โครงการชลประทานสุโขทัย (อันดับที่ 1 ประจำปี 2565)

1 - 16

ง. วิธกี ารติดตาม คาดการณ และทบทวน ผลการดำเนนิ การของแผนปฏบิ ตั กิ าร 5 ป
โครงการชลประทานสโุ ขทยั ไดท บทวนแนวคิดใหม เพือ่ คนหารูปแบบใหมท เี่ หมาะสม และ

ทันสมัยอยูเสมอ เพ่ือการแกไขปญหา และความพึงพอใจในการบริหาร โดยจัดกระบวนการลงมือปฏิบัติจริงใน
พน้ื ท่ตี างๆ โดยตง้ั คำถาม เพื่อหาคำตอบท่ชี ัดเจน

แนวทางวัตถปุ ระสงค - สถานภาพของประชาชนกลมุ บุคคลตา งๆ
- ปจจัย / เงอื่ นไขทก่ี ระทบตอการเกดิ ปญหา
การประเมิน - ความตอ งการรูปแบบและกระบวนการแกไขปญ หาในแตละพนื้ ทีก่ ลมุ บุคคล
สถานการณ - มกี ารรับฟง แนะนำ ชว ยเหลอื ประชาชนทกุ ภาคสวนพ้ืนที่ทวั่ ถึง
- ผรู บั บริการพอใจตอการปฏบิ ัติงานของบคุ ลากร
ลักษณะของเทคนคิ - กำหนดระดับความสนใจของประชาชน กลุมบคุ คลในประเด็นทตี่ องตัดสินใจ
- พืน้ ทีช่ ุมชนหรือกลุมบุคคลมปี ระวตั ิประสบการณก ารมีสวนรวมหรือแสดงความ
ตัวชี้วดั ผลการ
ปฏบิ ตั ิงาน สนใจ
เสริมสรา งกิจกรรม - ปรมิ าณและขนาดพืน้ ที่ ท่ีไดรับผลกระทบ
- มกี ารสอบถามประชาชนถึงความเปน หว งกงั วล
- มกี ารรวมกลมุ ในพื้นที่
(จากขอมูลตา งๆ เปนข้ันเตรียมแผนนำมาวิเคราะห เพ่ือจดั ทำแผนการมสี วนรว ม
ของประชาชน)

- สานสัมพนั ธก ารพดู คุย แลกเปลย่ี นความคดิ เห็นรายบุคคล หรือกลุม พื้นทตี่ าม
ประเดน็ ท่ีกำหนด

- ทำความเขาใจในประเด็นท่กี ำหนด หรือปองกนั ความเขา ใจทีไ่ มถกู ตอง
- เสนอทางเลือกหรือการพฒั นาทางเลือกรว มกนั
- คนหาขอ กังวล ความหว งใยในเร่ืองตา งๆ
- ประชาสัมพนั ธใ หทว่ั ถึงทางสื่อตา งๆ เพอื่ เปนการกระตุน ทั้งผูทีส่ นใจและกลมุ ที่

ไดผ ลกระทบ

- ใหขอมูลขา วสารรับฟงความคิดเหน็ ทเี่ กี่ยวของ รวมมือกัน เสรมิ อำนาจ
ประชาชน

- จดั ทำแผนทีค่ วามคิด และสรา งอนาคตรวมกนั
- เยยี่ มเยียนพนื้ ที่ สรา งเครือขายกลุม ใหมีความรคู วามเขาใจตอโครงการ โดย

จดั กจิ กรรมสรา งสมั พันธระหวา งประชาชน กลมุ บคุ คลกับเจา หนา ทีโ่ ครงการ
- ถา ยทอดเทคโนโลยที างดา นการชลประทาน สปู ระชาชน กลุม บุคคลในพ้ืนที่

ท่มี ปี ญหาเฉพาะกลมุ
- จัดประชมุ เพื่อระดมความคิดระหวา งกลมุ พื้นท่ีท่ีมปี ญหาตางกัน เพื่อคุม

ประเดน็ ใหไปในทิศทางเดียวกนั

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

1 - 17

แนวทางการ - มีการจัดทำแผนงานทช่ี ดั เจน เพอ่ื เปนกรอบในการปฏิบตั งิ าน

ดำเนินงานให - เตรยี มความพรอมโดยเตรียมการลวงหนา กอน

แผนปฏบิ ตั ิการประสบ - จัดทำแผนงานเปด โอกาสใหผ รู ับบริการ ผมู ีสว นไดสว นเสียไดแสดงความ
ความสำเร็จ คิดเห็นและแสดงความตองการ เพอ่ื ลดปญ หาความขดั แยง และเปน การ บูรณา

การ

- มีการติดตาม และประเมินผลสำเรจ็ และผลความกา วหนาเปนระยะ
- ปรบั ปรงุ แผนงานเพ่ือใหเ หมาะสมกับสถานการณ สภาพปญหาและความ
ตอ งการ

- ถา ยทอดและสื่อสารไปยังเจาหนาทภี่ ายในโครงการ และผบู ังคบั บญั ชา
- มีการประสานงานติดตามกบั สวนท่เี ก่ียวของอยา งสม่ำเสมอ
- พัฒนาบคุ ลากรใหม ีความรู ความสามารถสงู ขึน้ ขณะเดียวกันก็มอบหมายใหม ี
ผูร บั ผิดชอบชัดเจน

การยกระดบั กลุมผูใชน้ำชลประทาน (กลมุ พ้นื ฐาน) เปน กลุมบรหิ ารการใชน ้ำ
ชลประทาน

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

1 - 18

1.4 วิธีการจัดวางอตั รากำลังบคุ ลากรอยางเหมาะสม
โครงการชลประทานสโุ ขทัย ไดมีการจัดวางอัตรากำลงั ใหสอดคลองกับปรมิ าณงาน ระบบงาน เพ่ือให

งานมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยพิจารณาทัง้ ประเภทและสัดสวนการใชกำลังคนในแตล ะประเภทภารกิจ
การบรหิ ารกำลังคนใหสอดคลองกับความจำเปน ตามพนั ธกิจ

 ใชบคุ ลากรท่มี ีอยูใหเ กดิ ประโยชนส งู สดุ
 ใหความสำคัญตอการบริหารและพัฒนาบุคลากรเชิงปริมาณ (จำนวนบุคลากร) และเชิงคุณภาพ

(ขีดสมรรถนะและศกั ยภาพ)
 การจัดบุคลากรใหม ีความสอดคลองกบั ความจำเปนในการปฏบิ ัติภารกจิ ในปจจุบันและอนาคต

แนวทางในการจดั วางอตั รากำลงั บุคลากรโครงการชลประทานสุโขทัย
 ภารกิจหลัก (Core Function)
เปนงานตามกฎหมาย นโยบาย งานหลักตามภารกิจ และพันธกิจของหนวยงานท่ีจำเปนตองดำเนินการ
เพ่ือใหส มั ฤทธิ์ผลตามเปา หมายทก่ี ำหนด
 ภารกจิ รอง (Non-core Function)
เปนงานสนบั สนนุ ใหก ารดำเนนิ การ ตามภารกิจหลักสัมฤทธ์ิผลตามเปา หมายท่กี ำหนด
 ภารกจิ สนบั สนุน (Supporting Function)
เปน งานดา นอำนวยการ งานธุรการ งานดา นบรกิ ารเพอ่ื ใหก ารดำเนินงานตามภารกจิ หลักและ
ภารกจิ รอง สมั ฤทธิผ์ ลตามเปาหมายทีก่ ำหนด

ขา ราชการ 80 % ภารกิจหลกั
ลูกจางประจำ 20 %
Core Function

ขา ราชการ 30 % ลูกจา งประจำ 50 % ภารกจิ รอง
พนักงานราชการ 10 % ลกู จางชวั่ คราว 10 %
Non-core Function

ขาราชการ 10 % ลูกจา งประจำ 30 % ภารกจิ สนบั สนนุ
พนักงานราชการ 10 % ลูกจา งชวั่ คราว 50 %
Supportion Function

ทมี่ า: การบริหารกำลงั คนภาครฐั สำนกั งานคณะกรรมการขาราชการพลเรอื น

เอกสารเกณฑการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

1 - 19

อัตรากาํ ลงั โครงการชลประทานสุโขทยั

ข้าราชการ
9.76%, 10 คน

ลกู จ้างชวั คราว ลูกจ้างประจาํ
35.77%, 42 คน 30.89%, 22 คน

พนักงานของรัฐ
23.58%, 13 คน

ข้าราชการ ลกู จ้างประจาํ พนักงานราชการ ลกู จ้างชวั คราว

ฝาย ขา ราชการ อตั รากำลงั (คน) ลกู จา งชัว่ คราว
3 ลูกจา งประจำ พนักงานราชกการ 9
งานบริหารทวั่ ไป 2 10
ฝา ยวศิ วกรรม 3 33 7
ฝายจดั สรรนำ้ และปรบั ปรงุ ระบบ 72
ชลประทาน 1 21 6
ฝา ยชา งกล 1 4
ฝายสง น้ำและบำรุงรักษาท่ี 1 - 44 3
ฝา ยสงนำ้ และบำรงุ รกั ษาท่ี 2 - 31 3
ฝายสง น้ำและบำรงุ รักษาที่ 3 10 31 42
-1
รวม 22 29

เอกสารเกณฑการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

1 - 20

การเรียนรูข องบุคลากรและการสรา งแรงจงู ใจ

โครงการชลประทานสุโขทัย มีการสงเสริมสนับสนุนใหผูปฏิบัติงานใหมีการพัฒนาสมรรถนะขีด
ความสามารถในการดำเนินงาน องคก รความรู เพื่อใหมีการปฏิบัติงานอยางมีประสิทธิภาพ โดยมีการจัดกิจกรรม
พฒั นาบคุ ลากร ดงั น้ี
(1) การฝกอบรมและพัฒนาบคุ ลากร เพ่ือเพม่ิ ขีดความสามารถในการปฏิบตั ิงานของบคุ ลากรและเจาหนา ที่

กจิ กรรม วธิ ีดำเนนิ การ
กจิ กรรมทางการ
บรหิ าร . การประเมินสมรรถนะบคุ คล เพือรู้ขีดความสามารถของบคุ คลากรแตล่ ะบุคคล
2. Understudy เรียนรู้งาน เพือทีจะให้สามารถ ทําแทนกนั ได้ เพือเตรียมบคุ ลากร
กิจกรรมทางดา น เพือทดแทนในตําแหน่งทีจะขาดหายไปในอนาคต แบ่งความรบั ผิดชอบแบ่งงานทีไม่
การฝกอบรม ยากใหร้ ับผิดชอบตดั สินใจมอบหมายใหท้ ํางานโครงการ พิเศษ
3. Rotation การสบั เปลียนหมนุ เวียนงาน มีลกั ษณะ คือ
กจิ กรรมรวมระหวา ง
เจาหนา ท่ี  การเปลียนงานกัน โดยเปลียนลกั ษณะงาน (Job Rotation)
 การเปลียนงานกัน โดยเปลียนสถานทที ํางาน (Location Rotation)

1. การจัดฝกอบรมภายในโครงการชลประทานสุโขทยั
2. การสงบุคลากรไปอบรมและศกึ ษาดูงานการปฏบิ ัตงิ านภายนอกโครงการ
3. การอบรมการประชุมเชงิ ปฏบิ ัตกิ าร
4. การใหทำงานเปน ทมี
5. การฝก อบรมในขณะปฏิบัตงิ านจริง
6. สอนแนะหรอื การใหค ำปรกึ ษา โดยการเปนพี่เล้ยี ง
7. ควบคุมดูแลใหเจา หนา ท่ีลงมือปฏิบัติงานจริง
8. การสอนงานหรือนเิ ทศงาน

การบรหิ ารจัดการความรู และเพื่อสรา งองคกรแหง การเรียนรู โดยการสงเสริมใหท ำงาน
รวมกันเปนกลุม โดยมีจุดมุงหมายหลกั ในการรว มกันพัฒนางาน หรือคุณภาพชีวิตการ
ทำงานดวยตัวของเจาหนาท่ีเอง การสรางทักษะในการคดิ วิเคราะหเพื่อแกปญหา การ
รูจักใชความคิดริเร่ิมสรางสรรค ตลอดจน การสรางนิสัย ในการจัดเก็บขอมูลใหเปน
ประโยชน ฯลฯ เชน กจิ กรรมขอเสนอแนะ

ทิศทางการดำเนินงาน
เพื่อเปนการพัฒนาศักยภาพของบุคลากร จะมีกำหนดใหบุคลากรแตละคน ตองผานการอบรม อยางนอย

2 คร้ัง/ป ในเร่ืองที่เก่ยี วกบั การปฏบิ ัติงานของตนเอง และการพัฒนางานของตนเอง

เอกสารเกณฑการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

1 - 21
แนวทางการปรบั ปรงุ

มกี ารจดั ทำแผนงานพัฒนาบคุ ลากร ในการอบรม/สมั มนา 2 ประเภท
1. โดยใชง บประมาณของราชการ เปนการอบรมตามตำแหนง /หนา ที่
2. ใชงบประมาณสวนตัว โดยการสรางแรงจูงใจหรือแนวทางความกาวหนาในตำแหนง การเลื่อน

ตำแหนง จาการผา นการอบรม
(2) การสง เสริมความกา วหนา ของบคุ ลากรในหนวยงาน ใหม ีความกาวหนา ในสายอาชีพ (Career & Job

Rotation)
โครงการชลประทานสุโขทยั มแี นวทางในการสงเสริมใหบุคลากรในหนว ยงานมีความเจริญเติบโตกาวหนา

ในสายอาชพี และการเตรียมคนขึ้นสตู ำแหนงท่สี ูงข้นึ
1. การพัฒนาตนเอง (Self – learning)
2. การสอนงาน (Coaching)
3. การใชร ะบบพ่เี ลี้ยง (Mentoring)
4. การศึกษาตอ (Study)
5. การฝก อบรม (Training)
6. การสัมมนา (Seminar)
7. การประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop)

การอบรมการปฏบิ ัติงานของอาสาสมคั รชลประทาน (ใหม)

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

1 - 22

(3) การดำเนินงานใหเปนระบบแผนท่ีชัดเจนอำนวยความสะดวกตอผูปฏิบัติงานและจัดเสริมสรางกิจกรรม
ความผาสุกในหมูคณะ

โครงการชลประทานสุโขทัย มีการดำเนินการตามแผนการสรางความผาสุกของบุคลากร โดยการจัดทำ
แผนการสรา งความผาสกุ ประจำป 2560-2565 ดงั น้ี

1. การสรา งความมั่นคงในการทำงาน
- การพฒั นาความรู และประสบการทำงาน Cop

2. การพัฒนาระบบส่ือสารภายใน
- มีการแลกเปลย่ี นเรียนรคู วามคิดเห็นระหวางผบู ริการและผูปฏิบัติ
- การใชเทคโนโลยที ่ีทนั สมยั

3. การดแู ลสุขภาพ
- ตรวจสขุ ภาพประจำป

4. การประกาศเกียรติคณุ ผูความดแี ละมีผลงานดี
- โครงการขาราชการและลกู จางประจำดเี ดน
- โครงการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝายสง นำ้ และบำรงุ รักษา

5. โครงการสวสั ดกิ ารเขมแข็ง
- การฌาปนกิจสงเคราะห
- กีฬาและนนั ทนาการ

6. การปรับปรงุ สภาพแวดลอมในการทำงาน
- ปรับปรุงซอ มแซมสถานที่ทำงาน
- การจัดระเบียบสถานท่ที ำงาน

7. การเสริมสรางการทำงานเปนทีม
8. โครงการชลประทานสมั พันธสรางสรรคอ งคก ร
9. โครงการพฒั นาจิตนำสูคุณภาพชีวติ ทด่ี ี

ทิศทางการดำเนินงาน
เพื่อนรวมงานสงเสริมใหบุคลากรในหนวยงานปฏิบัติงานรวมกัน มีความสัมพันธ มีความสามัคคี และ

ความเขาใจอันดีตอกัน อยางมคี วามสขุ ทง้ั กายและจิตใจ ทำใหเกดิ ความสมดุลระหวา งชีวติ การทำงานชีวติ สวนตัว

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

1 - 23

ผลการดำเนินงาน

รวมกิจกรรมจติ อาสาปลูกตน ไม และกิจกรรม 5 ส. วนั คลายวนั สถาปนากรมชลประทาน
ครบรอบปท่ี 118 โดยมกี ารปลกู ตน ไมป ระดับเพื่อปรบั ปรงุ ภมู ิทัศน และทำกจิ กรรม 5 ส.

ณ บริเวณโครงการชลประทานสโุ ขทัย จงั หวดั สุโขทยั (12 ม.ิ ย. 63)

พธิ ถี วายสตั ยปฏญิ าณเพ่ือเปนขา ราชการทดี่ ีและพลงั ของแผนดนิ ประจำป 2563 เนือ่ งในโอกาสวนั
เฉลมิ พระชนมพรรษาพระบาทสมเดจ็ พระเจาอยหู ัว 28 กรกฎาคม 2563

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

1 - 24

กจิ กรรมรวมพธิ บี ำเพญ็ กศุ ลและทำบญุ ตักบาตร ขาวสารอาหารแหง แดพระสงฆ จำนวน 89 รูป และรว ม
พธิ วี างพวงมาลา ถวายบงั คม เนื่องในวนั คลายวันสวรรคตพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร
มหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (13 ต.ค.63)

กิจกรรมรวมพิธีรบั ไฟพระฤกษ และพระประทีปพระราชทาน จากพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธบิ ดี
ศรีสินทรมหาวชริ าลงกรณ พระวชริ เกลาเจา อยูหัว พระองค เพ่อื ลอยเปน ปฐมฤกษใ นงานประเพณลี อย

กระทง เผาเทยี น เลนไฟ จงั หวดั สโุ ขทยั ประจำป 2563

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

1 - 25

1.5 การจำแนกกลุมผูรับบริการ ผูมีสวนไดสวนเสีย และการกำหนดชองทางในการรับรูและวางแนวทาง
ในการตอบสนองความตองการของผรู ับบริการ และผมู สี ว นไดส วนเสีย

โครงการชลประทาน มีหลักเกณฑในการจำแนกกลุมผูรบั บริการ ผูม สี ว นไดส ว นเสีย ท้ังภายในและภายนอก
โครงการฯ ดังนี้

ประเภท ผรู ับบริการ/ผมู ีสวนไดสวนเสยี
ภายในองคก ร
ผูบริหาร (ผอ.)
ภายนอกองคกร ผบู ังคับบญั ชา (หวั หนาฝาย)
ผใู ตบงั คับบญั ชา (ขาราชการ-ลูกจาง-พนกั งาน-ลูกจาง
ชั่วคราว)

หนวยงานภาครฐั
ประชาชน
ผูประการการ
สถานบันเกษตรกร
เกษตรกร

ทศิ ทางการดำเนินงาน

วิสัยทศั น์ พนั ธกจิ เป้าหมาย วัตถุประสงค์

INPUT PROCESS OUTPUT OUT COME
ผลสัมฤทธ์ิ
ปจั จยั นาํ เข้า กระบวนการ ผลลัพธ์
ดาํ เนินงาน ใชประโยชนต รง
ความจำเปน และ ตดิ ตามประเมินผล ตามวตั ถปุ ระสงค
ความปรารถนาใน จัดการเรยี นรู และ การเรยี นรู ผลลัพธ
สมั มนา โดยการจัด ดานศกั ยภาพ ผล
การเรียนรู ฝก อบรม การสอนงาน
ความสามารถของ การเปนพ่ีเลย้ี ง และ การปฏิบัตงิ าน
องคกร ความทา ประจำป
ทายเชงิ กลยทุ ธ ทักษะในการ
ปฏิบตั งิ าน ทัง้ ท่ีเปน
ทางการและไมเ ปน

ทางการ

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

1 - 26

ผลการดำเนนิ งาน

กิจกรรม โครงการคลินกิ เกษตรเคลื่อนที่ ครัง้ ท่ี 2 และโครงการพัฒนาตลาดสนิ คา เกษตรกร ณ ท่วี าการ
อำเภอทุงเสล่ียม จงั หวดั สโุ ขทยั การประชาสัมพนั ธเกย่ี วกบั การใชนำ้ การบรหิ ารจัดการน้ำโดยเกษตรกรมี

สว นรว มและสาธติ การทำระบบน้ำหยด (15 ก.ค. 63)

กจิ กรรม งานวนั ดินโลกประจำป 2563 เพอ่ื เปนการนอมรำลึกถงึ พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธิเบศร
มหาภมู ิพลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ไดจัดนทิ รรศการเก่ียวกับการพฒั นาแหลงนำ้ การบริหาร
จดั การนำ้ และศาสตรพ ระราชา ณ สถานีพัฒนาทด่ี ินสโุ ขทัย ต.วังใหญ อ.ศรสี ำโรง จ.สโุ ขทัย (2 ธ.ค. 63)

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2- 1

หมวดที่ 2
การสรางความสมั พันธ

การสรางความสัมพันธ เปนการนำศาสตรพระราชาในเร่ืองความ “เขาถึง” เปนเร่ืองการส่ือสารและสราง
การมสี วนรวม โดยมุงสอ่ื สารสรางความเขาใจและความม่ันใจกับชุมชน รวม กันวเิ คราะหป ญหาและความตองการ
ของชุมชน และใหชุมชนมีสวนรวมในกระบวน การพัฒนามากที่สดุ มาใชในการตรวจสอบการดำเนินงานตามภารกิจ
การบริหารจัดการ เพื่อตอบสนองตอการใหบริการผูรับบริการ ผูมีสวนไดสวนเสีย และกลมุ เปา หมาย โดยประกอบดวย
3 องคป ระกอบ

2.1) ระเบิดจากขางใน (Inside-out blasting)
หมายถึง การพัฒนากลุมผูมีสวนไดสวนเสีย หรือกลุมผูรับบริการ ตองเกิดจากโครงการฯ เขาไปสราง

กระบวนการใหกับกลุมดังกลาว เกิดความรูสึกอยางพัฒนาตนเองกอน โครงการฯ จึงไดนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียงเปนแนวทางในการดำรงอยูและการปฏิบัติ ทั้งในการพัฒนาและการบริหารใหดำเนินไปในทางสายกลาง
โดยเฉพาะกาวทันตอโลกยุคโลกาภิวัตน ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงภูมิคุมกัน
ในตวั ที่ดี และไดมีการถายทอดใหก ับกลมุ ผูมสี ว นไดสวนเสีย กลุม ผูรบั บริการ และประชาชนเพ่ือการพัฒนาตนเองตอไป

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

2- 2

เขา รวมคณะทำงานดา นการสง เสรมิ และพฒั นาอาชีพ เพ่ือดำเนนิ การวางแผนการใชท ี่ดนิ และการจัดทำแผน
การสงเสริมและพัฒนาอาชพี การตลาด ตามกรอบแนวทางทคี่ ณะอนุกรรมการสงเสรมิ และพัฒนาอาชีพ
(6 ดาน) บนหลกั การการใชท่ีดินและน้ำเพอื่ การอนุรักษตามแนวเศรษฐกิจพอเพยี งอยา งมีระบบ สมดุล และย่ังยนื

ในพืน้ ทจ่ี ดั ทีด่ นิ ทำกินใหชุมชนตามนโยบายรัฐบาล ประจำปงบประมาณ 2563

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

2- 3
2.2) เขาใจกลมุ เปาหมาย (Understand target)

คือ การสรางใหเกิดความเขาใจในขอมูลพ้ืนฐาน ดวยการศึกษาขอมูลทุกมิติของชุมชน คนหารากของ
ปญหาและรวบรวมองคความรูของโครงการพระราชดำริทั่วประเทศ โครงการฯ ใหค วามสำคญั กับการทำความเขาใจ
และจำแนกกลุมเปาหมาย คือ ผูรับบริการ และผูมีสวนไดสวนเสีย วาตองการอะไร รวมถึงความเดือดรอน ปญหา
ความทุกขยากของชาวบาน เพอื่ หาทางแกไขตอไป

ผลติ ภัณฑข องกลุมบรหิ ารการใชนำ้ ทุงนาพง
(โครงการอางเก็บน้ำหวยทา แพ อ.ศรสี ัชนาลัย จ.สุโขทยั )

เอกสารเกณฑการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2- 4
2.3) พฒั นาศักยภาพเพื่อสรางปญ ญา (Educate) มาจากศาสตรเรื่อง “สรา งปญ ญา

เปนเรื่องของการเรียนรูเพ่ือพัฒนาศักยภาพชุมชน สรางทีมพ่ีเล้ียง การออกแบบหลักสูตรและเมนูการ
พัฒนาการศกึ ษาดูงาน แลกเปลี่ยนเรียนรูและฝกปฏิบัตขิ องชุมชน รวมทั้งการใหทีมพ่ีเล้ยี งใหคำแนะนำใน ชุมชน
และตดิ ตามสนบั สนนุ ประเมินผล

เขารวมการคัดเลือกสถาบนั เกษตรกรผใู ชน ำ้ ชลประทานดีเดน ระดบั
สำนกั งานชลประทาน ประจำป 2564 (25 พ.ย. 63)

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

2- 5
2.1 วิธกี าร/กระบวนการ ในการใหบ ริการกับกลมุ ผรู บั บริการ และผมู สี ว นไดสว นเสีย (ที่ระบไุ วในขอ 1.5)
(1) โครงสรางองคก รและวิธีการจดั การท่แี สดงถึงการกำกบั ดูแลตนเองท่ีดี

โครงสรางองคก ร โครงการชลประทานสุโขทยั

ผูอ ำนวยการ
โครงการชลประทานสโุ ขทัย

หวั หนาฝายวศิ วกรรม หัวหนาฝายจดั สรรนำ้
และปรบั ปรุงระบบชลประทาน

หัวหนางานบริหารทั่วไป หัวหนา ฝายชา งกล

หวั หนา ฝายสงนำ้ และบำรุงรักษาที่ 1 หัวหนา ฝา ยสงน้ำและบำรุงรักษาที่ 2

หวั หนาฝา ยสงนำ้ และบำรุงรักษาท่ี 3

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

นโยบายหลัก 2- 6
การกำกับดูแลตนเองที่ดี 4 ดาน
แนวทางปฏบิ ัติ
นโยบายดา นองคก ร
1. การจัดทำแผนดำเนนิ งานตามแผน - มีการจัดทำแผนงาน แผนปฏบิ ตั ิการ และคำรับรองการ
ปฏบิ ตั ริ าชการ การจัดทำคำสง่ั ตาง ๆ
ยทุ ธศาสตรข องกรมชลประทานอยาง - จดั ทำระบบความปลอดภยั เกยี่ วกบั ขอมูล สถานท่ีและ บคุ ลากร
ชัดเจน - มีแผนบริหารความเสยี่ ง เพื่อใชในการวางแผนและ ควบคุมผล
2. จัดใหมรี ะบบการบริหารความเสย่ี งท่ี การดำเนนิ งาน
ประสิทธิภาพและประสทิ ธผิ ลในการ - การรายงานผลการดำเนนิ งานอยางสม่ำเสมอ
ปฏิบตั ิงาน - มีการพัฒนาบุคลากรดา นคุณธรรมและจรยิ ธรรม โดยการจดั ใหม ี
3. การดำเนินงานตามหลกั ธรรมาภบิ าล การอบรม/สมั มนา
- มีคมู อื แนวทางการปฏบิ ตั ิงานตามหลักธรรมาภบิ าล

นโยบายดา นผปู ฏบิ ตั งิ าน - จดั ทำรปู แบบความกาวหนา ของสายงานตามความรคู วามสามารถ
1. การบริหารทรพั ยากรดานบุคลากรดว ย และผลงาน
ความโปรง ใสและเปน ธรรม - พฒั นาบคุ ลากรดา นความรู เพ่อื นำไปสอู งคกรแหง การเรียนรู
2. การใหค วามสำคญั กับคุณภาพชวี ิตของ - การใหความดคี วามชอบโดยยดึ หลกั การประเมิน สมรรถนะและ
บคุ ลากร ผลงานของบคุ คล
- สรางใหมีความรูสึกที่ดตี อ โครงการผูบังคบั บญั ชาในการปฏบิ ตั งิ าน
นโยบายดา นรัฐ สงั คมและส่ิงแวดลอ ม - สรางแรงจูงใจใหมีอสิ ระและการไดร บั การยอมรับในการ
1. การดำเนนิ งานภายใตก รอบของ ปฏบิ ัติงาน
- การสรางบรรยากาศในการทำงานและจัดหาสิง่ อำนวยความ
กฎหมาย สะดวกในการปฏบิ ัติงาน
2. การดำเนนิ งานโดยคำนงึ ถึง - มีการจดั กจิ กรรมตา ง ๆ เพ่อื สรา งความสุข

