราะครอบครัวที่สมัครเข้าร่วม เป็นสมาชิกกับกองทุนแม่ของแผ่นดินนั้น มีความต้องการให้กองทุนแม่ของแผ่นดินดูแลช่วยเหลืออย่างเต็ม ใจอยู่แล้ว กลุ่มเป้าหมายที่จะท ากิจกรรมแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ * ผู้ค้ายาเสพติด (แยกเป็นรายใหญ่ รายย่อย) * ผู้เสพ (แยกเป็น เสพติดหนัก เสพติด เสพยังไม่ติด) * ผู้ต้องสงสัย (กลุ่มเสี่ยงที่มีพฤติกรรมต้องสงสัยว่าอาจไปเกี่ยวข้องกับยาเสพติด) * ครอบครัวของกลุ่มเป้าหมายทั้ง 3 กลุ่มข้างต้น กิจกรรมที่ด าเนินการ ให้คณะกรรมการร่วมกันพิจารณาตามความเหมาะสม ได้แก่ * การให้ก าลังใจ ด้วยการที่คณะกรรมการสร้างความเข้าใจว่าสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ทกุคนพรอ้มให้ก าลังใจในการเรม่ิต้นชวีติใหม่ทดี่ีของเขา * การช่วยเหลือด้วยการสงเคราะห์ให้กับผู้ที่เป็นกลุ่มปัญหาและครอบครัว * การพบปะเยี่ยมเยียนอย่างใกล้ชิดของคณะกรรมการอย่างต่อเนื่องเป็น ระยะๆเพื่อสร้าง ความไว้วางใจให้กับกลุ่มปัญหาว่า กองทุนแม่ของแผ่นดินมีความจร ิงใจที่จะช่วยเหลือเขา * ส าหรับผู้เสพติดมากที่ต้องการเข้ารับการบ าบัดรักษาก่อน ให้คณะกรรมการพิจารณาให้ ความช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน แล้วให้กลับมาฟื้ นฟูที่ชุมชนโดยเร็ว * ส าหรับการจัดกิจกรรมต่อกลุ่มเสี่ยงที่อาจเป็นกลุ่มปัญหาในอนาคตของชุมชนนั้น ให้คณะกรรมการพิจารณาด าเนินการจัดกิจกรรมให้กับเยาวชนที่เป็นสมาชิกของกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็น ล าดับต่อจากการจัดกิจกรรม เพื่อแก้ไขปัญหาให้กับกลุ่มปัญหาโดยตรง 7) กิจกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์พลังแผ่นดินเพื่อเอาชนะยาเสพติดอย่างต่อเนื่อง กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการด าเนินกิจกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์พลัง แผ่นดินเพื่อเอาชนะยาเสพติดอย่างต่อเนื่อง โดยกิจกรรมที่ด าเนินการ ดังนี้
22 (1) การค้นหาผู้เสพสารเสพติดทุกชนิดในหมู่บ้าน แจ้งข้อมูลข่าวสาร จัดระบบการเฝ้าระวังเพื่อ ป้องกันการฟื้ นกลับเข้ามาของยาเสพติด โดยได้รับสนับสนุนงบประมาณจากส านักงานป้องกันและปราบปราม ยาเสพติด (ปปส.) กองทุนแม่ของแผ่นดิน และ TO BE NUMBER ONE (๒) ส่งเสร ิม สนับสนุนภารกิจและนโยบายการจัดระเบียบสังคมโดยร่วมกับเจ้าหน้าที่ ตรวจตรา กวาดล้างแหล่งอบายมุขที่ปฏิบัติผิดกฎหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทราบ เพื่อด าเนินการตามกฎหมาย ประกาศให้ราษฎรทราบว่าไม่ให้เล่นการพนัน ไม่เว้นแม้แต่งานศพ หากมีการเล่นจะแจ้งให้เจ้าหน้าที่ต ารวจมา ด าเนินการตามกฎหมาย ในช่วงเทศกาลต่าง ๆ จัดตั้งจุดตรวจในหมู่บ้าน เตือนผู้ที่ขับขี่รถภายในหมู่บ้านใช้ มาตรการเมาไม่ขับ เช่น ในช่วงเทศกาลปีใหม่และสงกรานต์ ท าให้ไม่เกิดอุบัติเหตุทางจราจร ถือว่าประสบ ความส าเร็จเป็นอย่างดีอีกทั้งมีการออกประกาศเสียงตามสายทางหอกระจายข่าวเตือนลูกหลานและราษฎร ให้ช่วยกันรณรงค์เกี่ยวกับการรักษากฎระเบียบ วินัยจราจร เช่น สวมหมวกกันน๊อค ขณะขับขี่รถจักรยานยนต์ การคาดเข็มขัดนิรภัยขณะขับขี่รถยนต์ การงดใช้เคร ื่องมือสื่อสารต่าง ๆ ในขณะขับขี่รถทุกประเภทและ กิจกรรมอื่น ๆ จนกระทั่งได้รับป้ายประกาศสีขาว หมู่บ้านปลอดยาเสพติด (๓) ด าเนินการร่วมกับชุดปฏิบัติการ “๒๕ ตาสับปะรด” ในการ x-ray ในทุกพื้นที่ของอ าเภอ นาน้อย เพื่อด าเนินการค้นหาผู้ค้า ผู้เสพ ผู้ผลิตยาเสพติด และการ x-ray ผลปรากฏว่า ในบ้านดอนไชย ไม่มี ผู้ค้า ผู้เสพ ผู้ผลิตยาเสพติด แต่อย่างใด (4) จัดเวรยามในหมู่บ้านและเดินตรวจตราเพื่อเฝ้าระวังการแพร่ระบาดของยาเสพติด (๕) การฝึกอบรมชุดรักษาความปลอดภัยในหมู่บ้าน (ชรบ.) และอาสาสมัครป้องกันภัยฝ่าย พลเร ือน (อป.พร.) (6) ด าเนินการรวบรวมสมาชิกภายในหมู่บ้าน เพื่อเข้าร่วมและจัดตั้งชมรม TO BE NUMBER ONE โดยได้จัดให้สมาชิก มีการเข้าร่วมและจัดท ากิจกรรมต่าง ๆ เช่น การรวมพลังในการต่อต้านยาเสพติด การประกาศเป็นหมู่บ้านเข้มแข็งเอาชนะยาเสพติด เป็นต้น (7) เชิดชูเกียรติครอบครัวต้นแบบด้านยาเสพติด โดยมีการมอบเกียรติบัตร (8) เตร ียมความพร้อมชุมชน โดยสร้างจิตส านึกร่วมกันว่าเป็นปัญหาของทุกคน และทุกฝ่าย ต้องมาร่วมมือกัน โดยมีชุมชนเป็นศูนย์กลางในการด าเนินงาน (9) ก าหนดวิธีการแก้ไขปัญหา ร่วมแรง ร่วมใจ แก้ไขปัญหาให้ส าเร็จ โดยร่วมกันจัดท าแผนงาน ของชุมชน ซึ่งมีแผนที่แก้ไขปัญหายาเสพติดโดยตรง โดยอ้อมและแผนการพัฒนาชุมชนในทุก ๆ ด้าน (10) ลงมือปฏิบัติตามแผนงาน ร่วมแรง ร่วมใจ แก้ไขปัญหาให้ส าเร็จ โดยมีการด าเนินการกับผู้ค้าราย ย่อย ผู้เสพ และกลุ่มเสี่ยง ด้วยความเอื้ออาทร ให้อภัย และให้โอกาส กลับมาสู่การใช้ชีวิตในชุมชนได้อย่างปกติสุข
23 8) กิจกรรมเกี่ยวกับประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่น กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มี การสนับสนุนการจัดกิจกรรมเกี่ยวกับประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่น และส่งเสรมิให้สมาชกิกองทุนแม่ของ แผ่นดินมีส่วนร่วมในกิจกรรม ได้แก่ รดน้าด าหัวผู้สูงอายุ การสรงน้าพระ งานทอดกฐิน ทอดผ้าป่า งานวัน ลอยกระทง แห่เทียนพรรษา การส่งเคราะห์ การสืบชะตาหมู่บ้าน การบายศร ีสู่ขวัญ 9) กิจกรรมเกี่ยวกับกีฬา กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการสนับสนุนการจัดกิจกรรม แข่งขันกีฬาระดับหมู่บ้านและระดับต าบล ซึ่งมีการจัดการแข่งขันกีฬาปีละ 1 ครั้ง สนับสนุนการเล่นกีฬาเป ตอง และการออกก าลังกายเพื่อสุขภาพ สนับสนุนเคร ื่องออกก าลังกาย โดยส่งเสร ิมให้กลุ่มเด็กและเยาวชน เข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรม เพื่อเกิดการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์และห่างไกลจากยาเสพติด 10) กิจกรรมในการให้ความรู้ด้านยาเสพติด กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการ สนับสนุนการจัดกิจกรรมในการให้ความรู้ด้านยาเสพติดแก่กลุ่มเด็ก เยาวชนและสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดังนี้ * สนับสนุนเยาวชนให้เข้ามารว่มกิจกรรมที่ศูนย์เรยีนรูก้องทุนแม่ของแผ่นดินเพิ่มขึ้น และ จัดให้มีกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง * ส่งเสร ิมให้เยาวชน ได้เข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรม และปลูกจิตส านึกในความเป็นไทย เพื่อให้ได้มีการศึกษาภูมิปัญญาและสืบทอดสู่ชนรุ่นหลัง * ประชาสัมพันธ์กิจกรรมของกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้เป็นที่รู้จักแพร่หลายมากขึ้น ให้ ประชาชนทั่วไปได้เห็นคุณค่า/ความสามารถ และภูมิคุ้มกันติดตัวของเยาวชนในการสืบสาน/อนุรักษ์/เผยแพร่ และฝึกฝนตนเองในสิ่งทชี่อบให้เกิดความเป็นเลิศด้านการแสดง ให้สามารถเข้าร่วมแข่งขันในระดับสากลได้ * ค้นหาความสามารถเพิ่มเติม หร ือที่เร ียกว่า “เยาวชนวัยใส” * จัดฝึกอบรมให้ความรู้ในด้านต่าง ๆ และศึกษาดูงาน
