UKŁAD GDAŃSKI

Sieć Przyjaciół

NAJWIĘKSZY
KONSERWATYWNY
TYGODNIK OPINII
W POLSCE

Szanowny Czytelniku,

pobrałeś to wydanie tygodnika „Sieci”
w ramach swojej subskrypcji w Sieci Przyjaciół.
Możesz je przeglądać na wszystkich urządzeniach.
Prosimy o nieudostępnianie tego pliku PDF

osobom trzecim.

Życzymy miłej lektury

Zespół tygodnika „Sieci”

www.SiećPrzyjaciół.pl

największy
konserwatywny

tygodnik opinii
w polsce

Nr 34 (403) 2020
17–23 sierpnia 2020

cena: 6,90 zł

(w tym 8% VAT)

INDEKS 287393 issn: 2544-2694

[email protected]

NAJLEPSZE FILMY,
BAJKI I SPORT!

Na start 3 miesiące TV bez opłat!

Promocje dla nowych Klientów przy umowach z okresem podstawowym na 24 okresy rozliczeniowe. „Bez opłat” nie dotyczy opłaty jednorazowej za aktywację
dekodera, usług dodatkowych na czas nieokreślony oraz opłat za internet. Szczegóły w Warunkach Oferty, Regulaminie Promocji i Regulaminie, dostępnych
u Sprzedawców i na www.cyfrowypolsat.pl. Oferta ważna na dzień 10.08.2020 r.
Bundesliga w ELEVEN SPORTS. Fot. DFL/Bundesliga/Getty Images.

[email protected]

Podejście do epidemii trzeba przemyśleć

S podziewaliśmy się w redakcji, że Ale to jest inny porządek niż nasz jeździmy, nigdzie nie przekraczaliby-
okładkowy tekst poprzedniego –  niezależnej, choć wiernej wartoś- śmy prędkości 30 km/h. Dlatego trzeba
wydania tygodnika „Sieci”, pełen ciom i niepokornej, redakcji, jaką przenieść punkt ciężkości z debaty
pasji, niezwykle ciekawy i zmuszający tworzymy w tygodniku „Sieci” i por- o liczbie zakażeń na liczbę ofiar – bo to
do myślenia esej Macieja Pawlickiego, talu wPolityce.pl. Naszym prawem jest najważniejsze.
nawiązujący do książki „Fałszywa pan- i obowiązkiem jest pytać i oceniać, jak
demia”, wywoła kontrowersje. w danym momencie sprawy się mają. Myślę, że minister Szumowski po-
winien pomóc rządowi wskazać mądre
Bezrefleksyjne oburzenie rozma- A fakty są takie, że nie potwierdziły ścieżki wyjścia z tej spirali.
itych lemingów i ludzi owładniętych się czarne scenariusze o wielkiej śmier-
niechęcią jest oczywiste. Zaskoczyła telności wywoływanej zakażeniem ko- Trzeba to zrobić szybko, przed je-
ronawirusem, choć jest ona większa niż sienią, która musi oznaczać powrót do
nas jednak bardzo osobista i emocjo- grypy i każda ofiara wywołuje ból. Ale szkół. Jeśli nastąpi to przy tym poziomie
nalna reakcja ministra zdrowia pana też większość ofiar ma ciężkie choroby wrażliwości, szybko skończy się kata-
prof. Łukasza Szumowskiego. współistniejące. Pytanie: czy gdyby strofą. Także polityczną, bo opozycja
grypa nagle okazała się dwukrotnie gra na chaos i zmęczenie ludzi. Powta-
„Mam trochę wrażenie, że ktoś pisze groźniejsza, też byśmy zamykali świat? rzam: w marcu nie można było zareago-
książkę raczej z gatunku fantastyki, no wać inaczej. Ale dziś trzeba wyciągnąć
bo w tym spisku na pewno uczestni- Faktem jest też, że nastąpiło po drodze wnioski – nadal chroniąc z całych sił
czyłoby około 500 tysięcy medyków, przesunięcie celu, jaki stawia się przed grupy naprawdę zagrożone.
do tego podobno politycy, to jest ko- społeczeństwami: już nie „spłaszczenie
lejna grupa już może nie aż tak liczna, krzywej”, przygotowanie szpitali, zapew- Dlatego powstał tekst Macieja Pawli-
ale kilkuset osób, i w tym wszystkim nienie chorym odpowiedniej terapii, od- ckiego.
– rozumiem – minister zdrowia jak izolowanie najbardziej zagrożonych, ale
taki pająk skutecznie pociągający za wyeliminowanie wirusa z przestrzeni jest Michał Karnowski
sznurki pajęczyny, do końca nie wia- celem. Niemożliwym do zrealizowania.
Reklama | 9/0320/F domo w jakim celu, ale na pewno w ja-
kimś zbrodniczym. A tak na poważnie, Faktem jest też szokujący koszt spo-
to jest to trochę obrażające, choćby pa- łeczny przyjętej metody walki: upadłe
mięć tych tysiąca ponad ośmiuset osób, firmy, często dorobek życia, bezrobocie,
które zmarły. I przypominam, w sezonie depresje, kryzysy i rozpad rodzin, prze-
grypowym grypa nie jest tak brutalna moc domowa, samobójstwa. Rosnące
i nie zabiera tylu osób z tego świata. No, napięcia międzynarodowe, możliwe
powiem szczerze, że jak ktoś widzi ta- wojny.
kie spiski, to jest jakiś sygnał, żeby może
jednak trochę zastanowić się nad swoim Z każdym miesiącem ten koszt będzie
zdrowiem psychicznym” – oświadczył rósł.
Łukasz Szumowski.
Dokąd dojdziemy, walcząc nadal
Minister wziął najwyraźniej artykuł o całkowite wyeliminowanie wirusa
do siebie – zupełnie niepotrzebnie, bo z przestrzeni, zwiększając liczbę testów,
to nie o nim. Wielokrotnie pisaliśmy, które wykrywają zakażonych niezdają-
że Polska – jako kraj peryferyjny w sto- cych sobie sprawy z tego, że chorują? To
sunku do centrów interpretacji świata z kolei medialnie nakręca panikę, wy-
– nie mogła zareagować inaczej. Próba muszając kolejne testy, tworząc spiralę
walki z ludzkim strachem zmiotłaby „stanu nadzwyczajnego”.
każdy rząd i kilka ten los spotkał. Do-
brze, że rząd premiera Morawieckiego Może się minister Szumowski obru-
nie zostawił ludzi samym sobie, dobrze, szać, może i na nas fuknąć (taką ma ro-
że współzarządzał tym minister zdrowia botę), ale rząd – jako całość – musi prze-
Łukasz Szumowski, dobrze, że w mo- myśleć podejście do epidemii. Musi
mencie gdy tyle było niewiadomych, odpowiedzieć na pytanie, czy tylko
przyjęto jako punkt odniesienia naj- wirusolodzy mają decy-
gorsze możliwe scenariusze rozwoju dować o tej sprawie?
wypadków. Gdyby spece od
bezpieczeństwa
Na tym polega praca i odpowiedzial- ruchu drogo-
ność polityków. wego decydowali
o tym, jak i gdzie

17–23.08.2020 | 3 |

[email protected]