ส่ิงแวดลอมเปน สำคัญ - มโี ครงสรา งการกำกบั ดแู ลการปฏบิ ัตงิ าน ใหเปน ไปตามกฎหมาย
นโยบายดา นผูรับบรกิ าร และผูมีสวนได - มีการแผนการปองกันและอนรุ ักษส ิ่งแวดลอ ม และทรพั ยากรน้ำ
สว นเสีย
1. การสรา งจิตสำนึกในการใหบรกิ าร - การพฒั นาบุคลากรในเร่ืองการปรบั ทศั นคติ
2. สงเสรมิ การมสี วนรวมทุกภาคสวนที่ - การจัดทำคมู อื การใหบ รหิ ารสำหรบั เจาหนา ท่ี จดั ทำคูมอื การ
สรางแรงจูงใจในการใหบ รกิ าร
เกย่ี วของ - การใหค วามสำคัญกบั ผมู ารบั บรกิ าร และผมู สี วนได
สวนเสยี และการเปด เผยขอมูล ดานชลประทาน ผานสอ่ื ตา ง ๆ

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

2- 7

(2) โครงการชลประทานสุโขทยั หรือองคก รทเ่ี กี่ยวของกัน ในการใหบ ริการหรอื สง มอบงานตอ กนั มี
หนวยงานใดบาง และมีบทบาทอยางไรในการปฏบิ ัติงานรวมกัน

สว นราชการ / บทบาทหนา ทใ่ี นการ ขอ กำหนดที่สำคัญ แนวทางและวธิ ีการ
องคกรที่เกีย่ วขอ ง ปฏิบตั ิรว มกัน ในการปฏบิ ตั ิงาน สือ่ สารระหวางกัน
สนบั สนุนขอมลู และวิชาการ การประสานงาน
 สวนราชการสังกัดกระทรวงเกษตรฯ สนบั สนนุ ดานวชิ าการ สื่อสารผา นหนังสอื
การประสานงาน อบรม/ การประสานงาน ราชการ, website,
สนบั สนุนขอ มูลพยากรณอากาศ สัมมนา/ประชมุ และ และระบบ Line , โทรศพั ท หรอื
 สวนราชการสังกัดกระทรวง มวลชนสัมพันธ เทคโนโลยี โทรสาร ออกหนว ย
เคลื่อนที่
เทคโนโลยสี ารสนเทศและการสอ่ื สาร สนับสนนุ ขอ มลู ดา น
(สถานีอุตนุ ิยมวิทยาจังหวดั สโุ ขทยั ) ตดิ ตามสภาพอากาศ สื่อสารผา นหนังสอื
ราชการ, website,
Line , โทรศพั ท หรือ
โทรสาร

สนบั สนนุ ขอ มูลดา นพน้ื ท่ีและแหลงน้ำ สนบั สนนุ ขอ มลู พนื้ ที่ การประสานงาน สอ่ื สารผา นหนังสอื
ลงพ้ืนท่ี ราชการ, website,
 องคก รปกครองสวนทอ งถ่นิ จังหวดั เกษตร กอสรา งและ Line , โทรศพั ท หรือ
สโุ ขทัย แหลงน้ำ การประสานงาน โทรสาร
ลงพ้ืนที่
 สำนกั งานทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละ ส่ื อ ส ารผา น ห นั งสื อ
ร า ช ก า ร , website,
สิง่ แวดลอมจงั หวดั สโุ ขทยั โทรศัพท หรือโทรสาร
สื่ อ ส ารผา น ห นั งสื อ
 สวนราชการสงั กัดกระทรวงมหาดไทย ร า ช ก า ร , website,
โทรศัพท หรอื โทรสาร
(จงั หวัดสุโขทัย เทศบาล นายอำเภอ สื่ อ ส ารผา น ห นั งสื อ
ร า ช ก า ร , website,
กำนัน ผใู หญบาน) โทรศพั ท หรอื โทรสาร

สนบั สนุนขอมูลดานงบประมาณ เบิก-จายงบประมาณ

 สำนักงานคลงั จงั หวัดสโุ ขทัย

สนับสนนุ นำ้ ดบิ เพอื่ การประปา สนับสนนุ นำ้ ดบิ เพ่อื การ การประสานงาน
 สำนกั งานประปาจังหวัดสโุ ขทยั ประปา ลงพนื้ ท่ี

องคก รทค่ี วบคมุ บังคับใชกฎหมาย ตรวจสอบกำกบั ให ระเบียบราชการ
 สถานตี ำรวจภูธรจังหวัดสุโขทยั เปน ไปตามระเบยี บขอ และกฎหมายท่ี
 สำนกั งานปา ไมจงั หวดั สุโขทัย กฎหมายท่เี ก่ยี วขอ ง กำหนดไว
 สำนักงานธนารักษจังหวดั สโุ ขทยั

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2- 8

(3) กลุม ผรู บั บริการและผมู ีสวนไดสว นเสยี หลักของโครงการชลประทานสุโขทยั
กลุมผูรับบริการและผูมีสวนไดสวนเสียหลักของโครงการชลประทานสุโขทัย คือ เกษตรกร หนวยงาน

ภาครฐั และเอกชน บคุ คลทวั่ ไป / ชมุ ชนในทองถิน่

กลมุ ผูร บั บริการ/ บรกิ ารท่ีให ความตอ งการ/ แนวทางและวธิ ีการ
ผูมีสวนไดสว นเสยี ความคาดหวัง สอื่ สารระหวางกนั

1.เกษตรกรผใู ชนำ้ - การสง นำ้ ใหพนื้ ท่ีการ - พนื้ ท่ีการเกษตรไดร ับนำ้ สอ่ื สารโดยตรง ,
ชลประทาน
เกษตร เพยี งพอ ทนั ตามเวลาที่ สื่อสารทางออมผาน
2. หนว ยงาน
ภาครัฐและเอกชน - สง เสรมิ ใหค วามรูทีเ่ กยี่ วของ ตองการ สื่อประชาสมั พันธ,

3. บุคคลท่ัวไป/ กบั การเกษตรและการ - ไดร บั การจัดสรรนำ้ อยา ง อบรม/สัมมนา
ชุมชนและสงั คม
ชลประทาน เพยี งพอ ท่วั ถึงและเปน ออกหนวยเคลือ่ นท่ี

ธรรม และรว มพบปะตาม

- นำความรูไปพัฒนา ประเพณีวันสำคญั

การเกษตร เพ่ือการเพิ่ม

ผลผลิต /ลดตนทุนการผลติ

- ใหขอ มูล/คำแนะนำ/ความรู - นำความรูไปสรา งประโยชน/ สอ่ื สารโดยตรง ,
ดานการชลประทาน การ คุณคา /มลู คา ตอประชาชน สอื่ สารทางออมผาน
เกษตร การพัฒนาแหลง นำ้ - ปญ หาเรอ่ื งน้ำ บรรเทา/ สื่อประชาสัมพันธ,
- สนับสนนุ เคร่ืองสบู น้ำ หมดไป ประชุม

เคล่ือนทเี่ พื่อปองกนั หรอื อบรม/สมั มนา ,

แกป ญ หาเร่ืองนำ้ โทรศพั ท, โทรสาร

- การพัฒนาแหลงนำ้ หนงั สอื ราชการ
การใชร ะบบ

อนิ เตอรเนต็

- ใหขอมูล/คำแนะนำ/ความรู - นำความรูไปสรา งประโยชน/ สอ่ื สารโดยตรง ,
ดานการชลประทาน การ คุณคา /มูลคา สอ่ื สารทางออ มผาน

เกษตร การพฒั นาแหลงน้ำ - ปญหาเรอื่ งนำ้ บรรเทา/ สื่อประชาสัมพันธ,
หมดไป อบรม/สัมมนา
- สนับสนนุ เครอ่ื งสูบนำ้
เคล่อื นทเี่ พอ่ื แกปญหา

เรือ่ งนำ้

- การพัฒนาแหลง นำ้

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2- 9

การประชุมวางแผนการปลูกพืชฤดูแลง ป 2562/63
การใหความชวยเหลือเครื่องสูบนำ้ เคล่ือนที่ กรมชลประทาน (ภยั แลง ป2562/63)
เขารว มวนั ถายทอดเทคโนโลยี (Field Day) และบริการทางการเกษตรเพื่อเร่ิมตน ฤดูกาลผลิต ป 2563

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2 - 10

2.2 วธิ กี ารในการเพ่มิ ขดั ความสามารถ/ศกั ยภาพของทีมงานตอ การปฏบิ ตั ิงานเพ่ือเพ่มิ ประสิทธภิ าพการทำงาน
การดำเนินการของโครงการชลประทานสุโขทัย มุงเนนการใหบริการแกผูรับบริการท่ีเก่ียวของ เพ่ือให

เกดิ ประโยชนสูงสุด บรรลุผลสำเร็จของกิจกรรมทใ่ี หบรกิ าร เชน เม่อื ไดร ับการรอ งขอเครื่องสูบน้ำเคลื่อนทแ่ี กไ ข
ปญหาเรื่องน้ำ โครงการฯ จะใหเจาหนาท่ี รับผิดชอบพิจารณาดำเนินการใหความชวยเหลือภายในระยะเวลาที่
กำหนดทนั เวลา ตามความตองการของผรู องหรอื ผูรบั บริการ
ความทา ทายตอองคกร

ความทาทายที่สำคัญในเชิงยุทธศาสตรและระบบการปรับปรุงผลการดำเนินการของโครงการชลประทาน
สุโขทัย เพื่อใหการบริหารเปนท่ีพึงพอใจของผูรับบริการทุกระดับ จะเนนท่ีบุคลากร เจาหนาท่ีของโครงการฯ
ท่มี ีความรู ความสามารถ มคี วามคดิ ปรบั ตัวไดอยางเหมาะสมทนั ตอสถานการณน น้ั ๆ

ก. สภาพการแขง ขัน
(1) สภาพการแขง ขันทั้งภายในและภายนอกของโครงการชลประทานสุโขทัย

ประเภท ประเด็น การแขง ขัน ผลการดำเนนิ งาน ปจจยั สำคัญท่ีทำให
การแขงขนั ในปจ จบุ ัน เมอ่ื ประสบความสำเรจ็
เปรียบเทียบกบั คูแ ขง
1. การแขงขันภายใน การนำผลการดำเนนิ งานทผี่ า น มา จากผลคะแนนการ - บุคลากรมคี วามรู /
กำหนดตำแหนง ประสบการณ / ความ
โครงการชลประทาน เปน ตวั ชี้วดั ผูอำนวยการระดบั ตน เช่ยี วชาญเฉพาะทาง
ของโครงการ - มเี คร่อื งมือ /อปุ กรณ
ภายในสำนักงาน - ผลการดำเนนิ แลว เสร็จตามกำหนด ชลประทานสโุ ขทยั / เทคโนโลยีทเี่ พยี งพอ
(เบอื้ งตน ) และทนั สมัย
ชลประทานที่ 4 - ผลการเบกิ จาย ผลการประเมนิ - การยอมรบั ของผูม ี
กรมทรพั ยากรมจี ุด สว นไดส ว นเสียใน
สมรรถนะของบุคลากรภายใน แขง็ ในเร่ืองการ ความสามารถของกรมฯ
ประชาสัมพนั ธ ในการปองกนั และ
โครงการฯ แกไ ขปญ หาเร่อื งน้ำ

- ความสามารถในการปองกนั และแกไ ข กรมชลประทานมี
ประสบการณในการ
ปญหาเรอ่ื งนำ้ บริหารจดั การนำ้ และ
พฒั นาแหลง นำ้
- ประสิทธภิ าพการชลประทาน นอกจากนี้ยงั เปน ท่ี
ยอมรับจากเกษตรกร
- ระดบั ความเขมแขง็ ขององคก ร

เกษตรกรผใู ชน ำ้

- ความพงึ พอใจของผมู สี วนไดส ว นเสยี

2. การแขง ขนั ภายนอก การวางแผนและการบริหารจัดการนำ้

สำนกั ทรพั ยากรนำ้ ท้ังระบบ และแบบบูรณาการ

การจดั หานำ้ สนบั สนุนโครงการอนั

เนื่องมาจากพระราชดำริ

เอกสารเกณฑการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2 - 11

(2) ปจจยั สำคัญทท่ี ำใหโครงการชลประทานสโุ ขทัยประสบความสำเรจ็ เม่อื เปรยี บเทยี บกับคแู ขง ขนั และ
ปจจัยแวดลอ มทีเ่ ปลีย่ นแปลงไปซงึ่ มีผลตอ สภาพการแขง ขนั

ปจจยั แตละดา น ปจจยั สำคัญท่ีทำใหประสบ สง่ิ ซง่ึ มีผลกระทบตอ สภาพการแขงขนั
1. ปจ จัยภายใน ความสำเร็จ

2. ปจ จัยภายนอก  บคุ ลากรมคี วามร/ู ประสบการณ/  จำนวนบุคลากรท่ีมีความรูความสามารถ

ความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง และประสบการณมีจำนวนลดนอยลง

จากการเกษียณอายุราชการ

 มีเคร่ืองมือ/อุปกรณ/ เทคโนโลยี  ยงั ขาดบุคลากรทมี่ คี วามรเู ก่ยี วกบั การ

ทเ่ี พยี งพอและทันสมัย ซอ มแซมเครื่องมือและอุปกรณในการ

ปฏบิ ัตงิ านทำใหต อ งสงซอมและใช

เวลานาน

 บุคลากรมีแนวทางการ  บุคลากรยงั ขาดการปฏบิ ัตติ ามวัฒนธรรม

ปฏบิ ตั งิ านอยา งมีประสทิ ธิภาพ องคกรอยางจริงจัง

 หนว ยงานราชการ/องคก ร  ความลาชาและซ้ำซอนในการปฏบิ ตั ิงาน

ปกครองสวนทอ งถนิ่ /เกษตรกรมี ระหวา งหนว ยงานและนโยบายของ

ความเขา ใจและความสำคญั ใน รฐั บาล

ระบบงานชลประทาน  เทคโนโลยีมีการเปลีย่ นแปลงอยา งรวด

 ระบบเทคโนโลยมี คี วามทนั สมัย เรว็ และตอ เน่ืองอยตู ลอดเวลา

มากขึน้  พนื้ ที่เพาะปลูกถูกแปลงสภาพเปน ชมุ ชน

 พน้ื ทกี่ ารเกษตรมีความอุดม ทอ่ี ยูอาศยั มากขึน้ เกษตรกรในปจ จุบัน

สมบรู ณ ขาด ผสู บื ทอดการทำการเกษตร

 ความตองการใชนำ้ ของประชาชนมีมาก

ขน้ึ ใชน ้ำอยางฟุม เฟอย และมกี าร

ทำลายปา ตน น้ำ ทำใหจ ำนวนปาทดี่ ดู

ซับน้ำลดลง

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

2 - 12

(3) ขอมูลเชิงเปรยี บเทียบและขอ มูลเชงิ แขงขนั มีแหลง ขอมลู อยูทใ่ี ด

ประเภท คแู ขง แหลง ขอมูลเชิงเปรียบเทียบ และขอมลู เชงิ
การแขงขัน แขง ขัน
1.การแขงขัน โครงการชลประทาน จังหวดั
ภายใน -แพร - รายงานสถิตผิ ลการดำเนินงานในรอบป
-ตาก - ผลคะแนนการกำหนดตำแหนง ผูอำนวยการระดับ
2.การแขงขัน -กำแพงเพชร ตนของโครงการชลประทานสุโขทยั (เบ้ืองตน)
ภายนอก - ผลการประเมินความพงึ พอใจ และการประเมนิ
กรมทรัพยากรน้ำ ความเขม แขง็ ของกลุมผูใ ชนำ้

