95 ล าดับ บ้านเลขที่ รายชื่อหัวหน้าครัวเร ือน จ านวนสมาชิกในครัวเร ือน (คน) 96 41/1 นาย สุนทร วงศ์ทะเนตร 1 97 54/1 นาย ทักษิณ สิงหราไชย 1 98 67/1 นาง ค าหนุ่ม กลัดเทศ 2 99 67/2 นางสาว สมพร สิงหราไชย 1 100 68/1 นาง ระพี สีพุ่ม 2 101 76/1 นาย บุญเร ียน ไชยชนะ 3 102 9999/2 นาง บุญมี สิงหราไชย 1
96
97 สรุปสถิติการให้บร ิการศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ในรอบปี 2564 (เดือน มกราคม – ธันวาคม 2564)
98
99 อเสนอแนะอื่น ๆ 1) คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ฯ มีการให้บร ิการที่ดี 2) ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย มีความสะอาด สวยงาม 3) ควรมีป้ายบอกทางเข้ามายังศูนย์เร ียนรู้ฯ 4) ได้รับข้อมูลครบถ้วน และมีจุดเร ียนรู้ที่หลากหลาย น่าสนใจ 5) มีสถานที่ส าหรับเล่นกีฬา และอุปกรณ์กีฬาอย่างครบถ้วน 6) ควรมีการประชาสัมพันธ์การด าเนินงานให้รับทราบอย่างทั่วถึงและต่อเนื่อง 7) มีความเหมาะสมกับการเป็นศูนยืเร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินต้นแบบ ****************************************************************
100
101 ระเบียบการให้บร ิการบุคคลภายนอก ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ------------------------------------------------- คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอ นาน้อย จังหวัดน่าน มีการจัดท าระเบียบการให้บร ิการบุคคลภายนอกชุมชนที่จะมาศึกษาดูงานในศูนย์ เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย เพื่ออ านวยความสะดวกและเป็นแนวทางในการปฏิบัติแก่ ผู้มาศึกษาดูงาน มีรายละเอียด ดังนี้ 1) คณะบุคคลภายนอกที่จะมาศึกษาเร ียนรู้ จะต้องแจ้งประสานกับคณะกรรมการ ศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ล่วงหน้าก่อน 5 วัน เพื่อคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ฯ จะได้จัดระบบการเร ียนรู้และก าหนดเวลาในการเร ียนรู้ของกลุ่มเป้าหมายทั้งภายในชุมชนและภายนอก ชุมชนไม่ซ้าซ้อนกัน 2) ในกรณีที่คณะบุคคลภายนอกให้คณะกรรมศูนย์เร ียนรู้ฯ จัดอาหารและเคร ื่องดื่ม คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ฯ ได้ก าหนดอัตราค่าใช้จ่ายเป็นค่าอาหาร อาหารว่างและเคร ื่องดื่ม ไว้ดังนี้ * อาหาร 1 มื้อ ประกอบด้วย อาหาร 3 อย่าง อาหารว่างและเคร ื่องดื่ม 1 มื้อ คนละ 80 บาท * อาหาร 1 มื้อ ประกอบด้วย อาหาร 3 อย่าง อาหารว่างและเคร ื่องดื่ม 2 มื้อ คนละ 100 บาท 3) ค่าบ ารุงศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย * คณะบุคคลที่มาเร ียนรู้ตั้งแต่ 10 – 15 คน คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ฯ ไม่ได้ ก าหนดอัตราค่าบ ารุงไว้ ให้คณะบุคคลที่มาเร ียนรู้บร ิจาคได้ตามความสมัครใจ * คณะบุคคลที่มาเร ียนรู้ตั้งแต่ 20 คนขึ้นไป คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ฯ ก าหนดค่าบ ารุงศูนย์ไว้ครั้งละ 500 บาท 