1 M106_1/66
2
3 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 4
หว ั ขอ ้ เนอ ื ้ หา • ความหมายของจล ุ ชว ี วท ิ ยา ขอบเขตของวชิ าจล ุ ชว ี วท ิ ยา • ประว ั ตบ ิ ค ุ คลส าคญ ั ทางจล ุ ชว ี วท ิ ยาและผลงาน • การจ ั ดหมวดหมข ู ่ องสง ิ ่ มชี ว ี ต ิ และล ั กษณะส าคญ ั ของ จุลินทรีย์แต่ละชนิด • ความส าคญ ั ของจล ุ น ิ ทรย ี์ประโยชนแ ์ ละโทษ 5 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
วัตถุประสงค์ หลง ั จากศ ึ กษาบทเร ี ยนน ้ ี แลว ้ นก ั ศ ึ กษาควรม ี ความร ู ค ้ วามสามารถ ดง ั น ้ ี • อธิบายความหมายของจุลชีววิทยาได้ • บอกชื่อนักวิทยาศาสตร์และผลงานทางจุลชีววิทยาได้ • จ าแนกประเภทของจุลินทรีย์และอธิบายลักษณะของจุลินทรีย์กลุ่มน ้ ั นๆ ได ้ • อธิบายความส าคัญของจุลินทรีย์ได้ • เรียกชื่อวิทยาศาสตร์จุลินทรีย์ได้อย่างถูกต้อง • รู้จ้กประโยชน์และโทษของจุลินทรีย์สามารถน ามาประยุกต์ใช้ 6 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
จล ุ ชว ี วท ิ ยามเ ี นอ ื ้ หาสาระเกย ี่ วขอ ้ งกบ ั อะไรบ้าง 7 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
8 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
MICROBIOLOGY • วชิาจลุชว ี วทิยา แบง ่ ออกเป็นสาขายอ ่ ยดง ั นค ี้ อ ื • สาขาวิชาแบคทีเรียวิทยา (Bacteriology) • สาขากิณวิทยาหรือวิทยาของเห็ดและรา (Mycology) • สาขาสาหร่ายวิทยา (Phycology) • สาขาโปรโตซว ัวิทยา (Protozoalogy) • สาขาไวรัสวิทยา (Virology) • สาขาวิชาภูมิคุ้มกันวิทยา (Immunology) 9 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
BACTERIOLOGY • เป็นวชิาทศี่ ก ึ ษาเชอ ื ้ แบคทเ ี รย ี ทก ี่ อ ่ โรคในคนและ กอ ่ โรคในสต ั วท ์ ต ี่ ดิตอ ่ มายง ั คน • ศก ึ ษาโรคทพ ี่ บบอ ่ ยในประเทศไทย • กลไกการก่อโรค • การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ • การควบคมุและป้ องกน ั รวมถง ึ ยาปฏชิว ี นะบางชนดิ 10 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
MYCOLOGY • เป็นวชิาทศี่ ก ึ ษาเชอ ื ้ เห็ดและรา (รา ทก ี่ อ ่ โรคในคนและกอ ่ โรคในสต ั วท ์ ต ี่ ดิตอ ่ มายง ั คน ) • ศก ึ ษาโรคทพ ี่ บบอ ่ ยในประเทศไทย • กลไกการก่อโรค • การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ • การควบคมุและป้ องกน ั รวมถง ึ ยาตา ้ นจลุชพ ี บางชนดิ 11 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
Protozoalogy • เป็นวชิาทศี่ ก ึ ษาเชอ ื ้ สาขาโปรโตซว ั วทิยา ทก ี่ อ ่ โรคในคนและกอ ่ โรคในสต ั วท ์ ต ี่ ดิตอ ่ มายง ั คน • ศก ึ ษาโรคทพ ี่ บบอ ่ ยในประเทศไทย • กลไกการก่อโรค • การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ • การควบคมุและป้ องกน ั รวมถง ึ ยาปฏชิว ี นะบางชนดิ ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 12
VIROLOGY • เป็ นว ิ ชาท ี ่ ศ ึ กษาเช ้ ื อไวรส ั ท ี ่ ก ่ อโรคในคนและ ก่อโรคในสัตว์ที่ติดต่อมายังคน • ศึกษาโรคที่พบบ่อยในประเทศไทย • กลไกการก่อโรค • การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ • การควบคุมและป้องกัน รวมถึงยาต้านจุลชีพบางชนิด ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 13
IMMUNOLOGY • เป็ นวิชาที่ว่าด้วยระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายใน การตอบสนองตอ ่ สง ิ ่ แปลกปลอม • ท าหนา ้ ทปี่ ้ องกน ั รา ่ งกายจากการตด ิ เชอ ื ้ • มปี ระโยชนใ์ นการชว ่ ยวน ิ จ ิ ฉย ั โรคตา ่ งๆได ้ • มีโทษในการท าให้เกิดภาวะ ภูมิแพ้ได้ในบางคน ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 14
Microorganisms 15 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
16 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
17 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
18 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
19 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