30 Co dalej n a p o c z ą t e k historia Reklama | 16/0720/F
46 z Trzaskowskim?
56 Stanisław Janecki 6 Sygnalista nadaje
Rajska wyspa Nieoficjalny przegląd tygodnia 56 Walczyli jak kowboje
w czarnej ropie Wojciech Lada
Tadeusz Brzozowski 8 Pluszowe kajdanki
Walczyli jak kowboje Krzysztof Feusette s i e c i k u l t u r y
Wojciech Lada
9 pełzająca niepewność 61 Mistrzyni powściągliwości
Dorota Łosiewicz Jolanta Gajda-Zadworna

10 światowe życie 63 zaremba przed telewizorem
redaguje Konrad Kołodziejski Piotr Zaremba

12 Sekslewica na ulicach 64 bruLion 2.0
Jan Pietrzak Robert Tekieli

13 Ideologia w natarciu 65 wojna światów
Bronisław Wildstein Robert Tekieli

14 zdjęcia z podróży 66 O Wierzyńskim poprzez
Nataszy Leśniak Wencla, czyli o Polsce
Michał Korsun Leszek Długosz

15 prawda nigdy nie leży pośrodku 68 Trzcina do zmierzenia Polski
Dominik Zdort Wojciech Stanisławski

16 ogniem na wprost s p o r t
Andrzej Rafał Potocki

17 pora na prawo holdingowe 70 horror na finiszu
Marta Kaczyńska-Zielińska Cezary Kowalski

temat tygodnia kuchnia


20 gdański układ zamknięty 72 moje smaki: Gwyneth Paltrow
Marcin Wikło, Marek Pyza Jolanta Gajda-Zadworna

kraj 73 słodko-słony/Wilczym okiem
Anna Monicka, Przemysław Barszcz

26 z joanną lichocką na koniec
rozmawia Michał Karnowski

30 Co dalej z Trzaskowskim? 74 Konfrontacja dwóch światów
Stanisław Janecki Hanna Karp

32 Powrót do 49 województw. 76 dwa wirusy, dwie histerie
Czy to możliwe? Maciej Pawlicki
Jakub Augustyn Maciejewski
77 felietony
36 Szkoła w czasach pandemii
Dorota Łosiewicz Tomasz Łysiak, Piotr Cywiński

Ś w i a t 78 Powracające pytania
Alina Czerniakowska
40 Bezsilność wobec Łukaszenki
Jan Rokita 79 FELIETON/z życia kościoła
Lech Makowiecki,
43 W którą stronę skręci Mińsk? Agnieszka Ponikiewska
Marek Budzisz
80 Zdziecinnienie
46 Rajska wyspa w czarnej ropie Jan Pospieszalski
Tadeusz Brzozowski
81 Nocna ojczyzna
50 Powrót gwiezdnych wojen Leszek Długosz
Konrad Kołodziejski
82 Dobroduszni,
opinie adrenaliści i cynicy
Katarzyna i Andrzej Zybertowiczowie
54 Vox populi, vox dei
Bernard Margueritte

| 4 | 17–23.08.2020

[email protected]

[email protected]

Na początek  | dzimierza Cimoszewicza. Daleko nie jest
– to przecież koledzy męża z listy Koalicji
Zaktywizowało się w mediach spo- Europejskiej w wyborach do Parlamentu
łecznościowych zaplecze Konfe- Europejskiego.
deracji. I znowu gra płyta wartości, któ-
rych trzeba bronić. Słusznie, słusznie. Wielu byłym komunistom los
Czyż można się nie wzruszyć, czytając zgotował jednak straszliwą karę:
Tomasza Sommera, który grzmi: „Część muszą się zachwycać rozmaitymi prze-
mediów konsekwentnie opisuje lewa- bierańcami, półnagimi facetami pub-
ckiego zbira jako kobietę. To te same licznie się obściskującymi, chłopakami
media, które od lat są antypolskie i dążą w ostrym tonie żądającymi, by mówić
do likwidacji Polski w UE. Czas na kon- do nich „Małgorzato”. Dziejowa ko-
sekwencje”? Tylko dwa pytania. Po nieczność zmusiła nawet Włodzimie-
pierwsze, czy to nie te same media, które rza Czarzastego do uporczywego za-
w ostatnich dwóch kampaniach pompo- chęcania Bogdana Rymanowskiego
wały Konfederację w nadziei, że urwie w Polsacie, żeby „zaprosił do programu
poparcie PiS? I czy zaledwie kilka tygo- panią Margot”, bo „ta dziewczyna ma
dni temu, przed drugą turą wyborów prawo żądać, żeby tak się do niej odno-
prezydenckich, tym samym konfedera- sić”. A ponieważ wiemy, co w tym śro-
tom nie było wszystko jedno, czy głową dowisku naprawdę się o tym myśli, to
państwa przez pięć lat będzie tęczowy rozumiemy, jakim cierpieniem jest taka
Trzaskowski, czy jednak biało-czerwony gra. I to pomimo iż czynią to ludzie do-
Duda? brze nauczeni rozumienia „dziejowej
Dylematu, kogo wspierać 12 lipca, konieczności” i dwójmyślenia.
nie miała Anne Applebaum, która A to dopiero początek. Zabawna
na łamach gazet Adama Michnika zasta- jest nadzieja wielu starszych
nawia się nad „ceną kolaboracji” z reżi- gwiazd mediów III RP, że tym zrewol-
mami. Wpływowa publicystka, prywat- towanym gangom jest z nimi po drodze.
nie żona Radosława Sikorskiego, tak się Przekonali się o tym twórcy założonego
politycznie rozgrzała, że wyszło jej, iż przez byłych dziennikarzy Trójki inter-
współpraca z komunistami i nazistami netowego Radia Nowy Świat. Podczas
to niemal to samo co wspieranie Donalda jednej z audycji użyto tam zwrotu „ak-
Trumpa w Stanach Zjednoczonych. Cóż, tywista”, by określić wspomnianego
będą mieli historycy materiał do kolej- wyżej Michała Sz., który żąda, by uzna-
nego rozdziału o intelektualistach, któ- wać go za kobietę. Zaczęły się potępie-
rzy zgłupieli od polityki. Uderza w tek- nia i groźby wycofania wpłat. Jeden
ście dobór przykładów: komunizm z twórców stacji i jej prezes Piotr Jed-
opisany został za pomocą różnych życio- liński najpierw bronił decyzji za po-
wych wyborów Niemców w NRD. Pod- mocą języka liberalnego: „Jeżeli tak
powiadamy pani Applebaum: szukając bardzo apelują o poszanowanie wolno-
odpowiedzi, dlaczego ludzie do końca ści, to dlaczego nie szanują wolności
kolaborowali z reżimami komunistycz- mediów oraz mojej, jako osoby? Dla-
nymi, warto się zwrócić z pytaniami
także do Marka Borowskiego czy Wło-
| 6 | 17–23.08.2020