4) คณะกรรมการศูนย์ฯ มีการจัดสถานที่จ าหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่ออ านวยความ สะดวกแก่ ผู้มารับบร ิการ 5) ทางศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ได้จัดเตร ียมแผ่นพับ ประชาสัมพันธ์ศูนย์เร ียนรู้ฯ ให้กับ ผู้มาศึกษาเร ียนรู้ทุกคน เพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ติดต่อ ประสานงาน และสร้างเคร ือข่ายการเร ียนรู้ต่อไป ผู้ประสานงาน : 1. ด.ต.สวงษ์ ใหม่จันทร์ ประธานฯ โทร. 090 – 1501608 2. นายแดนชัย นันฝั้น รองประธานฯ โทร. 098 – 7491370 3. นางมะลิ เวฬุร ิยะพงศ์ กรรมการ โทร. 080 – 9263665
102
103 บันทึกองค์ความรู้จากชุมชน ชื่อเร ื่อง : กองทุนแม่ของแผ่นดินกับการแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน ชื่อเจ้าขององค์ความรู้ : ด.ต.สวงษ์ ใหม่จันทร์ ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย ก่อเกิดกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย : กองทุนแม่ของแผ่นดิน คือ กองทุนขวัญถุงส าหรับหมู่บ้าน/ชุมชนที่สมเด็จพระนางเจ้าสิร ิกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ผ่านเลขาธิการ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) เพื่อใช้ประโยชน์ในการป้องกันและปราบปรามยา เสพติดในระดับหมู่บ้านเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด และเสร ิมสร้างความเข้มแข็งของหมู่บ้านในการเฝ้าระวังยา เสพติดอย่างยั่งยืนและเป็นสิร ิมงคลแก่หมู่บ้านที่ได้รับเงินพระราชทานขวัญถุง 8,000 บาท และให้เป็น ตัวแทนของกองทุนที่ส่งเสร ิมสนับสนุนให้เกิดการท าความดีทั้งกายใจการท าประโยชน์เพื่อส่วนรวมของ หมู่บ้าน/ชุมชนหร ือกองทุนเพื่อประโยชน์สาธารณะ บ้านดอนไชย หมู่ที่ 2 ต าบลนาน้อย อ าเภอนาน้อย จังหวัด น่าน เป็นหมู่บ้านที่มีความเข้มแข็ง ได้รับการคัดเลือก เพื่อเข้าร่วมโครงการหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินและ ได้รับเงินพระราชทานกองทุนแม่ของแผ่นดิน เมื่อปี 2548 จ านวน ๘,๐๐๐ บาท ซึ่งเป็นเสมือนกองทุนศูนย์ รวมของหมู่บ้าน ในการฟื้ นฟูความเข้มแข็งภายในชุมชน จนสามารถร่วมกันแก้ไขปัญหายาเสพติด และ เสร ิมสร้าง ให้ชุมชนท าความดีรู้รัก สามัคคีเพื่อแสดงให้เห็นถึงความศรัทธาร่วมกัน วิธีการขับเคลื่อนกองทุนแม่ของแผ่นดิน 10 ขั้นตอน 1. ท าความเข้าใจโครงการกองทุนแม่ของแผ่นดินทุกครัวเร ือน มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ 1) นัดประชุม ประกาศเสียงตามสายในหมู่บ้าน 2) ให้ความรู้แก่ประชาชนในหมู่บ้าน เพื่อให้ประชาชนเล็งเห็นความส าคัญและความ ศักดิ์สิทธขิ์องกองทนุแม่ของแผ่นดิน 3) พัฒนาศักยภาพคณะกรรมการ โดยเข้าร่วมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้กับกองทุนแม่ของแผ่นดิน ที่ประสบผลส าเร็จ เพื่อให้เกิดแรงบันดาลใจและเป็นการกระตุ้นให้เกิดการมีส่วนร่วม 4) ประชุมสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินเพื่อก าหนดทิศทางการแก้ไขปัญหาของหมู่บ้านโดย