- รายงานสถติ ิ การดำเนินงานตาง ๆ
- สิ่งพิมพแ ละเอกสารวิชาการ รายงานการประชุม
- ขอ มูลจากเว็บไซตข องหนว ยงาน

(4) ขอจำกัดในการไดมาซึง่ ขอมูลเชงิ เปรยี บเทียบและขอมลู เชิงแขง ขัน (ถาม)ี
การปกปด ขอ มลู ทีส่ ำคัญของแตละหนวยงาน บคุ ลากรและระยะเวลาในการเก็บรวบรวมขอมูลมีจำนวนจำกดั

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2 - 13

ข. ความทา ทายเชิงยุทธศาสตร

(1) ความทาทายเชงิ ยุทธศาสตรของโครงการชลประทานสุโขทัย

- ความทา ทายตามพนั ธกิจ

- ความทาทายดา นปฏบิ ัตกิ าร

- ความทา ทายดานทรพั ยากรบุคคล

ความทาทาย สิง่ ทีท่ าทาย
เชงิ ยุทธศาสตร

ดา นพนั ธกจิ - พฒั นาแหลงน้ำและเพม่ิ พน้ื ทช่ี ลประทานตามศักยภาพของลุมนำ้ ใหเ กดิ ความสมดุล

- บริหารจดั การน้ำอยา งบูรณาการใหเพยี งพอ ท่วั ถึง และเปนธรรม

- ดำเนนิ การปอ งกันและบรรเทาภยั อันเกดิ จากนำ้ ตามภารกิจอยา งเหมาะสม

- เสรมิ สรางการมีสวนรวมในกระบวนการพัฒนาแหลงน้ำ และการบรหิ ารจดั การน้ำ

ดา นปฏิบัติการ - การลดระยะเวลาในการบริการใหไดตามมาตรฐานกำหนด
- การใชเ ทคโนโลยสี มัยใหมใ นการสบื คน ขอมลู การตดิ ตอดา นฐานขอ มลู ภายในโครงการฯ
และหนว ยงานภายนอก

- การพฒั นาเครอ่ื งมอื /อุปกรณเ พือ่ ใชในการปฏิบตั ิงาน
ดานทรัพยากร - สรางผลงานวจิ ัย ผลงานทางวชิ าการ การสรา งนวัตกรรม เกี่ยวกบั การชลประทาน
บุคคล การเกษตรและดานอน่ื ๆ ของบุคลากรในโครงการฯ

- การบรหิ ารทรัพยากรมนุษยเ ชิงยุทธศาสตรก ารนำเทคโนโลยมี าใชในการดำเนนิ การดา น
การบริหารทรพั ยากรบุคคล

- สรางระบบการบริหารจดั การความรใู นองคก ร

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

2 - 14

ค. ระบบการปรบั ปรุงผลการดำเนนิ การ
(1) แนวทางและวิธีการในการปรับปรุงประสทิ ธิภาพของโครงการชลประทานสุโขทัย เพอ่ื ใหเกดิ ผลการ

ดำเนนิ การที่ดอี ยา งตอเนื่อง

แนวทางและวิธกี าร - ปรบั โครงสรางการบริหารจัดการใหม คี วามอิสระและคลอ งตวั ในการ
ปรับปรุงประสทิ ธภิ าพของ ดำเนนิ งาน
โครงการ ฯ
- สนับสนุนการศกึ ษาตอหรือฝก อบรมของบคุ ลากรเพ่ือสรา งการเรียนรู
- การพจิ ารณาความดีความชอบจากผลของการปฏิบัติงานทแ่ี ทจ ริง และ

สนับสนุนความเจรญิ กาวหนา ในหนาทก่ี ารงาน
- ปรับเปล่ียนกระบวนทัศนบ ุคลากรในโครงการฯ โดยการสรางองคความรู

และสรางวัฒนธรรมการทำงานเปนทมี
- การสำรวจความพึงพอใจของผูรับบรกิ ารและผมู ีสว นไดสว นเสยี
- การสรางวิสยั ทศั นรวมระหวา งผบู ริหารกบั ผปู ฏิบัตทิ ุกระดับในโครงการฯ
- ใชต วั ชี้วัด(KPI) เปน ตัวกำหนดแนวทางการดำเนนิ งานของโครงการฯ
- การคำนวณตนทุนผลผลิต และการลดคาใชจายของโครงการ ฯ ไดแ ก

คา กระแสไฟฟา คา นำ้ ประปา คา นำ้ มันเชือ้ เพลิงและวัสดุส้นิ เปลอื งตา ง ๆ
- มกี ารติดตามประเมินผลการปฏิบตั ิงานอยา งจริงจงั จดั หาอุปกรณท ี่

จำเปนตองใช เพยี งพอกับการปฏิบัตงิ าน
- PDCA , TQM , PMQA , 5 ส

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3-1

หมวดท่ี 3

การบริหารจัดการ

การบริหารจัดการ เปนการนำหลักการ “พัฒนา” (Development) ซึ่งเปนการตรวจสอบแนวทาง
การดำเนินงานตามมาตรฐานของกรมฯ ตามภารกิจในดานการบริหารจัดการน้ำ และการกิจการปองกันและบรรเทา
อุทกภัยจากน้ำ รวมท้ังกระบวนการมีสวนรวมขององคกรผูใชน้ำชลประทาน และผูมีสวนไดสวนเสีย โดยจะตรวจสอบ
การดำเนนิ งานของโครงการฯ วา ไดน ำมาปฏบิ ตั อิ ยา ง ประกอบดว ย 3 องคประกอบยอ ย ไดแ ก
3.1) เริ่มตนดวยตนเอง (Self – initiated) การเร่ิมตนดวยตนเอง หมายถึง การใชองคความรูตาง ๆ ท่ีกรมฯ
กำหนดมาเปน แนวทางในการพัฒนา หรือการทำงาน

โครงการชลประทานสุโขทัย ปฏิบัติงานตามคูมือปฏิบัติงานของกรมชลประทาน จำนวน 16 เลม รวมถึงการ
บริหารจดั การน้ำโดยเกษตรกรมีสวนรว ม และคูมอื ตาง ๆ ของกรม และกองสง เสริมการมีสวนรว มของประชาชน มาเปน
แนวทางการปฏิบัติงานดา นการบริหารจัดการน้ำ และการสรางการมสี ว นรว ม ดงั นี้

01_คมู ือการเกบ็ รวบรวมขอมลู พน้ื ฐานดา นการจัดการน้ำ
02_คมู ือการประเมินปริมาณน้ำไหลลงอางเกบ็ น้ำ
03_คูมือการประเมินน้ำหลากในพื้นที่ลุมน้ำตางๆ
04_คมู อื Simulation
05_คมู ือ ROS
06_คมู อื ฝนใชการ
07_คมู อื การคำนวณการใชนำ้ ของพชื
08_คมู อื การใชน้ำในกิจกรรมตางๆ
09_คูมือจัดทำโคงปฏิบตั กิ าร
10_WASAM
11_คูมือประชาสมั พนั ธ
12_คมู อื การปฏบิ ตั ิงานสงนำ้ ของโครงการชลประทาน
13_คมู อื การคำนวณปริมาณนำ้ ผานอาคารชลประทาน
14_คูมือการวัดปริมาณน้ำในคลอง
15_คูมือคำนวณประสิทธภิ าพชลประทาน
16_คูม ือการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการ

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3- 2

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3- 3
3.2) พ่ึงพาตนเองได (Seft – reliance) พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
ทรงเนนวา “การพฒั นาตองทำใหประชาชนพ่ึงพาตนเองได”

โครงการชลประทานสุโขทัย มีการใชทรัพยากรท่ีมีอยูอยางรูคณุ คา โดยการใชทฤษฏี วิธีการทำงานท่ีมีอยูแ ลว
และกรมฯ ไดวางแนวทางไว แทนการพงึ่ พาส่งิ ตาง หรือการดำเนินการเพียงอยา งเดียว แตไดประโยชนหลายอยาง

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3- 4
3.3) ตนแบบเผยแพรความรู (Prototype and role model) ตนแบบเผยแพรความรู หมายถึง การที่โครงการฯ
สามารถคดิ คนแนวทางปฏิบตั ิ ทฤษฎี หลกั การทำงาน ขน้ึ มาเพ่ือตอบสนองกับบริบทของโครงการฯ ของตนเอง

“....น้ำเปนสิ่งสำคัญท่ีสุด ในงานเกษตรกรรม แมดินจะไมดีบาง หรือมีอุปสรรคทางดานอ่ืน ๆ ถา
แกป ญหาในเรอ่ื งแหลงนำ้ ท่ีใชใ นการเพาะปลกู ไดแลว เรอื่ งอืน่ ๆ ก็จะพลอยดขี ้ึนตามมา...”

(พระราชดำรัส ของพระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลดุลยเดช)
โครงการชลประทานสุโขทัย คำนงึ ถึงทรัพยากรน้ำ ซ่ึงเปนทรพั ยากรธรรมชาติที่มีความสำคญั กับชวี ิตของ
เกษตรกร ไมวาจะเปนเพ่ือการอุปโภค – บริโภค เพื่อการเกษตร เพื่อการอุตสาหกรรม ซึ่งโครงการฯ ไดมีการ
กำหนดนโยบายการบริหารจดั การน้ำชลประทานโดยใหเกษตรกรมสี วนรวมดานการสงน้ำและบำรงุ รกั ษา เพ่อื เปน
การเสริมสรางความเขมแข็งขององคกรผูใชน้ำฯ เกษตรกรผูใชน้ำ ไดรับน้ำอยางทั่วถึงและเปนธรรม และการ
บริหารจัดการเนนใหทุกภาคสวนของชุมชนรูถึงคุณคาของน้ำ ใชน้ำอยางประหยัด เพื่อใหทรัพยากรน้ำมีใช
อยางท่ัวถึง เกิดประสิทธิภาพอยางเต็มที่ มีความสมดุลท้ังปริมาณและคุณภาพ ซ่ึงในการพัฒนาและการใช
ประโยชนจ ะตอ งใหเปนไปในลักษณะควบคูไปกับการอนุรักษและฟนฟูใหมีความย่ังยืน ไมส้ินเปลือง หรือทำลาย
สภาพแวดลอม

การเสรมิ ฝายชะลอนำ้ (ชวั่ คราว) เพือ่ กักเกบ็ นำ้ ไวใ ชใ นการเกษตรชวงฤดแู ลง และลดผลกระทบในฤดนู ำ้ หลาก

สมาชกิ ลุม ผใู ชน ำ้ ฯ รวมกันทำฝายเก็บกกั น้ำไวใชใ นฤดแู ลว

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3- 5

การบรหิ ารจดั การนำ้ และการบำรุงรักษา

3.1 วธิ ีการรับทราบ/รับรู/คำนวณปริมาณนำ้ ตนทนุ ในการจดั สรรน้ำ หรอื การระบายนำ้ ในแตละฤดูกาล
การบริหารจัดการนำ้

โครงการชลประทานสุโขทัย มีการบริหารจัดการชลประทาน โดยมุงเนนการใชประสิทธิภาพการ
ชลประทาน และเพ่ิมพ้ืนที่ชลประทาน โดยปรับเปลีย่ นการพัฒนาเชิงปริมาณเปนเชิงคณุ ภาพดวยยุทธศาสตรการ
บรหิ ารจัดการน้ำชลประทานโดยเกษตรกรมีสว นรว มอยางบูรณาการ และนำเทคโนโลยมี าเพิ่มประสิทธิภาพในการ
ปฏิบัติงาน โดยมีขบวนการที่สำคัญท่ีสุด คือการสงเสริมใหเกษตรกรผูใชน้ำมีสวนรวมในการบริหารจัดการน้ำ
ชลประทาน รวมถึงการมีสวนรวมขององคกรปกครองสวนทองถ่ิน และหนวยงานอ่ืนท่ีเกี่ยวของ ในรูปแบบการ
บริหารจัดการชลประทานโดยเกษตรกรมีสวนรวม ดานการสงน้ำและบำรุงรักษา (Participatory Irrigation
Management of the Operation and Maintenance : PIM) ซ่ึงนำไปสูการจัดสรรน้ำและบำรุงรักษาอยางมี
ประสิทธิภาพและประสิทธิผลเพื่อประโยชนแกเกษตรกร ดังคำกลา วท่ีวา “กรมชลประทาน งานเพอื่ แผนดนิ ไทย”

โครงการชลประทานสุโขทัย มกี ารบริหารจดั การนำ้ ชลประทานทุกระดับของโครงการชลประทาน โดยให
เกษตรกรหรอื ผใู ชน้ำชลประทาน เขามามสี ว นรว มในการตัดสนิ ใจ บริหารจัดการ และ ดำเนินงานกิจกรรมดานการ
สง น้ำและบำรุงรักษาโดยเกษตรกรมีสวนรว ม 14 ข้ันตอน มี 3 ระดับดังน้ี

1. การบริหารจัดการน้ำระดับโครงการฯ คณะกรรมการจัดการชลประทาน หนวยงานราชการระดับ
จังหวัด อำเภอ องคกรปกครองสวนทองถ่ิน เกษตรกร รวมบริหารจัดการน้ำชลประทานกับฝายสงน้ำและ
บำรงุ รกั ษาที่ 1 ตัง้ แตขัน้ ตอน การวางแผน การสง นำ้ และการบำรงุ รักษา

2. การบริหารจดั การน้ำในระดับคลองสงน้ำ ประธานกลมุ บรหิ ารการใชน้ำชลประทาน รวมกัน บริหาร
จดั การน้ำชลประทานภายในคลองสงน้ำเพือ่ นำไปสูร ะบบแปลงนา