[email protected]

czego chcą mi na siłę narzucić sposób postrzeganiaFot. Andrzej Skwarczyński, Julita Szewczyk x2dostrzeżeni, milczą. Cóż, ich wdzięczność nie by-
świata, zmuszając, żebym określał kogoś, kogo łaby tak atrakcyjna jak polityków.
odbieram jako mężczyznę, zaimkami żeńskimi?”.
Odpowiadamy: bo na tym polega ich władza. Póź- A na prawicy ciągle nowe hybrydowe koali-
niej Jedliński złożył samokrytykę, ale i tak musiał cje. Internetowy sojusz nieudaczników wal-
odejść. Przestrzegamy gwiazdy mediów III RP czy z prezesem TVP Jackiem Kurskim, najwyraź-
– wy też nie nadążycie. niej tęskniąc za czasami, kiedy po tej stronie było
wielu wybitnych publicystów, ale to druga strona
Przy tej okazji Wojciech Reszczyński wezwał miała monopol na instytucje, struktury zdolne do
Kazika Staszewskiego: „Kazik! Artysto, od- konsekwentnej pracy i drapieżności. Równie po-
wagi! – pisz piosenkę, której motto: »Moja cenzura pularne są akcje hejtu wobec wicepremiera Piotra
jest większa niż twoja«, wszak w Radiu Nowy Świat Glińskiego za rzekomo „słabe” przygotowanie ob-
o to właśnie chodziło”. Nie liczylibyśmy na odpo- chodów 100-lecia zwycięskiej Bitwy Warszawskiej
wiedź. W awanturze o Trójkę nie chodziło o wolność, 1920 r. Gliński w pocie czoła pokazuje kolejne
ale pieniądze, sprzedaż płyt, władzę i politykę. filmy, buduje muzea, otwiera wystawy, finansuje
Polityka to w ogóle okrutna pani. Jarosław projekty – ale oni zawsze znajdą coś, czego nie ma,
Gowin też cierpi – dobija się do rządu, bo mu- i wystawią ocenę przed uroczystościami. Niech
siał definitywnie porzucić swój plan budowy nowej pojadą do państw naszego regionu, które też w tym
chadecji wspólnie z Władysławem Kosiniakiem-Ka- okresie obchodzą swoje 100-lecia, a może wtedy
myszem, tym bardziej że pomysł został dwukrotnie zrozumieją, co to znaczy „skromnie”. Choć może
już zdradzony: najpierw przez samego głównego (choć i nie zrozumieją. Niektórych chyba tylko odegranie
tak pięknie wymuskanego) chłopa jeszcze przed wy- tamtej bitwy na nowo by zadowoliło.
borami. Następnie przez wyborców ludowców, którzy No, ale do tego trzeba by aktorów. Nie wiemy,
puścili mimo uszu wszystkie apele PSL i już w pierw- kto to koordynuje, ale środowisko sceny re-
szej turze postawili na Andrzeja Dudę. Podpowia- gularnie co dwa dni rzuca na szaniec kolejnego
damy Zjednoczonej Prawicy pomysł na zagospoda- „buntownika”, który zresztą wie, że mu się to opłaci,
rowanie Gowina: niech zostanie prezesem Poczty bo prawdziwe źródła kasy i prestiżu są w tym świecie
Polskiej i odrabia koszty niedoszłych wyborów kore- daleko od prawicy. Najnowsze doniesienia z frontu:
spondencyjnych, które ostatecznie zablokował. Jak „Ta władza i jej zwolennicy nie potrafią żyć bez wroga
odrobi – brać do rządu. Ale to może potrwać. – powiedział Jerzy Radziwiłowicz. To zaś był ko-
Nie musi się natomiast martwić o robotę mentarz do słów Janusza Gajosa, który z kolei wy-
Adam Bodnar, odchodzący rzecznik praw snuł tezę, że „mały człowiek podzielił nasz kraj. Tak
obywatelskich, bo nie tyle jesteśmy pewni, że wy- powstawało to, co nazwano hitleryzmem”. Nie
ląduje jako polityk opozycji, bo już nim jest, bijąc śmiejmy się, pewnie ta błyskotliwa myśl zostanie
rekordy stronniczości. Przemawiając w Senacie, zaraz podjęta przez Anne Applebaum i rozpo-
objawił się też jako politolog: „Jarosław Kaczyński wszechniona w świecie. Mamy jednak dla aktorów
zadeklarował ustanowienie »Budapesztu w War- złą wiadomość: według sondażu Social Changes dla
szawie«. Począwszy od 2015 r., te zmiany były rea- 60proc. pytanychpolityczneopiniecelebrytównie
lizowane na zasadzie stopniowego podporządko- mają znaczenia, a mają tylko dla 22 proc. Reszta nie
wywania niezależnych instytucji, ograniczaniu ich miała zdania. Tak źle grają czy sztuka do kitu?
kompetencji, obniżaniu poziomu legitymizacji Wielu Polaków kibicuje walce Białorusinów
działań, celem jednoczesnego wzmocnienia cen- o wolność. My też i od dawna. Dla tej brutal-
tralnego ośrodka politycznego władzy. Jest to do- ności i braku wolności nie ma usprawiedliwienia.
brze znana »metoda salami«” – przekonywał, snu- Ale w głowach co bardziej chłodnych analityków
jąc opowieści o tym, że „ustrój Polski nie może już pojawiają się też takie niebezpieczne pytania: Co
być definiowany jako prawdziwa demokracja kon- tam robi tylu ludzi Sorosa? Co tam robi Sławomir
stytucyjna, lecz raczej jako demokracja nieskon- Sierakowski? Dlaczego niektórzy ludzie tak ak-
solidowana czy demokracja hybrydowa. […] można tywni w tych sprawach chętnie budują kłamliwe
ją także określić jako system wyborczego autory- porównania między Białorusią a Polską? Czy i nam,
taryzmu”. Niezły to autorytaryzm, w którym w opo- choć nie ma powodu, szykują jakąś kolejną próbę
zycyjnym Senacie, przy aplauzie 90 proc. mediów, Majdanu? Ile miesięcy przetrwają białoruskie za-
można aż tak kłamać. I tylko ci, którzy naprawdę kłady przemysłowe, które tak się zachęca dzisiaj do
potrzebują w Polsce obrony, a nigdy nie zostali strajków, po upadku Łukaszenki? Tylko cytujemy,
przez rozkochanego w medialnej sławie Bodnara by obraz był kompletny.

