หน่วยที่ 8 การต่อลงดิน

ทางเดนิ สู่ดนิ ทใี ช้ได้ผลดี ( Effective Grounding )

การต่อลงดนิ ให้ได้ผลดตี ้องทาํ ให้ได้ตามข้อกาํ หนดดงั ต่อไปนี คือ
- ความต่อเนือง ( Continuity ) ส่วนโลหะทังหมดจะต้องต่อ

ถึงกนั ตลอด
- อมิ พแี ดนซ์ตาํ ( Low Impedance ) เพอื ให้กระแสไฟฟ้ าไหล

ผ่านได้สะดวก
- ทนต่อกระแสค่าสูงได้ ( Ampacity ) ขนาดพนื ทีหน้าตดั จะ

ต้องใหญ่พอ เพอื ให้ทนต่อกระแสสูงๆ ได้เมอื เกดิ การลดั
วงจรขึน

RMUTL 101

ชนิดของสายดนิ ของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า

สายดนิ ของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ า ทเี ดนิ สายร่วมไปกบั สายของวงจรจะต้องเป็ น
ดงั นี

- ตัวนาํ ทองแดงจะหุ้มฉนวน หรือไม่หุ้มฉนวนกไ็ ด้
- เปลอื กโลหะของสายเคเบิลชนิด AC , MI และ MC
- บสั เวย์ทไี ด้ระบุให้ใช้แทนสายสําหรับต่อลงดนิ ได้

RMUTL 102

ขนาดสายดนิ ของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า

ขนาดสายดนิ ของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า ทําตามข้อต่างๆ ต่อไปนี

- เลอื กขนาดสายดนิ ตามขนาดของเครืองป้ องกนั กระแสเกนิ ตามตารางที 6.2

- เมือเดนิ สายควบ ถ้ามสี ายดนิ ของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ าให้เดนิ ขนานกนั ไป ในแต่ละท่อสาย และ
ขนาดสายดนิ ให้คดิ ตามพกิ ดั ของเครืองป้ องกนั กระแสเกนิ

- เมอื มวี งจรมากกว่าหนึงวงจรเดนิ ในท่อสายอาจใช้สายดนิ ของ บริภัณฑ์ไฟฟ้ าร่วมกนั ได้
และให้คาํ นวณขนาดสายดนิ ตามพกิ ดั ของ เครืองป้ องกนั กระแสเกนิ ตวั โตทสี ุด

- ขนาดสายดนิ ของมอเตอร์ให้เลอื กตามพกิ ดั ของเครืองป้ องกนั เกนิ กาํ ลงั ของมอเตอร์

พกิ ดั ของเครืองป้ องกนั เกนิ กาํ ลงั = 1.15 In

โดยที In คือ พกิ ดั กระแสของมอเตอร์

- สายดนิ ของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ า ไม่จําเป็ นต้องโตกว่าสายเฟส

RMUTL 103

ตารางที 6.2 ขนาดตาํ สุดของสายดนิ ของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ า

หมายเหตุ : พิกดั หรอื ขนาดปรบั ตงั ของ ขนาดตําสดุ ของสายดินของบรภิ ณั ฑ์
ไฟฟ้ า
RMUTL เครอื งป้ องกนั กระแสเกนิ ไม่
เกนิ ( ตวั นําทองแดง )
(A)
16 ( mm2 )
20 1.5 *
40 2.5 *
70 4*
100 6*
200 10
400 16
500 25
800 35
1,000 50
1,250 70
2,000 95
2,500 120
4,000 185
6,000 240
400

- ขนาดตาํ สุดของสายดินของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ าใช้สําหรับทอี ยู่อาศัย หรืออาคารของผ้ใู ช้ไฟทอี ยู่ใกล้หม้อแปลง 104
ระบบจาํ หน่ายภายในระยะ 100 m

- กรณีทีผ้ใู ช้ไฟอยู่ห่างจากหม้อแปลงระบบจาํ หน่ายเกิน 100 m ให้ดูภาคผนวก ฌ ของมาตรฐาน
การตดิ ตงั ทางไฟฟ้ าสําหรับประเทศไทยของ ว.ส.ท.

