SKEMA BUKU PRAKTIS A KSSM T4

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4
MEMBINA KONSEP
1. (a) Rajah di bawah menunjukkan sejenis haiwan yang bergerak dengan rangka hidrostatik.

Namakan dua jenis otot yang terlibat dalam pergerakan haiwan ini [2 markah]
Jenis otot: Otot lingkar dan otot membujur
(b) Rajah menunjukkan tiga contoh haiwan yang mempunyai rangka dalam.

Haiwan yang [6 markah]
mempunyai rangka

dalam

Kaji setiap contoh di atas dan bina konsep rangka dalam

Maklumat Kucing, ikan dan burung adalah contoh-contoh haiwan yang mempunyai
(1 markah) rangka dalam.
✓ Terdiri daripada tulang atau rawan
2 ciri sepunya ✓ Berfungsi untuk menyokong berat badan haiwan
(2 markah)
Buaya
1 contoh lain
(1 markah) Ketam

1 bukan contoh Rangka dalam adalah rangka yang terdiri daripada tulang atau rawan dan
(1 markah) berfungsi untuk menyokong berat badan haiwan.

Konsep sebenar
(1 markah)

(c) Badan haiwan seperti udang, kala jengking dan ketam dilapisi dengan lapisan keras kitin berlilin atau
cangkerang. Pada pendapat anda, apakah kepentingan lapisan keras ini kepada haiwan?
[4 markah]
• Menyokong berat badan haiwan.

• Mengekalkan bentuk badan haiwan.

• Melindungi organ dalaman haiwan.

• Sebagai tapak bagi perlekatan otot.

101

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BIDANG PEMBELAJARAN

BAB 7 : KOORDINASI BADAN

TAHAP TAFSIRAN
PENGUASAAN

1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai koordinasi badan.

2 Memahami koordinasi badan dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut

3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai koordinasi badan dan dapat melaksanakan
tugasan mudah

4 Menganalisis pengetahuan mengenai koordinasi badan dalam konteks penyelesaian
masalah mengenai kejadian atau fenomena alam

5 Menilai pengetahuan mengenai koordinasi badan dalam konteks penyelesaian masalah
dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan

Mencipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai nutrisi dan

6 teknologi makanan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan
atau dalam melaksanakan satu tugasan dalam situasi baru secara kreatif dan inovatif

dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat

*Sumber DSKP SAINS TINGKATAN 4

102

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BAB 7: KOORDINASI BADAN

7.1 Sistem Endokrin Manusia

Pankreas Pituitari Testis Adrenal Ovari Tiroid
Pituitari
1 Tiroid
2 Adrenal
3 Pankreas
4
5 Ovari
6 Testis

KELENJAR HORMON FUNGSI
Ovari
Testis Estrogen dan Estrogen : mengawal perkembangan ciri-ciri seks sekunder
Pituitari Progesteron perempuan / mengawal kitar haid / Merangsang perkembangan
Adrenal folikel (ovum)
Tiroid Progesteron : Merangsang kelenjar susu menghasilkan susu /
merangsang perkembangan dinding uterus bagi penempelan zigot

Testosteron Merangsang perkembangan dan kematangan testis / mengawal
perkembangan ciri-ciri seks sekunder lelaki

Hormon • Menggalakkkan pertumbuhan otot dan pemanjangan tulang
pertumbuhan / • Merangsang aktiviti kelenjar lain (oleh itu ia digelar Kelenjar
ACTH / TSH /
induk)
LH / LTH • Merangsang pengeluaran susu untuk ibu hamil
• Mengawal kuantiti air yang diserap semula dalam ginjal
Adrenalin • Mengawal tumbesaran

Tiroksina Mempercepatkan degupan jantung, Meningkatkan kadar
pernafasan, meningkatkan aras glukosa dalam darah, membesarkan
saiz anak mata.

• Mengawal pertumbuhan fizikal
• Mengawal perkembangan mental
• Mengawal kadar respirasi dan metabolisme badan

103

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4
KETIDAKSEIMBANGAN HORMON

KELENJAR KESAN KEKURANGAN HORMON KESAN BERLEBIHAN HORMON

Ovari Ciri seks sekunder perempuan terencat Fetus gugur sebelum cukup bulan
Kitar haid tidak normal

Testis Perkembangan organ-organ seks dan Perkembangan organ-organ seks

ciri-ciri seks sekunder terencat dan ciri-ciri seks sekunder terencat

Pituitari Kekerdilan / Air yang diserap oleh Kegergasian /Air kencing menjadi
ginjal kurang pekat

Adrenal Kebolehan mengatasi tekanan Menyebabkan tekanan darah tinggi
Tiroid kurang
Menyebabkan tiroid membengkak /
Pertumbuhan terbantut / Kadar metabolisme meningkat /
Perkembangan mental terencat / Menjadi terlalu aktif /
Menjadi kurang aktif Meningkatkan kadar degupan
jantung

7.2 Gangguan kepada Koordinasi Badan

• Maksud dadah: Bahan kimia yang boleh mempengaruhi minda, mengubah fungsi badan, perasaan

dan kelakuan pengguna
• Penyalahgunaan dadah: Pengambilan dadah tanpa nasihat atau arahan ____d_o_k__to_r_______ secara

berlebihan dengan tujuan untuk mencari _k_e_p_u_a_s_a_n_/_k__es_e_r_o_n_o_k_a_n_
• Cara pengambilan: dihisap, ___d_is_u_n_t_ik____, _____d_ih_i_d_u_______ dan ____d_i_m_a_k_a_n____

JENIS DADAH CONTOH DADAH KESAN PENGAMBILAN
Penenang
• Candu • Kurangkan tekanan jiwa
Perangsang • Heroin • Menyebabkan mengantuk
Inhalan • Morfina • Melambatkan gerak balas terhadap rangsangan
• Barbiturat
Halusinogen • Meningkatkan kadar metabolisme badan
• Amfetamina • Penagih berasa gembira dan aktif
• Metamfetamin
• Menyebabkan halusinasi
• Pelarut • Merosakkan otak, peparu dan ginjal
• Bahan gas • Menyebabkan khayalan (halusinasi)
• Menjejaskan koordinasi otot
• Ketamin • Menyebabkan terdengar suara-suara dan
• LSD (dietilamida asid
terlihat objek yang tidak wujud
lisergik)

104

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

Lambat bergerak balas
terhadap rangsangan

Menyebabkan gangguan Kesan Boleh bertindak ganas
persepsi, halusinasi dan ilusi penyalahgunaan

dadah

Menyebabkan penyakit
pembawa maut seperti AIDS

Menyebabkan pengecutan otak

KESAN PENGAMBILAN Menyebabkan kecacatan fetus
ALKOHOL KE ATAS

KESIHATAN MANUSIA

Menyebabkan sirosis hati dan
ulser perut

7.3 Minda yang Sihat

Ciri-ciri individu yang mempunyai minda yang sihat

Boleh berfikir dan Mampu Berfikiran terbuka dan Bertanggung jawab
membuat pertimbangan menaakul tidak emosional

yang wajar

Faktor-faktor yang mempengaruhi kesihatan minda

Penyalahgunaan Tekanan mental Penuaan Kecederaan
dadah pada otak

Kepentingan mempunyai minda yang sihat

Meningkatkan Mengurangkan Mengurangkan Memajukan
produktiviti kos perubatan masalah sosial negara

105

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN OBJEKTIF Apakah kesan yang dihadapi oleh seseorang
1. Rajah menunjukkan kelenjar endokrin bagi sekiranya kelenjar P ini mengalami kerosakan?
A Tekanan darah meningkat
seorang remaja lelaki. Dia tidak menunjukkan ciri- B Aras gula dalam darah meningkat
ciri seks sekunder seorang lelaki seperti rakan- C Kadar metabolisme badan berkurang
rakannya yang lain. D Ciri seks sekunder tidak berkembang

Antara organ A, B, C dan D, yang manakah 4. Antara padanan koordinasi saraf dan
tidak berfungsi dengan baik? koordinasi endokrin yang berikut, yang
2. Rajah menunjukkan kesan ketidakseimbangan manakah betul padanannya ?
hormon dalam badan manusia.
Koordinasi Koordinasi

Saraf Endokrin

A Kesan jangka Kesan jangka
panjang pendek

B Gerak balas Gerakbalas serta
lambat merta

Kawasan Kawasan sasaran
C sasaran yang yang terhad

luas

Terdiri Terdiri daripada

D daripada kelenjar tanpa

neuron (saraf) duktus

5. Ali terserempak dengan seekor ular tedung.
Degupan jantungnya tiba-tiba bertambah, kadar
pernafasannya meningkat dan dia bergegas lari
meninggalkan tempat tersebut. Kelenjar endokrin
yang manakah terlibat dengan situasi ini?

Antara kelenjar endokrin berikut, yang manakah A
B
menyebabkan kesan itu?