24 กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีแนวทางการบร ิหารเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดังนี้ 6.1 จ านวนเงินพระราชทานอยู่ครบเต็มจ านวนและมีการจัดท าบัญชี รับ – จ่าย ถูกต้อง และเป็นปัจจุบัน กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ได้รับเงินพระราชทานกองทุนแม่ของแผ่นดิน เมื่อ ปี 2548 จ านวน ๘,๐๐๐ บาท ซึ่งเป็นเสมือนกองทุนศูนย์รวมของหมู่บ้าน ในการฟื้ นฟูความเข้มแข็งภายใน ชุมชน จนสามารถร่วมกันแก้ไขปัญหายาเสพติด และเสร ิมสร้าง ให้ชุมชนท าความดีรู้รัก สามัคคีเพื่อแสดง ให้เห็นถึงความศรัทธาร่วมกัน ปัจจุบันกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชยมีเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน จ านวน 96,663.83 บาท (ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2564) และมีการจัดท างบประมาณและจัดท าบัญชี อย่างเป็นระบบ สามารถตรวจสอบได้ โดยมอบหมายให้กรรมการฝ่ายเหรัญญิก เป็นผู้รับผิดชอบในการจัดท า บัญชี และมีคณะกรรมการในการเบิกจ่ายเงินจากบัญชีกองทุนแม่ของแผ่นดิน จ านวน 3 คน ประกอบด้วย ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน เลขานุการและเหรัญญิก 6.2 การระดมทุนสมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการระดมทุนกองทุนแม่ของแผ่นดินตามแนวทางแห่ง ศักดิ์สิทธิ์ศรทัธา และปัญญา ดังนี้ * ทุนศักดิ์สิทธ ิ์ ในปี พ.ศ.๒๕48 ได้รับเงินพระราชทาน จ านวน ๘,๐๐๐ บาท เป็นทุนตั้งต้น แห่งความ ดีงาม ให้ราษฎรน าเงินมาแลกเงินขวัญถุง โดยให้แลก 20/50 บาท, ๕๐/๑๐๐ บาท, 150/200 บาท * ทุนศรัทธา คณะกรรมการฯ ประชาสัมพันธ์ให้คนในชุมชนเกิดความศรัทธาในเงินขวัญถุง พระราชทานที่ได้รับ สมัครเข้าเป็นสมาชิกกองทุนฯ และสมาชิกทุกครัวเร ือนจะบร ิจาคสมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยร่วมบร ิจาคครอบครัวละ 30 บาท/ปี และมีการตั้งตู้รับบร ิจาคเงินสมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน ทุกวัน ประชุมประจ าเดือนของหมู่บ้าน * ทุนแห่งปัญญา มีการจัดตั้งองค์ผ้าป่าและราษฎรร่วมบร ิจาคภายในหมู่บ้าน ในเทศกาล หร ือวันส าคัญต่าง ๆ เช่น วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา วันสงกรานต์ วันแม่และวันขึ้นปีใหม่งานขึ้นบ้านใหม่ งาน วันเกิด งานบ าเพ็ญกุศลศพ หร ืองานบุญต่าง ๆ ในหมู่บ้าน นอกจากนี้ยังมีกองทุนอื่น ๆ ในหมู่บ้านร่วม บร ิจาคสมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน ได้แก่ กองทุนหมู่บ้าน กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต นับเป็นเป็นเงินที่ ประชาชนในหมู่บ้านและชุมชนคิดค้นขึ้นด้วยภูมิปัญญาของตนเองในการระดมทุนเพื่อขยายกองทุน ให้ กองทุนมีการงอกเงยขึ้น จนสามารถน าไปใช้จ่ายเพื่อการแก้ไขปัญหายาเสพติดของหมู่บ้านได้อย่างเพียงพอ ต่อไป
25 6.3 การบร ิหารจัดการและการใช้จ่ายเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการบร ิหารจัดการเงินกองทุนแม่ของ แผ่นดินตามแนวทาง โดยกองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นผลจากการระดมทุนจากทุนศรัทธาและทุนปัญญา ราษฎรในหมู่บ้านจะน าไปใช้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมทั้งปัญหาอื่น ๆ จนสามารถยกระดับ คุณภาพชีวิตของคนในชุมชนบนวิถีแห่งความพอเพียง มีกองทุนส าหรับการพัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของ แผ่นดินและกองทุนยาเสพติด นอกจากนี้ยังมีการจัดสวัสดิการแก่ชุมชน โดยมีการจัดท าแผนการบร ิหาร จัดการและการจัดสวัสดิการจากการประชุมคณะกรรมการและสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ซึ่ง คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการบร ิหารจัดการเงินกองทุนแม่ของแผ่นดินตาม แนวทางและแผนการด าเนินงานที่ได้วางไว้ โดยกิจกรรมที่ได้ด าเนินการ ดังนี้ 1) การมอบทุนการศึกษาแก่เด็กยากจนในชุมชน ทุนละ 500 บาท 2) การมอบเงินช่วยเหลือผู้ประสบภัย ผู้ด้อยโอกาส ผู้พิการและผู้สูงอายุ ดังนี้ * มอบเงินช่วยเหลือผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ ๘๐ ปีขึ้นไป ปีละ ๒๐๐ บาท/คน * มอบเงินช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส ผู้พิการพิการในหมู่บ้าน ปีละ 300 บาท/คน * มอบเงินช่วยเหลือผู้ประสบภัย คนละ ๕๐๐ บาท/ครั้ง 3) การส่งเสร ิมอาชีพ กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการสนับสนุนการด าเนิน กิจกรรมของกลุ่มอาชีพในชุมชนและสนับสนุนการด าเนินกิจกรรมด้านการด าเนินชีวิตตามแนวเศรษฐกิจ พอเพียง โดยให้ส่งเสร ิมและสนับสนุนสมาชิกที่มีฐานะยากจนหร ือกลุ่มเสี่ยง น าเงินทุนไปประกอบอาชีพ รายละ ๑,๐๐๐ บาท เพื่อพัฒนากลุ่มอาชีพให้ยั่งยืน นอกจากนี้ยังมีการสนับสนุนองค์ความรู้ต่าง ๆ ในการ ประกอบอาชีพ เพื่อให้คนในชุมชนมีอาชีพที่มั่นคงตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง 4) การพัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยการสนับสนุนการพัฒนาข้อมูล สื่อการเร ียนรู้ และจุดเร ียนรู้ในชุมชนให้มีความพร้อมส าหรับการให้บร ิการ ข้อมูลข่าวสารในศูนย์ฯ มีความ ถูกต้อง เป็นปัจจุบัน และมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ปีละ 1,000 บาท ซึ่งแหล่งเร ียนรู้ที่หลากหลายในชุมชน มีปราชญ์ชาวบ้านที่เป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ในจุดเร ียนรู้จุดเร ียนรู้ในหมู่บ้านที่ส าคัญ ได้แก่ * จุดเร ียนรู้ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย * จุดเร ียนรู้ ด้านศิลปวัฒนธรรม ประเพณีและภูมิปัญญาทอ้งถิ่น * จุดเร ียนรู้ ด้านเศรษฐกิจพอเพียง * จุดเร ียนรู้ กลุ่มแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร * จุดเร ียนรู้ด้านศิลปะ หัตถกรรม ภูมิปัญญาทอ้งถิ่นและอาหารพื้นบ้าน 5) การสนับสนุนและส่งเสร ิมการอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมและประเพณี กองทุนแม่ ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการสนับสนุนและช่วยเหลือค่าใช้จ่ายในการจัดงานประเพณีและวัฒนธรรมประจ าปี ของชุมชน เช่น วันสงกรานต์ วันเข้าพรรษา วันเด็ก วันลอยกระทง วันขึ้นปีใหม่ ปีละไม่เกิน 3,000 บาท 6) การสนับสนุนด้านสาธารณประโยชน์ กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการ สนับสนุนการพัฒนาหมู่บ้านโดยมีการด าเนินการเอง หร ือร่วมสมทบกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เชน่การ สร้างถนน ศาลา โดยสมทบเข้ากองทุนพัฒนาหมู่บ้าน ปีละ 1,000 บาท 7) การส่งเสร ิมด้านกีฬา กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการสนับสนุนการแข่งขัน กีฬาของชุมชน ปีละ 1,000 บาท เพื่อให้คนในชุมชนรู้รักสามัคคี มีสุขภาพที่แข็งแรง ใช้เวลาว่างให้เกิด ประโยชน์และห่างไกลจากยาเสพติด