ตวั อย่างที 6.8 ระบบไฟฟ้ าหนึงประกอบด้วย บริภัณฑ์ไฟฟ้ า และ แผงจ่ายไฟ ดงั รูป
จงหาขนาดสายดนิ ของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ า ทเี ดนิ จากบริภณั ฑ์ประธาน และ แผง
จ่ายไฟ บรภิ ณั ฑป์ ระธาน

เครืองป้องกนั A
3A00 ใชส้ ายดนิ mm2

เครอื งป้องกนั mm2A
ใชส้ ายดิน

เครืองป้ องกนั mmA2
ใชส้ ายดนิ .

1A00 2A0 Load

RMUTL 105

วธิ ีทาํ

จากตาราง 6.2 ใช้ขนาดสายดนิ ดงั นี
บริภณั ฑ์ประธานเครืองป้ องกนั 300 A ขนาดสายดนิ 25 mm2
แผงจ่ายไฟ 1 เครืองป้ องกนั 100 A ขนาดสายดนิ 10 mm2
แผงจ่ายไฟ 2 เครืองป้ องกนั 20 A ขนาดสายดนิ 2.5 mm2

จะเหน็ ว่าขนาดสาย Bonding Jumper ทแี ผงจ่ายไฟจะใช้เท่ากบั ขนาดสายดนิ
ของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ าทจี ่ายมายงั แผงจ่ายไฟนันด้วย

RMUTL 106

ตวั อย่างที 6.9 บริภัณฑ์ประธานมเี ครืองป้ องกนั กระแสเกิน 500 A ต่อกบั วงจร ซึงประกอบด้วยสายควบ 2 ชุด เดนิ ในท่อ
ร้อยสายท่อละ 1 ชุด ดงั รูป จงหาขนาดสายดนิ ของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า

สายดนิ ของบรภิ ณั ฑไ์ ฟฟ้า mm2
A5M00P สายเฟส

วิธีทาํ
วงจรประกอบด้วยสายควบ 2 ชุด เดนิ ในท่อร้อยสายท่อละ 1 ชุด ดงั นนั จะต้องเดนิ สายดนิ 2 เส้น
ในแต่ละท่อ โดยสายดนิ แต่ละเส้นเลอื กตามขนาดเครืองป้ องกนั
จากตาราง 6.2 กรณเี ครืองป้ องกนั 500 A ใช้ขนาดสายดนิ 35 mm2

RMUTL 107

ตวั อย่างที 6.10 วงจรจ่ายโหลด 4 วงจร ทีต่อจากแผงจ่ายไฟแห่งหนึง ต้องการเดนิ ใน
ท่อสายร่วมกนั โดยแต่ละวงจรมเี ครืองป้ องกนั กระแสเกนิ 20 A , 40 A , 15 A
และ 20 A ดงั รูป จงหาขนาดสายดนิ ของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า ทใี ช้ร่วมกนั ในท่อสาย

20 AMP สายดนิ ของบรภิ ณั ฑไ์ ฟฟ้า mm2 โดย
40 AMP เลอื กตามเครืองป้องกนั ใหญ่ทสี ุด A
15 AMP
20 AMP

วธิ ีทาํ

ขนาดสายดนิ ทีใช้ร่วมกนั จะต้องเลอื กตามเครืองป้ องกนั ทมี ขี นาดใหญ่ทสี ุด คือ 40 A
จากตารางที 6.2 กรณีเครืองป้ องกนั 40 A ใช้สายดนิ 4 mm2

RMUTL 108

ตัวอย่างที 6.11 มอเตอร์เหนยี วนาํ ขนาด 22 kW , 380 V ( 44 A ) , 3 เฟส
จงหาขนาดสายไฟตารางที 4 เดนิ ในท่อโลหะในอากาศ

วธิ ีทํา

IC  1.25 x In

 1.25 x 44
55 A
สาย T-4
3 x 16 mm2 ( 56 A )

หาขนาดสายดนิ

IL = 1.15 x In
= 50.6 A

สายดนิ 6 mm2

สายวงจรมอเตอร์ 3 x 16 mm2

 G-6 mm2

 32 mm ( 1 1/4” )

RMUTL 109

6.7 การต่อลงดินของเครืองคอมพวิ เตอร์

( Computer Grounding )

 การต่อลงดนิ ของเครืองคอมพวิ เตอร์ หรืออุปกรณ์ อเิ ลก็ ทรอนิกส์เป็ น
เรืองสําคัญมาก เนืองจากอปุ กรณ์ เหล่านมี คี วามไวต่อสัญญาณรบกวน
( Noise )