3. การบริหารจัดการน้ำในระดบั แปลงนา เปนการดำเนินการจดั การน้ำในระดบั แปลงนา โดยมีหัวหนา
กลมุ พื้นฐานเปน ผนู ำ สมาชิกของแตล ะครู ว มกนั บรหิ ารจดั การนำ้ กนั เอง

ขันตอนการบริหารจดั การนํา

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3- 6

การวางแผนการสงนำ้

(1) นโยบายและแนวทางการวิเคราะหป รมิ าณนำ้ ตนทนุ (ROS) ในภาพรวมของโครงการทม่ี อี างเกบ็ น้ำ
และในกรณีไมมีอางเกบ็ น้ำใหวิเคราะหหาน้ำทา เพอ่ื การบรหิ ารจัดการ

การวางแผนการจัดสรรน้ำจะพจิ ารณาวางแผนในพื้นทร่ี ับผิดชอบของโครงการ แบงออกเปน 2 ฤดู คือ ฤดู
ฝน และฤดูแลง โดยคำนึงถึงจำนวนพ้ืนที่เพาะปลูกและปริมาณน้ำตนทุนท่ีมีอยูตามความตองการ ระยะเวลาการ
ปลูกพืชและชนิดของพืชท่ีปลูก โดยเกษตรกรมีสวนรวมในการพิจารณาวางแผนการปลูกพืช เพื่อนำมาวาง
แผนการสง น้ำใหสอดคลองกบั ปรมิ าณน้ำตน ทุน ตลอดชว งฤดูกาลเพาะปลูกและมีการตรวจสอบติดตามผลการสง
น้ำวา เปนไปตามแผนหรือไม
1.การบรหิ ารจัดการอางเก็บนำ้

ใชวธิ ีการทำสมดุลของนำ้ ในอา งเก็บกักน้ำ เปน การหาคำตอบลวงหนาหรืออาจจะเรียกวาเปนการทำบัญชี
น้ำ ผลลัพธท่ีไดคอื ปรมิ าณน้ำท่ีมีอยูในอางเก็บน้ำท่ีชวงปลาย การพิจารณาตามสภาวะของปริมาณน้ำไหลเขาและ
ออกจากอางเก็บน้ำ ปริมาณนำ้ ไหลลงอาง (Inflow) ความตองการใชนำ้ (Demand)การประเมินความตองการน้ำ
ในแตล ะกจิ กรรม และสมดลุ น้ำ (Water Balance Simulation) คอื การจำลองระบบอางเกบ็ น้ำ โดยมีเกณฑด ังน้ี

เกณฑ วิธกี าร
Rule โคง ปฏบิ ัตกิ ารอา งเก็บน้ำ
Curve ในฤดูฝน ควรระบายน้ำออกจากอางเก็บน้ำ โดยใหพรองน้ำจากอางเก็บน้ำท่ีระดับต่ำกวา Upper Rule

Curve (URC) ที่ความเส่ียงตาง ๆ เพ่ือใหสามารถรองรับน้ำท่ีจะไหลลงอางเก็บน้ำได โดยวิธี Vacancy
Minimum Storage Requirement Rule Curve ปริมาณน้ำในอางเก็บน้ำจะเต็มอางพอดีเมื่อสิ้นสุดฤดูฝน
และปริมาณน้ำในอา งเก็บนำ้ จะแหงพอดเี มอ่ื ส้นิ สดุ ฤดูแลง
ในฤดูแลง ควรรักษาปรมิ าณน้ำในอา งเก็บนำ้ ไมใหต ่ำกวา Lower Rule Curve (LRC) ท่ีความเสยี่ งตา ง ๆ
เพื่อปอ งกันปญหาน้ำแหง อา งเกบ็ น้ำ ซ่ึงในการดำเนนิ งานของแตล ะฝา ยสงนำ้ ฯ จะใชค วามเส่ียงไมเ กิน 5 %
เพอ่ื ปองกันการขาดแคลนน้ำทม่ี า : คูม ือการปฏบิ ตั ิงาน (Work Manual) เลม ท่ี 9/16 คมู อื การจดั ทำโคง
ปฏิบตั ิการอางเก็บนำ้ (Reservoir Operation Rue Curves), สงิ หาคม 2554
ROS การวเิ คราะหน ำ้ ตน ทนุ โดยใช ROS (Reservoir Operation Study)
1. เปรยี บเทยี บความตองการใชน ำ้ กับปรมิ าณน้ำตนทุน
2.คำนวณพ้นื ทเ่ี ปา หมายการสง นำ้ โดยใชขอมลู กรณตี า งๆประกอบ
3.วเิ คราะห ศักยภาพการสงนำ้ ของระบบชลประทาน
4.กำหนดขอบเขตพนื้ ที่เปาหมาย ชนิดพชื และทางเลือก
5. กำหนดรปู แบบและวิธกี ารสงนำ้ ในเขตฝายสงน้ำฯ แตล ะฝา ยฯ เสนอสำนกั งานชลประทานท่ี 4
ท่มี า : คมู อื การปฏิบตั งิ าน (Work Manual) เลม ที่ 5/16 คมู อื การวางแผนการใชนำ้ จากอางเกบ็ น้ำ (Reservoir
Operation Study), สงิ หาคม 2554

เอกสารเกณฑการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3- 7

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3- 8

การวเิ คราะหน ้ำตนทนุ โดยใช ROS
โครงการอางเก็บนำ้ แมมอก ฤดแู ลง (2562/2563)

2.การบริหารจดั การนำ้ ทา ในกรณีไมม ีอา งเกบ็ นำ้

เกณฑ วิธีการ
1. การประเมินน้ำ
คำนวณปรมิ าณนำ้ ทา
ตนทุนจากนำ้ ทา 1. กำหนดจุดสถานีวัดน้ำ Y14 (บา นดอนระเบยี ง) อ.ศรสี ชั นาลยั เปน จดุ วัด
(Side Flow) การไหลของแมนำ้ ยมในแตล ะเดือนตลอดชวงฤดกู าลสงน้ำ
2.การเปรียบเทียบกบั สถติ นิ ำ้ ทา ยอ นหลังของสถานวี ัดนำ้ Y14
2. การวิเคราะหน้ำ 3.วเิ คราะหค วามนาจะเปน ของปรมิ าณนำ้ ในแมน ้ำยม
ตน ทุน โดยใช ROS
(Reservoir Operation 1. เปรยี บเทยี บความตองการใชน ำ้ กับปริมาณน้ำตนทุน
Study) 2. คำนวณพ้ืนทเ่ี ปาหมายการสง นำ้ โดยใชข อมลู กรณตี างๆประกอบ
แบบไมมแี หลงน้ำตนทุน 3. วเิ คราะห ศักยภาพการสงน้ำ ของระบบชลประทาน
4. กำหนดขอบเขตพื้นทเี่ ปาหมาย ชนิดพชื และทางเลือก
5. กำหนดรปู แบบและวธิ กี ารสงนำ้ ในเขตโครงการ เสนอโครงการชลประทาน
สโุ ขทัย
ท่มี า : คมู อื การวางแผนการใชน ้ำจากอางเก็บนำ้ (Reservoir Operation Study),

สงิ หาคม 2554

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3- 9
(2) นโยบายในการกำหนดพื้นท่สี งน้ำของโครงการ การปองกันระบบนิเวศนและอุตสาหกรรม /ในโครงการที่
ไมมพี ื้นที่สง น้ำใหพ จิ ารณาการระบายน้ำในเขตพนื้ ทีร่ ับผดิ ชอบ

โครงการชลประทานสุโขทัย ไดกำหนดพ้ืนท่ีสงน้ำของโครงการโดยใชหลักการ Rule Curve มี
วัตถุประสงคเพื่อใชเปนแนวทางในการบรหิ ารจัดการอางเก็บน้ำใหเกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยทำใหสามารถรับ
การเปลี่ยนแปลงทางดานสภาพภูมิอากาศ ซึ่งมีการผันแปรอยูตลอดเวลาไดอยางยืดหยุนและมีประสิทธิภาพ
การนำ Rule Curve ไปประยกุ ต ใชง านสามารถทำไดดงั นี้

1. ในฤดูแลง ควรรกั ษาปรมิ าณน้ำในอางเกบ็ น้ำไมใหต ่ำกวา Lower Rule Curve ทค่ี วาม
เสีย่ งตา ง ๆ เพ่ือปองกนั ปญหานำ้ แหงอา งเกบ็ นำ้

2. ในฤดฝู นควรระบายน้ำออกจากอางเกบ็ นำ้ โดยใหพรองนำ้ จากอา งเก็บน้ำทีร่ ะดับต่ำ
กวา Upper Rule Curve ที่ความเส่ยี งตา ง ๆ เพอื่ ใหส ามารถรองรับนำ้ เพอ่ื ทจ่ี ะไหลลงอางเกบ็ น้ำได

การวิเคราะหนำ้ ตน ทุน โดยใช ROS
ปตร.แมนำ้ ยม (บา นหาดสะพานจนั ทร) ฤดูแลง (2562/2563)

สำหรับการปองกันระบบนิเวศน และอุตสาหกรรมนั้น เน่ืองจากในเขตพ้ืนท่ีโครงการชลประทาน
ไมมีโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ จึงยังไมมีกระบวนการเปนรูปธรรม แตตองเฝาระวังโดยใหเจาหนาที่
แตละฝายสงนำ้ ฯ ดแู ลดา นกายภาพของน้ำดว ย เชน สี กล่นิ ครอบคลุมตา ง ๆ รวมถึงลกั ษณะนิเวศนข องตน นำ้

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3 -10

แนวทางการปรบั ปรุง
1. จัดทำแผนงานการปองกนั ระบบนิเวศน
2. จัดทำคูมือปองกันระบบนิเวศน และเผยแพรประชาสมั พันธต อไป

เอกสารเกณฑการพัฒนาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -11

3.2 การนำปริมาณนำ้ ตนทนุ ท่ีไดร ับมาวางแผนจดั สรรน้ำ/ระบายน้ำ
(1) การจัดทำเกณฑการบริหารจัดการน้ำ เชน Rule Curve หรือเกณฑการบริหารจัดการน้ำทาในกรณี
ไมมีอางเก็บน้ำหรอื อนื่ ๆ

โครงการชลประทานสโุ ขทยั มีการวางแผนการสง น้ำ โดยแบง ออกเปน 2 ฤดู คอื ฤดูฝนและฤดแู ลง โดย
พจิ ารณาจากจำนวนพ้ืนที่การเพาะปลูกและปรมิ าณน้ำตนทุนที่มอี ยูตามความตองการ ระยะเวลาการปลูกพืชและ
ชนิดของพืชท่ีปลูก โดยเกษตรกรมีสวนรวมในการพิจารณาวางแผนการปลูกพืช เพื่อนำมาวางแผนการสงน้ำให
สอดคลองกับปรมิ าณน้ำตนทุน ตลอดชวงฤดูกาลเพาะปลูกและมีการตรวจสอบติดตามผลการสงน้ำวาเปนไปตาม
แผนหรือไม ท้ังน้ี ในการบริหารจัดการน้ำ ตวั แปรสำคญั คือ ฝน-แลง และพื้นที่การเพาะปลูกของเกษตรกรท่ีมาก
เกิน ทำใหการบริหารจัดการน้ำไมเปนไปตามแผนที่วางไว ดังน้ันฝายสงน้ำฯ จะตอ งติดตามผลการสงน้ำตลอด
ฤดกู าลสงนำ้ และ เตรียมพรอ มสำหรับการปรับแผนการสง นำ้ ใหเ หมาะสมกบั สถานการณปจจุบัน

เกณฑ วิธีการ

1. การประเมนิ นำ้ คำนวณปรมิ าณนำ้ ทา

ตนทนุ จากน้ำทา 1. กำหนดจดุ สถานีวัดน้ำ Y14A (ในเขตอำเภอศรีสชั นาลัย) เปนจุดวัดการไหล

(Side Flow) ของแมนำ้ ยมในแตละเดอื นตลอดชว งฤดูกาลสงน้ำ

2.การเปรยี บเทียบกบั สถติ ิน้ำทายอ นหลงั ของสถานีวัดน้ำ Y14

3.วิเคราะหค วามนา จะเปน ของปริมาณน้ำในแมน ้ำยม

2. การวเิ คราะหน้ำ 1. เปรียบเทียบความตองการใชนำ้ กบั ปรมิ าณนำ้ ตน ทนุ

ตน ทุน โดยใช ROS 2. คำนวณพ้นื ท่เี ปาหมายการสง น้ำ โดยใชข อ มลู กรณตี างๆประกอบ

(Reservoir Operation 3. วเิ คราะห ศักยภาพการสง น้ำ ของระบบชลประทาน

Study) 4. กำหนดขอบเขตพนื้ ท่เี ปาหมาย ชนดิ พืช และทางเลือก

แบบไมม แี หลง น้ำ 5. กำหนดรูปแบบและวธิ กี ารสง นำ้ ในเขตโครงการ เสนอโครงการชลประทาน

ตนทุน สโุ ขทัย

ทมี่ า : คูมือการวางแผนการใชนำ้ จากอางเก็บนำ้ (Reservoir Operation

Study), สิงหาคม 2554

เอกสารเกณฑการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -12

การวิเคราะหปรมิ าณน้ำตนทนุ
การประเมนิ น้ำ ตน ทนุ จากนำ้ ทา (Side Flow)

เอกสารเกณฑการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3 -13

(2) การวางแผนและการดำเนนิ การตรวจสอบคาสมั ประสทิ ธขิ์ องอาคารชลประทานหลกั ในโครงการ
การตรวจสอบคา สมั ประสิทธ์ขิ องอาคารชลประทาน เพื่อความถูกตองในการคำนวณปริมาณนำ้ ผาน สราง