A Adrenal B Pankreas

C Testis D Pituitari

3. Rajah menunjukkan satu daripada kelenjar
endokrin dalam badan manusia.

C

D

106

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

6. Seorang lelaki menghidap penyakit diabetes 9. Seorang pekerja perempuan mengalami masalah
mellitus yang kronik dan beliau perlu menyuntik sukar untuk tidur dan kuat selera makan. Selain
insulin mengikut jadual yang ditetapkan oleh itu, dia juga kerap berpeluh dan sentiasa berasa
doktor. Antara kelenjar-kelenjar endokrin panas walaupun berada dalam keadaan rehat.
berikut, yang manakah gagal berfungsi dengan Apakah punca utama kepada masalah kesihatan
baik di dalam badan lelaki tersebut? pekerja tersebut?
A Pankreas A Berlebihan hormon estrogen
B Kelenjar tiroid B Berlebihan hormon tiroksina
C Kelenjar adrenal C Berlebihan hormon progesteron
D Kelenjar pituitari D Berlebihan hormon pertumbuhan

7. Rajah menunjukkan ovari sebelah kiri seorang 10. Maklumat berikut menunjukkan kesan-kesan
wanita yang mengandungi cyst. Doktor sejenis dadah kepada seseorang.
menasihati beliau untuk membuang ovari
tersebut bagi mengelakkan risiko yang lebih • Melambatkan pergerakan impuls saraf
buruk terhadap kesihatan beliau pada masa akan • Menyebabkan rasa mengantuk dan kurang
datang.
cemas

Antara dadah-dadah berikut, yang manakah
memberikan kesan seperti di atas.
A LSD
B Ketamin
C Barbiturat
D Amfetamina

11. Baca pernyataan di bawah.

Pada pendapat anda, apakah yang akan berlaku Pengambilan dadah ini secara berterusan boleh
kepada wanita tersebut sekiranya ovari sebelah menyebabkan komplikasi teruk termasuk sakit
kanan pula ditumbuhi cyst dan terpaksa
dibuang? mental. Dalam beberapa kejadian, penagih
A Proses ovulasi terhenti sanggup melakukan kekerasan termasuk
B Kadar metabolisme dan denyutan jantung membunuh sama ada membabitkan keluarga

meningkat sendiri termasuk ibu bapa.
C Pertumbuhan dan perkembangan mental dan
Antara jenis dadah berikut, yang manakah
fizikal terbantut menerangkan kesan seperti di atas?
D Glukosa berlebihan di dalam badan tidak
A Inhalan
dapat ditukarkan kepada glikogen B Penenang
C Perangsang
8. Maklumat berikut menunjukkan penyakit- D Halusinogen
penyakit yang disebabkan oleh pengambilan
suatu bahan secara berlebihan 12. Minda yang sihat dan koordinasi badan yang
baik penting dalam menjalani kehidupan yang
• Radang usus sihat, gembira dan sejahtera. Antara aktiviti-
• Ulser perut aktiviti berikut, yang manakah menyumbang ke
• Sirosis hati arah minda yang tidak sihat

Apakah bahan yang dimaksudkan A Diet yang seimbang
A Nikotin B Penyalahgunaan dadah
B Alkohol C Keseimbangan hormon
C Kafein D Gotong-royong membersihkan kawasan
D Marijuana
sekolah

107

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN STRUKTUR (BAHAGIAN B)
1. Rajah menunjukkan sistem endokrin seorang wanita.

(a) (i) Namakan kelenjar P.

Pankreas [1 markah]

(ii) Terangkan kepentingan hormon yang dirembeskan oleh P dan kesannya sekiranya kurang
dirembeskan.

• Kepentingan: mengawal aras gula dalam darah.
• Kesan kekurangan hormon: menyebabkan kencing manis / diabetes

2 markah]

(b) Rajah menunjukkan seorang lelaki yang mempunyai ciri ketinggian yang tidak normal disebabkan
ketidakseimbangan hormon di dalam badannya.

Berdasarkan pernyataan di atas, bagaimanakah hormon memberikan fungsi kepada ciri ketinggian
seseorang?

Hormon pertumbuhan dirembeskan oleh kelenjar pituitari untuk mengawal pertumbuhan
badan. Kekurangan hormon ini menyebabkan kekerdilan

[2 markah]

(c) Kelenjar yang manakah akan merembeskan hormon apabila seseorang dikejar oleh seekor anjing?

Kelenjar adrenal [1 markah]

108

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN ESEI
(MEMBINA KONSEP)

1. (a) Terangkan dengan ayat anda bagaimanakah hormon bertindak dalam koordinasi badan.
[2 markah]

• Hormon dirembeskan dalam kuantiti yang sedikit ke dalam aliran darah
• Hormon bertindak dengan cara merangsang tisu atau organ sasaran untuk

menjalankan fungsi yang spesifik.

(b) Rajah di bawah menunjukkan tiga contoh kelenjar endokrin dalam badan manusia.

Kelenjar pituitari

Kelenjar adrenal Kelenjar Kelenjar tiroid
endokrin

Kaji setiap contoh di atas. Terangkan bagaimana kamu boleh membina satu konsep kelenjar
endokrin berdasarkan maklumat yang diberikan di dalam rajah.

[6 markah]

Maklumat Kelenjar pituitari, kelenjar adrenal dan kelenjar tiroid adalah
(1 markah) contoh-contoh kelenjar endokrin.

2 ciri sepunya ✓ Tidak mempunyai duktus
(2 markah) ✓ Merembeskan hormon ke dalam aliran darah

1 contoh lain Pankreas / Ovari / Testis
(1 markah)

1 bukan contoh Saraf
(1 markah)

Konsep sebenar Kelenjar endokrin adalah kelenjar yang tidak mempunyai duktus

(1 markah) dan merembeskan hormon ke dalam aliran darah.

(c) Dalam situasi seorang lelaki yang dikejar anjing, terangkan kesan-kesan yang dialami oleh lelaki
tersebut apabila kelenjar endokrinnya merembeskan hormon secukupnya.
[4 markah]

• Rembesan hormon adrenalin oleh kelenjar adrenal menyebabkan peningkatan denyutan
jantung, kadar pernafasan, tekanan darah, aras glukosa darah dan kadar metabolisme.

• Kesannya jantung mengepam lebih banyak darah untuk membekalkan lebih banyak
oksigen dan glukosa ke otot.

109

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4 [2 markah]
2. (a) Terangkan dua kesan penyalahgunaan dadah terhadap sistem saraf

Kesan penyalahgunaan dadah terhadap sistem saraf:
• Lambat bergerak balas terhadap rangsangan
• Menyebabkan gangguan persepsi, halusinasi dan ilusi
(b) Rajah di bawah menunjukkan jenis-jenis dadah.

Penenang

Halusinogen Dadah Perangsang

Kaji setiap jenis dadah di atas dan bina konsep tentang dadah

[6 markah]

Maklumat Jenis-jenis dadah adalah penenang, halusinogen dan perangsang
(1 markah)

2 ciri sepunya ✓ Digunakan untuk mengubati penyakit
(2 markah) ✓ Boleh menyebabkan ketagihan

Konsep Awal Bahan yang digunakan untuk mengubati penyakit dan boleh
(1 markah) menyebabkan ketagihan adalah dadah

1 contoh lain Inhalan
(1 markah)

Konsep sebenar Dadah adalah bahan yang digunakan untuk mengubati penyakit dan

(1 markah) boleh menyebabkan ketagihan

(c) Dadah digunakan secara meluas dalam bidang perubatan untuk meredakan kesakitan. Namun
penyalahgunaan dadah untuk tujuan-tujuan tertentu tanpa nasihat oleh doktor mengundang
pelbagai masalah. Pada pendapat anda, apakah kesan pengambilan dadah secara berlebihan ke
atas kesihatan?
[4 markah]

• Kerosakan hati

• Melemahkan sistem keimunan badan

• Kerosakan otak

• Masalah mental yang teruk

110

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BIDANG PEMBELAJARAN

BAB 8 : UNSUR DAN BAHAN

TAHAP TAFSIRAN
PENGUASAAN

1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai unsur dan bahan.

2 Memahami unsur dan bahan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.

3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai unsur dan bahan serta dapat melaksanakan
tugasan mudah.

4 Menganalisis pengetahuan mengenai unsur dan bahan dalam konteks penyelesaian
masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.

5 Menilai pengetahuan mengenai unsur dan bahan dalam konteks penyelesaian masalah
dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.

Mencipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai unsur dan

6 bahan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam
melaksanakan satu tugasan dalam situasi baru secara kreatif dan inovatif dengan

mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

*Sumber DSKP SAINS TINGKATAN 4

111

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BAB 8 : UNSUR DAN BAHAN

8.1 Asas Jirim

BAHAN ATOM, BAHAN MOLEKUL DAN BAHAN ION

Sifat Atom BAHAN Molekul
Atom Ion Molekul
1. Jenis zarah ion
2. Keadaan bahan pada suhu Pepejal Pepejal, cecair dan gas
pepejal
Bilik Pepejal-bergetar
Cecair- bergerak
3. Pergerakan zarah Bergetar Bergetar
bebas
Gas - bergerak

rawak

4. Daya tarikan antara zarah Daya tarikan logam Daya elektrostatik Daya Van Der Waals yang
yang sangat kuat yang sangat kuat lemah

5. Takat lebur dan takat didih Tinggi Tinggi Rendah

6. Kekonduksian elektrik ▪ Boleh ▪ Tidak boleh ▪ Tidak boleh
▪ Pepejal ▪ Boleh ▪ Boleh ▪ Tidak boleh
▪ Leburan ▪ Boleh ▪ Tidak boleh
▪ Akues/larutan berair ▪ Boleh
▪ Naftalena
Contoh Semua jenis logam ▪ Natrium klorida ▪ Glukosa
▪ Plumbum bromida ▪ Alkohol

8.2 Jadual Berkala Unsur Moden

• Unsur disusun mengikut pertambahan nombor proton__________________

Baris menegak disebut Kumpulan
Baris mendatar disebut Kala
Kumpulan 1 dikenali sebagai Logam alkali
Kumpulan 2 dikenali sebagai Logam alkali bumi
Kumpulan 17 dikenali sebagai Halogen
Kumpulan 18 dikenali sebagai Gas nadir / adi

• Ada 7 kala dan 18 kumpulan

• Unsur dalam kumpulan yang sama : sifat kimia sama

• Sifat unsur dari kiri ke kanan jadual ________b_u_k_a_n__lo_g_a_m______
Berubah dari ____l_o_g_a_m______ separa logam

112

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4
SUSUNAN ELEKTRON UNSUR

Petala Bilangan elektron maksimum
Pertama 2
Kedua 8
Ketiga 18

Unsur Nombor Bilangan elekron Bilangan elekron Bilangan elekron Kaedah
proton penulisan
Sulfur petala pertama petala kedua petala ketiga
Silikon 16 2.8.6
Kalsium 286
14 2.8.4
284
20 2.8.8.2
2 8 10

PEMBENTUKAN ION POSITIF DAN ION NEGATIF
➢ Susunan elektron yang stabil yang mempunyai 2 elektron pada petala pertama dikenali sebagai
duplet
➢ Susunan elektron yang stabil yang mempunyai 8 elektron pada petala terluar dikenali sebagai
oktet
➢ Atom yang menderma atau menerima elektron dikenali sebagai atom neutral
➢ Ion positif terbentuk apabila atom unsur logam menderma elektron.
➢ Ion negatif terbentuk apabila atom unsur bukan logam menerima elektron.

Na - e Na+ O + 2e O-2
113

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

8.3 Isotop
Isotop
• Atom-atom unsur yang mempunyai bilangan proton
yang sama tetapi bilangan neutron yang berbeza
• Sifat kimia sama
• Sifat fizik berbeza

Isotop Bilangan proton Bilangan elektron Bilangan neutron
8 8 8
8 8 9
8 8 10
6 6 6
6 6 7

Perubatan Penjanaan
tenaga elektrik
Pertanian
Industri kertas

Arkeologi dan geologi Kegunaan Isotop Teknologi makanan
dalam Pelbagai

Bidang

114

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN OBJEKTIF 5 Rajah menunjukkan Jadual Berkala yang
1 Rajah menunjukkan struktur suatu atom. tidak lengkap

Apakah nama khas unsur P, Q dan R

Apakah nombor proton, nombor neutron PQ R
dan bilangan elektron atom tersebut?
A Logam Logam
Halogen alkali peralihan
bumi
Nombor Nombor Bilangan
B Logam
proton neutron elektron alkali Logam Halogen
bumi peralihan
A3 3 4

B3 7 3 C Logam
alkali
C4 10 3 Halogen Logam
peralihan
D3 4 3 bumi
Logam
D Logam alkali
peralihan bumi
2 Berdasarkan jadual berikut, manakah Halogen
unsur-unsur yang merupakan isotop?

Unsur Nombor Nombor Nombor 6 Rajah menunjukkan susunan zarah dalam
Nukleon Proton Neutron suatu bahan
E
G 12 6 6
J 13 6 7
L 14 7 7
16 8 8

A E dan L C J dan L
B G dan J D E dan G

3 Berdasarkan jadual berkala berikut,yang
manakah mewakili unsur peralihan?

4 Unsur yang manakah merupakan gas nadir? Manakah antara berikut yang betul?
A Helium A Bahan ini tidak mengalirkan arus elektrik.
B Oksigen B Bahan ini biasanya tidak larut dalam air
C Nitrogen C Bahan ini mempunyai takat didih yang
D Hidrogen
tinggi.
D Bahan tersebut membentuk struktur yang

stabil dengan daya ikatan logam yang kuat

7 Bagaimanakah unsur-unsur dalam jadual
berkala disusun?
A Mengikut bilangan isotop
B Mengikut bilangan proton
C Mengikut bilangan neutron
D Mengikut bilangan nukleon

115

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

8 Jadual menunjukkan sebahagian sifat bagi 12 Rajah menunjukkan buah-buahan yang
unsur X,Y dan Z. diimport dari luar negara.

Unsur Takat Mengkonduksikan
elektrik dalam
lebur
(◦c) Keadaan Keadan
pepejal Cecair

X 115 Lemah Lemah

Y 800 Lemah Baik

Z 2100 Baik Baik

Apakah unsur X, Y and Z? Z Dengan menggunakan kefahaman anda tentang
kegunaan isotop, mengapakah buah-buahan ini
XY Ion tidak mudah rosak dan tahan lebih lama walaupun
Ion diletakkan pada suhu bilik?
A Molekul Atom Atom A Buah-buahan ini disinari dengan sinar
B Atom Molekul Molekul
C Molekul Ion gama
D Ion Atom B Buah-buahan ini disuntik dengan Fosforus-32
C Buah-buahan ini disinari dengan sinar-X
9 Maklumat berikut menunjukkan ciri-ciri D Buah-buahan ini disuntik dengan Natrium-24
suatu bahan R.
13 Rajah menunjukkan penemuan arkeologi rangka
• Mempunyai takat lebur yang rendah manusia raksasa .
• Tidak boleh mengalirkan arus

elektrik

Apakah bahan R?
A Sulfur
B Gangsa
C Aluminium
D Natrium klorida

10 Rajah menunjukkan struktur satu atom
Antara A, B, C dan D yang manakah neutron?

11 Isotop bromin-81 mempunyai 35 proton dalam Apakah radioisotop yang boleh digunakan untuk
atom. Apakah nombor nukleon bagi isotop itu? menentukan usia artifak tersebut?
A 35 A Iodin - 131
B 46 B Karbon - 14
C 81 C Natrium - 24
D 116 D Fosforus – 32

14 Namakan bahan radioaktif yang digunakan di
dalam reaktor nuklear untuk menjana tenaga
elektrik?
A Kobalt – 60
B Karbon – 14
C Fosforus – 32
D Uranium – 235

116

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN STRUKTUR (BAHAGIAN A)
1. Rajah 1.1 dan Rajah 1.2 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kekonduksiaan elektrik bagi

plumbum(II) bromida.

(a) (i) Apakah yang dapat diperhatikan pada Rajah 1.2

Mentol menyala [1 markah]

(ii) Berikan inferens bagi pemerhatian anda di 1 (a)(i)

Mentol menyala kerana ada kekonduksian elektrik [1 markah]

(b) Apakah faktor yang ditetapkan dalam eksperimen ini.

Jisim plumbum (II) bromida / bilangan bateri / bilangan mentol / jenis elektrod [1 markah]

(c) Apakah faktor yang diubah dalam eksperimen ini.

Keadaan plumbum (II) bromida [1 markah]

(d) Nyatakan satu pemboleh ubah bergerak balas untuk eskperimen ini.

Keadaan mentol / kekonduksian elektrik [1 markah]

(e) Leburan Plumbum (II) bromide adalah sejenis bahan ion. Berdasarkan keputusan dalam Rajah di
atas, berikan definisi secara operasi bagi bahan ion.

Bahan ion ialah bahan yang menyebabkan mentol menyala apabila dileburkan / Bahan ion
ialah bahan yang menyebabkan mentol tidak menyala apabila berada dalam keadaan pepejal

[1 markah]

(f) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini.

Leburan plumbum (II) bromida boleh mengkonduksikan elektrik / pepejal plumbum (II)
bromida tidak boleh mengkonduksikan elektrik

[1 markah]

117

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4 [1 markah]
(g) Ramalkan keadaan mentol sekiranya bahan yang digunakan adalah leburan sulfur

Mentol tidak menyala

(h) Tandakan (√) pada petak yang disediakan bahan yang boleh menggantikan Plumbum (II) bromida
dalam eksperimen ini.

Gula Sulfur Natrium klorida

√

[1 markah]

SOALAN STRUKTUR (BAHAGIAN B)
1. Rajah 1.1 menunjukkan struktur suatu atom.

Rajah 1.1 [2 markah]
(a) P dan R adalah zarah subatom. Namakan P dan R [1 markah]
[1 markah]
P : elektron R : proton

(b) P bercas negatif dan R bercas positif. Apakah cas bagi Q?
Neutral

(c) Berapakah nombor nukleon bagi atom ini?
12

(d) (i) Pasangan atom yang manakah adalah isotop? Tandakan (√) bagi jawapan anda dalam kotak yang
disediakan dalan Rajah 1.2 di bawah.

118

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

8P 9P 8P
8N 10N 10N

√√

Rajah 1.2

[1 markah]

(ii) Berdasarkan jawapan anda di (d)(i) , terangkan apa yang anda faham tentang isotop.