26 8) การบรหิารจดัการและอนุรกัษ์ทรพัยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กองทุนแม่ของ แผ่นดินบ้านดอนไชย มีการสนับสนุนการด าเนินกิจกรรมด้านการอนุรกัษ์ทรพัยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ปีละ 1,000 บาท เช่น การท าแนวกันไฟป่า การตรวจป่า การปลูกป่า 8) การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชน กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการสนับสนุนกิจกรรมเกี่ยวกับการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชน เช่น การดูแลป้องกันเฝ้าระวัง โดย ชุดรักษาความปลอดภัยในหมู่บ้าน (ชรบ.) ตรวจตราเฝ้าระวังในจุดที่เสี่ยงในชุมชน การเดินรณรงค์รวม พลังทุกฝ่าย กิจกรรมป้องกันกลุ่มเสี่ยง กลุ่มเด็กและเยาวชนห่างไกลยาเสพติด ปีละ 5,000 บาท กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ได้รับการคัดเลือกจากอ าเภอนาน้อยให้เป็นศูนย์เร ียนรู้ กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบ ระดับอ าเภอ ปี 2555 โดยมีผลการด าเนินการขับเคลื่อนกิจกรรมของกองทุน แม่ของแผ่นดินสู่การเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบ ดังนี้ 7.1 การมีกลไกในการขับเคลื่อนศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินที่มีประสิทธิภาพ ๑) มีการเสร ิมสร้างให้เกิดศูนย์เร ียนรู้ของแผ่นดินต้นแบบ ซึ่งเป็นศูนย์การเร ียนรู้ด้านการ แก้ไขปัญหายาเสพติดในพื้นที่ขึ้น เพื่อเป็นตัวอย่างในการถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์แก่พื้นที่อื่น ๆ ๒) มีการส่งเสร ิมและสนับสนุนให้เกิดการพัฒนา แลกเปลี่ยน และเผยแพร่องค์ความรู้ใน การแก้ไขปัญหายาเสพติดและการบร ิหารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดินให้มีประสิทธิภาพ ๓) คณะท างานขับเคลื่อนกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับอ าเภอ และเคร ือข่ายกองทุนแม่ของ แผ่นดินระดับอ าเภอ เป็นผู้คัดเลือกกองทุนแม่ของแผ่นดินดีเด่น (ระดับ A) สู่การเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่
27 ของแผ่นดินต้นแบบระดับอ าเภอ ซึ่งศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีผลการประเมินการ ตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดินอยู่ในระดับ A และมีการสนับสนุนการด าเนินงานพร้อมติดตามผลอย่างต่อเนื่อง ๔) คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินมีการพัฒนาศักยภาพอยู่เสมอ มีการ ประชุมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้กันเป็นประจ า และมีการศึกษาดูงานแหล่งเร ียนรู้ต้นแบบ และได้น าสิ่งที่ได้เร ียนรู้ และประสบการณ์ที่ได้รับมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินสู่การเป็นต้นแบบ 5) มีคนในชุมชนที่มีจิตอาสาเป็นวิทยากรกระบวนการและปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาทของ วิทยากรอย่างเต็มที่ โดยศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีวิทยากรกระบวนการ จ านวน ๕ คน ทุกคนล้วนแต่มีความเสียสละ มีความสามารถและมีความพร้อมที่ปฏิบัติตามบทบาทหน้าที่ที่ตนเองได้รับ มอบหมายอย่างเต็มที่ด้วยจิตอาสา 7.๒ การเป็นแหล่งศึกษาดูงานกองทุนแม่ของแผ่นดินขององค์กรหร ือหมู่บ้านอื่น ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชยเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบ ที่มีความพร้อมในด้านการเป็นแหล่งศึกษาดูงานขององค์กรหร ือหมู่บ้านอื่น มีวิทยากรประจ าจุดเร ียนรู้ที่คอย ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับผู้ที่สนใจ ที่ผ่านมาพบว่า มีมีผู้ที่สนใจทั้งในและนอกหมู่บ้าน เข้ามาศึกษาเร ียนรู้และ ศึกษาดูงาน จุดเร ียนรู้ในหมู่บ้านดอนไชยที่ส าคัญ ได้แก่ 1) ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ใช้หอประชุมหมู่บ้านเป็นที่ท าการศูนย์เร ียนรู้ กองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นสถานที่ท าการของคณะกรรมการและสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน มีการ ให้บร ิการด้านข้อมูล ข่าวสาร เอกสาร สื่อการเร ียนรู้ด้านยาเสพติดและอื่นๆ องค์ความรู้ด้านต่าง ๆ นิทรรศการแสดงผลงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ผลงานของบุคคลต้นแบบด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหา ยาเสพติด ซึ่งนับเป็นจุดเร ียนรู้ที่สามารถเข้ามาศึกษาหาความรู้ได้ มีวิทยากรกระบวนการและคณะกรรมการ กองทุนแม่ของแผ่นดินที่พร้อมจะให้บร ิการและอ านวยความสะดวก
28 2) จุดเรยีนรูด้ ้านศิลปวัฒนธรรม ประเพณีและภูมิปัญญาท้องถิ่น ได้แก่ วัดดอนไชย ซึ่งเป็น ศูนย์รวมและที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชน เป็นศาสนสถานที่มีอุโบสถล้านนา เพดานแก้วอังวะ หนึ่ง เดียวในอ าเภอนาน้อย เป็นแก้วที่หายาก พบมากที่สุดในเขตอ าเภอนาน้อย-นาหมื่น รวมทั้งเป็นสถานที่ เร ียนรู้ด้านศิลปวัฒนธรรม ประเพณี สถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา รวมทั้งเป็นสถานที่เร ียนรู้ส าหรับ เด็ก เยาวชนและประชาชนในชุมชน เพื่อให้ห่างไกลจากยาเสพติด กิจกรรมที่ด าเนินการ เช่น การเล่นดนตร ี พื้นบ้าน การตีกลองปู่จา การอ่านเขียนตัวหนังสือล้านนา กิจกรรมธรรมะม่วนใจ๋ เป็นต้น 3) จุดเร ียนรู้ด้านเศรษฐกิจพอเพียง เป็นจุดเร ียนรู้ด้านการน้อมน าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงไปประยุกต์ใช้ในการด าเนินชีวิต จนสามารถเป็นต้นแบบให้แก่คนในชุมชน กิจกรรมที่ด าเนินการ ได้แก่ การปลูกพืชผักปลอดสารพิษ การท าเกษตรอินทร ีย์ การเลี้ยงสัตว์ การท าประมง เป็นต้น ทั้งนี้ ได้มีการ จัดกิจกรรมส่งเสร ิมให้เด็กและเยาวชน รวมถึงผู้ที่สนใจในหมู่บ้านได้เข้าไปเร ียนรู้และฝึกปฏิบัติจร ิง เช่น การ ปลูกผัก การท าปุ๋ยหมัก เป็นต้น เพื่อให้เกิดการเร ียนรู้และทักษะที่จะน าไปใช้ในการด าเนินชีวิตได้ รวมทั้งเป็น การใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์และห่างไกลจากยาเสพติด โดยจุดเร ียนรู้ด้านเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ * ศูนย์เร ียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” จ านวน 2 แปลง ของ นายแดนชัย นันฝั้ น และ นางสัจนาถ บุญโต ภายในศูนย์เร ียนรู้จะมีฐานการเร ียนรู้ด้านต่าง ๆ เช่น - ฐานเร ียนรู้คนรักษ์น้า - ฐานเร ียนรู้กสิกรรมธรรมชาติ - ฐานเร ียนรู้คนรักษ์แม่ธรณี - ฐานเร ียนรู้คนหัวเห็ด - ฐานเร ียนรู้คนมีน้ายา - ฐานเร ียนรู้ คนเอาถ่าน * ศูนย์แบ่งปัน “กองทุนเมล็ดพันธุ์ ปันสุข” ภายใต้การสนับสนุนของกองทุนแม่ของ แผ่นดินบ้านดอนไชย จะตั้งอยู่ ณ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย จะเป็นการแบ่งปัน แลกเปลี่ยน เมล็ดพันธุ์พืชผัก ต้นกล้าพันธุ์ของคนในชุมชน เพื่อน าไปปลูกในครัวเร ือน เป็นกิจกรรมในการ สร้างความมั่นคงทางอาหาร ภายใต้กิจกรรม “ทุกครัวเร ือนคือคลังอาหาร ทุกหมู่บ้านคือศูนย์แบ่งปัน”