 ดงั นันในการต่อลงดนิ นอกจากจะต้องคาํ นึงถึง
- ความปลอดภัย
- การลดสัญญาณรบกวน

RMUTL 110

การต่อลงดนิ ต้องทาํ 2 แบบ คอื
1. การต่อลงดนิ ของระบบการจ่ายไฟ ( Power
Distribution Grounding )
2. การต่อลงดนิ ความถสี ูง ( High Frequency
Grounding )

RMUTL 111

การต่อลงดนิ ของระบบการจ่ายไฟ

( Power Distribution Grounding )

 ส่วนโลหะทไี ม่มกี ระแสไหลผ่านของเครืองคอมพวิ เตอร์ จะต้องต่อลงดนิ
เพอื ความปลอดภยั จากไฟฟ้ าซ๊อต และให้อปุ กรณ์ป้ องกนั ทาํ งานได้
รวดเร็วขึนเมอื เกดิ การ ลดั วงจรลงดนิ

RMUTL 112

การต่อลงดนิ ความถสี ูง (High Frequency Grounding )

 สายดนิ ของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า จะมคี วามต้านทานตาํ ที 50 Hz
 ทคี วามถีสูงจะทําให้มคี ่าอมิ พแี ดนซ์จะสูงเพราะการเหนยี วนํา
 สัญญาณรบกวนอาจมคี วามถี 30 MHz
 เพอื ลดสัญญาณรบกวนต้องมกี ารต่อลงดนิ ความถีสูง
 วธิ ีหนึงทีทาํ ได้คือ Signal Reference Grid ซึงเป็ นตาข่ายสีเหลยี ม ขนาด

ประมาณ 600 x 600 mm ทําด้วยตวั นําหรือ แผ่นทองแดง เชือมต่อกนั ตลอด
ทีจดุ ตดั นําไปวางใต้เครืองอปุ กรณ์ต่างๆ ซึงส่วนมากจะอยู่ใต้พนื ยก (
Raised Floor )

 อปุ กรณ์ต่างๆ ของระบบคอมพวิ เตอร์ควรต่อเข้ากบั Signal Reference
Grid ด้วยสายทีสันทสี ุดเท่าทีทําได้

RMUTL 113

วธิ ีการต่อลงดนิ ทถี ูกต้องของเครืองคอมพวิ เตอร์

เครืองคอมพวิ เตอร์จะต้องต่อลงดนิ ตาม NEC 250 ซึงจะประกอบด้วย
1. การต่อลงดนิ ของสายดนิ บริภณั ฑ์ไฟฟ้ า
2. การต่อลงดนิ ของระบบคอมพวิ เตอร์

RMUTL 114

การต่อลงดนิ

 แบบหลายจุด ( Multiple Grounding ) ตามรูปที 6.22 ก จะใช้ไม่ได◌้ เนืองจากทําให้
เกดิ Ground Loop และกระแสสามารถไหลวนได้ ซึงคอื สัญญาณรบกวนนันเอง

การต่อลงดนิ วธิ ีทถี ูกต้อง

 แบบเรเดยี ลเข้าหาจดุ กลาง ( Central Radial Grounding ) กล่าวคือ
อปุ กรณ์ทุกชินจะมสี ายดนิ ของบริภณั ฑ์ไฟฟ้ า ต่อแยกกนั ไปยงั บสั ดนิ ของ
คอมพวิ เตอร์ ( Computer Ground Bus ) จดุ นจี ะเป็ นการต่อลงดนิ เพยี ง
จดุ เดยี ว ( Single Ground Point ) วธิ ีนจี ะไม่ทาํ ให้เกดิ Ground Loop ตาม
รูปที 6.22 ข

RMUTL 115

A โครงโลหะอปุ กรณค์ อมพวิ เตอร์
B
C (ก)
N
โครงโลหะอปุ กรณค์ อมพวิ เตอร์
หลกั ดนิ

A
B
C
N

หลกั ดนิ
Signal Reference Grounding

(ข)

รูปที 6.22 การต่อลงดนิ ของเครืองคอมพวิ เตอร์

RMUTL 116

RMUTL

หลกั ดนิ ( Grounding Electrode )