Isotop adalah unsur-unsur yang mempunyai nombor proton yang sama tetapi bilangan
neutron / nombor nukleon yang berbeza

[1 markah]

2. Jadual menunjukkan zarah-zarah subatom dalam beberapa atom berlabel V, W, X, Y dan Z.

Atom Nombor proton Nombor nukleon Bilangan elektron Bilangan neutron
V 6 12 6
W 9 19 6 10
X 6 14 9 8
Y 11 23 6 12
Z 17 35 11 18
17

(a) Lengkapkan jadual di atas.

[2 markah]

(b) Pilih sepasang isotop. Terangkan jawapan anda.

V dan X adalah pasangan isotop kerana mempunyai bilangan proton yang sama iaitu 6
dan bilangan neutron / nombor nukleon yang berbeza.

[2 markah]

(c) Lukis struktur atom bagi atom X.

[2 markah]
119

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN ESEI
(MEMBINA KONSEP)

1. (a) Terangkan satu contoh radioisotop dan kegunaannya dalam bidang perubatan.

[2 markah]

Contoh radioisotop Kegunaan
Kobalt-60
Membunuh sel kanser / mensteril alat perubatan.

Natrium-24 Mengesan kedudukan di mana salur darah tersumbat.

Iodin-131 Merawat penyakit tiroid

(Terima satu contoh radioisotop dan kegunaannya dalam bidang perubatan)

(b) Rajah menunjukkan contoh-contoh radioisotop.

Uranium-235 Radioisotop Natrium-24
Fosforus-32 Karbon-14

Kaji setiap contoh di atas dan bina konsep radioisotop [6 markah]

Maklumat Uranium-235, Natrium-24, Fosforus-32 dan Karbon-14 adalah contoh-
(1 markah) contoh radioisotop

2 ciri sepunya ✓ Mempunyai nukleus yang tidak stabil
(2 markah) ✓ Cenderung untuk mereput dan membebaskan sinaran radioaktif

Konsep Awal Bahan yang mempunyai nukleus yang tidak stabil dan cenderung untuk
(1 markah) mereput dan membebaskan sinaran radioaktif adalah radioisotop.

1 contoh lain Iodin-131 / Kobalt-60
(1 markah)
Radioisotop adalah bahan yang mempunyai nukleus yang tidak stabil dan
Konsep sebenar cenderung untuk mereput dan membebaskan sinaran radioaktif
(1 markah)

(c) Sinaran radioaktif digunakan dalam teknologi pemprosesan makanan untuk menjadikan makanan
tahan lebih lama.
Mengapakah sinar gama sesuai digunakan dalam pemprosesan makanan? Berikan alasan untuk
menyokong pendapat anda.
[4 markah]
• Mempunyai kuasa penembusan yang tinggi.

• Dapat membunuh mikroorganisma.

• Menjadikan makanan tahan lebih lama.

• Melambatkan pemasakan buah.

• Melambatkan pertunasan ubi kentang dan bawang.

(Terima 4 ciri / kegunaan sinar gama dalam pemprosesan makanan)

120

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BIDANG PEMBELAJARAN

BAB 9 : KIMIA INDUSTRI

TAHAP TAFSIRAN
PENGUASAAN

1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai kimia industri.

2 Memahami kimia industri dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut.

3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai kimia industri dan dapat melaksanakan
tugasan mudah.

4 Menganalisis pengetahuan mengenai kimia industri dalam konteks penyelesaian
masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.

5 Menilai pengetahuan mengenai kimia industri dalam konteks penyelesaian masalah
dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.

Mencipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai kimia

6 industri dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam
melaksanakan satu tugasan dalam situasi baru secara kreatif dan inovatif dengan

mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

*Sumber DSKP SAINS TINGKATAN 4

121

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BAB 9 : KIMIA INDUSTRI

9.1 Aloi

➢ Aloi adalah hasil campuran sekurang-kurangnya dua unsur logam dan logam atau logam dan bukan
logam.

➢ Kehadiran unsur asing dalam aloi menjadikan atom-atom tidak mudah menggelongsor

antara satu sama lain.
➢ Proses menghasilkan aloi dinamakan pengaloian
➢ Sifat aloi: lebih keras, lebih tahan kakisan

ALOI KOMPOSISI SIFAT KHAS KEGUNAAN
Duralumin Aluminium
Ringan, kuat dan tahan Rangka kapal terbang
Keluli Kuprum kakisan
Gangsa Magnesium
Keluli nirkarat Keras, kuat, tahan kakisan Rangka bangunan, jambatan,
Loyang Mangan kereta api
Piuter Besi
Kuprunikel Kabon Keras, kuat, tahan kakisan Pingat, tugu negara, alat muzik

Kuprum Lebih berkilau, tahan Peralatan dapur seperti pisau, sudu
Timah kakisan dan garfu
Kuat, berkilat dan mudah
Besi dikerjakan Alat muzik, loceng, tombol pintu
Karbon
Kromium Teguh, berkilat, tahan Barangan perhiasan seperti
Kuprum kakisan bekas dan pingat

Zink Tahan kakisan, berkilau Duit syiling
Timah
Antimoni
Plumbum
Kuprum
Kuprum
Nikel

Tujuan pengaloian

Mencegah kakisan/ pengaratan Menambah kekerasan Memperbaiki rupa bentuk
logam logam

Kegunaan aloi superkonduktor

Mesin pengimejan Landasan keretapi
resonans magnetik (MRI) berkuasa tinggi

122

9.2 Kaca dan Seramik PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4
KACA Jenis Kaca

Kaca silika terlakur Kaca soda kapur Kaca borosilikat Kaca plumbum

Komposisi Komposisi Komposisi Komposisi
Silika
Silika Silika Silika
Ciri-ciri Kalsium karbonat Boron oksida Plumbum (II) oksida
▪ Tahan terhadap Natrium karbonat Natrium oksida
Aluminium oksida Natrium oksida
haba Ciri-ciri
▪ Lengai terhadap Ciri-ciri Ciri-ciri
▪ Takat lebur yang ▪ Tahan terhadap ▪ Takat lebur yang
bahan kimia rendah
Haba tinggi rendah
▪ Mudah dibentuk ▪ Tahan terhadap ▪ Mempunyai indeks

bahan kimia biasan yang tinggi

Kegunaan kaca dalam kehidupan harian

Radas Penutup Prisma kaca Tingkap
makmal kaca kaca
mentol

Kegunaan seramik dalam kehidupan harian

Pinggan Gigi Jubin Pasu
mangkuk palsu seramik bunga

123

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4
9.3 Polimer

1. Polimer adalah rantaian panjang yang terhasil daripada gabungan monomer-monomer
2. Proses menghasilkan polimer dinamakan pempolimeran.
3. Polimer boleh diuraikan semula kepada monomer-monomernya melalui proses penyahpolimeran.

Pempolimeran

Penyahpolimeran

Monomer Polimer

4. Polimer boleh wujud secara semulajadi daripada haiwan dan tumbuhan.
5. Contoh polimer semulajadi berserta monomernya ditunjukkan dalam Jadual di bawah.

MONOMER POLIMER
Glukosa Karbohidrat

Asid amino Protein
Isoprena Getah asli
Glukosa
Kanji

6. Polimer juga boleh dibuat oleh manusia daripada sumber petroleum dan gas asli dan polimer ini
dinamakan sebagai polimer sintetik.

7. Berikut adalah contoh-contoh polimer sintetik bersama dengan monomernya.

MONOMER POLIMER
Etena Politena
Stirena
Polistirena
Metil metakrilat Perspeks
Kloropilena Polivinil klorida (PVC)
Propilena Polipropilena

124

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

GETAH ASLI

1. Getah asli adalah polimer semulajadi yang terbentuk daripada gabungan monomer-monomer
isoprena.

2. Susu getah asli juga yang dikenali sebagai lateks dan berasal daripada pokok getah, Hevea
brasiliensis.

Mempunyai
takat lebur
yang rendah

Mudah Belon Gelang getah Sarung tangan
dioksidakan pembedahan
Lembut
Boleh Ciri-Ciri Contoh barangan yang
menyerap Getah Elastik diperbuat daripada getah
getaran Asli (kenyal)
asli

Penebat
elektrik
yang baik

TINDAKAN ASID DAN ALKALI TERHADAP LATEKS
1. Asid boleh menyebabkan lateks menggumpal.
2. Struktur membran protein lateks yang bercas negatif menarik ion-ion positif daripada asid menjadi
neutral dan menyebabkannya pecah.

3. Membran protein lateks yang neutral ini akan saling berlanggaran antara satu sama lain dan
membentuk gumpalan.

4. Sekiranya lateks dibiarkan sahaja di udara tanpa ditambahkan asid, lateks akan menggumpal juga oleh
tindakan bakteria di udara yang menghasilkan asid.

5. Berlawanan dengan asid, alkali menyebabkan lateks tidak menggumpal dan kekal dalam bentuk
cecair.

6. Ini kerana alkali mempunyai ion negatif yang sama dengan cas negatif yang terdapat pada membran
protein lateks.

7. Cas yang sama ini menolak antara satu sama lain dan mengelakkan molekul-molekul getah bergabung
dan oleh itu lateks kekal dalam keadaan cecair.

125

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

PROSES PEMVULKANAN GETAH
1. Pemvulkanan getah adalah suatu proses menambahkan unsur sulfur ke dalam

molekul getah untuk menjadikan getah lebih kenyal dan lebih tahan haba.
2. Getah asli yang ditambahkan unsur sulfur ini dikenali sebagai getah tervulkan.