29 * ศูนย์แบ่งปันผลผลิตจากฟ้าทะลายโจร ตามโครงการปลูกฟ้าทะลายโจร เพื่อเป็นการ สืบสานพระราชปณิธานและส านึกในพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิรกิิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงก่อตั้งหมู่บ้านกองทุนของแผ่นดิน ประกอบกับ เดือนสิงหาคม ซึ่งตรงกับ วันแม่แห่งชาติ(12 สิงหาคม) และการจัดกิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดินที่ได้จัดขึ้นเป็นประจ าทุกปี แต่ใน ปี 2564 ไม่สามารถด าเนินการจัดกิจกรรมได้ เนื่องจากสถานการณ์โควิด-19 จึงเห็นว่ากิจกรรมการปลูกฟ้า ทะลายโจร น่าจะเป็นประโยชน์แก่หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินและประชาชนคนไทย ที่จะมีพืชสมุนไพร ฟ้าทะลายโจร เอาไว้ใช้รักษา ภายใต้แนวคิด “ฟ้าทะลายโจร ปลูกเดือนแม่ เก็บเกี่ยวเดือนพ่อ” โดยโครงการ ดังกล่าวเป็นนโยบายของ รัฐมนตร ีว่าการกระทรวงยุติธรรม ที่ได้มอบหมายให้ ส านักงาน ป.ป.ส. ช่วยบรรเทา ความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชน โดยน าเอาเคร ื่องผลิตเม็ดยาบ้า มาใช้ให้เกิดประโยชน์ ด้วยการช่วยผลิต ฟ้าทะลายโจรอัดเม็ด โดยผลผลิตที่ได้จากหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน ชุมชนสามารถบร ิหารจัดการเองได้ ซึ่งส่วนหนึ่งของผลผลิต ส านักงาน ป.ป.ส. จะขอรับบร ิจาคเพื่อน าไปช่วยเหลือให้กับพี่น้องประชาชนที่มีความ จ าเป็นต้องการใช้เพื่อรักษาโควิด-19 ต่อไป เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินอ าเภอนาน้อย ได้ด าเนินการตามโครงการฯ ในหมู่บ้าน เป้าหมาย ได้แก่ หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านก่อมก้อ หมู่ที่ 12 ต าบลศร ีษะเกษ อ าเภอนาน้อย จังหวัด น่าน และมีการขยายผลการด าเนินโครงการฯ ไปยังหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินในอ าเภอนาน้อย ทุกกองทุน โดยกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ได้มีการส่งเสร ิมให้ประชาชนปลูกฟ้าทะลายโจรตาม โครงการฯ ซึ่งได้มีจุดเร ียนรู้ในการปลูกฟ้าทะลายโจร มีการผลิตฟ้าทะลายโจรโดยใช้ภูมิปัญญาชาวบ้าน ในรูปแบบยาลูกกลอนพื้นบ้าน การบรรจุแคปซูล รวมทั้งมีองค์ความรู้เกี่ยวกับฟ้าทะลายโจรให้ศึกษาเร ียนรู้ ณ ศูนย์เร ียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” ของ นายแดนชัย นันฝั้ น ทั้งนี้ได้มีการน า ผลผลิตจากฟ้าทะลายโจรแบ่งปันให้กับประชาชนที่ต้องการน าไปใช้ในการเป็นสมุนไพรรักษาโรค เพื่อลด รายจ่ายให้กับประชาชน แผนที่จะด าเนินการตามโครงการฯ ต่อไป ทางคณะกรรมการเคร ือข่ายกองทุนแม่ของ แผ่นดินอ าเภอนาน้อย ร่วมกับหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินทุกกองทุน จะมีการขยายผลในการปลูก ฟ้าทะลายโจรไปทุกหมู่บ้านในอ าเภอนาน้อย รวมทั้งการรณรงค์ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนน าฟ้าทะลายโจรไป ใช้ประโยชน์ในการเป็นพืชสมุนไพรใช้รักษาโรค และการส่งเสร ิมให้ทุกหมู่บ้านมีการจัดตั้งศูนย์แบ่งปัน ฟ้าทะลายโจร เช่น ต้นกล้า ผลผลิตจากฟ้าทะลายโจร เพื่อน าไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชนต่อไป
30 4) จุดเร ียนรู้ กลุ่มแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เป็นการรวมกลุ่มของสมาชิกในหมู่บ้าน ที่มีความสนใจในการท ากิจกรรมร่วมกัน โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย กิจกรรมที่ด าเนินการ ได้แก่ การท าแหนมหมู การท ามะขามแก้ว การท ามะขามแชอ่ ิ่ม ซึ่งนับเป็นกิจกรรมด้าน การส่งเสรมิอาชพีทมี่ั่นคงและเพิ่มรายได้ให้คนในชุมชน ทั้งนี้ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มได้ขึ้นทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์ OTOP และได้การรับรองมาตรฐานอาหารและยา (อย.) 5) จุดเร ียนรู้ ด้านศิลปะ หัตถกรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่นและอาหารพื้นบ้าน ในหมู่บ้านมี การบันทกึภูมิปัญญาทอ้งถิ่นในรูปแบบต่าง ๆ มีการถ่ายทอดและน าไปใชป้ระโยชน์อย่างกว้างขวาง นอกจากนี้ ยังได้มีการส่งเสรมิและสนับสนุน การเรยีนรูด้ ้านการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น ภายใต้กิจกรรม “คนเกิดก่อน สอนละอ่อนเกิดลูน” โดยจะมีการแลกเปลี่ยนเรยีนรูภู้มิปัญญาทอ้งถิ่น โดยปราชญ์ชาวบ้านจะเป็นผู้ถ่ายทอด องค์ความรู้ที่มีในชุมชนให้แก่คนรุ่นหลังได้เร ียนรู้ และมีการสืบทอดไว้ไม่ให้เลือนหายไปตามกาลเวลาที่ เปลี่ยนแปลง ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้ได้รับความสนใจเป็นอย่างดีจากคนในชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มเด็กและเยาวชน ในชุมชนเกิดการเร ียนรู้นอกห้องเร ียน จากครูภูมิปัญญาในชุมชน เป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ และ ห่างไกลจากยาเสพติด องค์ความรู้ที่ถ่ายทอด ได้แก่ * การจักสาน เช่น หมวก ไหข้าว ไซ ข้อง สวิง ตะกร้า สุ่ม การท าไม้กวาด * การท าบายศร ี * การใช้สมุนไพรพื้นบ้านในการรักษาโรค * การทอผ้าพื้นเมือง * การท าขนมโบราณ เช่น ขนมปาด ขนมเทียน ข้าวต้มมัด * การท าดอกไม้ประดิษฐ์ * การท าพุ่มทอง พุ่มเงิน
31 7.3 กลยุทธ์การพัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน กลยุทธ์และหลักการด าเนินงานของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ให้สามารถเป็นศูนย์กลางแหล่งเร ียนรู้ในพื้นที่ โดยการน าหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้เป็นแนวทางใน การด ารงชีวิตได้อย่างสมบูรณ์ มีการใช้หลักการทรงงานของในหลวงรัชกาลที่ 9 “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” และ หลักในการท างาน 3 บ. ดังนี้ * บ. บุก คือ การท างานเชิงรุก * บ. บูรณาการ คือ การลดความซ้าซ้อนของการปฏิบัติงานของส่วนราชการใน อ าเภอ ทงั้ส่วนภูมิภาคและส่วนทอ้งถิ่น มาทา งานประสานกัน ทงั้ด้านบุคลากร การบรหิารจดัการ วัสดุอุปกรณ์ ในการท างานและเงินงบประมาณ ทั้งนี้ จะต้องมีความสามารถในการโน้มน้าว หร ือจูงใจทุกภาคีให้เกิดความ กระตือร ือร้นในการท างาน และมีความรับผิดชอบต่องานที่ท า และจะต้องบร ิหารงานเป็นทีมโดยให้ทุกคนมี ส่วนร่วมทุกขั้นตอน ทั้งร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมท า และร่วมประเมินผล * บ. บวก คือ การคิดเชิงบวก ส่งผลให้เกิดการมองโลกในแง่ดี ท าให้มีพลังให้เกิด ความคิดสร้างสรรค์และพลังขับเคลื่อนเพื่อฝ่าฟันอุปสรรคต่าง ๆ ไปได้ด้วยดี หลักการท างานของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ด าเนินการโดยอาศัย หลักการแบ่งปัน ขยายความคิด เพื่อพิชิตปัญหายาเสพติด มีความเอื้อเฟื้ อเกื้อกูล ขับเคลื่อนโดยกระบวนการ สันติวิธีในการแก้ไขปัญหา และการสร้างเคร ือข่ายความร่วมมือในการท างานเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหายา เสพติดในพื้นที่