 การต่อลงดนิ เป็ นแบบแยก ( Isolated Ground System ) ตามรูปที 6.23 การทใี ช้ระบบ
การต่อลงดนิ แบบแยก Isolated Ground System ในสภาพการทาํ งานตามปกตสิ ามารถ
ลดสัญญาณรบกวนได้จริง เนืองจากมนั จะเพมิ อมิ พแี ดนซ์ในระบบ แต่จากการวเิ คราะห์
อย่างละเอยี ด และทดสอบภาคสนามพบว่า ในสภาพอากาศฝนฟ้ าคะนอง หรือเมืออาคาร
ถูกฟ้ าผ่า จะมีแรงดนั สูงมาก เหนียวนําขนึ ทีส่วนประกอบของเครือง คอมพวิ เตอร์ซึงอาจ
ทําให้เครืองคอมพวิ เตอร์ทํางานผดิ พลาดและ เสียหายได้ ตามรูปที 6.24

RMUTL 118

โครงโลหะอาคาร สายดนิ C
C
C

C

C = อปุ กรณ์คอมพวิ เตอร์

มกี ารต่อลงดนิ แบบแยก

รูปที 6.23 การต่อลงดนิ แบบแยก

ความจไุ ฟฟ้าระหวา่ งโครงอาคาร กระแสฟ้ าผ่า kA
กบั อุปกรณค์ อมพวิ เตอร์

C 119

10 kV C = อปุ กรณค์ อมพวิ เตอร์

รูปที 6.24 แรงดนั สูงเหนียวนาํ ทสี ่วนประกอบของเครืองคอมพวิ เตอร์

RMUTL

6.8 ระบบหลกั ดนิ ( Grounding Electrode System )

ดนิ ( Earth )

 เป็ นจุดอ้างองิ
 รองรับกระแสต่างๆ ทีรัวไหลลงดนิ
 เป็ นทีต่อของส่วนทีเป็ นโลหะของสถานประกอบการต่างๆ
 ศักดาไฟฟ้ าเท่ากบั ดนิ คือเป็ นศูนย์

RMUTL 120

สภาพการนําไฟฟ้ าของดนิ ()

ขึนอยู่กบั องค์ประกอบต่างๆ ดงั ต่อไปนี
- สัดส่วนของเกลอื แร่ทีละลายในดนิ ( Saline Water )
- องค์ประกอบของดนิ ( Compositions )
- ขนาดของอนุภาคดนิ ( Size of Particles )
- ความหนาแน่นของดนิ ( Compactness )
- อุณหภูมิ ( Temperature )
- ความชืน ( Moisture )
- เงอื นไขของสภาพภูมอิ ากาศ ( Weather Conditions )

RMUTL 121

ในการศึกษาสภาพการนําไฟฟ้ าของดนิ นนั เราจะทาํ การ

 ศึกษาความต้านทานจาํ เพาะของดนิ ( ) แทน

โดยที

= 1 …………………………….(6.1)
σ
โดยที

 คอื ความต้านทานจําเพาะของดนิ ( .m )

 คอื สภาพการนําไฟฟ้ าของดิน ( Mho/m )

ดนิ ทมี คี วามต้านทานจําเพาะตํา ( 10-100 .m ) แสดงว่ามสี ภาพการนํา

ไฟฟ้ าดี

RMUTL 122

ตวั อย่างความต้านทานจาํ เพาะของดนิ ชนดิ ต่างๆ ดงั แสดงในตาราง

ชนดิ ของดิน ความตา้ นทานจําเพาะเฉลยี

ดินผสมวชั พืชเปี ยก ( .m )
ดินชนื 10
ดินแหง้ 100
ทราย 1000
หินแขง็
500 - 1000
10000

RMUTL 123

หน้าทขี องระบบหลกั ดนิ

ระบบหลักดนิ

 ประกอบด้วยหลกั ดนิ หลายแบบซึงต่อถงึ กนั ในสถานประกอบการหนึงๆ อาจมีหลกั ดนิ
แบบเดยี วหรือหลายแบบกไ็ ด้ ถ้าหลกั ดนิ มีหลายแบบ จะต้องต่อหลกั ดนิ นันๆ ให้ต่อเนือง
ถึงกนั ตลอดเป็ นระบบหลกั ดนิ

ระบบหลักดนิ มหี น้าทีดงั ต่อไปนี
1. ทาํ ให้เกดิ การต่อถึงกนั อย่างดรี ะหว่างดนิ และส่วนทีเป็ นโลหะทีไม่มกี ระแสไหลผ่านของ