กระบวนการสันติวิธี 5) จัดกิจกรรมของกองทุนแม่ของแผ่นดินเพื่อให้เกิดความต่อเนื่อง 2. การจัดตั้งคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน 1) ประชุมหมู่บ้านเพื่อคัดเลือกคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยคัดเลือกคณะกรรมการ จากจ านวนสมาชิก แบ่งความรับผิดชอบในการดูแลครัวเร ือน โดยให้กรรมการรับผิดชอบ 1 คน รับผิดชอบ 3 - 5 ครัวเร ือน 2) ให้ความรู้เกี่ยวกับกองทุนแม่ของแผ่นดินแก่คณะกรรมการ เพื่อให้รับทราบวัตถุประสงค์ ความนป็นมา 3. รับสมัครครัวเร ือนสมาชิกเข้าร่วมโครงการ มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ 1) ประชุมสร้างความเข้าใจให้ประชาชนในหมู่บ้านทราบ 2) ให้มีการประชาสัมพันธ์รณรงค์การป้องกันแก้ไขยาเสพติดอย่างต่อเนื่อง 3) รับสมัครสมาชิกด้วยความสมัครใจ และต้องยอมรับใน กฎ กติกา
104 4. จัดตั้งกฎชุมชนเข้มแข็ง มีเทคนิค/วิธีการ โดยเสนอกฎต่าง ๆ ในที่ประชุม ขอมติที่ประชุมที ละข้อ และมีการใช้กฎทางสังคมร่วม ในการบังคับใช้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งต้องมีการบังคับใช้กฎทางสังคมเร ื่องยา เสพติดอย่างจร ิงจัง มีการท าความเข้าใจกับคนในชุมชนเร ื่องกฎสังคม/ยาเสพติด 5. ให้ความรู้ความเข้าใจเร ื่องยาเสพติด มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ 1) สร้างความตระหนักให้หมู่บ้านป้องกันยาเสพติด 2) ประสานผู้มีความรู้มาเป็นวิทยากรให้ความรู้ 3) ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้เร ื่องโทษของยาเสพติดอย่างต่อเนื่อง 6. จัดตั้งกองทุนแก้ไขปัญหายาเสพติด วิธีการหาทุน/เพิ่มทนุ มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ 1) จัดตั้งกองผ้าป่าสมทบกองทุน 2) จัดกิจกรรมแลกเงินขวัญถุงพระราชทาน 3) จัดทาเสื้อกองทุนแม่ของแผ่นดิน จ าหน่ายให้สมาชิก 4) จัดการแข่งขันกีฬา เปตอง ฟุตบอล เพื่อหาเงินสมทบทุน 5) ครัวเร ือนสมทบ ปีละ 30 บาท/ครัวเร ือน 7. ประชาคมคัดแยกโดยสันติวิธี มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ 1) ประชุมสมาชิกเพื่อท าความเข้าใจร่วมกันและหาวิธีการคัดแยกโดยสันติวิธี 2) ให้ที่ประชุมลงมติเลือกคณะกรรมการตรวจสอบผลการคัดแยก ๒ – 3 คน 3) วิธีการคัดแยก ผู้ค้า ผู้เสพ ผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยง โดยการให้สมาชิกเข้าคูหา เขียนชื่อ ผู้ค้า ผู้ เสพ แล้วหย่อนใส่กล่องต่อหน้าพระบรมฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนารถ ทีละคน 4) คณะกรรมการ ๒ – 3 คน ตรวจผลการลงชื่อผู้ค้า ผู้เสพ ผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ในกล่องหย่อน บัตรรายชื่อ และให้จ าว่ามีรายชื่อ ผู้ค้าหร ือผู้เสพ ผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยงหร ือไม่ จากนั้นให้เผาบัตรลงชื่อทุกใบต่อ หน้าสมาชิก และกรรมการประกาศว่ามีผู้ค้ากี่คน และผู้เสพกี่คน ผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยงกี่คน โดยไม่บอกรายชื่อ ให้ รู้เฉพาะกรรมการเท่านั้น 5) หากมีผู้ค้า ผู้เสพ ผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ให้ที่ประชุมร่วมกันหาวิธีแก้ไขปัญหา 6) หากไม่มีผู้ค้า ผู้เสพ ผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยงให้ที่ประชุมร่วมกันวางแผนวิธีการเฝ้าระวังปัญหายาเสพ ติด 8. ท ากิจกรรมป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดร่วมกัน (อย่างต่อเนื่อง) มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ 1) อยู่เวรยามประจ าเดือนทุกวันหร ือทุกเดือน 2) พัฒนาหมู่บ้านในวันส าคัญ เช่น วันแม่ วันพ่อ เป็นต้น 3) จัดแข่งขันกีฬาต้านภัยยาเสพติด 9. การรับรองครัวเร ือนปลอดภัย มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ ๑) การรับรองครัวเร ือน เทคนิค/วิธีการ โดยการอ่านรายชื่อครัวเร ือนสมาชิกทีละครัวเร ือน และให้สมาชิกมายืนด้านหน้าเวทีการประชุมแล้วหันหลังให้ที่ประชุม ให้ที่ประชุมยกมือรับรอง หากรับรองร้อย ละ 100 ถือว่า ครัวเร ือนผ่านการรับรอง ๒) การมอบธง เทคนิค/วิธีการ โดยจัดพิธีมอบธงครัวเร ือนปลอดยาเสพติดแก่ครัวเร ือน สมาชิกที่ผ่านการรับรองจากเวทีประชาคม - 2 -
105 10. การรักษาสถานะชุมชนเข้มแข็ง มีเทคนิค/วิธีการ ดังนี้ ๑) ประชุมสมาชิกเพื่อให้ความรู้ และผลการด าเนินงานเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดเป็นประจ าทุก เดือน ๒) คัดแยกผู้ค้า ผู้เสพผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยง เป็นประจ าทุกเดือน หร ือทุก ๓ เดือน หร ือทุก ๖ เดือน แล้วแต่หมู่บ้านก าหนด การด าเนินงานจะประสบความส าเร็จและยั่งยืนได้ หมู่บ้าน/ชุมชนต้องเป็นผู้ด าเนินการโดยยึด หลักพึ่งตนเอง เน้นการด าเนินการ ๒ ประการ ได้แก่ การป้องกันและการเฝ้าระวัง โดยมีการบูรณาการ เชื่อมโยงกับองค์กรต่าง ๆ ในหมู่บ้าน เช่น กลุ่มสตร ี/ออมทรัพย์/กลุ่มอาชีพ/กองทุนหมู่บ้าน, กองทุนต่าง ๆ มี กิจกรรมแสดงความจงรักภักดี มีผู้น าเข้มแข็งมีกิจกรรมเป็นรูปธรรม ผู้น าอ านวยความสะดวกและร่วมแก้ไข ปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน/หมู่บ้าน ผู้น าเข้าร่วมกิจกรรมในหมู่บ้านครบทุกคน/ทุกครั้ง มีกลไกเฝ้าระวังยาเสพ ติดหมู่บ้าน/ชุมชน อย่างเป็นระบบ และมอบหมายภารกิจที่ชัดเจน มีการจัดเวรยามเฝ้าระวังยาเสพติด ส าหรับ การประชาคมคัดแยกโดยสันติวิธี ห้ามให้เจ้าหน้าที่ต ารวจหร ือผู้มีหน้าที่ด้านการปราบปรามเข้าร่วมเวที เพราะ จะไม่ได้ข้อมูลที่แท้จร ิง ************************************************************** - 3 -