32 7.4 กระบวนการพัฒนาสู่การเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบ การเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน บ้านดอนไชย มีความพร้อมในด้านต่าง ๆ ดังนี้ ๑) ด้านโครงสร้างของศูนย์เร ียนรู้ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีความ พร้อมในเร ื่องการจัดโครงสร้างการด างานบร ิหารจัดการในเร ื่องของโครงสร้างอย่างเป็นระบบ ประกอบด้วย * มีคณะกรรมการ จ านวน ๑ คณะ * มีที่ปร ึกษา ได้แก่ ภาคีการพัฒนาทุกระดับ ภาคเอกชนและภาคประชาชน * มีความพร้อมด้านสถานที่ * การบร ิหารจัดการเป็นระบบภายใต้ระเบียบกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย * มีงบประมาณที่เพียงพอส าหรับการด าเนินงาน และมีวิธีการระดมทุนตามแนวทาง กองทนุแม่ของแผ่นดิน ได้แก่ศักดิ์สิทธิ์ศรทัธา และปัญญา ๒) การก่อเกิดศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้าน ดอนไชยมีความพร้อมในเร ื่องการวางระบบฐานรากที่มั่นคง โดยการก่อเกิดศูนย์เร ียนรู้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ เป็นระบบ เปร ียบเสมือนเป็นรากฐานที่มั่นคงสู่การพัฒนาต่อยอดต่อไป โดยได้ด าเนินการ ดังนี้ * คัดเลือกกองทุนแม่ระดับ A โดยศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีผล การประเมินอยู่ในระดับ A * มีการประชาคมเผยแพร่ความคิดของศูนย์เร ียนรู้ * มีการวางแผนด าเนินงาน * มีการการเพิ่มทกัษะการบรหิารจดัการ * มีการสรุปบทเร ียน/องค์ความรู้เป็นระยะ อย่างน้อยปีละ ๒ ครั้ง เพื่อพัฒนาการ ด าเนินงานของศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน
33 ๓) ความพร้อมด้านเนื้อหาสาระ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีความ พร้อมในด้านเนื้อหาสาระอันเป็นประโยชน์ต่อการน าไปประยุกต์ใช้ด าเนินการพัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ ของแผ่นดิน ประกอบด้วย * ข้อมูล สารสนเทศของชุมชน * วิธีการด าเนินของกองทุนแม่ของแผ่นดิน * กิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดิน * ผลงานในการแก้ไขปัญหายาเสพติดและด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ๔) ความพร้อมด้านกิจกรรมการเร ียนรู้ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มี ความพร้อมในด้านกิจกรรมการเร ียนรู้ ส าหรับให้บร ิการแก่ผู้ที่จะมาศึกษาเร ียนรู้ อันเป็นประโยชน์ต่อการ น าไปประยุกต์ใช้ด าเนินการพัฒนาศูนย์เร ียนรู้ฯ ประกอบด้วย * สื่อ การเร ียนรู้รูปแบบต่าง ๆ ได้แก่ เอกสาร แผ่นพับ ป้ายประชาสัมพันธ์ * วิทยากรกระบวนการ และปราชญ์ชาวบ้านที่มีความพร้อมที่จะถ่ายทอดความรู้ * บุคคลต้นแบบต้านยาเสพติด * บุคคลต้นแบบที่กลับตัวกลับใจ * จุดเร ียนรู้ในชุมชนที่หลากหลาย 7.4 การเชื่อมโยงเป็นเคร ือข่ายกับกองทุนแม่ของแผ่นดินทุกระดับ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีการเชื่อมโยงเคร ือข่ายทั้งภายในและ ภายนอกชุมชน เพื่อเพิ่มเพื่อน เพิ่มเครอืข่าย ขยายพลังชุมชน เพื่อให้การแก้ไขปัญหาทา ได้มากขึ้น ดีขึ้น จึงได้ มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์และสร้างก าลังใจให้ซึ่งกันและกันในการต่อสู้กับปัญหายาเสพติด ตลอดจน ร่วมกันพัฒนาชุมชนและเคร ือข่ายให้เข้มแข็งในทุก ๆ ด้าน ก็จะช่วยขับไล่ขบวนการค้ายาเสพติดให้ออกห่าง จากชุมชนได้มากยิ่งขึ้น โดยเคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินที่มีการเชื่อมโยง ได้แก่ ๑) เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินจังหวัดน่าน ๒) เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินอ าเภอนาน้อย ๓) เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับต าบล ทั้ง 7 ต าบล ได้แก่ * เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินต าบลศร ีษะเกษ * เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินต าบลเชียงของ * เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินต าบลน้าตก * เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินต าบลนาน้อย * เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินต าบลสถาน * เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินต าบลบัวใหญ่ * เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินต าบลสันทะ ๔) เคร ือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับหมู่บ้าน จ านวน 22 หมู่บ้าน ได้แก่ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านนาราบ หมู่ที่ 1 ต าบลนาน้อย * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านหัวเมือง หมู่ที่ 1 ต าบลศร ีษะเกษ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านหนองเตา หมู่ที่ 5 ต าบลศร ีษะเกษ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านใหม่ หมู่ที่ 7 ต าบลศร ีษะเกษ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านน้าหก หมู่ที่ 8 ต าบลศร ีษะเกษ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านก่อมก้อ หมู่ที่ 12 ต าบลศร ีษะเกษ
34 * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านศาลา หมู่ที่ 1 ต าบลสถาน * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านสถาน หมู่ที่ 2 ต าบลสถาน * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านน้าลัด หมู่ที่ 6 ต าบลสถาน * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านหล่ายหนอง หมู่ที่ 9 ต าบลสถาน * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านทุ่ง หมู่ที่ 12 ต าบลสถาน * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านพืชเจร ิญ หมู่ที่ 1 ต าบลน้าตก * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านเปา หมู่ที่ 5 ต าบลน้าตก * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านแต หมู่ที่ 2 ต าบลเชียงของ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านป่าสัก หมู่ที่ 3 ต าบลเชียงของ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านอ้อย หมู่ที่ 1 ต าบลบัวใหญ่ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านใหม่มงคล หมู่ที่ 2 ต าบลบัวใหญ่ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านทัพม่าน หมู่ที่ 4 ต าบลบัวใหญ่ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านสันพยอม หมู่ที่ 7 ต าบลบัวใหญ่ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านหนองห้า หมู่ที่ 8 ต าบลบัวใหญ่ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านสันทะ หมู่ที่ 6 ต าบลสันทะ * กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านใหม่หัวดง หมู่ที่ 10 ต าบลสันทะ 1) ได้รับคัดเลือกเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินดีเด่นระดับอ าเภอ ประจ าปี 2555 2) รางวัลชมเชยการประกวดกองทุนแม่ของแผ่นดินดีเด่น ระดับจังหวัด ประจ าปี 2556 3) รางวัลชนะเลิศ