Getah asli Pemanasan Getah tervulkan
dengan sulfur

s

Tidak bertindak Tidak telap Sarung Tayar Tapak kasut
balas dengan terhadap cecair tangan
Lebih keras / asid atau alkali industri
kuat atau udara
Ciri-Ciri Getah
Lebih Tervulkan Contoh barangan yang
kenyal diperbuat daripada getah

tervulkan

Tidak mudah
dioksidakan

Lebih tahan
haba

TEKNOLOGI TERKINI BERASASKAN GETAH
Teknologi terkini berasaskan getah

Asfalt Terubah suai Getah Colour Pad landasan
Getah Bekuan (CMA)

126

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN OBJEKTIF 4 Maklumat menjelaskan tentang aloi X?
1 Rajah menunjukkan susunan struktur aloi.
• Tidak berkarat
Apakah fungsi atom asing di dalam rajah? • Keras dan kuat
A Menjadikan bahan lebih lembut • Mengandungi 75% tembaga dan
B Merendahkan takat lebur bahan
C Mengelakkan atom-atom daripada 25% nikel

menggelongsor Apakah kegunaan aloi X yang sesuai dengan
D Menambahkan daya tarikan antara atom-
maklumat tersebut?
atom
2 Rajah menunjukkan sejenis kenderaan di udara. A Syiling C Jambatan

B Kereta D Kapal terbang

5 Yang manakah antara pasangan berikut benar
tentang komposisi aloi?

Aloi Unsur

A Loyang Kuprum + Timah

B Keluli Besi + Karbon

C Piuter Timah + Zink

D Duralumin Aluminium +

Magnesium

6 Rajah menunjukkan sebuah kereta api
berkelajuan tinggi yang menggunakan landasan
yang diperbuat daripada aloi superkonduktor

Apakah bahan utama yang digunakan untuk Apakah aloi superkonduktor?
membuat rangka kenderaan di atas? A Aloi yang mempunyai aliran arus yang
efisien
A Mangan B Aloi yang merupakan konduktor haba
B Kuprum yang baik
C Magnesium C Aloi yang mempunyai rintangan sifar
D Aluminium pada suhu yang tinggi
D Aloi yang mempunyai rintangan elektrik
3 Rajah menunjukkan dua jenis paku yang yang berkadar terus dengan suhu
direndam di dalam larutan natrium klorida
selama seminggu. 7 Yang manakah antara berikut merupakan sifat
logam tulen selepas pengaloian?
Apakah yang berlaku pada paku selepas tiga A Menjadi lembut
hari? B Tidak tahan kakisan
C Menjadi lebih padat dan berat.
A Paku besi berkarat D Tampak berkilat dan lebih menarik
B Paku keluli berkarat
C Kedua-dua paku berkarat
D Kedua-dua paku tidak berkarat

127

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

8 Yang manakah antara berikut menerangkan ciri Apakah X?
kaca borosilikat yang sesuai digunakan untuk A Air suling
membuat radas makmal?? B Asid etanoik
A Keras C Natrium klorida
D Larutan ammonia
B Ringan
12 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu
C Boleh mengkonduksikan elektrik proses.
D Tahan terhadap haba dan bahan
Proses X
kimia
9 Rajah menunjukkan gigi palsu yang diperbuat Isoprena Getah asli

daripada seramik.

Antara berikut yang manakah contoh lain aplikasi Apakah X?
seramik dalam kehidupan seharian? A Peneutralan
B Pemvulkanan
A Prisma C Pempolimeran
B Tingkap lutsinar D Penyahpolimeran
C Penutup mentol
D Pinggan mangkuk 13 Bahan manakah yang digunakan untuk menghalang
penggumpalan lateks?
10 Rajah di bawah menunjukkan perubahan dalam A Larutan ammonia
struktur molekul getah asli apabila ia ditarik dan B Natrium klorida
kemudian dilepaskan. C Argentum nitrat
D Asid hidroklorik

14 Rajah menunjukkan suatu eksperimen untuk
mengkaji penggumpalan lateks.

Keadaan itu menunjukkan bahawa getah

A Adalah elastik B Adalah melekit.

C Adalah lembut D Mudah putus.

11 Rajah di bawah menunjukkan tindakan bahan X Bahan manakah yang boleh menggantikan asid
ke atas lateks. etanoik dalam eksperimen ini?
A Air kapur
B Jus limau
C Larutan gula
D Larutan garam biasa

128

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN STRUKTUR (BAHAGIAN A)
1. Rajah 1.1 dan 1.2 menunjukkkan satu eksperimen untuk mengkaji hubungan di antara jenis paku dan

ketahanannya terhadap pengaratan.

Jadual 1 menunjukkan keputusan eksperimen ini selepas 4 hari.

Jenis paku Keadaan paku
Paku besi Berkarat
Paku keluli
Tidak berkarat

Jadual 1

(a) (i) Berdasarkan keputusan dalam Jadual 1, nyatakan satu pemerhatian.

Paku besi berkarat / Paku keluli tidak berkarat [1 markah]

(ii) Berikan satu inferens bagi pemerhatian anda di 1(a)(i)

Paku besi tidak tahan kakisan / Paku keluli tahan kakisan [1 markah]

(b) Apakah faktor yang ditetapkan dalam eksperimen ini?

Jenis larutan / Kepekatan larutan natrium klorida / Bilangan paku / Masa [1 markah]

(c) Apakah faktor yang diubah dalam eksperimen ini?

Jenis paku [1 markah]

(d) Nyatakan pemboleh ubah bergerak balas untuk eskperimen ini.

Keadaan paku / Ketahanan paku terhadap pengaratan [1 markah]

(e) Keluli adalah sejenis aloi. Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi aloi.

Aloi adalah bahan yang tidak berkarat apabila dimasukkan ke dalam larutan natrium klorida.
[1 markah]

129

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

(f) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini.

Aloi lebih tahan kakisan berbanding logam tulen / Paku keluli lebih tahan kakisan berbanding paku
besi [1 markah]

(g) Ramalkan keadaan paku keluli sekiranya dibiarkan selama 10 hari.

Tidak berkarat [1 markah]

(h) Tandakan (√) pada petak yang disediakan dua bahan yang boleh menggantikan paku keluli dalam
eksperimen ini.

√ Gangsa
Kuprum

√ Loyang

Magnesium

[2 markah]

2. Rajah 2.1 dan 2.2 menunjukkan suatu eksperimen untuk mengkaji kekerasan logam tulen dan aloi.

Jadual 2 menunjukkan keputusan eksperimen ini.

Bahan Kedalaman lekukan (cm)
Blok kuprum
Blok Loyang 1.2

0.2

Jadual 2

(a) (i) Berdasarkan keputusan eksperimen dalam Rajah 2, nyatakan satu pemerhatian.

Kedalaman lekukan blok kuprum lebih tinggi berbanding blok loyang / Sebaliknya [1 markah]

130

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

(ii) Berikan satu inferens bagi pemerhatian anda di 2(a)(i)

Aloi lebih keras daripada logam tulen / Blok loyang lebih keras daripada blok kuprum [1 markah]

(b) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini.

Aloi lebih keras daripada logam tulen / Blok loyang lebih keras daripada blok kuprum /
Jika pemberat dijatuhkan ke atas blok kuprum, maka lekukan terhasil lebih dalam / sebaliknya

[1 markah]

(c) Nyatakan pemboleh ubah dalam eksperimen ini.

(i) Pemboleh ubah dimanipulasi [1 markah]
Jenis blok

(ii) Pemboleh ubah bergerak balas [1 markah]
Kedalaman lekukan.

(iii) Pemboleh ubah dimalarkan [1 markah]
Panjang benang / Jisim pemberat / Jisim bola keluli / Saiz blok

(d) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi logam tulen.
Logam tulen ialah bahan yang menghasilkan kedalaman lekukan yang rendah/cetek apabila pemberat
dijatuhkan ke atasnya.
[1 markah]

(e) Tandakan (√) pada petak yang disediakan dua bahan yang membentuk loyang.

Karbon Kuprum Zink Besi
√ √

[2 markah]

3. Rajah 3.1 dan 3.2 menunjukkan eskperimen untuk mengkaji kesan penambahan jenis larutan yang berbeza
terhadap gumpalan lateks

131

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

(a) Berdasarkan Rajah 3.1,
(i) Nyatakan satu pemerhatian.

Lateks menggumpal apabila ditambahkan dengan asid etanoik [1 markah]

(ii) Nyatakan satu inferens bagi jawapan anda di 2 (a) (i).

Lateks menggumpal kerana kehadiran ion positif pada asid [1 markah]

(b) Nyatakan pemboleh ubah dalam eksperimen ini.

(i) Pemboleh ubah dimanipulasi

Jenis larutan / Jenis bahan [1 markah]

(ii) Pemboleh ubah bergerak balas

Keadaan lateks/ Penggumpalan lateks [1 markah]

(iii) Pemboleh ubah dimalarkan

Isipadu larutan / Isipadu lateks [1 markah]

(c) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini.