[email protected] 17–23.08.2020 | 7 |

Na początek  |

M y,ulicznegrupyuderzeniowe Pluszowe czej? Kanały TV dla dorosłych, „Wy-
pod flagą tęczową, połą- borcza”, krem z filtrem, może basen –
czone więzami braterstwa, czy to tak dużo dla ofiar reżimu? Czy
chociaż kajdanki nie mogłyby być,
siostrzeństwa, wujostwa i ciotostwa, kajdanki jak w każdym normalnym domu, plu-
a jednak świadome, że naszą siłę me- szowe? Takich pomysłów mamy setki
dialną zawdzięczamy przede wszystkim i dlatego pytamy: kiedy wprowadzicie
ludziom o orientacji rozrodczej, zwanej
też heteronormatywną, na którą nie ma, sankcje wobec Polski za zatrzymanie
na razie, lekarstwa, zespoleni w dąże- tego/tej człowieka? Kwestia druga: czy
niu do czynienia chaosu w życiu publicznym, na wzór naprawdę nie docenicie, w Berlinie, Paryżu czy
tego, jaki mamy w swoim życiu osobisto-intymnym, Brukseli, tej szalonej odwagi, która dzieciakom
zwracamy się, apelujemy, domagamy i żądamy natych- bojącym się ujawnić swoją orientację seksualną,
miastowej reakcji organów europejskich w związku zwłaszcza kilka lat przed pierwszym zbliżeniem,
z osadzeniem w areszcie naszej kolegi i naszego kole- pozwoliła rzucać groźby karalne wobec stróżów
żanki w jednym. Konkretnie zaś – polskiej osoboistoty prawa? Skakać po radiowozach, szarpać się z po-
niebinarnej, która/który, nie bacząc na fakt pozo- licją i krzyczeć do niej: „Faszyści! Co mordy za-
stawania w związku partnerskim z osobą słoniliście? Koronawirus to nie jest najgor-
płci odmiennej, zdecydował się dla Naszej szy wstyd, jaki wam się może na służbie
Sprawy zmienić nie partnerkę na part- przytrafić!”. Nasza osoboczłonkini nie-
nera, ale siebie samego – w partnerkę. binarna LGBT, która wołała te słowa,
I to z usunięciem męskiego imienia trafiła nawet do pewnego brukowca. Na
Michał oraz zastąpieniem go nowo- razie nie na ostatnią stronę, ale jako
czesną, choć przecież dystyngowaną półżywy dowód na brutalność policji.
Margot. Czyli Gosią ze znajomością Bo ta zdecydowała się ją zatrzymać.
francuskiego. Czy jednak ta okładka oraz wystą-
Niestety, Warszawa to nie Paryż, pienie posłanki Prokop z Lewicy,
tylko brunatna pipidówa, w której KRZYSZTOF FEUSETTE grzmiącej o trwającym w Pol-

my, działacze LGBT, nie mamy sce holokauście gejów, którym
w co rąk włożyć, więc wkładamy we wszystko, co podlezie. wkrótce jej rodacy mają „nawet z grobów wyrywać zęby”
W końcu ktoś musi robić tę rewolucję kulturalną, skoro sami (cokolwiek to znaczy) – to ma być już koniec waszej euro-
geje i lesbijki nie chcą. Margot poświęcił się w sposób najlep- pejskiej pomocy dla nas, działaczy podziemia, nawet jeśli
szy z możliwych, dokonując zniszczeń furgonetki na kwotę tylko erotycznego? Tylko na tyle wyceniacie akty naszego
6 tys. zł oraz pobicia jej kierowcy za głoszenie przez niego pełnego oddania? Naprawdę chcecie, żeby Margot zaczął
poglądów niezgodnych z niepisanym Prawem o tolerancji sypać Michała? To znaczy – zaczęła? Wiecie, jaką to może
i wolności słowa. Wtedy reżimowy, opresyjny, dyktatorski, uruchomić lawinę coming back outów?
imperialny, sowiecki, faszystowski, białoruski i koreańsko- Uprzedzamy lojalnie: na jedno nie ma zgody. Nie, nie cho-
-północny, pisowski rząd, rękami zawłaszczonych sędziów dzi o Radio Nowy Świat, którego naczelny uznał, że skoro Mi-
i przy sprzeciwie przyjaciół Margot, ich braci, sióstr, wujów chał jest chłopakiem, to nie może być Gosią. A jak sobie jeden
i, oczywiście, ciotek, zdecydował się zamknąć jej/jemu nie Anglik uznał, że jest psem i od roku nosi rzeczy w zębach, to
tylko usta, ale i ją/jego całą/całego. Na dodatek w areszcie jak go teraz wołać: „Proszę pana!” czy „Do nogi!”? Naczelnego,
męskim, a wiadomo, jak potrafią złamać serce dziewczynie w imię wartości europejskich, oczywiście zwolniliśmy. Ale
pożądliwe spojrzenia osób o wątpliwej heteronormatyw- refleksje mamy porażające. Jeśli nawet dziennikarz Nowego
nej reputacji. Ich kąśliwe uwagi o toalecie czy nazywanie Wspaniałego Świata nie szanuje prawa osoboistoty homo-
rzeczy po imieniu na wzór greckiego filozofa Protagorasa, binarnej do bycia nazywanym tak, jak chce, choćby, psia jej
który twierdził, iż „człowiek jest miarą wszech rzeczy – ist- mać, twierdziła ona, że jest morświnem czy innym waleniem,
niejących, że istnieją, i nieistniejących, że nie istnieją”. Tego to cóż dopiero te heteronormatywne prostaki z aresztu mę-
typu dysputy filozoficzne, toczone w kontekście medialnych skiego?! Jakim prawem wsadza się kobietę razem z mężczy-
wycieków, iż Margot to tak naprawdę Michał i że Michał ma znami, nawet jeśli w jej dowodzie stoi, że ona jest mężczyzną?
dziewczynę, mogłyby skłonić naszą przyjaciółkę do zerwania Kto da gwarancję, że pozostanie nim do końca osadzenia?
z nową osobowością i powrotu na utarte koleiny płci rozumia- A nawet jeśli dostała izolatkę, czy nie jest nieludzkie już samo
nej zbyt dosłownie. Jeżeli jednak taka ma być linia obrony zatrzymywanie takich osób? Uciśnionych, prześladowanych,
i Małgosia twierdzi dziś, iż ataku na furgonetkę ewidentnie bojących się iść za rękę po ulicy, zastraszonych tak bardzo, że
dokonała kobieta, więc on, Michał, nie może mieć z tym nic jedyne, co im pozostało, to znaczenie terenu i pomników ni-
wspólnego, przełkniemy i to. czym bezdomne koty i gołębie? Przemyślcie to. Bo Małgosia,
Tylko czy ten areszt musi wyglądać tak strasznie? Czy Michał, Człowiek-Pies i jego kot, który został wiewiórką, na-
rzecznik Bodnar nie powinien załatwić, żeby w każdym wet Bonaparte z Presleyem z oddziału zamkniętego, bardzo
były wydzielone dwuosobowe cele dla osadzonych ina- na was liczą. Serio.

| 8 | 17–23.08.2020

[email protected]

WIEŻA BAB

Z powodu prawdziwej lub Pełzająca A jeśli w jakiejś placówce pojawi się
urojonej – jak uważają nie- koronawirus, wówczas dzieci i ro-
którzy – pandemii korona- dzice pójdą na kwarantannę. Biorąc
wirusa od miesięcy żyjemy w nie- pod uwagę, że mam czwórkę dzieci
pewności. Najpewniejsze jest to, że niepewność w trzech różnych placówkach oświa-
dziś nic nie jest pewne. towych, grozi mi permanentna kwa-
rantanna. No bo niech to choróbsko
Kiedy wybuchła pandemia,
a w Polsce zamknięto szkoły, restau- pojawi się w przedszkolu. Dzieci
racje, kina, teatry, galerie i obiekty na kwarantannę, rodzice też. Po
sportowe, dzieciaki nie wiedziały, Jedyne, co nam pozostaje, to nie dwóch tygodniach okazuje się, że
czy będą egzaminy czy nie, a jeśli
tak, to kiedy. Podobnie było z ma- dać się zwariować, żyć w miarę jesteśmy zdrowi (lub ewentualnie
bezobjawowi) i wtedy wirus pojawia
turami. Nie lepiej było z lekarzami. się w podstawówce. Znowu kwaran-
Ludzie, którzy mieli od miesięcy po- normalnie, zachowując zdrowy tanna. A potem ta sama ścieżka z li-