สถานประกอบการ เพอื ให้ส่วนโลหะเหล่านีมศี ักดาไฟฟ้ าเป็ นศูนย์ คือทรี ะดบั ดนิ
2. เพอื ให้เป็ นทางผ่านเข้าสู่ดนิ อย่างสะดวกสําหรับอเิ ลก็ ตรอน จาํ นวนมาก ในกรณีทเี กดิ

ฟ้ าผ่าหรือแรงดนั เกนิ
3. เพอื ถ่ายทอดกระแสรัวไหล หรือ กระแสทเี กดิ จากไฟฟ้ าสถิตลงสู่ดนิ

RMUTL 124

มักมผี ้เู ข้าใจผดิ อย่เู สมอว่า

 หลกั ดนิ มหี น้าทีในการนํากระแสลดั วงจร เพอื ให้อุปกรณ์ป้ องกนั กระแส
เกนิ ทาํ งาน

 แต่ในความเป็ นจริงแล้วหลกั ดนิ ไม่อาจทําหน้าทีนไี ด้ เนืองจากทางผ่าน
ระหว่างหลกั ดนิ กบั อปุ กรณ์ป้ องกนั มี อมิ พแี ดนซ์สูง ทําให้กระแสไม่เพยี ง
พอทีจะทาํ ให้ อุปกรณ์ป้ องกนั ทํางาน

RMUTL 125

ชนิดของหลกั ดนิ

หลกั ดนิ อาจแบ่งเป็ น 2 กล่มุ คอื
1. หลกั ดนิ ทมี อี ยู่แล้ว ( Existing Electrode )
2. หลกั ดนิ ทที าํ ขนึ ( Made Electrode )

RMUTL 126

หลกั ดนิ ทมี อี ย่แู ล้ว

 ทาํ ขนึ เพอื จดุ ประสงค์อย่างอนื ซึงไม่ใช่เพอื การต่อลงดนิ หลกั ดนิ ทมี อี ย่แู ล้ว
ประกอบด้วย แต่ใช่เป็ นหลกั ดนิ ได้ เช่น
- ท่อโลหะใต้ดนิ
- โครงโลหะของอาคาร
- เสาเข็มหลกั
- โครงสร้างโลหะใต้ดนิ

RMUTL 127

หลกั ดนิ ทที าํ ขนึ

 จดั หาและตดิ ตงั สําหรับงานระบบการต่อลงดนิ โดยเฉพาะ
- แท่งดนิ ( Ground Rods )
- หลกั ดนิ ทหี ุ้มด้วยคอนกรีต ( Concrete Encased Electrode )
- แผ่นผงั ( Buried Plate )
- ระบบหลกั ดนิ แบบวงแหวน ( Ring )
- กริด ( Grid )

RMUTL 128

ระบบหลกั ดนิ แบบต่างๆ

1.แท่งดนิ ( Ground Rod )

 นยิ มใช้กนั มากทีสุด
 ราคาถูกและ ตดิ ตงั ง่าย
 เส้นผ่านศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 5/8 นวิ ( 16 mm )
 ความยาวไม่น้อยกว่า 2.4 m
 การเพมิ เส้นผ่านศูนย์กลางจะช่วยลดความต้านทานดนิ ได้ เพยี งเลก็ น้อย แต่

จะช่วยเพมิ ความแขง็ แรงทางกล
 ทองแดงเป็ นโลหะทดี ที ีสุดสําหรับใช้เป็ นแท่งดนิ
 เพอื ให้ความแข็งแรงทางกลดขี ึน อาจใช้เป็ นเหลก็ หุ้มทองแดง ( Copper

Clad or Copper Encased Steel )

RMUTL 129

RMUTL 130

RMUTL 131

RMUTL 132

2.หลกั ดนิ ทหี ุ้มด้วยคอนกรีต ( Concrete Encased Electrode )

 คอนกรีตทีอย่ตู าํ กว่าระดบั ดนิ ซึงมคี วามชืนอยู่รอบๆ จะเป็ นวตั ถุตวั กงึ นาํ ไฟฟ้ า (