Jika asid etanoik dimasukkan ke dalam lateks, maka lateks menggumpal / Jika ammonia dimasukkan
kedalam lateks, maka lateks tidak menggumpal.

[1 markah]

(d) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi asid.

Asid ialah bahan yang menyebabkan lateks menggumpal apabila dicampurkan

[1 markah]

(e) Tandakan (√) pada kotak yang disediakan bahan-bahan lain yang boleh menggantikan ammonia dalam
eksperimen ini.

Natrium hidroksida Kalium hidroksida Asid formik
√√

(f) Ramalkan keadaan lateks sekiranya asid etanoik digantikan dengan jus limau. [1 markah]
Lateks menggumpal [1 markah]

132

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4
SOALAN STRUKTUR (BAHAGIAN B)
1. Rajah di bawah menunjukkan kenderaan yang digunakan di udara.

(a) (i) Nyatakan jenis aloi yang digunakan untuk menghasilkan rangka kenderaan di atas. [1 markah]
Duralumin [1 markah]

(ii) Nyatakan bahan utama yang digunakan untuk menghasilkan kenderaan di 1(a) (i)
Aluminium

(b) Suai dan padankan aloi dan komposisinya dengan betul.

[3 markah]

(c) Terangkan kelebihan menambahkan unsur asing ke dalam logam tulen untuk membuat rangka kenderaan di atas.

• Mengelakkan atom-atom dalam logam tulen daripada menggelongsor antara satu sama lain
• Menjadikan bahan lebih keras / lebih tahan kakisan

.[2 markah]

(d) Aloi superkonduktor seperti niobium titanium dan niobium timah digunakan dalam pembuatan peralatan mesin
pengimejan resonans magnetic (MRI).

(i) Pada pendapat anda mengapakah aloi jenis ini digunakan untuk pengimejan perubatan?

Aloi ini mempunyai rintangan sifar pada suhu yang tinggi [1 markah]
(ii) Berikan satu kegunaan lain aloi superkonduktor dalam kehidupan harian. [1 markah]

Kereta api berkelajuan tinggi

133

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN ESEI
(MERANCANG EKSPERIMEN)

1. Kaji pernyataan berikut.

Pagar A yang diperbuat daripada besi mudah berkarat berbanding pagar B yang diperbuat daripada keluli.
Situasi ini menunjukkan bahawa pengaratan bergantung kepada jenis bahan.

(a) Nyatakan satu pernyataan masalah daripada pernyataan di atas. [ 1 markah ]

(b) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas [ 1 markah ]

(c) Berdasarkan pernyataan yang diberikan, reka bentuk satu eksperimen makmal untuk menguji hipotesis anda
dengan menggunakan paku besi, paku keluli, air suling dan dua buah tabung uji.

Huraian anda haruslah mengandungi aspek-aspek berikut:

(i) Tujuan eksperimen [ 1 markah ]

(ii) Mengenal pasti pembolehubah [ 2 markah ]

(iii) Prosedur atau kaedah [ 4 markah ]

(iv) Penjadualan data [ 1 markah ]

134

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

(Ruang jawapan)

a Pernyataan masalah Adakah aloi lebih tahan kakisan berbanding logam tulen?
b Hipotesis
c (i) Tujuan eksperimen • Aloi lebih tahan kakisan berbanding logam tulen /
sebaliknya.

• Pagar besi lebih mudah berkarat daripada pagar keluli
/sebaliknya

Untuk mengkaji hubungan di antara jenis paku iaitu paku
besi dan paku keluli dengan keadaan paku

(ii) Pembolehubah Dimalarkan: Jenis larutan / Isipadu air suling / Bilangan paku
/ Masa

Dimanipulasi: Jenis paku
Bergerak balas: Keadaan paku

(iii) Kaedah • Masukkan air suling ke dalam tabung uji / bikar .
• Masukkan paku besi ke dalam tabung uji/bikar yang

mengandungi air suling.
• Biarkan paku selama seminggu.
• Rekodkan keadaan paku.
• Ulangi langkah 1 hingga 4 dengan menggunakan paku

keluli.

Jenis paku Keadaan paku

(iv)Penjadualan data Paku besi
Paku keluli

135

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

2. Kaji situasi berikut. Lateks menggumpal

Situasi 1 :
Lateks + Asid formik

Situasi 2 : Lateks + Kalium hidroksida Lateks kekal cair

(a) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat situasi di atas. [1 markah]

(b) Dengan menggunakan lateks, asid etanoik, larutan ammonia, rod kaca dan radas lain yang bersesuaian,
huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis di (a).

Huraian anda haruslah mengandungi aspek-aspek berikut:

(i) Tujuan eksperimen [ 1 markah ]

(ii) Mengenal pasti pembolehubah [ 2 markah ]

(iii) Senarai radas dan bahan [ 1 markah ]

(iv) Prosedur atau kaedah [ 4 markah ]

(v) Penjadualan data [ 1 markah ]

136

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

(Ruang jawapan) • Jika lateks ditambahkan asid formik, maka lateks
a Hipotesis menggumpal
b (i) Tujuan eksperimen
• Jika lateks ditambahkan kalium hidroksida, maka
lateks kekal cair.

Untuk mengkaji hubungan di antara jenis larutan iaitu asid
etanoik dan larutan ammonia dengan keadaan lateks /
penggumpalan lateks.

(ii) Pembolehubah Dimalarkan: Isipadu lateks / Isipadu larutan / Masa
Dimanipulasi: Jenis larutan / Jenis bahan
(iii) Senarai radas dan Bergerak balas: Keadaan lateks / Penggumpalan lateks
bahan
Lateks, asid etanoik, larutan ammonia, rod kaca dan bikar

• Masukkan lateks ke dalam bikar A dan bikar B.
• Masukkan asid etanoik ke dalam bikar A manakala

larutan ammonia ke dalam bikar B.
• Kacau kedua-dua larutan dan biarkan selama 30 minit.
• Rekodkan keadaan lateks / penggumpalan lateks.

(iv) Kaedah

Jenis larutan / Jenis bahan Keadaan lateks /
Penggumpalan lateks

(v) Penjadualan data Asid etanoik
Larutan ammonia

137

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

3. Kaji pernyataan berikut.

Seorang pelajar sukar menarik jalur getah F berbanding jalur getah G yang mudah ditarik. Situasi ini
menunjukkan bahawa jenis getah yang berbeza bergantung kepada sifat kekenyalannya.

(a) Nyatakan satu pernyataan masalah daripada pernyataan di atas. [ 1 markah ]

(b) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas [ 1 markah ]

(c) Berdasarkan pernyataan yang diberikan, reka bentuk satu eksperimen makmal untuk menguji hipotesis
anda dengan menggunakan jalur getah asli, jalur getah tervulkan, kaki retort, pemberat 500g, benang dan
pembaris.

Huraian anda haruslah mengandungi aspek-aspek berikut:

(i) Tujuan eksperimen [ 1 markah ]

(ii) Mengenal pasti pembolehubah [ 2 markah ]

(iii) Prosedur atau kaedah [ 4 markah ]

(iv) Penjadualan data [ 1 markah ]

138

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

(Ruang jawapan)

a Pernyataan masalah Adakah getah tervulkan lebih kenyal daripada getah asli ?
b Hipotesis
Getah tervulkan lebih kenyal daripada getah asli / Getah asli
kurang kenyal berbanding getah tervulkan

c (i) Tujuan eksperimen Untuk mengkaji hubungan di antara jenis getah iaitu getah asli
dan getah tervulkan dengan panjang akhir jalur getah
/kekenyalan getah.

(ii) Pembolehubah Dimalarkan: Panjang awal jalur getah / panjang benang / jisim
pemberat

Dimanipulasi: Jenis getah

Bergerak balas: Panjang akhir jalur getah

(iii) Kaedah • Ukur panjang awal jalur getah asli dan getah tervulkan
dan pastikan kedua-duanya sama.

• Gantung getah asli dan getah tervulkan pada kaki
retort.

• Klipkan pemberat 500 g pada hujung kedua-dua getah.
• Ukur dan rekodkan panjang akhir jalur getah

(iv) Penjadualan data Jenis Getah Panjang Akhir jalur Getah

Getah Asli
Getah Tervulkan

139

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

4. Kaji pernyataan berikut.

Seorang suri rumah ingin menggantungkan gambar hiasan di ruang tamu rumahnya. Beliau menggunakan paku
besi untuk mengetuk dinding. Didapati paku tersebut bengkok selepas diketuk. Beliau menggunakan paku keluli
bagi menggantikan paku besi yang bengkok itu dan didapati paku keluli dapat menembusi dinding dengan mudah
dan tidak bengkok.

(a) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas [ 1 markah ]

(b) Menggunakan blok gangsa, blok kuprum, bola keluli, pemberat 200g, kaki retort, benang dan radas yang
lain, huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis anda di 10(a).