umawianewizytyuspecjalistów,nie rozsądek, i nie narażać się celowo ceum.Jeślibędęmiałaszczęścieinie
wiedzieli, czy one się odbędą czy nie, zachoruję, to przynajmniej będę wy-
ci, którzy mieli planowe zabiegi, też na niebezpieczeństwo poczęta stałą kwarantanną. Chyba że
nie wiedzieli, czy pójdą do szpitala. w żadnej szkole nic się nie wydarzy…
Pary, które miały zaplanowany ślub Nic pewnego.
i wesele, nie wiedziały, czy będzie im dane się pobrać. Akto- Pewne jest to, że w życiu nic nie jest pewne. Poza
śmiercią. Ta jest nieuchronna. Chyba że ktoś wymyśli
rzy, którzy mieli zaplanowane spektakle, nie wiedzieli, kiedy szczepionkę, ale raczej nieprędko. Dlatego jedyne,
wrócą do pracy, a sportowcy nie wiedzieli, kiedy wrócą
na boiska, bieżnie, baseny, hale sportowe czy tory co nam pozostaje, to nie dać się zwariować, żyć
wyścigowe. Przedsiębiorcy nie wiedzieli, czy ich w miarę normalnie, zachowując zdrowy rozsą-
biznesy przetrwają. Pary, które czekają na dziecko, dek i wszystkie względy bezpieczeństwa, nie na-
nie wiedziały i nadal nie wiedzą, czy będą mogły rażając się celowo na niebezpieczeństwo: nie
urodzić wspólnie czy jednak nie. Długo nie było pchać się w tłumy, na koncerty czy do sklepów
wiadomo, czy organizatorzy obozów dla dzieci wielkopowierzchniowych.
(w naszym przypadku ten sam organizator od lat) Tak sobie jednak myślę w tych sierpnio-
zdecydują się czuwać nad wypoczynkiem dzieci wych dniach, gdy świętujemy setną rocznicę
czy też nie. Ci, którzy mieli lub mają zaplanowane Bitwy Warszawskiej, gdy upamiętniamy kolejną
zagraniczne wczasy, nie wiedzą, czy na nie po- rocznicę Powstania Warszawskiego, że pewne
jadą czy nie, bo przecież znów mogą zostać jest to, że nasi przodkowie mierzyli się ze
zamknięte granice. Może bezpieczniej znacznie większymi wrogami. Tak na-
zostać na wypoczynek w Polsce? No,
chyba że akurat tam, gdzie chcieliście prawdę to oni, a nie my żyli w praw-
dziwej niepewności. Każda kolejna
wypoczywać, rozgości się ognisko minuta życia była prawdziwym
epidemii. Wtedy lepiej wyjechać. zwycięstwem. Był nim zdobyty
Od 1 września dzieci mają posiłek, przeżyty dzień, radosny
wrócić do szkół. Chyba że nie uśmiech, chwilowa beztroska.
wrócą, bo akurat w danym po- Nasze dzieci nie potrafią sobie
wiecie będzie ognisko cho- wyobrazić świata bez wygodnej
roby. Zasadniczo nie będą kanapy, telewizora, gier kom-
musiały nosić maseczek, puterowych, YouTube’a, tele-
chyba że dyrekcja danej fonów, komputerów, galerii
placówki stwierdzi, że handlowych, frytek, sushi czy
jednak powinny, bo tego hamburgerów. A nasi przod-
wymaga bezpieczeń- kowie chcieli tylko żyć. Godnie
stwo w danym regionie. żyć. Kochać, śmiać się, czuć.
Teoretycznie powinno być Pomimo niedogodności czy
bezpiecznie, chyba że ktoś uciążliwości związanych z epidemią
przywlecze do szkoły koro- możemy mówić o wielkim szczęściu.
nawirusa. W sklepach też właś- Nie zapominajmy o tym, gdy wyjście
ciwie jest bezpiecznie, o ile masz do sklepu urasta dla niektórych do
maseczkę, choć ona nie chroni rangi heroizmu.
ciebie, ale chroni innych przed tobą. Dorota Łosiewicz

17–23.08.2020 | 9 |

[email protected]

Światowe życie

redaguje Konrad Kołodziejski

Szwecja nym, jedynie pięć spośród nich zgadza Sprawiedliwości związki religijne mają Fot. Andrzej Skwarczyński
się na takie małżeństwa. pełną swobodę podejmowania decyzji
Islamski bastion w sprawie udzielania ślubów.
Wzbudziło to protesty szwedzkiej
S zwedzka Partia Zielonych chce Partii Zielonych. Jej liderzy uważają, Pomysły Zielonych wzbudzają też po-
uchwalenia prawa, które nałoży na że jest to nielegalne, ponieważ szwedz- ważny niepokój wśród liczącej blisko
wszystkie istniejące w Szwecji wspól- kie prawo dopuszcza małżeństwa tej milion osób wspólnoty muzułmańskiej.
noty religijne – w tym muzułmańskie samej płci. A skoro małżeństwa udzie- Zgodnie z prawem szariatu współżycie
– obowiązek udzielania ślubów parom lane w kościołach są uznawane przez osób tej samej płci jest karalne. Różnice
homoseksualnym. państwo, to odmowa udzielania ślu-
bów osobom LGBT przez wspólnoty interpretacyjne dotyczą jedynie ro-
63 proc. Szwedów przynależy for- religijne jest – zdaniem Zielonych dzaju i dotkliwości kary. Udzielanie
malnie do państwowego luterańskiego – dyskryminacją i naruszeniem obo- ślubów homoseksualnych przez ima-
Kościoła Szwecji, przy czym – jak wy- wiązujących przepisów. Dlatego mów byłoby więc – z punktu widzenia
nika z badań opinii publicznej – jedynie – jak twierdzą – żaden duchowny
18 proc. spośród 10 mln mieszkańców nie powinien mieć prawa odmówić islamu – religijnym przestępstwem
Szwecji deklaruje, że „wierzy w Boga”. ślubu parze homoseksualnej. i jest całkowicie niedopuszczalne.
Istnieją tu również liczne wspólnoty
ewangelikalne, ale odgrywają raczej Przedstawiciele szwedzkich Na razie projekty Zielonych
niewielką rolę. Kościołów odpierają te zarzuty, mają więc niewielkie szanse po-
wskazując, że sami Zieloni wodzenia. Ta skrajnie lewicowa
Szwedzkie Kościoły mają dość dużą głosowali za ustawą wprowa-
autonomię w kwestii małżeństw. Mogą dzającą dobrowolność ślubów partia ma zaledwie 16 deputo-
odmówić udzielenia ślubu w przy- religijnych i osoby homoseksu- wanych w liczącym 349 miejsc
padku, gdy jest to niezgodne z religią alne mogą teraz zawierać związki Riksdagu. Ale nawet gdyby
lub gdy istnieje podejrzenie, że ślub za- cywilne. Zastępca sekretarza ge- Zieloni zdołali przekonać inne
wierany jest fikcyjnie albo jest skutkiem neralnego Ewangelicznej Fede- partie do swojego pomysłu, wy-
przemocy. Większość wspólnot, powo- racji w Szwecji (SEA) Jacob wołałoby to zdecydowany opór
łując się na względy religijne, odmawia Rudenstrand podkreśla też, mniejszości muzułmańskiej.
udzielania ślubów parom homoseksual- że zgodnie z orzecznictwem Islamskie wspólnoty są dziś
Europejskiego Trybunału
znacznie skuteczniejsze niż
podupadły Kościół lute-
rański.
Konrad Kołodziejski