ความสัมพันธระยะเปดบาน กับคา สัมประสิทธิ์ของอาคารชลประทาน การคำนวณปริมาณน้ำที่ไหลในคลอง
ชลประทาน และผานอาคารชลประทานตา ง ๆ นับวามีความสำคัญในการปฏบิ ัติงานสงน้ำ ตราบใดที่การคำนวณ
ปริมาณนำ้ ยังไมถกู ตองยอ มทำใหแผนการสงน้ำท่ีกำหนดไวไมอ าจบรรลุเปา หมาย และทำใหการสงน้ำในปริมาณที่
ถูกตองแกพ ื้นท่ีเพาะปลูกตาง ๆ เปนไปไดยาก โดยท่ัวไปปรมิ าณน้ำท่ีไหลผานอาคารชลประทานจะคำนวณไดดวย
สูตรสำเร็จ (Empirical Formula) ของอาคารแตละประเภท โดยอาศัยการทราบคาความแตกตางของระดับน้ำ
ทางดานเหนือน้ำกับทางดานทายน้ำระยะเปดบาน และความกวางของบานอาคารชลประทาน ปริมาณน้ำท่ีผาน
อาคารจะมีการแปรผันไปนอกจากองคประกอบท่ีกลาวมาแลว ยังขึ้นอยูกับคาสัมประสิทธิ์การไหลของน้ำ
(Discharge Coefficient, C) ผานอาคารชลประทาน ซึ่งจะรวมถึงคาสัมประสิทธ์ิความฝด ชนิดของชองทางน้ำ
เขา-ออก และลักษณะการเปด-ปดบานระบาย การตรวจวัดปรมิ าณน้ำผานอาคารนั้น ๆ เพื่อเปนการสอบเทียบ
(Calibrate) ใหไดคาสัมประสิทธิ์ท่ีแทจริงของอาคาร เพ่ือใหการสงน้ำมีความถูกตองเหมาะสมเปนไปตามความ
ตอ งการของเกษตรกร

ทั้งนี้เปนไปตามคูมือการปฏิบัติงาน (Work Manual) เลมที่ 14/16 การวัดปริมาณน้ำในคลองสงน้ำ
ชลประทานและการสอบเทยี บอาคารชลประทาน, สิงหาคม 2554

ผลการการตรวจสอบคา สัมประสทิ ธิ์อาคาร

อาคารทอ ระบายนำ้ ปากคลองสงน้ำสายใหญ คา สัมประสิทธ์ิ C = 0.311

ฝงขวา (RMC) สตู รท่ีใชใ นการคำนวณปริมาณนำ้ Q = 0.311 A 2 ℎ

อาคารทอระบายนำ้ ปากคลองสง นำ้ สายใหญฝ ง คาสมั ประสิทธิ์ C = 0.208

ขวา (LMC) สตู รทีใ่ ชในการคำนวณปริมาณนำ้ Q = 0.208 A 2 ℎ

จากผลการตรวจวดั คา สัมประสิทธิ์
 ในคร้ังแรก ทำใหทราบวาปริมาณนำ้ ท่ีเปดออกไมเ ปนไปตามแผนการสงนำ้ ซ่ึงไดคานอยกวาปริมาณน้ำ
ท่ีออกแบบไว เนื่องจากคลองสงน้ำสายใหญทั้งสองสายมีวัชพืชและตะกอนดินคอนขางมาก จึงได
ประสานงานกบั คณะกรรมบรหิ ารกลมุ ผใู ชน้ำ ใหด ำเนนิ การกำจัดวัชพชื และขุดลอกตะกอนดนิ ออก
 ในครั้งทสี่ อง ดำเนินการตรวจซ้ำ ผลทไ่ี ดป ริมาณน้ำท่ีเปดออกเปนไปตามแผนการสงน้ำ ซ่งึ ใกลเ คยี งกับ
ปรมิ าณนำ้ ทอ่ี อกแบบ

ผลการดำเนินงาน
ปรมิ าณนำ้ ท่เี ปดออกตามระยะการเปด บานมีคาใกลเคยี งกันการออกแบบไว ดงั กราฟแสดงความสมั พันธ

ของคา C และระยะเปดบาน H/Go โดยที่ R2 มีคาระหวา ง 0.80 - 1.00 ดังสมการ

Y = -24.771x +13.466 คา่ R2 = 0.8631

นำสมการความสัมพนั ธ มาคำนวณและจดั ทำตารางแสดงปริมาณนำ้ ไหลผานทอ ระบายนำ้ ท่รี ะยะเปดบานตา งๆ

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -14

แนวทางการปรับปรุง
1. แจง ใหเ กษตรกรทำความสะอาดคคู ลองสงน้ำใหดีกวา เดิม แลวทำการตรวจคาสมั ประสทิ ธซ์ิ ้ำ
2. ซอ มแซมคลองสงนำ้ ดาดคอนกรีตและอาคารบงั คับน้ำตางๆใหอยูในสภาพปกติ เพื่อใหการสงน้ำมี
ประสิทธิภาพเปนไปตามแผนการสง น้ำทคี่ ำนวณไว

ทศิ ทางการดำเนินงาน
1. สอบเทยี บอาคารชลประทาน โครงการอา งเกบ็ น้ำใหครบทกุ คลองทอี่ ยใู นความรับผิดชอบ
2. สอบเทียบอาคารชลประทาน โครงการชลประทานขนาดกลางท่ีรับผิดชอบใหครบทุกแหง ภายใน

ป 2560
ความเช่อื มโยง

1.นำผลตารางแสดงปริมาณน้ำไหลผานอาคารท่ีระยะปดบานตางๆ ไปใหกับฝายสงน้ำและบำรุงรักษา
เพื่อใชในการปฏิบัติงานในพ้ืนที่ และตรวจวัดปริมาณน้ำท่ีจัดสรร ตามขั้นตอนท่ี 9 ของกระบวนการสงน้ำและ
บำรุงรกั ษา 14 ขั้นตอน ท้งั นี้เพื่อใหทราบถึง ปรมิ าณน้ำทีจ่ ัดสรรหรอื สงในระดับตางๆ และปรมิ าณความสญู เสียใน
ระดบั ตางๆ

2. นำผลการสอบเทียบอาคารชลประทาน เสนอสำนักชลประทานที่ 4
3. กรณกี ารสง น้ำใหพื้นทีเ่ พาะปลูกไมเตม็ ศักยภาพ เนอ่ื งจากโครงสรา งทางวิศวกรรมของอาคาร
ชลประทาน ดำเนนิ การแจงสำนักชลประทานท่ี 4 เพ่ือพจิ ารณาความเหมาะสมตอไป
โครงการชลประทานสุโขทัย มีแผนการสอบเทียบอาคารชลประทาน (การตรวจสอบคาสัมประสิทธิ์ของ
อาคารชลประทานหลกั ) จำนวน 21 แหง

แผนการสอบเทยี บอาคารชลประทาน (การตรวจสอบคาสัมประสิทธิ์ของอาคารชลประทานหลัก)
โครงการชลประทานสโุ ขทยั สาํ นกั ชลประทานที่ 4

ท่ี โครงการ ท่ีตง้ั งบประมาณป พ.ศ.2557 หมายเหตุ
ตาํ บล อําเภอ
1 โครงการประตูระบายน้าํ บานยางซาย หมูท่ี จงั หวัด ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.
- ปตร.บานยางซาย
- ทรบ.ปากคลองตนขอ 5 ยางซ าย เมอื ง สุโขทัย
- ทรบ.ปากคลองบานหลุม 3,8 ปากแคว เมือง สุโขทัย
- ทรบ.ปากคลองบางหวาน 4 ยางซ าย เมอื ง สุโขทัย
2 ยางซ าย เมือง สุโขทยั
2 โครงการทงุ ทะเลหลวง(แกมลิง)
- ปตร. ขนาด 2- 6.00 x 7.00 กม. 0+200 6 ปากแคว เมือง สุโขทัย
(คลองทางไม-วังทองแดง)
- ปตร. ขนาด 2- 5.00 x 6.00 กม. 0+535 5 บานกลวย เมอื ง สุโขทัย
(คลองระบายน้ํา DR)
1 ศรีครี ีมาศ ครี ีมาศ สุ โขทัย
3 โครงการอา งเกบ็ นา้ํ คลองขางใน 1 ศรีคีรีมาศ ครี ีมาศ สุโขทยั
- อาคารบังคบั นํ้าปากคลองฝงซาย LMC ขนาด  1.00 ม.
- อาคารบังคับน้ําปากคลองฝงซาย RMC ขนาด  1.00 ม. 1 ตล่ิงชัน บานดาน สุโขทัย
ลานหอย
4 โครงการอา งเก็บนาํ้ หวยแมกองคา ย 9 สุ โขทยั
- อาคารทอสงน้ํา ขนาด  1.00 ม. 6 ในเมอื ง สวรรคโลก สุ โขทยั
9 ปากมุ เกาะ สวรรคโลก สุ โขทยั
5 ปตร.แมนํ้ายม ( บา นหาดสะพานจันทร ) 9 สุ โขทยั
ปตร.คลองหกบาท 10 ในเมอื ง สวรรคโลก สุ โขทยั
ปตร.กม. 5+668 ในเมอื ง สวรรคโลก
ปตร.คลองตะครอ 7 ปากนํ้า สวรรคโลก
ปตร.คลองลัด ( กม. 16+600 ) 4
9 กลางดง ทงุ เสลี่ยม สุ โขทยั
6 โครงการอา งฯ แมมอก ไทยชนะศกึ ทุงเสลี่ยม สุ โขทยั
ทรบ.เหมืองนา 7 สุ โขทยั
ทรบ.ทา ไมแดง 7 เขาแกว ทงุ เสล่ียม
ทรบ.ชั ยมงคล 7 ศรี สมบู รณ ลําปาง
เวียงมอก เถิน ลําปาง
อาคารบังคับน้ํา River Outlet ขนาด 0 1.50 ม. เวยี งมอก เถิน ลําปาง
อาคารบังคบั นํ้าปากคลองฝงซาย LMC ขนาด 0 0.60 ม. เวียงมอก เถิน
อาคารบังคับน้ําปากคลองฝงซาย RMC ขนาด 0 0.60 ม.

7 โครงการอา งฯ หว ยทาแพ 12 บานแกง ศรีสัชนาลัย สุโขทยั
อาคารบังคบั น้ําปากคลอง RMC 10 บานตึก ศรีสัชนาลัย สุโขทยั

8 โครงการฝายศรเี ชลยี ง
ทรบ. ปากคลอง ฝายศรีเชลียง

เอกสารเกณฑการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -15

(3) การจดั ปฏทิ ินการปลกู พืช/การจัดทำแผนการระบายนำ้ ในพื้นท่ี โดยแปลงนำ้ ฝนเปนน้ำทา

จังหวัดสุโขทัยมีปริมาณน้ำตนทุนไมแนนอน เน่ืองจากไมมีแหลงเก็บกักน้ำขนาดใหญในลุมแมน้ำยม
เม่ือถึงฤดูฝนปริมาณน้ำในแมน้ำยมมีมาก และไหลหลากเขาทวมพ้ืนที่เพาะปลูกที่เปนท่ีราบลุม กอใหเกิดความ
เสียหายเปนบริเวณกวาง แตเมื่อเขาสฤู ดูแลงปริมาณน้ำในแมน้ำยมลดลง อยา งตอเน่ือง และเริม่ แหงขอดต้งั แต
ประมาณเดือนกุมภาพันธเปน ประจำทุก ๆ ป ดังน้ันการวางแผนการปลกู พืชฤดฝู น/ฤดูแลง ตองคำนึงถึงปริมาณ
นำ้ ในแมน้ำยมเปน หลัก ซ่งึ ตอ งวางแผนใหส อดคลอ งกับปรมิ าณน้ำตน ทนุ ทีม่ ีอยู ในแตล ะชวงฤดกู าลเพาะปลูก

ฤดกู าลเพาะปลูก แผนจดแั ผสนรกรารนจาํดั ชส่รวรงนฤ้าํ ชดวูฝงนฤดฝู น 255-6ฤ-ดแู ฤลดูแง้ ลง 2556//2557โโคครงกกาารรชชลปลรปะทราะนทสาโุ ขนทสัยุโขทยั
ฤดูฝน พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. หมายเหตุ
ฤดแู ลง
1 พ.ค.-15 ก.ย.
1 พ.ย.-15 เม.ย.

 สำหรับฤดฝู น โครงการชลประทาน จะจัดการบริหารนำ้ ฝนใหเกิดประโยชนส งู สดุ
 สำหรับฤดูแลง โครงการชลประทาน จะเก็บกักนำ้ ในชวงฤดูฝนตามอางเก็บน้ำ และแหลงน้ำธรรมชาติ

ตา ง ๆ เพือ่ ไวใชใ นชวงฤดแู ลง จะเปน การชวยบรรเทาภยั แลง ใหก บั เกษตรกรได

การกำหนดพ้ืนที่สงน้ำเบื้องตน โครงการชลประทานสุโขทัย ไดใหฝายสงน้ำและบำรุงรักษา
ดำเนินการจัดการประชุมกลุมผูใชน้ำเบื้องตน เพ่ือทำความเขาใจใหกับเกษตรกรไดรบั ทราบปริมาณน้ำที่มอี ยู จะ
จัดสรรน้ำใหกิจกรรมใดบาง เพื่อใหเกษตรกรเขาใจและลดความขัดแยงเรื่องการแยงน้ำ และกำหนดแผนในการ
บำรงุ รักษาอาคารชลประทานรวมกัน พรอ มท้ังกำหนดระยะเวลาการสงน้ำเบื้องตน และ กำหนดเวลาการแจง
ความตองการปลกู พืช โดยฝายสง น้ำและบำรุงรกั ษา ไดจัดทำปฏทิ ินการปลกู พชื โดยแยกตามลกั ษณะทางกายภาพ
ของแตล ะพ้ืนท่คี ือ

1. พ้ืนท่ีลุม ไดแกโครงการที่เปนพ้ืนที่รับน้ำนอง และพื้นท่ีลุมต่ำ ไดแกโครงการทุงทะเลหลวง
(แกมลงิ ) โครงการประตรู ะบายนำ้ บา นยางซา ย โครงการทาฉนวน และโครงการฝายยางบา นกง

2.พ้ืนที่ดอน ไดแกโครงการท่ีอยูใ กลเคยี งบริเวณเขา ไดแกโครงการอางเก็บนำ้ คลองขางใน โครงการอาง
เก็บน้ำหวยแมกองคา ย โครงการประตูระบายน้ำแมน้ำยม (บานหาดสะพานจันทร) โครงการอางเก็บน้ำแมมอก
โครงการฝายศรีเขลียง โครงการอางเก็บน้ำหว ยแมส งู โครงการอา งเกบ็ น้ำหวยทาแพ

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3 -16

3.3 การแจงขาวสารใหผใู ชน้ำทราบท้ังกอนและระหวางสงน้ำ/การแจงขา วสารใหผูรับบริหารและผมู ีสวนไดสวน
เสียในลำ้ นำ้ ทีร่ บั ผดิ ชอบ

โครงการชลประทานสุโขทยั มีการแจง ขา วสารใหผใู ชน ้ำทราบทงั้ กอนและระหวางสงน้ำ หรอื การแจง
ขาวสารใหผ บู รกิ ารและผูมสี วนไดส วนเสยี ในลำน้ำทีร่ ับผดิ ชอบ (สำหรับโครงการไมมีอา งเกบ็ น้ำ)