35 ส่วนที่ 3 สรุปผลการด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน คณะกรรมการและสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอ นาน้อย จังหวัดน่าน มีการทบทวน สรุปบทเร ียนและพัฒนาการท างานหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน ปีละ ๒ ครั้ง ( เดือนมิถุนายน และเดือน ธันวาคม) จากการสรุปบทเร ียนที่ผ่านมา สรุปประเด็นที่ส าคัญได้ดังนี้ 1) พัฒนาบุคลากร ได้แก่ คณะกรรมการ สมาชิก เยาวชน 2) พัฒนาชุมชนด้านการป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติด สร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน 3) พัฒนางานด้านบร ิหารการเงิน 4) พัฒนาด้านการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ข่าวสารยาเสพติด 5) พัฒนางานด้านการฝึกอบรม ๑) การขับเคลื่อนกิจกรรมหมู่บ้านกองทนุแม่ของแผ่นดิน ต้องเรม่ิต้นด้วยการสรา้งความตระหนักและ การปลูกจิตส านึกของประชาชนในกระบวนการมีส่วนร่วม และประชาชนมีส่วนร่วมจัดเวทีทุกครั้ง ๒) มีการท างานเป็นทีมด้วยความสมัครใจ แบ่งผู้รับผิดชอบชัดเจน โดยไม่คิดค่าตอบแทน ๓) ท างานแบบบูรณาการ ทั้งฝ่ายท้องที่ (ก านัน-ผู้ใหญ่บ้าน) ฝ่ายทอ้งถิ่น (ทต.) และภาคีพัฒนา ๔) กองทุนมีการบร ิหารจัดการที่เข้มแข็ง สามารถเป็นที่ศึกษาดูงานจากภายนอกชุมชน 5) มีการเพิ่มศักยภาพและความเข้มแข็งแก่ชุมชน 6) มีการพัฒนารูปแบบกิจกรรมการขับเคลื่อนหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน ในชุมชนอย่างครบวงจร เป็นองค์รวม และเหมาะสมกับสภาพในแต่ละพื้นที่ เพื่อการแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างได้ผลและเกิดความยั่งยืน 1) ปัญหาโรคระบาดจากโรคติดเชื่อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ส่งผลให้การด าเนิน กิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดินขาดความต่อเนื่อง 2) การขับเคลื่อนกิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดิน ในภาวะวิกฤติโรคระบาดจากโรคติดเชื่อไวรัส โคโรนา 2019 (COVID-19) ควรมีการน าเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาใช้ เช่น การติดต่อสื่อสาร การประชาสัมพันธ์ผ่าน ระบบออนไลน์ 3) การด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินควรมีการบูรณาการการด าเนินงานทุกภาคส่วนและทุก ระดับ ตั้งแต่ระดับหมู่บ้าน ระดับต าบล ระดับอ าเภอและระดับจังหวัด
สรุปผลกิจกรรมการถอดบทเร ียนกา บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน ที่ กิจกรรมที่ด าเนินการ วิธีการในการด าเนินงาน 1 กระบวนการเสร ิมสร้าง ชุมชนเข้มแข็งเอาชนะ ยาเสพติด 1) จัดท าแผนชุมชน, กฎระเบียบชุมชน เป็น ของตนเอง 2) สนับสนุนให้ผู้น าชุมชน/กลุ่มองค์กร ต่าง ๆ ให้มีความกล้าหาญ มีความรู้ ความสามารถ และมีประสบการณ์มี จิตส านึก มีอุดมการณ์มีความมุ่งมั่นทุ่มเท และเสียสละ 3) ส่งเสร ิมให้ชุมชนมีความรักความสามัคคี มีวัฒนธรรมประเพณีที่ดีงาม มีความเอื้อ อาทรความเสียสละ มีความตื่นตัว และมี ส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหายา เสพติดใน ชุมชน 4) ร่วมมือกันในชุมชนเพื่อแก้ไขปัญหาการ แพร่ระบาดของยาเสพติดในชุมชน ปัญหา ผู้ค้า ผู้เสพ กลุ่มเสี่ยงและแหล่งอบายมุขใน ชุมชน 5) มีการสร้างระบบการเฝ้าระวัง การแจ้ง เตือนภัยในชุมชน และการให้ข่าวสารแก่ ทางราชการ - ชุมชนมีแผ ของตนเอง - ผู้น าชุมชน จิตส านึก มี การเฝ้าระวั ปัญหายาเส - คนในชุมช ร่วมในการเ แก้ไขปัญหา - ชุมชนมีคว สามารถพึ่ง เศรษฐกิจพ
36 ารด าเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน น้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ผลที่เกิดขึ้น ปัจจัยที่ท าให้ส าเร็จ ปัญหา/อุปสรรค ผนชุมชนและมีกฎระเบียบ เพื่อให้คนในชุมชนได้ปฏิบัติ น/กลุ่มองค์กรต่างๆมี ความมุ่งมั่นและทุ่มเท ใน ังและการด าเนินการแก้ไข สพติดในชุมชน ชนเกิดความตื่นตัวและมีส่วน เฝ้าระวังและการด าเนินการ ายาเสพติดในชุมชน วามเป็นอยู่อย่างพอเพียง พาตนเองได้ ตามแนว อเพียง - ผู้น าชุมชนมีความเข้มแข็ง - การมีส่วนร่วมของคนใน ชุมชน ตลอดจนภาคีเคร ือข่าย ต่าง ทั้งภาครัฐและเอกชน - ได้รับการสนับสนุน งบประมาณการด าเนินงาน อย่างต่อเนื่อง - จ านวนผู้ค้า ผู้เสพยาเสพ ติดในชุมชนยังไม่สามารถ ด าเนินการกวาดล้างให้หมด สิ้นไปจากชุมชน
ที่ กิจกรรมที่ด าเนินการ วิธีการในการด าเนินงาน 6) ส่งเสร ิมความรู้การปกครองในระบอบ ประชาธิปไตย มีความรักเคารพและยึดมั่น ในสถาบันชาติศาสนา พระมหากษัตร ิย์ 7) ส่งเสร ิมและสนับสนุนให้ชุมชนมีความ เป็นอยู่อย่างพอเพียง สามารถพึ่งพา ตนเองได้ 2 การจัดอบรมพัฒนา ศักยภาพเด็กและเยาวชน 1) ประชาสัมพันธ์รับสมัครเยาวชนเข้าร่วม ฝึกอบรม 2) รับสมัครกลุ่มเยาวชนในชุมชนเพื่อเข้า รับการฝึกอบรม 3) ประชุมชี้แจงผู้ปกครองของเยาวชนที่ เข้ารับการฝึกอบรม - มีเยาวชน 50 คน - ผู้ปกครอง ฝึกอบรมมีค การฝึกอบร ในความปก 3 กิจกรรมปลูกป่าทดแทน 1) ประชาสัมพันธ์การด าเนินกิจกรรม วัน เวลา สถานที่ 2) เตร ียมกล้าไม้ อุปกรณ์ส าหรับปลูกต้นไม้ 3) ด าเนินการปลูกต้นไม้ - ผู้เข้าร่วมกิ - ปลูกต้นไม้ หมู่บ้าน 4 การระดมทุนสมทบ กองทุนแม่ของแผ่นดิน 1) ประชาสัมพันธ์การด าเนินกิจกรรม วัน เวลา สถานที่ 2) ขอรับบร ิจาคเงินเพื่อสบทบทอดผ้าป่า กองทุนแม่ของแผ่นดิน 3) เชิญเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานราชการร่วม ทอดผ้าป่า อย่างน้อย 4 * การทอ ของแผ่นดิน ธันวาคม แล * ทุกครั ครัวเร ือน * กองทุ ทรัพย์เพื่อก
37 ผลที่เกิดขึ้น ปัจจัยที่ท าให้ส าเร็จ ปัญหา/อุปสรรค เข้าร่วมฝึกอบรม จ านวน งของเยาวชนที่จะเข้าร่วมการ ความเข้าใจวัตถุประสงค์ของ รม และได้อนุญาตให้เยาวชน ครองเข้าร่วมอบรมทั้งหมด - การประชาสัมพันธ์ที่ทั่วถึง - เยาวชนยังไม่ให้ความสนใจ ในการเข้าร่วมฝึกอบรม เท่าที่ควร เนื่องจากมีเยาวชน ในชุมชนบางส่วนที่ไม่สมัคร เข้าร่วมอบรม กิจกรรม จ านวน 95 คน ม้บร ิเวณ 2 ข้างทางใน - ทุกคนเห็นความส าคัญและ ให้ความร่วมมือในการด าเนิน กิจกรรมเป็นอย่างดี - สภาพอากาศไม่เอื้ออ านวย ในการด าเนินกิจกรรม เนื่องจากฝนตก 4 ครั้ง/ปีได้แก่ อดผ้าป่าสมทบกองทุนแม่ น จ านวน 2 ครั้ง ในวันที่ 31 ละ 12 สิงหาคม รัวเร ือนสมทบ ปีละ 30 บาท/ นหมู่บ้านและกลุ่มออม การผลิต สมทบปีละ 1 ครั้ง - ทุกคนเห็นความส าคัญและ ให้ความร่วมมือในการด าเนิน กิจกรรมเป็นอย่างดี - สถานการณ์โรคระบาดจาก โรคติดเชื่อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ท าให้ การด าเนินกิจกรรมไม่มีความ ต่อเนื่อง
ที่ กิจกรรมที่ด าเนินการ วิธีการในการด าเนินงาน 5 การจัดเวทีประชาคม รับรองครัวเร ือนปลอดภัย ไร้ยาเสพติด 1) ประชาสัมพันธ์การด าเนินกิจกรรม วัน เวลา สถานที่ 2) ด าเนินการจัดเวทีประชาคม - คณะกรรม จ านวน 21 - วิทยากรก - สมาชิกกอ 102 คน 6 การด าเนินการอบรม พัฒนาศักยภาพ คณะกรรมการกองทุนแม่ ของแผ่นดินและวิทยากร กระบวนการระดับหมู่บ้าน 1) รับสมัครคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ กองทุนแม่ของแผ่นดิน 2) ส่งรายชื่อคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ กองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้ส านักงานพัฒนา ชุมชนอ าเภอ นาหมื่น 3) คัดเลือกวิทยากรกระบวนการระดับ หมู่บ้าน 4) ประสานผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อมาเป็น วิทยากรในการฝึกอบรมวิทยากร กระบวนการ 5) ประชาสัมพันธ์การด าเนินกิจกรรม วัน เวลา สถานที่ 6) ด าเนินกิจกรรมอบรมวิทยากร กระบวนการระดับหมู่บ้าน - ศูนย์เร ียน คณะกรรมก กระบวนการ ฝึกอบรมวิท หมู่บ้าน - ด าเนินกา - คณะกรรม กระบวนการ ความรู้ความ วิทยากรกระ แผ่นดินได้