N ie będzie chyba dla nikogo wielkim za- Wielka Brytania BBC od jakiegoś czasu zakazuje swoim
skoczeniem informacja, że BBC stoi na dziennikarzom używania określeń, które mogą
obrażać widza. Słowo „czarnuch”, jeżeli ktoś je
straży politycznej poprawności. Brytyjczycy wypowie, ma być zastąpione w cytatach sformu-
łowaniem „N-word” („słowo na N” – od Nigger,
Słowo na Nz publicznych mediów przyzwyczaili nas
już do tego, że są w awangardzie rewolucji
kulturowej. czyli właśnie czarnuch). Gwiazda brytyjskiej
BBC przeprosiło właśnie za „użycie i obronę” rasistow- telewizji i były dziennikarz BBC Jeremy Clarkson został kiedyś
skiego określenia, jakie padło na antenie. Chodzi określony rasistą, ponieważ nazwał swojego psa o czarnym umasz-
o użycie słowa „czarnuch” w raporcie o napaści czeniu nazwiskiem francuskiego czarnoskórego piłkarza
w Bristolu. Zakazanego słowa użyła biała repor- grającego w angielskiej lidze Didiera Drogby. Natomiast
terka Fiona Lamdin, przy czym cytowała ona mający hinduskie korzenie dziennikarz i członek Izby
jedynie policyjny raport, wedle którego napast- Lordów Inderjit Singh nie mógł w radiowym BBC 4
nicy mieli wyzywać swoją ofiarę od „czarnu- opowiadać o jednym z guru Sikhów, który w XVII w.
chów”. „Ostrzegam państwa, że usłyszycie zaraz został stracony za konwersję na islam. BBC uznało, że
bardzo obraźliwy język” – zastrzegła w materiale program obrazi muzułmanów. Singh odszedł ze stacji.
reporterka. W 2019 r. w Wielkiej Brytanii wybuchła dyskusja
Okazuje się jednak, że nawet w takim przy- na temat zalecenia BBC, aby pracownicy tej stacji nie
padku nie wolno cytować słów napastników, używali słowa „terrorysta”. „Dla jednych to terrory-
jeśli mają one rasistowskie zabarwienie. Po- sta, a dla innych bojownik o wolność” – wyjaśniał Fot. seeshooteatrepeat/Shutterstock.com
nad 18 tys. osób zaprotestowało przeciwko w brytyjskich mediach pracownik stacji.
opublikowanemu materiałowi. Oburzenie Na razie BBC pozwala nazywać terrorystów
wyrazili też parlamentarzyści. A kenijski ko- terrorystami tylko w cytatach. Czy jednak po
respondent BBC w USA skrytykował własną aferze ze słowem „czarnuch” taka wielkodusz-
stację, pisząc, że jemu nie pozwolono zacyto- ność BBC się utrzyma? Można mieć wątpli-
wać słowa „czarnuch”, którego użył amerykański wości. ’
polityk. Łukasz Adamski

| 10 | 17–23.08.2020

[email protected]

Najpierw meczet,
teraz medresa Turcja

W Turcjinajednąznajbardziejwpływowychosób Fot. Alex Gakos/Shutterstock.comHistoria zatacza koło Liban
w państwie wyrasta Ali Erbaş, szef Diyanetu, Fot. Shutterstock
czyli tamtejszego urzędu ds. wyznań. Jest to instytucja P o tragicznym wybuchu ładunku saletry w bejruckim porcie
państwowa powołana do życia w 1924 r. przez Mustafę Liban pogrążył się w politycznym chaosie. Tuż po tragedii
Kemala Atatürka jako organ kontrolujący życie religijne. zaczęły się protesty ludności. Mieszkańcy libańskiej stolicy pisali na
Przez dziesiątki lat Diyanet stał na straży świeckości murach hasło „Nasz rząd to zrobił”, obwiniając władze o karygodne
republiki tureckiej, ograniczając wpływy islamu poli- zaniedbania, które spowodowały, że groźny ładunek przechowy-
tycznego. Żadne kazanie mułły w meczecie nie mogło wany był w porcie przez sześć lat i nikt z nim nic nie zrobił.
być wygłoszone bez wcześniejszego zatwierdzenia
w urzędzie. Podobne instytucje powstawały w krajach Protestujący wdarli się do trzech ministerstw, palili kukły i wie-
podbitych przez komunizm, w tym także w PRL, jako in- szali na symbolicznych szubienicach wizerunki premiera Libanu
strument walki państwa z Kościołem. Nic więc dziwnego, Hassana Diaba, prezydenta Michela Aouna oraz lidera szyickiego
że Diyanet był serdecznie znienawidzony przez mułłów. ruchu Hezbollah Hassana Nasr Allaha. W starciach z policją rany
odniosło ponad 700 osób, z czego setkę stanowili funkcjonariusze
Dziś najchętniej nosiliby oni Alego Erbaşa na rękach, sił porządkowych.
ponieważ pod rządami Recepa Erdoğana podległy mu or-
gan zamienił się w machinę rozszerzającą wpływy islamu. Furię demonstrantów podgrzała nieporadność władz. Burmistrz
Dysponuje on budżetem ok. 1,4 mld euro, zatrudnia ponad Bejrutu jednego dnia mówił o tym, że straty w wyniku eksplozji
100 tys. osób i nadzoruje 84 684 meczety w Turcji oraz ok. szacowane są na 3 mld dol., by dzień później argumentować, że na
2 tys. za granicą. To właśnie on 24 lipca poprowadził dwie odbudowę miasta potrzebne jest aż 15 mld dol. Wielu Libańczyków
pierwsze modlitwy podczas uroczystości zamieniających uważa, że wahania z wyceną strat wynikają z tego, że klany rządzące
Hagię Sophię w meczet. Trzymał wówczas w ręku miecz miastem chcą sobie przywłaszczyć międzynarodową pomoc. Tylko
z wygrawerowanym na ostrzu cytatem z Koranu. że ta jest mniejsza od potrzeb, bo dotychczas Unia Europejska zade-
klarowała wsparcie na poziomie 33 mln euro i dodatkowo być może
W jednej z ostatnich wypowiedzi Ali Erbaş zaatako- kolejne 30 mln, a Wielka Brytania 20 mln funtów i w przyszłości
wał publicznie (rzecz niedawno jeszcze nie do pomy- jeszcze 5 mln. Najbardziej szczodra, przynajmniej w deklaracjach,
ślenia) najbardziej nietykalną osobę w kraju, czyli Mu- okazała się Francja, która obiecała 250 mln euro. Ale jak powiedział
stafę Kemala Atatürka, krytykując twórcę świeckiego Emmanuel Macron, dystrybucją tych środków będzie się zajmował
państwa tureckiego za przekształcenie w 1935 r. Hagii osobiście i mają one trafić do narodu libańskiego, w żadnym razie
Sophii w muzeum. Gdy wypowiedź ściągnęła na Alego nie do obecnych władz.
Erbaşa głosy niezadowolenia ze strony laickich elit,
w jego obronie wystąpił sam Recep Erdoğan, ostrzega- Te deklaracje Macrona oraz jego niespodziewana wizyta w zde-
jąc, że „atak na przywódcę Diyanetu jest równoznaczny wastowanym Bejrucie są częścią planu odbudowy pozycji Francji
z atakiem na państwo. To, co powiedział on w swoim w regionie. Macron, zaraz po tym jak jego samolot wylądował na
wystąpieniu, jest poprawne w każdym fragmencie”. bejruckim lotnisku, powiedział, że „czuje gniew Libańczyków”
i demonstracyjnie nie przywitał się z oczekującymi nań politykami.
Zachęcony osobistym poparciem prezydenta Ali Uzależnił też pomoc finansową od zawarcia pod francuskim patro-
Erbaş ogłosił następny etap islamizacji Hagii Sophii. natem porozumienia między głównymi siłami w kraju.
Po przekształceniu obiektu w meczet otwarta zostanie
w nim medresa, czyli szkoła koraniczna. Jaki będzie Zdaniem obserwatorów Francja chciałaby powrócić do roli, jaką
kolejny krok? odgrywała w latach 1920–1943, kiedy Liban znajdował się pod jej
protektoratem. Zapewne niemała część Libańczyków, zmęczonych
Grzegorz Górny korupcją i swarliwością własnych elit, byłaby zadowolona z takiego
rozwoju wydarzeń. Petycję domagającą się przywrócenia fran-
[email protected] cuskiego protektoratu w ciągu kilku dni podpisało kilkadziesiąt
tysięcy osób.