ฤดกู าล การดำเนนิ งาน ชองทางแจง ขา วสาร
กอ นการ
สงนำ้ - ประสานงานกับหนว ยงานราชการที่ - ประชุมประจำเดอื น ระดบั จังหวดั ระดบั อำเภอ
เกีย่ วขอ งในพืน้ ท่ี ทอี่ าจมผี ลกระทบ ระดับทอ งถ่นิ
ระหวา ง - หนงั สือราชการ
การสงน้ำ - แจงใหประธานกลุมผูใชน ้ำ หรอื หวั หนา - ตดิ ปายประชาสัมพนั ธทท่ี ำการกลมุ ผูใชน ำ้
กลุม ผูใชนำ้ ตามพน้ื ทต่ี า ง ๆ ใหทราบ ที่ทำการผใู หญบ า น ท่ีทำการ อบต.
ปอ งกันและ ขา วสาร แผนการสงนำ้ และการระบาย - หอกระจายขาวประจำหมบู า น
บรรเทาภัย น้ำ - วทิ ยชุ มุ ชน
- ตดิ ตามออกตรวจเย่ียมกลุมผใู ชนำ้ - เจาหนา ทฝ่ี า ยฯ พบปะกับกลมุ ผใู ชนำ้ โดยตรง
จากนำ้ - ตรวจสอบการสง น้ำวา เปนไปตาม - แจง หอกระจายขาวประจำหมูบาน
แผนการสงนำ้ หรือไม
- ปรับแผนการสงน้ำใหเ หมาะสมตาม - ติดปายประชาสมั พนั ธทที่ ำการกลมุ ผใู ชน ำ้
กิจกรรมเพาะปลูก และพืน้ ท่ีเพาะปลูก จริง ท่ีทำการผใู หญบ าน ท่ีทำการ อบต.
ตลอดฤดูกาลสงนำ้ - หอกระจายขา วประจำหมบู าน
- วิทยุชุมชน
กรณีน้ำแลง - ประชมุ กลมุ ผใู ชนำ้
- รว มประชมุ กลุมผใู ชน ำ้ เพอ่ื ชแ้ี จงทำ - ติดปายประชาสัมพนั ธท ท่ี ำการกลมุ ผูใชน้ำ
ความเขาใจ และตกลงลดพ้ืนทกี่ าร ทที่ ำการผใู หญบ า น ท่ที ำการ อบต.
เพาะปลูกรวมกัน - แจกแผนพับประชาสมั พนั ธฯ
- ประชาสมั พนั ธใ หใชน้ำอยา งประหยดั - หอกระจายขาวประจำหมบู า น
- วางแผนจัดสรรนำ้ ใหเหมาะสมกับ - วิทยุชมุ ชน
สภาพพนื้ ทอี่ ยา งมปี ระสิทธภิ าพ
กรณนี ำ้ หลาก
- วางแผนปฏบิ ตั ิการเตรยี มความพรอ ม
- แจงประชาชนในพน้ื ท่ีทราบ
- แจงขอ มูลขาวสารของกรมอตุ ุวิทยา
- แจงสถานการณน ำ้ ใหเ ปน ปจจุบัน

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -17
ปา ยประชาสมั พนั ธเ ตรยี มรับมอื ภัยแลง และปายขอความรวมมอื งดทำนาปรงั ตอ เน่ือง

ปา ยประชาสัมพนั ธการสงนำ้ ฤดูฝน ป 2563

เอกสารเกณฑการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3 -18

การรายงาน การประสานงาน และการแจงขา วสารหนวยงานท่เี ก่ียวของในภาวะวิกฤต
โครงการชลประทานสุโขทัย มีการรายงาน แจงขาวสาร และประสานงาน ใหกับหนวยงานท่ีเกี่ยวของ

ทราบ ในภาวะวกิ ฤตทเี่ กดิ ขน้ึ โดยโครงการชลประทานดำเนินการ ดังน้ี

การตดิ ตามสถานการณ
1. การจดั ต้งั คณะทำงาน ศนู ยป ระมวลวเิ คราะหส ถานการณ

- คำสงั่ แตงตงั้ คณะทำงานศูนยป ระมวลวิเคราะหส ถานการณนำ้
- มกี ารจดั เจาหนาทปี่ ระจำศูนยใ นชวงวกิ ฤต

การรายงาน
1. การรายงานสถานการณนำ้

- รายงานสถานการณนำ้ ประจำวัน ปกติ (ทกุ วนั เวลา 08.30 น.)
- รายงานสถานการณน ำ้ ประจำสปั ดาห (ทกุ วนั ศกุ ร กอนเวลา 12.00 น.)
- รายงานสถานการณนำ้ ในชว งวกิ ฤต (ทุกวนั ตามเวลาทก่ี ำหนด) จนกวา สถานการณจะเขาสสู ภาวะ

ปกติ
2. การแจงขาวสาร ประสานงานหนว ยงานทเ่ี ก่ียวขอ ง

- สถานการณน ำ้ ทว ม
- สถานการณน ำ้ แลง
- ปริมาณน้ำทา – นำ้ ฝน (กรณเี กิดภัยพบิ ตั )ิ
การรายงานสถานการณต าง ๆ ท่ีเกดิ ขึ้น โครงการชลประทานสุโขทยั จะรายงานใหผวู า ราชการจงั หวดั สุโขทยั ทราบ
เพ่ือแจงเตือนใหกับหนวยงานท่เี กย่ี วของทราบ และไดด ำเนินการแจง เตือนใหกับประชาชนในพนื้ ทแี่ ละทองถ่ิน ทราบ
พรอ มทั้งไดรายงานใหศูนยป ระมวลฯ กรมชลประทาน สำนักชลประทานท่ี 4 และโครงการชลประทานฯ โครงการสง
นำ้ ฯ ทเี่ กี่ยวของหรอื อาจมผี ลกระทบทราบดวย

การประสานงานหนว ยงาน
โครงการชลประทานสโุ ขทัย 055-611112 http://ridceo.rid.go.th/sukhothai/
สำนักงานชลประทานที่ 4 http://irrigation.rid.go.th/rid4/index.html
ศนู ยอุทกวิทยาภาคเหนือตอนลา ง http://hydro-2.com/
ศนู ยป ระมวลวเิ คราะหส ถานการณน ้ำกรมชลประทาน http://wmsc.rid.go.th/
สำนักงานปองกันภยั จงั หวดั สโุ ขทัย 055-612415 http://61.19.54.141/sti/index.php
จงั หวัดสโุ ขทัย/อำเภอ/เทศบาล/ตำบล/หมบู าน
ผา นหอกระจายขาว/ วิทย/ุ โทรศัพท
องคก รปกครองสว นทอ งถิ่น
องคกรผใู ชนำ้ ชลประทาน
ภาคเอกชน และประชาชนท่ัวไป

เอกสารเกณฑการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -19

3.4 การควบคมุ การสงน้ำในระดับตา ง ๆ / การควบคมุ การระบายน้ำในระดับตาง ๆ

โครงการชลประทาน มีการตรวจสอบควบคุมการสงน้ำ โดยใหฝายสงน้ำและบำรุงรักษา มีการควบคุม
การสงน้ำใหถึงเกษตรกรตามแผนที่วางไว โดยเจาหนาท่ีฝายฯ จะใหความรูเ รื่องการควบคุมการสงน้ำ ฝกอบรม
เกษตรกรใหรูจักการทำงานของระบบและการใชน้ำชลประทานอยางประหยัดและถูกวิธี ซึ่งมีวิธีการสงน้ำ 2 วิธี
ตามความเหมาะสมในแตละพื้นที่ และ แตล ะชว งเวลา ดังนี้

การสงน้ำ

1. สงนำ้ ตลอดเวลา เปน การสงนำ้ ใหแ กพ ืน้ ท่ตี ลอดเวลา ซึ่งจะมีน้ำนอนคลองสง น้ำ

(Continuous Flow Method) ตลอดเวลา เกษตรกรผใู ชน ำ้ สามารถใชน้ำไดต ลอดเวลาตามความ

ตอ งการ แตม ีขอเสียคอื เกษตรกรจะขาดวนิ ยั การใชน ้ำ

2. สงน้ำแบบรอบเวร วิธีการสง น้ำแบบนม้ี ีขอดีทสี่ ำคญั คอื ชว ยใหการกระจายน้ำระหวา งตน

(Rotation) คลอง กลางคลอง ปลายคลอง ดขี น้ึ ทำใหเกษตรกรทีอ่ ยูปลายคลอง

ไดร บั นำ้ ตามสิทธทิ ค่ี วรจะไดร ับมากข้นึ สามารถควบคมุ เกษตรกรทใี่ ช

นำ้ เกนิ กวาท่ีควรจะไดรบั ไดง า ย

การควบคมุ

1. สงเจาหนาทอ่ี อกไปตรวจสอบพืน้ ท่ี และตดิ ตามการสง น้ำในพื้นท่ีของโครงการทร่ี ับผิดชอบสม่ำเสมอ

2. ตดิ ตอ ประสานงานกับหัวกลมุ ผูใชน ำ้ อาสาสมัครชลประทานท่ีปฏิบัตงิ านประจำพืน้ ที่

3. จัดใหมเี จา หนาท่ตี ดิ ตามการสง น้ำเปนระยะ

นายยงยส เนยี มทรพั ย ผอู ำนวยการสว นแผนงาน สำนักงานชลประทานท่ี 4 พรอมนายธนารักษ บุณยเกียรติ
หวั หนา ฝายติดตามและประเมินผล นางสาวณัฏฐณชิ า มีสอาด หวั หนา ฝา ยโครงการพเิ ศษ นายพงศกร จารุชาต

วศิ วกรชลประทานปฏบิ ตั ิการ นายธนพล มณเฑียรรตั น วศิ วกรชลประทานปฏบิ ตั กิ าร และผเู ก่ียวขอ ง
ลงพน้ื ท่ีตดิ ตามความกา วหนางานกอ สรางอาคารบงั คับนำ้ คลองตาเลน ตำบลปากน้ำ อำเภอสวรรคโลก
จังหวดั สโุ ขทัย และโครงการปรบั ปรุงคลองยมเกา ปากนำ้ พรอมระบบระบายน้ำ ระยะที่ 1 ตำบลปากนำ้

อำเภอสวรรคโลก จงั หวัดสโุ ขทัย (15 มี.ค. 64)

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -20

การติดตามและประเมินผลการสงน้ำและการปลูกพชื
1. เจาหนาทีข่ องฝายสงน้ำฯ ตดิ ตามวาการสงน้ำเปน ไปตามแผนหรือไม พบปญ หาดา นใดบาง
2. ตดิ ตามสถานการณท ี่ผิดปกติ และมผี ลตอ การสง นำ้ เชน ฝนตกหนกั

การรายงานผล
เมื่อมีการสงน้ำตามแผนแลว เจาหนาท่ีฝายสงน้ำฯ จัดทำขอมูลเก่ียวกับพ้ืนท่ีที่ไดรับน้ำ ปริมาณน้ำที่สง

เพ่ือเปน ขอ มูลการจดั ทำตัวชวี้ ดั ตาง ๆ รวมถึงปญหาท่ีเกิดข้ึนในพนื้ ท่จี รงิ จดั ทำเปน รูปเลม / File เสนอตอ สชป.4
ตอไป

โครงการชลประทานสุโขทัย มีการตดิ ตามและประเมินผลการสงน้ำ ในเขตพ้ืนที่โครงการชลประทานท่ี
รับผิดชอบ ดังน้ี

แนวทางการดำเนนิ งาน มาตรการและนโยบาย
- มกี ารจัดทำแผนงานท่ชี ดั เจน เพอื่ เปนกรอบในการปฏบิ ัติงาน
- เตรียมความพรอ มโดยเตรียมการลวงหนา กอ น
- จดั ทำแผนงานเปดโอกาสใหผ รู บั บริการ ผมู ีสวนไดสว นเสยี ไดแ สดงความคิดเห็นและแสดงความตองการ

เพือ่ ลดปญหาความขัดแยง และเปนการ บูรณาการ
- มีการตดิ ตาม และประเมินผลสำเร็จ และผลความกาวหนา เปนระยะ
- ปรับปรุงแผนงานเพ่ือใหเ หมาะสมกับสถานการณ สภาพปญหาและความตองการ
- ถายทอดและสื่อสารไปยงั เจาหนา ทภี่ ายในโครงการ และผบู ังคบั บัญชา
- มกี ารประสานงานตดิ ตามกับหนวยงานท่ีเก่ยี วของอยางสม่ำเสมอ
- มีการพัฒนาบุคลากรใหมคี วามรู ความสามารถสงู ขนึ้ ขณะเดียวกันกม็ อบหมายใหมีผูร ับผิดชอบชดั เจน

โครงการชลประทานสุโขทัย มขี น้ั ตอนและวธิ ีการในจดั เกบ็ ขอ มูล การติดตามและประเมินผลการ
เพาะปลูกในพื้นท่ีโครงการฯ ดังนี้

1. ประชุมรวมกับกลมุ ผใู ชนำ้ เพ่ือวางแผนการปลูกพืชและการสงน้ำ กำหนดพืน้ ท่ีเปาหมายใหเหมาะสม
กับน้ำตนทุนที่มีอยูแลว รวบรวมความตองการเพาะปลูกพืชฤดูฝน – แลง เพื่อประกอบการวางแผนการปลูกพืช
และจัดทำรายงานสง กรมฯ

2. ประสานขอมลู ผลการปลกู พืช แตล ะ ฝสบ.คป. ในเขตพน้ื ที่ชลประทานแตล ะโครงการฯ
3. รวบรวมและรายงานความกาวหนาการเพาะปลกู การเก็บเกยี่ วประจำสัปดาหและจดั ทำรายงานสง กรมฯ
4. สำรวจเก็บสถิตผิ ลผลิตการปลูกพชื ในฤดฝู น โดยการตงั้ แปลงและเกบ็ ตวั อยางขา วนาป รวบรวม
สรปุ ผลผลติ และจดั ทำรายงานสงกรมฯ
5. สำรวจการปลูกพชื ในฤดูฝน - แลง โดยการสัมภาษณเ กษตรกร รวบรวมสรุปผลผลติ และจัดทำ
รายงานสง กรมฯ