Huraian anda haruslah mengandungi aspek-aspek berikut:

(i) Tujuan eksperimen [ 1 markah ]

(ii) Mengenal pasti pembolehubah [ 2 markah ]

(iii) Senarai radas dan bahan [ 1 markah ]

(iv) Prosedur atau kaedah [ 4 markah ]

(v) Penjadualan data [ 1 markah ]

140

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

(Ruang jawapan)

a Hipotesis • Paku besi bengkok apabila diketuk.
• Paku keluli tidak bengkok apabila diketuk
• Paku keluli lebih keras berbanding paku besi // Sebaliknya

Untuk mengkaji hubungan di antara jenis blok iaitu blok
b (i) Tujuan eksperimen gangsa dan blok kuprum dengan kedalaman lekukan

(ii) Pembolehubah Dimalarkan: Panjang tali / Jisim pemberat / jisim blok / jisim bola
keluli

Dimanipulasi: Jenis blok

Bergerak balas: Kedalaman lekukan

(iii) Senarai radas dan Blok gangsa, blok kuprum, bola keluli, pemberat 200g, kaki
bahan retort, benang, gunting/pisau dan pembaris

(iv) Kaedah • Gantungkan pemberat 200g dengan benang pada kaki
retort.

• Letakkan blok gangsa di bawah pemberat.
• Letakkan bola keluli di atas blok gangsa.
• Potong benang / jatuhkan pemberat supaya jatuh ke atas

bola keluli
• Ukur / Rekodkan kedalaman lekukan
• Ulang langkah 1 hingga 5 dengan menggunakan blok

kuprum.

(v) Penjadualan data Jenis blok Kedalaman lekukan

Blok gangsa
Blok kuprum

141

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN ESEI
(MEMBUAT PEMILIHAN)

1. (a) Pada masa kini, penggunaan aloi menjadi pilihan kepada pengguna disebabkan banyak kelebihan yang
terdapat padanya. Berikan satu contoh bahan aloi dan kegunaannya kepada manusia.
[2 markah]

Contoh aloi Kegunaan

Keluli Membuat bangunan / jambatan

Gangsa Membuat pingat / barang perhiasan

Loyang Membuat peralatan dapur/ barang perhiasan

Piuter Membuat barang perhiasan

Duralumin Membuat badan kapal terbang / tangga mudah alih

Kuprunikel Membuat duit syiling

Keluli nirkarat Membuat sudu / pisau

(Terima satu contoh aloi dan kegunaannya kepada manusia)

(b) Anda diberikan dua contoh bahan yang boleh digunakan untuk membuat jambatan seperti ditunjukkan dalam
rajah di bawah.

Pilih bahan yang terbaik untuk membina jambatan dan wajarkan pilihan anda. [4 markah]

Bahan terbaik untuk membina jambatan adalah keluli
Sebab:
• Keras / kuat
• Tahan kakisan / tahan karat
• Berkilau

(c) Aloi mempunyai kegunaan tertentu berdasarkan ciri-ciri istimewa yang terdapat padanya. Berikan dua contoh
aloi superkonduktor dan terangkan kelebihan bagi setiap contoh.
[6 markah]

1. Mesin pengimejan resonans magnetik (MRI) – digunakan untuk pengimejan perubatan seperti
mengesan atau mendiagnos penyakit seperti kanser, ketumbuhan yang tidak normal, kecacatan pada
organ dalaman atau fisiologi sesuatu organ pada tubuh manusia. MRI sangat sesuai untuk mengesan
penyakit pada bahagian tisu lembut seperti otak, jantung, saraf tunjang, payudara, salur darah dan
lain-lain lagi.

2. Landasan keretapi berkuasa tinggi – digunakan untuk mengelakkan geseran antara landasan dengan
badan keretapi. Oleh itu keretapi boleh bergerak dengan sangat laju.

142

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

SOALAN ESEI
(MEMBINA KONSEP)

1. Getah asli merupakan polimer semulajadi yang mempunyai banyak kegunaan .

(a) Berikan satu ciri getah asli dan namakan produk yang diperbuat daripada getah asli

[2 markah]

Ciri-ciri getah asli - Lembut
- Kenyal

Contoh produk yang diperbuat - Gelang getah
daripada getah asli - Sarung tangan

pembedahan

(Terima satu ciri getah asli dan satu produk yang diperbuat daripada getah asli)

(b) Rajah di bawah menunjukkan empat contoh bahagian kenderaan yang diperbuat daripada getah tervulkan.

Penapis udara Getah tervulkan Tayar
Paip radiator
Bilah pengelap
cermin kerata

Kaji maklumat pada Rajah di atas dan bina konsep tentang getah tervulkan. [6 markah]

Maklumat Penapis udara, tayar, paip radiator dan bilah pengelap cermin kereta
(1 markah) adalah contoh-contoh bahagian kenderaan yang diperbuat daripada getah
tervulkan
2 ciri sepunya
(2 markah) ✓ Tahan haba
✓ Lebih keras
1 contoh lain Pelekat tingkap kenderaan / getah pelindung pintu kenderaan / paip
(1 markah) penyaman udara

1 bukan contoh Gelang getah / belon / sarung tangan pembedahan
(1 markah)
Getah tervulkan adalah bahan yang tahan haba dan lebih keras
Konsep sebenar
(1 markah)

(c) Penyelidikan dan pembangunan yang dijalankan di dalam industri getah memberikan manfaat kepada
kehidupan manusia. Nyatakan dua contoh teknologi terkini berasaskan getah dan terangkan kelebihannya.
[4 markah]

• Asfalt Terubahsuai Getah Bekuan (CMA). Digunakan sebagai konkrit asfalt untuk menurap
jalan raya supaya tahan lebih lama, tahan haba, mengurangkan bunyi bising dan keretakan
jalan raya.

• Getah colour. Dihasilkan daripada lateks untuk membuat cat lukisan bagi kegunaan seni
visual.

• Pad landasan. Diletakkan di antara landasan dengan enjin keretapi untuk mengurangkan
getaran dan bunyi.

(Terima dua contoh teknologi terkini berasaskan getah dan kelebihannya)

143

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

2. (a) Nyatakan satu contoh kaca yang digunakan dalam kehidupan seharian dan terangkan kelebihannya.

[4 markah]

Contoh kaca Kelebihan

Kaca silika terlakur Tahan terhadap haba

Kaca soda kapur Mudah dibentuk

Kaca borosilikat Tahan terhadap haba dan bahan kimia

Kaca plumbum Mempunyai takat lebur yang rendah

(Terima satu contoh kaca dan kelebihannya)

(b) Rajah menunjukkan tiga kegunaan seramik dalam kehidupan seharian.

Gigi palsu

Kegunaan seramik

Jubin Pinggan mangkuk

Kaji setiap contoh di atas dan bina konsep tentang seramik [6 markah]

Maklumat Gigi palsu, jubin dan pinggan mangkuk adalah contoh barangan yang
(1 markah) diperbuat daripada seramik
✓ Diperbuat daripada tanah liat
2 ciri sepunya ✓ Tahan terhadap haba yang tinggi
(2 markah)
Pasu bunga seramik
1 contoh lain
(1 markah) Prisma kaca

1 bukan contoh Seramik adalah bahan yang diperbuat daripada tanah liat dan tahan
(1 markah) terhadap haba yang tinggi.

Konsep sebenar
(1 markah)

(c) Pada masa kini, produk berasaskan kaca telah banyak digantikan dengan bahan berasaskan plastik.

Adakah anda bersetuju dengan pernyataan ini. Wajarkan pendapat anda.

[4 markah]

Setuju Tidak setuju

- Plastik lebih ringan - Pembakaran plastik menyebabkan pencemaran

udara.

- Plastik adalah penebat haba / penebat - Pembuangan plastik ke dalam sungai

elektrik menyebabkan pencemaran air

- Plastik kalis air - Plastik tidak mudah mereput
- Plastik lebih murah - Bahan mentah untuk membuat plastik adalah

petroleum yang merupakan sumber tidak boleh
baharu.

144

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BIDANG PEMBELAJARAN

BAB 10 : KIMIA DALAM PERUBATAN DAN KESIHATAN

TAHAP TAFSIRAN
PENGUASAAN
Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai kimia dalam perubatan
1 dan kesihatan.

2 Memahami kimia dalam perubatan dan kesihatan dan dapat menjelaskan kefahaman
tersebut.

3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai kimia dalam kesihatan dan perubatan dan
dapat melaksanakan tugasan mudah.

4 Menganalisis pengetahuan mengenai kimia dalam kesihatan dan perubatan dalam
konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.

5 Menilai pengetahuan mengenai kimia dalam kesihatan dan perubatan dalam konteks
penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.

Mencipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai kimia

6 dalam kesihatan dan perubatan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat
keputusan atau dalam melaksanakan satu tugasan dalam situasi baru secara kreatif dan

inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

*Sumber DSKP SAINS TINGKATAN 4

145

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

BAB 10 : KIMIA DALAM PERUBATAN DAN KESIHATAN

10.1 Perubatan Tradisional, Perubatan Moden dan Perubatan Komplementari
CIRI-CIRI PERUBATAN TRADISIONAL, MODEN DAN KOMPLIMENTARI

Menggunakan bahan Keberkesanan
semulajadi daripada rawatannya
haiwan dan tumbuhan
lebih perlahan

Diwarisi dan
diamalkan
turun-temurun

Kos rawatannya Ciri-ciri Keberkesanan
rendah perubatan rawatannya
tradisional
dibuktikan secara
pengalaman

Keberkesanan Menggunakan kaedah
rawatannya moden seperti pembedahan

lebih perlahan dan rawatan laser

Rawatan menggunakan
ubat-ubatan sintetik

Kos rawatannya Ciri-ciri Keberkesanan
mahal perubatan rawatannya

moden dibuktikan secara
klinikal

Tidak melibatkan Mengambil kira Tidak menggunakan
pembedahan dan pandangan pengamal ubat-ubatan teraputik,
jahitan terhadap
perubatan moden dadah dan bahan
tubuh badan dan tradisional sintetik kimia

Ciri-ciri perubatan
komplementari

146

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

UBAT-UBATAN YANG DIGUNAKAN DALAM PERUBATAN TRADISIONAL, MODEN DAN
KOMPLIMENTARI

UBAT-UBATAN TRADISIONAL

KUININA ALOE VERA

Fungsi : Digunakan untuk Fungsi : Digunakan untuk
merawat penyakit merawat kulit yang
malaria melecur

HALIA GINSENG
Digunakan sebagai
Fungsi : Digunakan untuk Fungsi : herba untuk
menghilangkan angin memelihara kesihatan
dalam badan badan

POKOK BUNGA RAYA

Fungsi : Digunakan untuk
merawat masalah
keguguran rambut

JENIS UBAT-UBATAN MODEN

ANALGESIK
Fungsi :...M....e.l..e.g..a...k..a..n...k...e..s.a..k...i.t.a..n...................................................................
Contoh :..A...s.p...i.r..i.n..,..p..a...r.a..s..e..t.a..m....o..l..d..a...n...k..o..d...e..i.n..a.............................................

PSIKOTERAPUTIK

STIMULAN

Fungsi :.M...e..r.a..n..g.s..a.n..g...d..a..n..m...e..n..g.a..k..t.i.f.k..a..n..k..e..g.i.a..t.a..n...o.t..a.k..,..b..a..d.a..n...d..a..n..p..e..r.a..s.a..a..n.......
Contoh :A...m....f.e..t.a...m...i.n...a..................................................................................

ANTIDEPRESAN

Fungsi :.M....e..n..g..a..w...a..l...k..e..a..d..a..a..n....k..e..m...u...r.u...n..g..a..n...............................................
Contoh :.I.m....i.p..r..a..m....i.n...d...a..n...a..m...i..t.r..i.p..t..i.l.i.n........................................................

ANTIPSIKOTIK

Fungsi :..U...b..a..t...p..e..n..e..n..a...n..g............................................................................
Contoh :.T...r..a..n..k..u...i.l.i.s..e..r.,..b...a..r..b..i.t..u..r..a..t.,..d...o..z.a...p..i.n...d...a..n...h...a..l.o..p..e..r..i.d...o..l..............

ANTIBIOTIK
Fungsi :..M....e..m....b..u..n...u..h...b...a..k..t.e..r..i.a....................................................................
Contoh :..P..e..n..i..s.i.l..i.n...d..a..n....s.t..r..e.p...t.o..m....i.s..i.n...........................................................

147

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

JENIS-JENIS PERUBATAN KOMPLIMENTARI

TERAPI HERBA
Kaedah : .M....e..n..g..g..u...n..a..k...a..n...b..a..h...a..g..i.a..n...t..u..m....b..u..h...a..n...y..a..n...g...m...e..m....p..u..n...y..a..i..................

.k...h..a..s..i.a..t....................................................................................................
Fungsi : ...U...n..t..u..k...m....e..n..g..u...b..a..t.i...p..e..n..y..a..k...i.t...............................................................

.................................................................................................................

AKUPUNTUR
Kaedah : ..J..a..r..u..m.....s.t..e..r.i..l..d..i.m....a..s.u...k..k..a..n....k..e...d..a...l.a..m....t..i.t.i.k...-.t..i.t.i.k....t.e..r..t.e..n..t..u..................

.p...a..d..a...k..u...l.i.t..s..e..c..a..r..a...p..e..r..l.a..h..a..n...-.l.a..h...a..n........................................................
Fungsi : ..M....e..r..a..n..g..s..a..n..g....s.i.s..t.e..m.....s.a..r..a..f...u..n..t..u..k...m....e..l.e..g..a..k..a..n....k..e..s..a..k..i.t..a..n..................
. ................................................................................................................

URUTAN TRADISIONAL
Kaedah : .M....e..n...g..u..r..u...t..b...a..d..a...n...m....e..n..g..g...u..n..a...k..a..n....t.a..n...g..a..n...,..j..a..r..i..d..a...n...p...e..n..u..m....b...u..k..

.................................................................................................................
Fungsi : ..M....e..l.e..g..a..k...a..n....k..e..r..e..s.a...h..a..n...,..k...e.s..a..k...i.t..a..n..,..k...e..t.e..g..a...n..g..a...n...o..t..o..t...d..a..n............
. .m....a..s..a..l.a..h....u...r.a...t..s..a..r..a..f.............................................................................

HOMEOPATI
Kaedah : .M....e..m...b...e..r..i.k..a...n...u...b..a..t...k..e..p...a..d..a...p...e..s..a..k..i.t...b...e..r.d...a..s..a..r..k..a...n...g..e..j..a..l.a....y..a..n..g....

.d..i..t.u..n...j.u...k..k...a..n...........................................................................................
Fungsi : .M....e..n..g...u..a..t..k..a..n....k..e..u...p..a..y...a..a..n....b..a..d...a..n...m....e..l.a..w....a..n...p...e..n..y..a...k..i.t....................
. ................................................................................................................

KIROPRAKTIK
Kaedah : ...M....e..n..g..g...u..n...a..k..a...n...k...e.m....a..h...i.r..a..n....a..h...l.i..k...i.r..o..p..r..a..k...t.o...r...u..n...t.u...k...................

.m...e..m....b..e..t..u..l.k...a..n...s..e..m....u..l..a...t.u...l.a..n...g...m....e..n..g..g..u...n..a...k..a..n....t.a..n...g..a..n....................
Fungsi : ..M....e..r.a...w...a..t...s.a...k..i.t...b..e..l..a..k..a...n..g...d...a..n....l.e..h..e..r..,..s..a..k...i.t...s.e..n...d..i.,...s.a..k...i.t..k...e..p..a...l.a..
. .d...a..n...k...e..c..e..d..e..r..a..a..n....s..u..k...a..n.......................................................................

148

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

PENGGUNAAN UBATAN BUATAN MANUSIA DAN UBATAN DARIPADA SUMBER SEMULA JADI

Ciri ubat buatan manusia Ciri ubat daripada sumber
semula jadi

Dihasilkan di dalam makmal Diperoleh daripada haiwan dan tumbuhan

Perlu diambil secara berterusan atau Perlu diambil secara berterusan dalam
berhenti apabila sembuh jangka masa yang lama

Bukti penyembuhan berdasarkan Bukti penyembuhan melalui kepercayaan
ujian klinikal dan pengalaman orang terdahulu

Lebih risiko kesan sampingan bahan kimia Kurang risiko kesan sampingan

Boleh menyebabkan Kesan Pengambilan ubat batuk
ketagihan penyalahgunaan berlebihan boleh

Penggunaan antibiotik ubat-ubatan melemahkan fungsi deria
berlebihan boleh dan menyebabkan
ketagihan
merendahkan sistem
ketahanan badan Pengambilan ubat
terhadap bakteria tahan sakit berlebihan

boleh menyebabkan
kerosakan ginjal dan hati

10.2 Radikal Bebas

➢ Radikal bebas adalah atom atau molekul yang kehilangan elektron menjadikannya tidak stabil, reaktif dan
cenderung untuk memusnahkan atom atau molekul yang lain.

➢ Radikal bebas boleh menyebabkan pelbagai penyakit dan merosakkan sel badan.

Menyebabkan mutasi Menyebabkan Merosakkan hati, buah
dan kanser penyakit pinggang dan peparu

kardiovaskular

Menyebabkan Kesan Menyebabkan penuaan
ketidaksuburan radikal awal seperti wajah berkedut
bebas
terhadap dan rambut beruban
kesihatan

149

PRAKTIS A+ SAINS KSSM TINGKATAN 4

Faktor-faktor yang
menghasilkan radikal

bebas

Faktor dalaman Faktor luaran

Keradangan Metabolisme Asap rokok Sinar Sinaran Sisa Pencemaran
ultraungu mengion toksik udara

10.3 Bahan Antioksidan

Mengapakah epal berubah warna apabila
dibiarkan terdedah kepada udara?

Epal yang terdedah kepada udara
mengalami proses pengoksidaan dan

menyebabkannya berubah warna

Apakah bahan antioksidan? Jawapan : Sebatian kimia yang diperlukan oleh badan kita
untuk melambatkan atau menghentikan proses
pengoksidaan.

BAHAN-BAHAN ANTIOKSIDAN DALAM MAKANAN

Beta karotena
•Contoh makanan : Lobak merah, mangga, ubi keledek

Lutein
•Contoh makanan : Bayam, kubis, brokoli

Likopena
•Contoh makanan : Betik, jambu batu, tembikai, tomato, aprikot, limau gedang, oren

Vitamin C
•Contoh makanan : Sitrus, bayam, brokoli, kiwi, strawberi, kranberi, kubis, lada hijau, bijirin

Vitamin E
•Contoh makanan : Minyak kelapa sawit, minyak germa gandum, minyak jagung, minyak kacang

150