W obliczu demonstracji i kryzysu gospodarczego rząd Hassana
Diaba podał się do dymisji. Kraj czekają nowe wybory. Jednak nie
wiadomo, czy w ogóle się one odbędą, bo główne siły polityczne
ciągle nie mogą ustalić kształtu ordynacji.

Marek Budzisz

17–23.08.2020 | 11 |

Na początek  | Felietony |

I śmieszno, i straszno

Sekslewica na ulicach

T rochę to dziwne, że tuż po wyborach prezy- nie oglądać. Czmychnął na wakacje z dziećmi,
denckich uaktywniła się seksualna lewica. wykorzystując bony turystyczne. Miłośnicy wol-
Dostrzegamy w tej formacji jakieś pobu- nego seksu z braku laku wycięli sylwetkę Trzaska
dzenie, wzmożenie emocjonalne. W dniu zaprzy- z dykty, by choć w ten sposób obcować z nim ideowo
siężenia Andrzeja Dudy na drugą kadencję pojawili i namacalnie.
się na sali sejmowej w barwach organizacyjnych, O ile dobrze pamiętam, sprawy erotyczne są
wymachując egzemplarzami konstytucji, w której jednym z przyjemniejszych życiowych popędów.
jest paragraf o kobiecie i mężczyźnie, natomiast Osoby, które nie znajdują innych zainteresowań
niestety o obojnakach, queerach i genderach nie poza przyjemnościowym pocieraniem naskórka,
ma nic. Aleksander Kwaśniewski zlekceważył le- mają oczywiście prawo, jak każdy, powołać partię
wicową potrzebę seksualizacji, podpisując w 1997 r. Jan polityczną, której głównym celem będą regulacje
najważniejszy akt prawny III RP. Pietrzak ułatwiające spółkowanie wszystkich z wszystkimi

Ktoś zaproponował z boku – zróbcie zadymę pod wszędzie i zawsze. Jeżeli taka partia zdobędzie
domem Kwaśniewskiego, nie w Sejmie. Ale seks- większość w parlamencie, ukształtuje życie pub-
aktywiści, wyszkoleni za pieniądze ratusza, mieli inne adresy liczne na swoich warunkach. Na tym polega demokracja,
zgromadzeńprowokującychpolicję.Wiecowalitakżepodpała- na którą powołują się prowokacyjni ulicznicy. Dopóki nie
cemStalina,znanegolewicowca.Z dzikąrozkosząprofanowali zgromadzą znaczącego elektoratu, muszą żyć jednak w wa-
pomniki,którychsymbolikiniesąwstaniepojąć.Zatrzymano runkach określonych przez obecną większość, a te są proste,
m.in. mężczyznę podającego się za kobietę, który, jak ujawnił nie są szczególnie wyszukane: polska tożsamość, ludzka
kolega, w ten sposób chciał się znaleźć w damskim areszcie. godność, społeczna solidarność, biało-czerwona wrażli-
Wrażliwy na miejskie nieczystości włodarz stolicy, któ- wość, w szufladzie guzik z orzełkiem z munduru dziadka
remu nieraz pękała rura od kłopotów, wolał tego wszystkiego z 1920 r.

Opowieści nie tylko biblijne

Z aktorem Radosławem Pazurą rozmawia Jolanta Gajda-Zadworna

Dwanaście historii, dwunastu akto- Oratorium, przygotowanych z myślą Teatr Oratorium to szczególna
rów i efekt, który rozwija się w sieci o najmłodszych. Przeczytałem w nich scena.
od lipca. O czym mowa? „Opowieść o talentach”.
Cykl audycji, w których głośną lek- Działa przy warszawskiej Bazylice
Radosław Pazura: O „Opowieś- turę dopełniają animacje z piasku Najświętszego Serca Jezusowego [to
ciach biblijnych on-line” Teatru i rozmowy z dziećmi, można oglądać także spektakularny obiekt architek-
na www.facebook.com/TeatrOrato- tury – przyp. red.]. Scena i widownia
rium/. Jak pan trafił do tego projektu? mieszczą się w podziemiach. W takim Fot. Materiały prasowe
Dostałem propozycję i zdecydowa- miejscu, również dosłownie, za sprawą
łem się od razu. Przede wszystkim akustyki, wyraziściej wybrzmiewają
teksty związane z tematyką chrześci-
ze względu na merytorykę, przekaz jańską. Brałem tu udział w adaptacji
związany z Tym, który przemawia „Wieczernika” Ernesta Brylla.
do nas każdego dnia, choć czasami W „Opowieściach biblijnych on-line”
nie zdajemy sobie z tego sprawy. A to czytał pan dzieciom, a co wybrał pan
rzeczy w naszym życiu najważniejsze. ostatnio dla siebie?
Udział w cyklu uważałem za powin- M.in. dzienniki zmarłej w 2012 r. mi-
ność, formę ewangelizacji. Poza styczki Alicji Lenczewskiej, które uka-
zały się w książce „Świadectwo”. Lite-
tym pomysłodawcami byli lu- ratura związana z duchowością jest mi
dzie, z którymi już wcześ- w ostatnich latach szczególnie bliska.
niej pracowałem.

| 12 | 17–23.08.2020

[email protected]