38 ผลที่เกิดขึ้น ปัจจัยที่ท าให้ส าเร็จ ปัญหา/อุปสรรค มการกองทุนแม่ของแผ่นดิน คน กระบวนการ จ านวน 5 คน องทุนแม่ของแผ่นดิน จ านวน - ทุกคนที่เข้าร่วมเวที ประชาคมให้ความร่วมมือใน การด าเนินกิจกรรมเป็น อย่างดี - คนในชุมชนบางคนยังไม่ เห็นความส าคัญของการ ด าเนินกิจกรรม นรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินมี การ จ านวน 19 คน วิทยากร ร จ านวน 5 คน ได้เข้าร่วม ทยากรกระบวนการระดับ รอบรมจ านวน 1 วัน มการและวิทยากร รกองทุนแม่ระดับหมู่บ้าน มี มสามารถและสามารถเป็น ะบวนการกองทุนแม่ของ - คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ กองทุนแม่ของแผ่นดินให้ ความส าคัญในการอบรม วิทยากรกระบวนการกองทุน แม่ระดับหมู่บ้าน - มีวิทยากรที่มีความรู้ ความสามารถมาถ่ายทอด ความรู้ - คณะกรรมการฯบางคนไม่ สามารถถ่ายทอดความรู้ได้ เท่าที่ควร
39 การขับเคลื่อนหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินสู่การเป็นชุมชนปลอดยาเสพติดอย่างยั่งยืน ต้องเรม่ิต้นจากการพัฒนาในระดับฐานรากของชุมชน ได้แก่กระบวนการ 10 ขั้นตอนกองทุนแม่ของแผ่นดิน การจัดระบบรั้วป้องกัน การพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศของชุมชน การด าเนินงานตามแนวเศรษฐกิจ พอเพียง มีการระดมทุนตามแนวทางกองทุนแม่ของแผ่นดิน มีระบบการเฝ้าระวังและแก้ไขปัญหายาเสพติด ในชุมชน เน้นกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนทุกขั้นตอน มีการบูรณาการการด าเนินงานอย่างมีส่วนร่วมของ ทุกภาคส่วนสู่การขับเคลื่อน 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ การเสร ิมสร้างความเข้มแข็งหมู่บ้านกองทุนแม่ของ แผ่นดิน การป้องกัน เฝ้าระวังและแก้ไขปัญหายาเสพติดโดยสันติวิธี มีการสร้างเคร ือข่ายทุกระดับ และมีการ พัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินให้เป็นแหล่งเร ียนรู้ของคนในชุมชนและนอกชุมชน มุ่งสู่เป้าหมายใน การเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบ คนในชุมชนพึ่งตนเองได้เกิดเป็นชุมชนเข้มแข็ง ซึ่งน าไปสู่ การเป็นชุมชนปลอดยาเสพติดอย่างยั่งยืน
40 ภาคผนวก
41 ระเบียบการบร ิหารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดิน บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ************************ ด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้พระราชทาน พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ ผ่านเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด เพื่อใช้เป็น ประโยชน์ในกิจกรรมป้องกันและปราบปรามยาเสพติดในระดับหมู่บ้าน/ชุมชน เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด สมดังพระราชปณิธาน “แม่ของแผ่นดิน” และเสร ิมความเข้มแข็งของ หมู่บ้าน/ชุมชน ในการเฝ้าระวังยาเสพติดอย่างยั่งยืนและเป็นสิร ิมงคลแก่หมู่บ้านและชุมชนต่างๆ ศูนย์ อ านวยการต่อสู้เพื่อเอาชนะยาเสพติดแห่งชาติ จึงได้มีแนวทางให้น าพระราชทรัพย์พระราชทานดังกล่าวในรูป ของกองทุน ใช้ชื่อว่า “กองทุนแม่ของแผ่นดิน” ดังนั้น เพื่อให้การด าเนินการ “กองทุนแม่ของแผ่นดิน” ในหมู่บ้าน/ชุมชน เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เกิดประโยชน์สูงสุดและสนองตอบพระราชปณิธาน จึงก าหนด ระเบียบการบร ิหารกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นหลักปฏิบัติ ดังต่อไปนี้ หมวดที่ 1 ข้อความทั่วไป ข้อ 1 ระเบียบนี้เร ียกว่า “ระเบียบการบร ิหารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดิน” หมู่บ้าน บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ข้อ 2 สถานที่ตั้ง กองทุนแม่ของแผ่นดิน ณ ศาลาเอนกประสงค์ บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน หมวดที่ 2 วัตถุประสงค์ ข้อ 3 กองทุนแม่ของแผ่นดิน มีวัตถุประสงค์ในการด าเนินการ ดังนี้ 1) เพื่อเป็นกองทุนส าหรับการเฝ้าระวังและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืนในหมู่บ้าน 2) เพื่อเป็นกองทุนสนับสนุนกิจกรรมที่เป็นศูนย์รวมของความสามัคคี ความเสียสละ การ ร่วมแรงร่วมใจของชุมชน เพื่อก่อให้เกิดสาธารณะประโยชน์ของหมู่บ้าน/ชุมชน ตามสมควรแก่กรณี 3) เพื่อเป็นกองทุน ส าหรับส่งเสร ิมกิจกรรมการพัฒนาแบบพอเพียงในหมู่บ้าน/ชุมชน ตาม พระราชด าร ิ เพื่อบรรลุถึงการพึ่งตนเอง และพึ่งพากันเองของชุมชน
42 หมวดที่ 3 เงินสมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน ข้อ 4 แหล่งที่มาของเงินที่สมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน เพื่อให้กองทุนแม่ของแผ่นดินเป็น ศูนย์กลางรวมทางจิตใจของคนทั้งหมู่บ้าน/ชุมชน ในการแสดงออกซึ่งความจงรักภักดี จึงให้ก าหนดแนวทาง ของแหล่งที่มาของเงิน เพื่อต่อยอดกองทุนแม่แผ่นของแผ่นดิน 3 แนวทางดังนี้ 1) แนวทางแห่งศรัทธาหมู่บ้าน คือ แนวทางที่ชุมชนร่วมแรงร่วมใจกันสมทบกองทุนแม่ของ แผ่นดินเพื่อแสดงออกถึงความศรัทธา ความเข้มแข็งของชุมชนอย่างแท้จร ิง โดยมีวิธีการส าคัญ ได้แก่ (1) คนในชุมชน ร่วมกันบร ิจาคในวันแรกเข้า (2) คนในชุมชน ร่วมบร ิจาคและด าเนินการทอดผ้าป่าสมทบกองทุน (3) อื่น ๆ ที่แสดงออกถึงแรงศรัทธาของชุมชนเป็นส าคัญ 2) แนวทางแห่งปัญญา คือ แนวทางที่แสดงออกถึงความมีปัญญาของคนในชุมชนที่จะคิด หาวิธีการรวบรวมทรัพย์ สมทบกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้มากขึ้นและมากพอที่จะด าเนินกิจกรรมต่าง ๆ ตามที่ก าหนดได้โดยไม่ขัดสน โดยวิธีการส าคัญตามแนวทางนี้ ได้แก่ (1) การจัดงานในชุมชนเพื่อแสวงหารายได้ ผลก าไร เข้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน (2) การเห็นพ้องร่วมกันในชุมชนหร ือผู้เกี่ยวข้อง ที่จะน าดอกผลจากกองทุน ทั้งหลายที่มีอยู่ในหมู่บ้าน/ชุมชน สมทบเข้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน (3) การสนับสนุนจากบุคคล หน่วยงาน องค์กรภายนอกชุมชน องค์กรปกครองส่วน ทอ้งถิ่น มูลนิธิฯลฯ เพื่อสมทบกองทนุแม่ของแผ่นดิน รวมทั้งจากโครงการของรฐัที่สามารถสนับสนุนได้เชน่ จากโครงการ SML กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง เป็นต้น (4) การร่วมกันทอดผ้าป่าสามัคคีในหมู่บ้าน/ชุมชนการรับบร ิจาคงานประเพณี งาน บุญกุศลของชุมชนด้วยความสมัครใจ (5) คนในหมู่บ้าน ร่วมกันบร ิจาคในวันแรกเข้า (6) คนในหมู่บ้าน ร่วมกันบร ิจาคเป็นรายเดือน ตามที่เห็นพ้องร่วมกัน และตามที่ เหมาะสม คือ ปีละ 30 บาท/ครอบครัว (7) อื่น ๆ ที่ชุมชนสามารถคิดได้เอง 3) เงินขวัญถุง คือ เงินที่ได้รับจากเงินพระราชทาน ให้ถือเป็นกองทุนขวัญถุง และเป็นสิร ิมงคล สูงสุดที่หมู่บ้าน/ชุมชนพึงได้รับ เปร ียบเสมือนก าลังใจที่พระองค์ท่านมอบให้กับหมู่บ้าน/ชุมชน ในการประกอบ กรรมดีที่มีประโยชน์ต่อส่วนร่วม เงินขวัญถุงที่พระราชทานนี้ ถือเป็นเงินที่มีค่าสูงสุดที่ชุมชนจะต้องรักษา จ านวนเงินดังกล่าวไว้ให้คงเดิม หมวดที่ 4 แนวทางใช้จ่ายเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน ข้อ 5 เพื่อประโยชน์ในการเฝ้าระวัง ป้องกัน และแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชน ทั้งโดยทางตรง และ โดยทางอ้อมอย่างชัดเจน จึงก าหนดแนวทางการใช้จ่ายเงิน ดังนี้ 1) ใช้จ่ายในกิจกรรมเฝ้าระวังยาเสพติดในชุมชน เช่น การประชุมประชาคมแสดงพลังแผ่นดิน เพื่อรับรองครัวเร ือนปลอดยาเสพติดเพื่อป้องกันยาเสพติดในชุมชน ใช้ในการท าประชาคมประชุมเร ื่องยาเสพติด - 2 -