Semi-Conducting Medium ) และมคี วามต้านทานจาํ เพาะประมาณ 30 .m ที

20 oC ซึงเป็ นค่าทตี าํ กว่าเกณฑ์เฉลยี ของดนิ

 ตวั นาํ ไฟฟ้ าหรือแท่งโลหะทีฝังอย่ใู นฐานรากคอนกรีต ( Concrete Foundation )
ทีมเี หลก็ เสริม ( Reinforcing Bar ) เป็ นหลกั ดนิ ทีดี

 ใช้เหลก็ เส้นทฝี ังลกึ อย่ใู นคอนกรีตไม่น้อยกว่า 2 นวิ ( 50 mm ) มคี วามยาวไม่น้อย
กว่า 20 ฟุต ( 6 m ) และมเี ส้นผ่านศูนย์กลางไม่เลก็ กว่า 12.7 mm

RMUTL 133

รูปที 6.25 การใช้สายตวั นําหุ้มด้วยคอนกรีตเป็ นระบบหลกั ดนิ 134

RMUTL

หลกั ดนิ ทีหมุ้ ดว้ ยคอนกรีต (Concrete 135
Encrased Electrode)

คอนกรีตทฝี ังอยใู่ นดนิ และมคี วามชนื อยรู่ อบๆ
จะเป็ นวตั ถกุ ึงนาํ ไฟฟ้ า มคี วามตา้ นทานจาํ เพาะ
ประมาณ 30 โอหม์ -เมตร ที 20 องศา
เซลเซียส ซึงเป็ นค่าทีตาํ กว่าเกณฑเ์ ฉลยี ของ
ดนิ ทวั ไป ดงั นนั แทง่ โลหะทฝี ังอย่ใู นดนิ ในฐาน
รากคอนกรีต (Concrete
Foundation) ทีมเี หล็กเสริม
(Reinforcing Bar) จาํ นวนมาก จึง
สามารถใชเ้ ป็ นหลกั ดนิ ไดอ้ ย่างดี แตต่ อ้ งมตี วั
ตอ่ ไฟฟ้ าเขา้ กบั เหล็กเสริมหลกั แลว้ นาํ ออกมา
ดว้ ยสายดนิ

RMUTL

รถไฟฟ้ าจะไมใ่ ชเ้ หล็กของโครงสรา้ งแตจ่ ะ
ใชเ้ หล็กฝากลงไปในเขม็ เขาเรียก
Earthing&bonding

RMUTL 136

3. แผ่นโลหะ ( Buried Plate )

 ต้องเป็ นชนิดกนั การผุกร่อน
 มพี นื ผวิ สัมผสั ไม่น้อยกว่า 0.18 m2
 เหลก็ อาบโลหะชนดิ กนั การผุกร่อนต้องหนาไม่น้อยกว่า 6 mm

 โลหะกนั การผกุ ร่อนชนดิ อนื ทีไม่ใช่เหลก็ หนาไม่น้อยกว่า 1.5 mm

RMUTL 137

RMUTL 138

4.หลกั ดนิ แบบวงแหวน ( Ring )

 ตวั นําทองแดงเปลอื ยยาวไม่น้อยกว่า 20 ฟุต ( 6 m ) ขนาดไม่เลก็ กว่า 35 mm2
มาขดเป็ นวงแหวน และฝังลกึ ใต้ดนิ ไม่น้อยกว่า

2.5 ฟุต ( 0.76 m ) ดงั แสดงในรูปที 6.26

RMUTL 139

รูปที 6.26 การใช้หลกั ดนิ แบบวงแหวนเป็ นระบบหลกั ดนิ

RMUTL 140

RMUTL

5. กริด ( Grid)

 ใช้กบั สถานไี ฟฟ้ าย่อย
 ครอบคลมุ ไปทวั สถานไี ฟฟ้ า อาจเลยรัวออกไป
 ตวั นาํ ฝังลกึ ประมาณ 0.5 ฟตุ ( 0.15 m )
 จดั เป็ นรูปตาข่ายสีเหลยี มขนาด 10-12 ฟตุ ( 3.0-3.7)
 ใช้หินกรวดโรยทวั บริเวณ เพอื ลดแรงดนั ช่วงก้าว ( Step Voltage )

RMUTL 142

การคาํ นวณความต้านทานดนิ

1. หลกั ดนิ แบบแท่งดนิ ตามแนวลกึ ( Deep Rod Earthing )

ความต้านทานดนิ ของแท่งดนิ ทีฝังตามแนวลกึ ในเนือดนิ ทีมีความสมาํ เสมอ จะคาํ นวณได้จากสูตร