106 บันทึกองค์ความรู้จากชุมชน ชื่อเร ื่อง : การพัฒนาศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดินสู่การเป็นต้นแบบ อย่างยั่งยืนด้วยพลังสามัคคีของชาวบ้าน พึ่งพาตนเอง บนพื้นฐานหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ชื่อเจ้าขององค์ความรู้ : นายแดนชัย นันฝั้ น รองประธานกองทุนแม่ของแผ่นดินบ้านดอนไชย แนวคิดการด าเนินงาน : กองทุนแก้ไขปัญหายาเสพติด เป็น “กองทุนทางสังคม” จึงไม่เน้นการจัดตั้งกองทุนจากทุน ทรัพย์เป็นหลัก แต่กองทุนนี้เป็นการทดสอบศักยภาพของทุนทางสังคมที่มีในชุมชน โดยแสดงออกมาเป็น กองทุนแห่งความสามัคคีเพราะปัญหายาเสพติดเป็นปัญหาทางสังคม ซึ่งต้องแก้ไขหร ือป้องกันด้วยพลังทาง สังคม เมื่อชุมชนต้องการแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างแท้จร ิงแล้ว การจัดตั้งกองทุนแก้ไขปัญหายาเสพติด ก็ เป็นอุบายในการด าเนินการเพื่อให้เกิดทุนทางสังคมขึ้นนั่นเอง ทุนศักดิ์สิทธิ์ เป็นเงินขวัญถุงพระราชทาน เป็นพระราชทรัพย์ที่ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้พระราชทานให้กับหมู่บ้าน และชุมชน โดยสานักงาน ป.ป.ส. ได้สมทบงบประมาณส่วน หนึ่ง น ามาจัดสรรให้กับหมู่บ้านและชุมชน แห่งละ ๘,๐๐๐ บาท เงินจ านวนนี้เปรยีบเสมือนสิ่งที่ระลึกถึงแห่ง พระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เป็นเงินพระราชทานอันเป็นสัญลักษณ์แห่งพระ มหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น จงึถือเป็นเงนิศักดิ์สิทธอิ์ันหาที่เสมอเหมือนมิได้จึงเก็บไว้เป็นเงินขวัญ ถุงในหมู่บ้าน/ชุมชน โดยไม่มีการใช้จ่าย ทุนศรัทธา เป็นเงินที่ราษฎรในหมู่บ้านและชุมชนที่ได้รับกองทุนแม่ของแผ่นดิน จะร่วมกัน บร ิจาคอย่างต่อเนื่องและรวบรวมขึ้นด้วยพลังความศรัทธา สมทบเข้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน ในแต่ละหมู่บ้าน เป็นการแสดงออกถึงทุนทางสังคมของหมู่บ้าน/ชุมชน ที่ต้องการไม่ให้มีปัญหายาเสพติดในหมู่บ้านอย่างเป็น รูปธรรม ทุนปัญญา เป็นเงินที่ราษฎรในหมู่บ้านและชุมชนดังกล่าว คิดค้นขึ้นด้วยภูมิปัญญาของตนเองใน การระดมทุน เพื่อขยายกองทุนให้กองทุนมีการงอกเงยขึ้น จนสามารถน าไปใช้จ่ายเพื่อการแก้ไขปัญหายาเสพ ติดของหมู่บ้านได้อย่างเพียงพอต่อไป ผลส าเร็จด้วยพลังกองทุนแม่ของแผ่นดิน ๑. ขยายพลังแห่งความดีของคนในหมู่บ้าน/ชุมชน ให้คลอบคลุมทุกครัวเร ือน ๒. เสร ิมสร้างกระบวนการเร ียนรู้ในหมู่บ้าน/ชุมชน ด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ๓. สนับสนุนค่าใช้จ่ายที่เป็นประโยชน์แก่สาธารณะ สนับสนุนให้คนท าความดีและเสียสละเพื่อ หมู่บ้าน/ชุมชน ๔. สนับสนุนกิจกรรมการพัฒนาหมู่บ้านตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและการ พึ่งตนเอง ๕. พัฒนาเป็นศูนย์เร ียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน ในการแก้ไขปัญหายาเสพติดในหมู่บ้าน/ชุมชน อย่างยั่งยืน ๖. ส่งเสร ิมการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” และ ให้เป็นแหล่งเร ียนรู้ด้านการประกอบอาชีพ *************************************************************