43 2) ใช้จ่ายในกิจกรรมป้องกันกลุ่มเสี่ยง กลุ่มเสพ และกลุ่มที่เคยค้ายาเสพติดในชุมชน มิให้ กลับไปมีพฤติการณ์อีก 3) ใช้จ่ายในกิจกรรมการส่งเสร ิมความดีในชุมชน เพื่อให้เกิดเป็นแบบอย่างของชุมชน 4) ใช้จ่ายในกิจกรรมสร้างความคิด ความรู้ การรวมกลุ่ม การสร้างความตื่นตัวของชุมชนใน ลักษณะของศูนย์การเร ียนรู้ เพื่อให้เกิดกระบวนการเสร ิมสร้างความเข้มแข็งในชุมชน 5) ใช้จ่ายในกิจกรรม สนับสนุน การพัฒนาเศรษฐกิจแบบพอเพียงในหมู่บ้าน/ชุมชน เพื่อให้เกิด การพัฒนาอย่างยั่งยืน 6) ใช้จ่ายในกิจกรรมสงเคราะห์ผู้เดือดร้อนในชุมชนหร ือผู้ทุกข์ยากในชุมชน เพื่อสามารถลด ทอดหร ือขจัดความเดือดร้อนตามหลักเมตตาธรรม เช่น อาจเป็นการสงเคราะห์ช่วยเหลือในรูปของตัวเงิน หรอืวัตถุสิ่งของ ซงึ่ผู้ได้รบัการสงเคราะห์จะคืนกลับมาหรอืไม่แล้วแต่กรณหีรอืตามข้อตกลงทจี่ะ ตกลงกัน 7) โดยที่กองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นเจตนารมณ์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่จะสนับสนุนกิจกรรมการแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน ดังนั้น เพื่อสนอง พระราชปณิธาน จึงไม่เป็นการสมควรที่จะน ากองทุนแม่ของแผ่นดินนี้ให้กู้ยืมและคิดดอกเบี้ยออกผลจากการ กู้ยืม อย่างกองทุนอื่น ๆ ที่มีอยู่ในหมู่บ้าน/ชุมชน เว้นแต่การสนับสนุน ช่วยเหลือ สงเคราะห์ และผู้ได้รับการ สงเคราะห์จะส่งคืน พร้อมอาจสมทบเงินจ านวนหนึ่งเข้ากองทุนแม่ของแผ่นดินด้วยความสมัครใจ หมวดที่ 5 ว่าด้วยสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ข้อ 6 การเป็นสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน เจตนารมณ์กองทุนแม่ของแผ่นดิน คือการระดมการมี ส่วนร่วมของชุมชนให้มากที่สุด เพื่อเป็นการแสดงออกซึ่งความจงรักภักดี และการการเห็นประโยชน์ส่วนรวม โดยเชิญชวนให้คนในชุมชนสมัครเป็นสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินให้กว้างที่สุด โดยวิธีการง่าย ๆ ดังนี้ 1) การเข้าร่วมประชุมประชาคมหมู่บ้าน 2) การร่วมลงชื่อแจ้งเป็นสมาชิกในสมุดการยินยอมการปฏิบัติตามระเบียบการบร ิหาร จัดการกองทุนแม่ของแผ่นดิน 3) การบร ิจาคสมทบตามแนวทางแห่งศรัทธา 4) การเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ 5) วิธีการอื่นๆ ตามที่คณะกรรมการกองทุนฯเห็นสมควร ข้อ 7 หน้าที่ของสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน 1) บร ิจาคเงินสมทบกองทุนตามความสามารถ 2) เข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ 3) ติดตามผลการด าเนินการของคณะกรรมการกองทุน 4) เข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ของกองทุนหมู่บ้าน ข้อ 8 สิทธิของสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน 1) สิทธิในการตรวจสอบการทางานของคณะกรรมการกองทุนฯ 2) สิทธิในการแสดงความคิดเห็นในการบร ิหารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดิน 3) สิทธิในการร่วมกิจกรรมของกองทุนแม่ของแผ่นดิน 4) สิทธิในการเลือกหร ือได้รับเลือกคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้าน - 3 -
44 ข้อ 9 การสิ้นสุดสมาชกิภาพ 1) ตาย 2) ลาออกโดยได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการกองทุนฯ 3) ย้ายที่อยู่อาศัยออกจากหมู่บ้านเกิน 6 เดือน ตามความเห็นของคณะกรรมการกองทุน 4) ประชุมใหญ่มีมติให้ออกด้วยคะแนนเสียง 2 ใน 3 ของผู้เข้าร่วมประชุม 5) จงใจฝ่าฝืนระเบียบ หร ือแสดงตนไม่ให้ความร่วมมือกับกองทุนแม่ของแผ่นดิน ข้อ 10 คณะกรรมการกองทุนฯ เป็นสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ที่ได้รับเลือกจากที่ประชุมใหญ่ สมาชิกกองทุน จ านวน 21 คน โดยมีวาระการด ารงต าแหน่ง 4 ปี และให้คณะกรรมการกองทุนฯเลือก กรรมการ 1 คน เป็นประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยมีต าแหน่งอื่น ๆ ได้แก่ รองประธาน เลขานุการ เหรัญญิก ประชาสัมพันธ์ นายทะเบียน และอื่น ๆ ตามความเหมาะสม โดยมีประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นผู้แต่งตั้งจากคณะกรรมการกองทุนฯ ข้อ 11 หน้าที่ของคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน 1) แสวงหาแหล่งที่มาของของกองทุนแม่ของแผ่นดิน 2) อนุมัติการใช้จ่ายเงินกองทุนแม่ของแผ่นดินตามแนวทางที่ก าหนด 3) ก ากับควบคุม ดูแลเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้เป็นไปด้วยความเร ียบร้อย 4) แถลงการณ์การใช้เงินกองทุนแม่ของแผ่นดินให้สมาชิกและประชาคมทราบทุก 3 เดือน ข้อ 12 คณะกรรมการกองทุนฯ ต้องให้มีการประชุมใหญ่อย่างน้อยปีละ 1 ครั้งภายใน 30 วัน นับแต่สิ้นปี ทางบัญชี เพื่อรายงานผลการด าเนินงานให้สมาชิกทราบ โดยต้องมีสมาชิกเข้าร่วมประชุมเกินกึ่งหนึ่งของสมาชิกทั้งหมด ข้อ 13 ให้คณะกรรมการกองทุนฯ จัดประชุมอย่างน้อย เดือนละ 1 ครั้ง ข้อ 14 การประชุมใหญ่อาจมีระเบียบวาระ ดังนี้ 1) รบัทราบการเข้าใหม่การลาออก และการถอนสิทธกิ์ารเป็นสมาชกิ 2) การเลือกตั้งและถอดถอนคณะกรรมการกองทุนฯ 3) พิจารณาอนุมัติงบการเงิน 4) รับทราบรายงานผลการด าเนินงานประจ าปีของคณะกรรมการกองทุนฯ และผู้ตรวจสอบ 5) พิจารณาอนุมัติแผนงาน งบประมาณ และค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานประจ าปี 6) พิจารณาแก้ไขข้อบังคับและระเบียบต่างๆ 7) พิจารณาแต่งตั้งที่ปร ึกษาหร ือผู้ตรวจสอบกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยเลือกผู้ตรวจสอบ อย่างน้อย 2 คน จากที่ประชุมใหญ่ (อาจเป็นคนในหมู่บ้านหร ือนอกหมู่บ้านก็ได้) ข้อ 15 การเงิน 1) การรับหร ือจ่ายเงินต้องออกใบเสร็จรับเงินทุกครั้ง 2) เอกสารด้านการเงินต้องมีลายมือชื่อเหรัญญิก 2 คน 3) เหรัญญิกต้องน าเงินเข้าบัญชีธนาคารภายใน 7 วันนับแต่ได้เงิน 4) ต้องจัดทารายงานประจ าเดือนทุกเดือน ข้อ 16 การบัญชี 1) ต้องท าบัญชี ทุกครั้งที่มีการรับจ่าย 2) ต้องจัดท ารายงานประจ าเดือน ทุกเดือน 3) ต้องจัดท างบดุลประจ าปี 4) ปิดบัญชทีกุสิ้นปี(สิ้นเดือนธนัวาคมของทกุปี) เพื่อสรุปผลการด าเนินงาน - 4 -