20 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
ขยน 21
22 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
ประวัติศาสตร์ • 1683 Antoni van Leeuwenhoek ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์ ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 23
Antonie van Leeuwenhoek •First to observe living microbes •his single-lens magnified up to 300X (1632-1723) ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 24
25 ผศ . พ . อ .หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 26
GOLDEN ERA OF ICROBIOLOGY 1857-1914 นกัวทิยาศาสตรท์ สี่า คญั ในยคุนไี้ดแ้ก่ • Louis Pasteur ชาวฝรั่งเศส • Robert Koch ชาวเยอรมัน • Joseph Lister ชาวอังกฤษ • Julius Pertri ชาวเยอรมัน • Jules Bordet ชาวเบลเยี่ยม ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 27
Figure 1.11 Louis Pasteur. Louis Pasteur 28
29 ผศ . พ . อ .หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
Spontaneous generation Early belief that some forms of life could arise from vital forces present in nonliving or decomposing matter. (flies from manure, etc)
Louis Pasteur (1822-1895) • Fermentation ในเหล้าไวน์ • ลบลา ้ งทฤษฎก ี ารเกดิเองของเชอ ื ้ (spontaneous generation) • วิธี Pasteurization • Anthrax vaccine • Rabies vaccine • etc. ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร 31
Germ theory of disease Many diseases are caused by the growth of microbes in the body and not by sins, bad character, or poverty, etc. ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
Pasteur's experiments with "swan-neckedflasks." 33 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
แสดงการทดลองที่ท าให้ค้นพบกระบวนการหมักของ Louis Pasteur 34 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
รสเป้ยีวและไม่เสยรชาติ 35 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
ROBERT KOCH • แยกเชอ ื ้ Bacillus anthracis และ Mycobacterium • วิธีท า Pure culture ของเชอ ื ้ เพอ ื่ การศก ึ ษา ใชม ้ าจนทก ุ วน ั น ี้ • Koch Postulate 36 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
Robert Koch •Established a sequence of experimental steps to show that a specific m.o. causes a particular disease. •Developed pure culture methods. •Identified cause of anthrax, TB, & cholera. (1843-1910) 37 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
KOCH’S POSTULATES 38 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
ประวัติภูมิคุ้มกัน •430BC บันทึกไว้ว่าผู้ที่หายป่ วยจากโรคกาฬโรค สามารถดแ ู ลผป ู ้่ วยโรคโดยไมต ่ ด ิ เชอ ื ้ •ศตวรรษ 15 คนจีนสามารถป้ องโรคฝีดาษได้โดย หายใจเอาละอองจากสะเก็ดแผลฝีดาษ หรือ ฝังเข้าใต้ ผิวหนัง •1798 Edward Jenner เป็นคนแรกทน ี่ าเอาเชอ ื ้ cowpox มาท าวค ัซน ี •1881 Louis Pastuer ท าวค ัซน ี ป้ องกน ัโรค Anthrax 39 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
ภาพวาดสาธิตการผ่าตัดของ Joseph Lister Joseph Lister บด ิ าวท ิ ยาการป้ องกน ัโดยการท าลายเชอ ื ้ 40 ผศ.พ.อ.หญิงสุดาลักษณ์ ธัญญาหาร
Jenner - Smallpox vaccine • Noticed that milkmades that had contracted cowpox did NOT get smallpox • Test on an 8 year old boy, injected cowpox into him (NOT very nice……) • Follwed by exposure to smallpox • Vaccine was invented (latin vacca means ”cow”) Pierre Dönnes [email protected] Annette Höglund [email protected] Andreas Hildebrandt [email protected] 41
การน าความรู้ด้านจุลชว ี วท ิ ยา มาใชป้ ระโยชน ์ 42
=== 43
44
45
46
47
48
49
http://www.nstda.or.th/rural/Macro%20Fungi/Macro%20Fungi%20Project/lesso n4/presentation.pdf 50