107 บันทึกองค์ความรู้จากชุมชน ชื่อเร ื่อง : การบร ิหารจัดการชุมชนสู่การเสร ิมสร้างความเข้มแข็ง กองทุนแม่ของแผ่นดิน ชื่อเจ้าขององค์ความรู้ : นายวิวัฒน์ นันฝั้ น ก านันต าบลนาน้อย ความเป็นมา : ปัญหายาเสพติด แพร่ระบาดจนยากที่จะควบคุม เกิดมาจาก 2 ปัจจจัยหลัก คือ ปัจจัยพื้นฐาน เช่น สภาพครอบครัวและชุมชนบกพร่องไม่สามารถ ท าหน้าที่เป็นเกราะป้องกันปัญหายาเสพติดที่เข้ามาถึงตัว ลูกหลานได้และปัจจัยปัญหาตัวยาเสพติด เพราะประเทศเรามีขบวนการค้าการผลิตที่ใหญ่โตและมีบุคคลที่มี อิทธิพลหร ือเป็นคนมีสีเข้าไปเกี่ยวข้องด้วยหลายระดับ ท าให้การแก้ไขปัญหาเป็นไปด้วยความยากล าบาก ดังนั้น ถ้าเราจะถามว่าเด็กคนหนึ่งติดยาเสพติดเพราะอะไร เราคงตอบไม่ได้ง่ายนักว่าเป็นเพราะเด็กไม่รักดี แต่เราต้องมองปัญหาหลาย ๆ ด้านของครอบครัว ชุมชนและสังคมประกอบกันไป นั่นก็หมายความว่า แค่การ จับกุม หร ือปรายปรามผู้เสพ ผู้ค้า ด้วยวิธีรุนแรง ก็ยังไม่สามารถแก้ปัญหาให้หมดไปได้ เพราะยังไม่ครบวงจร ของการแก้ไขและในไม่ช้าปัญหาก็จะกลับมาเกิดซ้าอีก ด้วยความห่วงใยต่อปัญหาดังกล่าว สมเด็จพระนางเจ้า ฯพระบรมราชินีนาถ จึงได้พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ ให้ส านักงาน ป.ป.ส. น าไปเป็นเงินขวัญถุงสิร ิมงคล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและเกิดศรัทธา ในอันที่จะแก้ไขปัญหายาเสพติดด้วยตนเองของชุมชน โดยใช้ชื่อว่า “กองทุนแม่ของแผ่นดิน” โดยมีวัตถุประสงค์คือ 1. ขยายพลังแห่งความดีของคนในชุมชนให้กว้างขวาง 2. เสร ิมสร้างกระบวนการในชุมชน ทั้งความคิด ความรู้ การแลกเปลี่ยน การรวมกลุ่ม และความ ตื่นตัวเพื่อรว่มกันแก้ไขปัญหาของชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหายาเสพติด เพื่อให้ชุมชนบรรลุถึงความ เข้มแข็งอย่างแท้จร ิง 3. สนับสนุนค่าใช้จ่ายที่เป็นประโยชน์แก่สาธารณะ และสนับสนุนให้คนท าความดีและเสียสละ เพื่อชุมชน 4. สนับสนุนกิจกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจแบบพอเพียง เพื่อการพึ่งพาตนเอง และพึ่งพากันเอง อย่างยั่งยืนท าให้ปัญหาพื้นฐานของชุมชนลดลงได้ 5. สนับสนุนกิจกรรมแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนอย่างยั่งยืน และพัฒนาเป็นศูนย์การร ียนรู้ ชุมชน เพื่อให้เกิดกระบวนการเร ียนรู้ของชุมชนทั้งภายในและระหว่างหมู่บ้าน ดังนั้น ชุมชนที่จะขอรับเงินพระราชทานกองทุนแม่ของแผ่นดิน จะต้องมีคุณสมบัติ ได้แก่ ผ่าน กระบวนการเสร ิมสร้างความเข้มแข้งให้ชุมชนมีองค์ประกอบตัวชี้วัดความส าเร็จในการด าเนินงาน เป็นชุมชนที่ แสดงถึง “การพึ่งพาตนเอง” ในการแก้ไขปัญหาของชุมชน เป็นแกนน าส าคัญในการแก้ไขปัญหายาเสพติด เป็นศูนย์การเร ียนรู้ ดูงาน หร ือก าลังจะเป็น และมีความพร้อม เต็มใจที่จะเข้าร่วมโครงการหร ือพร้อมที่จะ ปฏิบัติตามเงื่อนไขของโครงการ ชุมชนเข้มแข็งคืออะไร ชุมชนเข้มแข็ง คือ การที่ประชาชนจ านวนหนึ่งมีวัตถุประสงค์ มีอุดมการณ์หร ือมีความเชื่อถือใน บางเร ื่องร่วมกันมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันอย่างต่อเนื่องมีการติดต่อสื่อสาร หร ือการรวมกลุ่ม จะอยู่ห่างไกลกัน ก็ได้มีความเอื้ออาทรต่อกัน มีการเร ียนรู้ในการกระท ากิจกรรมบางอย่างร่วมกัน และมีการจัดการ มีการรวมตัว กันเป็นกลุ่มจนกลายเป็นชุมชน ก่อให้เกิดพลังในการแก้ไขปัญหาและรว่มสรา้งสรรค์สิ่งที่ดีงาม ทั้งในด้าน เศรษฐกิจ จติ ใจ สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม การเมือง และสุขภาพในสังคมนั้น ๆ