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

วิธีเลือกขอมูล 3 -21

การจดั เกบ็ ขอ มูล 1. ขอมลู ดา นอตุ วุ ิทยา-อุทกวทิ ยา – นำ้ ทา นำ้ ฝน
กำหนดรอบการ 2. ขอมลู ดานการชลประทานและเกษตรชลประทาน – แผนผลการจัดการนำ้ (สงน้ำ
จัดเกบ็ ขอมลู
และระบายน้ำ) – แผน/ผลการเพาะปลูก ขอมลู ผลผลิต
3. ขอมลู ดา นการสงเสรมิ การมสี ว นรว ม – การดำเนนิ งานท่เี กี่ยวขอ งกบั เกษตรกร/

ผูมสี วนไดสว นเสยี
4. ขอ มูลรายงานตามตัวชว้ี ัดคำรบั รองการปฏบิ ัติราชการฯ
1. การบันทกึ ภายในของโครงการฯ ในกระดาษทำการ / คอมพวิ เตอร แลวจัดสง

ทางโทรสาร, E-mail ,ไปรษณีย
2. การบนั ทึกเขาระบบฐานขอมูลสวนกลางของกรมฯ หรือหนวยงานที่เก่ียวของผา น

ระบบเครือขา ย Internet โดยตรง
1. การกำหนดเวลาไวอยา งแนนอน เชน รายวนั , รายสปั ดาห, รายเดือน, รายไตร

มาส, ราย 6 เดอื น, รายป
2. การทบทวนตรวจสอบที่สอดคลองกับสถานการณ เชน ในกรณีการระบายน้ำ

ในชว งทมี่ ีความวกิ ฤตอาจตองติดตามขอ มลู ท่ตี อ เนื่องเปน รายช่ัวโมง เปน ตน

การรายงานผลการเพาะปลูกพืชประจำสปั ดาห (กรมชลประทาน)

เอกสารเกณฑก ารพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3 -22

การรายงานสถานการณน ำ้ ประจำวนั (สชป.4)

การรายงานสถานการณน้ำ ประจำวนั (ศนู ยป ระมวลวิเคราะหสถานการณ กรมชลประทาน4)

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -23

3.5 การดำเนินงานปอ งกนั และบรรเทาภัยจากน้ำหรือสภาวะวิกฤต (น้ำทวม/นำ้ แลง/นำ้ เสีย)
การดำเนินงานปอ งกันและบรรเทาภยั จากน้ำในพ้นื ท่โี ครงการ

สาเหตขุ องอุทกภัย พื้นท่จี งั หวัดสุโขทยั ตอนกลางและตอนใตเ ปนท่ีราบและราบลุม คลายทองกระทะ ลักษณะ

การเกิดอุทกภัย คือ น้ำทว มขัง – น้ำลนตล่ิง กรณีมีฝนตกชุกในพ้ืนที่จะระบายน้ำออกไมทนั ทำใหเกิดน้ำทวมขัง
และจากลักษณะทางกายภาพของแมน้ำยม มีความจุลำน้ำ ความลาดเททอ งน้ำแตกตางกันมากดังแสดงในรูป เมื่อ
เกิดฝนตกชุกในพ้ืนที่ลุมน้ำยมตอนบน ไดแกจังหวัดพะเยา นาน ลำปาง และแพร ปริมาณน้ำท่ีไหลเขาสูจังหวัด
สุโขทัย จะเออลนตลิ่งเขาทวมที่อยูอาศัย และพื้นท่ีการเกษตรเปนบริเวณกวาง ตั้งแตอำเภอสวรรคโลก ศรีสำโรง
เมอื งสโุ ขทัย ครี มี าศ และกงไกรลาศ เปนประจำทุก ๆ ป

ความกว้างลํานาํ ระดบั ตลงิ / ปริมาณนําไหลผ่าน แ ม น้ ำ ย ม มี ค ว า ม จุ วิ ก ฤ ต ล ด ห ลั่ น ไ ป ใ น แ ต ล ะ ช ว ง
Y14A มปี ริมาณไหลผา นพื้นที่ ดังน้ี
อ.ศรีสัชนาลยั 11.30 ม. / 1,965 ม.3/ วนิ าที เขตเทศบาลเมืองศรสี ัชนาลยั 1,965 ม.3/วนิ าที
(บา นแมส ำเหนือ) เทศบาลเมืองสวรรคโลก 1,130 ม.3/วินาที
เทศบาลเมอื งศรีสำโรง 690 ม.3/วินาที
180 ม. Y.6 อ.ศรีสัชนาลยั 10.00 ม. / 2,300 ม.3/ วนิ าที (บานแกง ) และเทศบาลเมืองสโุ ขทัย 510 ม.3/วินาที ตามลำดบั
ซึ่งลำน้ำตอนลางจะมีความจุคอนขางนอยเมื่อเทียบ
ปตร. หาดสะพานจันทร์ อ.สวรรคโลก 12.62 ม. / 1,800 ม.3/ วนิ าที กับลำน้ำตอนบน และความลาดชันของทองลำน้ำ
ตอนลางตั้งแต อ.ศรีสำโรงลงมาลาดชันนอยกวา
140 ม. Y.3A อ.สวรรคโลก 11.00 ม. / 1,130 ม.3/ วนิ าที ตอนบน ดังน้ันเมื่อฝนตกมีปริมาณมากทางตอนบน
น้ ำ ใ น ล ำ น้ ำ ช ว ง บ น จ ะ ไ ห ล ล งม า สู ต อ น ล า งอ ย า ง
110 ม. Y.33 อ.ศรีสําโรง 10.40 ม. / 690 ม.3/ วนิ าที รวดเร็วเมื่อไหลมาเจอสภาพความลาดชันของลำน้ำท่ี
คอนขางราบในชวงตอนลาง และความจุของลำน้ำ
82 ม. Y.4 อ.เมือง 7.15 ม. / 510 ม.3/ วินาที นอยกวาตอนบนมาก จึงทำใหน้ำเออลนตลิ่งเขา
ทว มพืน้ ทตี่ อนลา งเปน ประจำทุกป
ปตร. บ้านยางซ้าย อ.เมือง 7.00 ม. / 630 ม.3/ วนิ าที
ด้านท้าย ปตร.บ้านยางซ้าย รับได 300 ม.3/ วนิ าที

เอกสารเกณฑก ารพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565

3 -24

1. เตรยี มความ กอ นน้ำมา
พรอม
 จดั ตั้งศนู ยป ระมวลวิเคราะหแ ละติดตามสถานการณนำ้ เพ่อื บรหิ ารขอมูลสถานการณน ำ้
2.การเฝาระวัง แจง หนว ยงานท่เี กีย่ วของและประชาสัมพนั ธใ หท ราบทาง Internet
ระดับน้ำและ
พน้ื ทเี่ สย่ี งภัย  บรกิ ารจัดการน้ำในอา งเก็บน้ำขนาดกลาง โดยใช ROS และ Operation Rule หรอื ใหม ี
ปรมิ าณน้ำคงเหลือในอา ง ไมเกนิ 30% - 40% ของความจุ เพ่ือเตรยี มรองรับปรมิ าณนำ้
ในชวงฤดฝู น

 การคาดการณแ ละตดิ ตามสภาวะทางกรมอุตวุ ิทยา – อุทกวิทยา เฝา ระวงั พืน้ ทีเ่ ส่ียงภยั
และการบริหารน้ำหลาก

 จัดเตรยี มยานพาหนะ เคร่อื งสูบนำ้ เคล่อื นทีฯ่ ใหพ รอม เพ่อื เตรยี มรับสถานการณน้ำไดทันที

 ตรวจสอบสภาพอาคารชลประทานพรอมเครื่องกวานบานระบายและอุปกรณตางๆ ท่ี
เกย่ี วขอ งใหอ ยใู นสภาพมน่ั คงแข็งแรงพรอ มใชงาน

 การซอ มแซมบำรงุ รักษา ขดุ ลอกและกำจดั วชั พืชในคลองชลประทาน เพอ่ื ใหการระบายน้ำ
ไดสะดวกรวดเร็ว

 การสงเสรมิ กระสอบทรายกอสรา งคันดนิ เพอ่ื เพิ่มประสทิ ธภิ าพอาคารชลประทานทยี่ งั ไมม ี
ศกั ยภาพเพียงพอ

 ประสานงานศนู ยป ฏิบัตกิ ารเครือ่ งจกั รกลที่ 2 จงั หวดั พษิ ณุโลก เพื่อขอรบั การสนบั สนนุ รถ
ขุดประจำที่ประตรู ะบายน้ำบา นยางซาย และประตรู ะบายน้ำแมน ำ้ ยม (บานหาดสะพาน
จันทร) ในการจดั เกบ็ สวะทม่ี าติดกบั บานระบายน้ำ

1. ติดตามขา วสารและตรวจสอบสภาพอากาศจากกรมอุตวุ ิทยาทกุ วนั ผานทางเวบ็ ไซด
www.tmd.go.th

2. ตดิ ตามสถานการณน้ำทา แมน ำ้ ยมทุกวัน ตามสถานีวัดนำ้ ตาง ๆ สำนกั อุทกวทิ ยา
และบรหิ ารน้ำกรมชลประทาน

3. รายงานระดับนำ้ ทุกสถานวี ดั นำ้ ทกุ วนั เวลา 06.00 น. และ 18.00 น.
4. แจง ขาวใหประชาชนในพ้ืนที่ใหทราบผา นทาง หอกระจายขา ว วทิ ยชุ ุมชน เตรียมรับ

กับสถานการณน ำ้ ทวม และลดผลกระทบท่ีจะเกิดขึน้ กับชวี ิต และทรัพยส ิน

เอกสารเกณฑการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การโครงการชลประทานสโุ ขทยั ประจำป 2565

3 -25

1.กำหนด 2.ระหวางน้ำมา
แนวทางการ
ปฏิบัตอิ ยาง 1. กำหนดระดบั ของอทุ กภัยและการเตรยี มการรบั มอื ในแตล ะระดับ
ชดั เจน 2. กำหนดพน้ื ท่รี องรับน้ำ/ระบายน้ำ กรณีระดบั อุทกภยั อยูในข้นั วิกฤต
2.บริหารจัดการ 3. กำหนดผรู ับผิดชอบควบคมุ การระบายน้ำ จากแมน้ำยมเขา สูคลองสาขาตา งๆ
น้ำทาในแมน ้ำ
ยม รวมท้งั อาคารชลประทานที่ใชระบายนำ้

3.การเตอื นภัย การบรหิ ารจัดการน้ำทาในแมน้ำยม ไมใหเกินความจุลำน้ำทีไ่ หลผาน เพ่ือปองกัน/บรรเทาไมให
และระดบั วิกฤต น้ำเออ ลน ตลงิ่ เขาทวมในเขตชุมชนทอ่ี ยูอาศยั โดยดำเนินการดงั น้ี
กรณีท่ี 1 ปริมาณน้ำแมน้ำยมไหลเขาจังหวัดสุโขทัย ณ สถานีวดั น้ำ Y 14A อัตราการไหล ไมเกิน
4. การบรรเทา 600 ลบ.ม./วินาที ระบายลงทา ย ปตร.แมน ำ้ ยม ทงั้ หมด ตามธรรมชาติ (Gravity)
ภัย กรณที ่ี 2 ปริมาณน้ำแมน ำ้ ยมไหลเขาจังหวดั สุโขทัย ณ สถานวี ดั น้ำ Y 14A อัตราการไหล 600 -
900 ลบ.ม./วนิ าที

ให ปตร.แมน ้ำยม ชะลอการไหลลงสูดานทาย และพจิ ารณาปรมิ าณน้ำเดิมที่ไหลอยใู นลำ
น้ำยมครั้งท่ีผานมากอนหนา (Base Flow) มาประกอบในการระบายลงสู ดานทาย ปตร.แมน้ำยม
โดยดำเนินการคขู นาน เพื่อไมใหเ กินความจุลำน้ำ ณ สถานีวัดน้ำ Y4 (หนาจวนผวู า ฯ)
กรที่ 3 ปรมิ าณน้ำแมน้ำยมไหลเขาจังหวัดสุโขทัย ณ สถานีวัดน้ำ Y 14A อัตราการไหล มากกวา
900 ลบ.ม./วนิ าที

ดำเนินการเชนเดียวกับ กรณีท่ี 2 โดยจะเพ่ิมการผันระบายน้ำเขาคลองหกบาท ลงสู
คลองยม – นาน และคลองแมน้ำยมสายเกา เปนปริมาณสูงสุด 250 ลบ.ม./วินาที ซึ่งอาจจะมี
ผลกระทบกบั พืน้ ทเ่ี พาะปลกู ในเขตจังหวดั อตุ รดติ ถและพิษณุโลกบาง
หมายเหตุ ในการระบายน้ำผาน ปตร.แมน ้ำยม ครัง้ ตอ ๆ ไป จากคร้งั แรก จะตองพจิ ารณา
ปริมาณน้ำใน แมน ำ้ ยมดา นทา ย ปตร. ตามสถานีตา ง ๆ (Y 3 A Y 33 และ Y 4) วา มปี รมิ าณนำ้
อยแู ลว เทาใด มาประกอบ ในการระบายน้ำที่ ปตร.แมน ำ้ ยม เพอื่ ไมใหเกนิ ความจทุ ่ีจะรับได

โครงการชลประทานสุโขทัยไดวิเคราะหความสัมพันธของระดับน้ำและระยะเวลาการไหลของ
แมน ำ้ ยม ท่สี ถานวี ัดนำ้ ทาตาง ๆ ในแมน ้ำยม ชว งจากจงั หวัดแพรถงึ จงั หวัดสโุ ขทัย จำนวน
8 สถานี พรอ มทง้ั กำหนดสถานที ีใ่ ชเ ฝาระวัง และเตือนภยั น้ำทวมในจงั หวดั สโุ ขทัย ท่สี ถานี
Y.14A บานแมสำเหนือ อำเภอศรสี ชั นาลัย จังหวดั สโุ ขทยั

1. เปน ศนู ยขอ มลู ขา วสาร รายงานสถานการณนำ้ ในพ้นื ที่
2. ชวยเหลอื อำนวยความสะดวกแกผูประสบภยั และใหบริการเคร่อื งสูบนำ้
3. ประสานงานกับหนว ยงานทเ่ี กยี่ วของ ขอสนับสนนุ กำลังคนในการบรรจแุ ละเสริม

กระสอบทรายตามชุมชนตางๆ ขอสนบั สนนุ เครื่องจักรกลรถแบ็คโฮ ในการจำกัด
สวะทีข่ วางทางนำ้ จากองคการสวนทอ งถ่นิ เปนตน

เอกสารเกณฑการพัฒนาคุณภาพการบริหารจดั การโครงการชลประทานสุโขทยั ประจำป 2565