R ρ ln 4 1=    …………………………………. ( 6.2 )
โดยที  
2π r

  
 
  


R คอื ความต้านทานดนิ ( )

 คือ ความยาวของแท่งดนิ ( m )

r คอื รัศมีสมมูลของหลกั ดนิ ( m )

ρ คอื ความต้านทานเฉพาะของดนิ ( -m )

In คือ Natural Logarithm

RMUTL 143

ตวั อย่างที 6.12 แท่งดนิ มรี ัศมี ( r ) 8 mm ยาว 3 m

ρ = 100 .m จงหาความต้านทานของดนิ

วธิ ีทํา

 = 3000 mm

r = 8 mm 4 3000
100 8
 R = ln   1 = 33.5 
2 3  

ถ้าเพมิ รัศมเี ป็ น 2 เท่าคือ 16 mm 4
100 3000
R = ln  16  1 = 29.8 
2 3  


RMUTL 144

ตวั อย่างที 6.12 (ต่อ)

จะเห็นได้ว่าการเพมิ รัศมีเป็ น 2 เท่า ซึงจะเพมิ นาํ หนกั เป็ น

4 เท่า จะลดความต้านทานลงเพยี ง 33.353.259.8100 = 11.0%

ถ้าเพมิ ความยาวเป็ น 6 m

R = 21006 ln  468000  1 = 18.6 
  


จะเห็นได้ว่าการเพมิ ความยาวเป็ น 2 เท่า ซึงจะเพมิ นําหนักเป็ น 2 เท่า สามารถลด
ความต้านทานลงได้

33.353.158.6100 = 44.5%

RMUTL 145

ตวั อย่างที 6.13 แท่งดนิ รัศมี ( r ) 12 mm มคี วามยาว 3 m

และถอื ว่าดนิ มคี วามต้านทานจาํ เพาะ 100 .m สมาํ เสมอ

จงหาความต้านทานของดนิ

วธิ ีทํา = 3000 mm

 = 12 mm

r = 100 ln 43000  1 = 31.3 
2π 3 12  
R  


RMUTL 146

2. หลกั ดนิ แบบวงแหวน

หลกั ดนิ แบบวงแหวน โดยปกตจิ ะฝังอย่ใู ต้ดนิ ลกึ 0.5 m ดงั แสดงในรูปที 6.27

รูปที 6.27 แท่งดินตามแนวผวิ ดนิ

RMUTL 147

เนอื งจากหลกั ดนิ ชนดิ นีได้รับผลกระทบจากสภาพอากาศ อย่างมาก
ดงั นันเมอื ต้องการวดั ความต้านทานดนิ ของ หลกั ดนิ จะคิดเสมอื นว่าหลกั ดนิ
นีตดิ ตงั อย่ทู ีผวิ ดนิ คือ ไม่คํานงึ ถึงระยะความลกึ ทฝี ังหลกั ดนิ ซึงสามารถ
คํานวณ ความต้านทานดนิ ของระบบแบบนีได้จากสูตร

 1   
R=     .………….. ( 6.3 )

ρ ln 2
r  
π  

RMUTL 148

ตวั อย่างที 6.14 แท่งดนิ รัศมี ( r ) 10 mm มคี วามยาว 20 m ฝังในผวิ ดนิ ตามแนว
ระดบั และถอื ว่าดนิ มคี วามต้านทาน จาํ เพาะ 100 .mสมาํ เสมอ จงหาความ
ต้านทานของดนิ

วธิ ีทํา

 = 20000 mm.

r = 10 mm.

R = 100 ln 40000  1 = 11.6 
π 20 10  
  


RMUTL 149

หลกั ดินตามมาตรฐานการติดตังทางไฟฟ้ า

สําหรับประเทศไทยของ ว.ส.ท.

หลักดนิ ตามมาตรฐานของ ว.ส.ท. มี
1. แท่งดนิ ( Ground Rod )
2. แผ่นตัวนํา ( Buried Plate )
3. อาคารทเี ป็ นโครงโลหะ และการต่อลงดนิ อย่างถูกต้อง โดยมีค่าต้านทาน
ของการต่อลงดนิ ไม่เกนิ 5 โอห์ม
4. หลกั ดนิ ชนิดอนื ๆ ต้องได้รับความเห็นชอบจากการไฟฟ้ า

RMUTL 150