108 ปัญหาอยู่ที่ไหน ต้องแก้ไขที่นั้น จากการที่ปัญหายาเสพติดมีความซับซ้อน ถ้าเช่นนั้นเราต้องมาดูว่าปัญหานั้น เกิดจากอะไรกันแน่ และจะแก้ไขอย่างไรจึงจะเกิดผลอย่างแท้จร ิง ความยากจน จึงกดดันให้เข้าสู่กระบวนการค้ายา ใช่หร ือไม่ ถ้าใช่ เราต้องแก้ที่ปัญหาความยากจน สร้างงาน สร้างอาชีพให้ ครอบครัว ไม่อบอุ่นหร ือพ่อแม่เลี้ยงดูไม่เป็น ใช่หร ือไม่ ถ้าใช่ เราก็ต้องแก้ที่ครอบครัว ความอยากรู้อยากลอง ของเยาวชนใช่หร ือไม่ ถ้าใช่ เราก็ต้องสร้างเกราะป้องกันพวกเขาจากสื่อที่กระตุ้นความ อยากลอง ต้องสร้างค่านิยมที่ถูกต้องต่อการใช้ชีวิต และสร้างการท้าทายที่เหมาะสม จะเห็นได้ว่าปัญหายาเสพติดไม่ใช่ปัญหาโดด ๆ ที่แก้ไขได้โดยไม่ต้องแก้ปัญหาอื่นด้วย จึงต้อง ย้ากันอีกทีว่า การจับกุม ปราบปรามไม่เพียงพอและชุมชนที่เป็นพื้นที่ที่มีปัญหาต้องลุกขึ้นมาจัดการร่วมกับ ภาคส่วนอื่น ๆ ของสังคม ความจ าเป็นที่ชุมชนต้องลุกขึ้นสู้ที่ผ่านมาเราหวังพึ่งพาภาครัฐในการแก้ไขปัญหายาเสพติดทางเดียว โดย ภาคประชาชนนิ่งเฉยทั้ง ๆ ที่รู้ว่าเป็นปัญหา และก็พบว่า ภาครัฐไม่สามารถจัดการปัญหายาเสพติดได้จร ิง เพราะข้าราชการมีกี่คน ต ารวจมีกี่คน อยู่กับเราในชุมชนนานแค่ไหน และจะรู้ดีเท่ากับคนในชุมชนเราหร ือไม่ เข้ามาแล้วแก้ปัญหาได้ตรงจุดหร ือไม่ ท าให้เกิดความแตกแยกขึ้นหร ือไม่ เราจะเห็นได้ว่า ผลของการจับกุม ปราบปราม ได้ลูกหลานของเราเข้าไปกินข้าวในคุก แต่บางส่วนกลับเพิ่มปัญหาให้กับชุมชนและคนที่อยู่ข้าง หลัง ดังนั้นชุมชนจึงต้องเป็นหลักในการด าเนินงานโดยประสานงานกับฝ่ายต่าง ๆ ความคิดพื้นฐานที่ต้องปรับ - ต้องเลิกความคิดว่า “ธุระไม่ใช่” - ตัดความคิดว่า “ชาวบ้านท าเองไม่ได้” ออกไป และหันกลับมาเชื่อมั่นว่า เพื่อลูกหลานของเรา แล้ว ท าไมจะท าไม่ได้ - ให้เลิกความคิดที่จะ “พึ่งคนอื่น” ไม่จะพึ่งต ารวจ ผู้ว่าฯ หมอ นายอ าเภอ ปลัดอ าเภอ ก านัน ผู้ใหญ่บ้าน ส.ส. หร ือรัฐบาลใดก็ตาม - มีความเชื่อและศรัทธาว่าเราสามารถ “พึ่งพากันเอง” ได้ แทนที่จะรอว่าใครจะเข้ามาช่วยเรา โดยที่เราเองยังไม่คิดจะช่วยตัวเอง - มอง “คนเสพว่าเป็นคนป่วย” เพราะเขาเคยเป็นคนปกติแต่เมื่อเขาไปติดยาเหมือนเขาก าลัง ป่วย ดังนั้นเราต้องช่วยกันดูแลคนติดยาเช่นกัน การแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนต้องให้คนชุมชนได้มีส่วนร่วม ใช้หลักสันติวิธี ในการ แก้ปัญหา จึงต้องอาศัยเวลาเป็นอย่างมาก ซึ่งจะท าให้แก้ไขปัญหาได้อย่างยั่งยืน อีกทั้งยังเป็นการให้โอกาส แก่ผู้ที่เกี่ยวของกับยาเสพติดได้แก้ไขตัวเอง และต้องมีการท ากิจกรรมที่ต่อเนื่องด้วย ให้ตระหนักไว้เสมอว่า “ผู้เสพคือผู้ป่วย โรงพยาบาลคือบ้าน หมอคือคนในครอบครัว และยารักษาคือก าลังใจ” ************************************************************** - 2 -