Bronisław Wildstein

Ideologia
w natarciu

W iększość komentatorów ostatnich wyborów LGBT stają się obrońcami pokrzywdzonych i nie tylko mają Fot. Andrzej Wiktor
uznawała, że kampanijna debata na temat być chronieni przed krytyką, ale i decydują, co jest językiem
LGBT była przykładem oderwania się polity- nienawiści, a więc winno być wyeliminowane z życia społecz-
ków od rzeczywistości. „Kogo w Polsce naprawdę obchodzą nego, i w ten sposób stają się panami cenzury. Udział w tych
te problemy” – słyszeliśmy. I mimo że należy zgodzić się, że przywilejach mają ich polityczni stronnicy.
mało kto, nie tylko zresztą w Polsce, zajmuje się kłopotami
osobników odkrywających w sobie siódmą płeć, to wyciągane Ewolucja polskiej sceny politycznej jest doskonałą ilustra-
z tego wnioski nie są słuszne. Paradoks polega na tym, że te cją procesu, w którym marginalne sprawy stają się proble-
egzotyczne i absurdalne zagadnienia stają się dziś centrum mem centralnym i służą zakwestionowaniu mocno – wyda-
ideologii, która dominuje Zachód i narzuca jego obywatelom wałoby się – osadzonego porządku.
sposób myślenia.
PO, która nie tak dawno odwoływała się do konserwatyw-
Ludziom współczesnym wydaje się dziwaczne, że róż- nego ładu i której politycy wydawali się najdalsi od ekscesów
nica zdań na temat Trójcy Świętej była zarzewiem najwięk- ideologii emancypacji, pod wodzą Donalda Tuska prze-
szych w swoim czasie politycznych sporów i wojen domo- kształciła się w oportunistyczną partię władzy, obecnie wraz
wych, a konflikt na temat roli obrazów w chrześcijaństwie z lewicowymi ugrupowaniami zorientowała się, że popar-
wstrząsnął Cesarstwem Bizantyjskim i zagroził jego istnie- cie dla LGBT stanie się wygodnym narzędziem w walce
niu. W rzeczywistości kontrowersje te dotyczyły kształtu z PiS. Nowa ideologia przedstawiana jest ( jak marksizm)
panującej religii, nic dziwnego więc, że wywoływały wielkie jako walka o obronę uciśnionych, w której wszystko jest do-
namiętności. Fakt, że dominująca ideologia każe wczuwać się zwolone. Dlatego aresztowanie przez sąd bojówkarza, który
nam w duszne rozterki transseksualistów, dużo mówi o niej bije ludzi i niszczy ich mienie, przedstawiane jest przez tych
i naszej epoce. polityków i sympatyzujące z nimi media jako pisowski terror
i zestawiane publicznie przez m.in. Rafała Trzaskowskiego
Zgodnie z obowiązującą doktryną mamy obowiązek pochylić z represjami Łukaszenki wymierzonymi w walczących o de-
sięnadkażdąindywidualnąrozterkąi traumąkażdejmniejszo- mokrację Białorusinów. Ten brak granic w posługiwaniu się
ści. Ten niby niezwykle humanitarny postulat ma jednak swoją demagogią niszczy racjonalny język i uniemożliwia rozpo-
cenę. Normy życia zbiorowego, ideały, do których zmierzamy, znawanie rzeczywistości. Nie tylko młodzi ludzie, którzy
a więc i kultura, która musi się na nich wspierać, zawsze będą nie interesują się transseksualnymi rozterkami, uznają, że
wywoływać frustrację tych, którzy nie potrafią im sprostać. należy bronić opresjonowanych, a opinia publiczna, bom-
Wiedział o tym także Freud, pisząc „Kulturę jako źródło cier- bardowana sprzecznymi komunikatami, domaga się przede
pień”. Nowa ideologia jednak w imię eliminacji owych niedo- wszystkim spokoju.
godności kwestionuje wszelkie tradycyjne zasady, a więc i kul-
turę jako taką, postuluje emancypację, a więc uwolnienie się od To, że walka o tzw. prawa mniejszości seksualnych wy-
niej. Mamy przezwyciężyć tradycyjną, „patriarchalną”, a więc mierzona jest w tradycyjną rodzinę, niszczy sprawiedliwy
istniejącą cywilizację. Efektem staje się odwrócenie biegunów. porządek prawny i demokrację, nie jest rozpoznawane przez
To,cobyłonormą,zostajeodrzuconew imięantynormy,insty- większość ani brane pod uwagę przez cynicznych polityków.
tucje, które tradycyjnie uznawane były za residuum cnót, jak Opinia publiczna ulega presji agresywnej, ale dobrze zor-
rodzina, Kościół czy państwo jako forma narodu, stają się po- ganizowanej mniejszości, a jej postulaty stają się prawem,
dejrzane i są sukcesywnie niszczone. Wprawdzie demokracja antynorma przekształca się w normę. Polityka degeneruje się,
jest fetyszem nowoczesności, ale jej autentyczna forma piętno- a konsekwencje tego są na dłuższą metę fatalne dla wszyst-
wana jest jako populizm, a za ideał uznawana jest „demokracja kich, włącznie z formalnymi zwycięzcami.
liberalna”, która stanowi jej zaprzeczenie.
17–23.08.2020 | 13 |
Ideologia LGBT głosi, że nie jest ideologią, a tożsamością
mniejszości seksualnych, tak jak komunizm miał być samo-
świadomością klasy robotniczej. Samo nazwanie więc ideo-
logii, która w specyficzny sposób interpretuje już nie tylko
rzeczywistość społeczną, ale i biologię człowieka, piętnowane
jest jako akceptacja opresji i krzywdy mniejszości. Aktywiści

[email protected]

na początek  |

Zdjęcia z podróży

Nataszy Leśniak

przed koronawirusem

D użo we mnie sprzecz- Filipiny
ności, moja natura jest
bowiem otwarta na R ok 2015. Wyjazd mniej
kontrasty. Na przykład uwiel- związany ze sportem, bar-
biam samotność, wolność, na- dziej z poszukiwaniem mo-
turę, ale jednocześnie jestem jej potrzeby wolności, przestrzeni,
zwierzęciem społecznym. Lu- spokoju, natury. Zawsze podróżuję
bię ludzi, zgiełk, architekturę, z plecakiem, śpię w hostelach. Na
miasto. To jest to. miejscu weryfikuję plan zwiedzania,
szukam nowych miejsc, rozwiązań.
Himalaje W wyjazdach najbardziej cenię to,
że nie liczy się czas, nie ma obowiąz-
R ok 2010. Wejście do ostatniego base campu znajdu- ków ani ograniczeń czy oczekiwań.
jącego się 4300 m n.p.m., z którego profesjonalni
himalaiści atakują szczyt Annapurny. Moją pierwszą większą podróż odbyłam 15–17 lat temu.
Żeby się tam dostać, potrzebowaliśmy sześciu dób. To była Swoją czwórkę towarzyszy eskapady… poznałam na lotni-
wspaniała wyprawa, ponieważ każdego dnia w miarę wcho-
dzenia wyżej mijaliśmy strefy innej roślinności. Na początku sku. To była superprzygoda
były upały. Mijaliśmy dżunglę, potem las rododendronów, z docieraniem się, ponieważ
się nie znaliśmy. Z różnymi
dziwne mchy, pola ryżowe, charakterami 24 godziny na
aż w końcu zaczęliśmy dobę w ekstremalnych sytua-
wchodzić w zimny klimat. cjach, kiedy trzeba było do-
Nasze plecaki stawały konywać wyborów… To była
się lżejsze, ponieważ wy- wspaniała przygoda!
ciągaliśmy ciepłą odzież,
zimowe obuwie. Na wyso- Wulkan Acatenango
kości 4300 m był już praw-
dziwy mróz i naprawdę su- Z najduje się w Gwa-
rowe warunki. Za to widoki temali i liczy prawie
przepiękne! W pewnym 4000 m wysokości.
momencie dopadła mnie Z jego szczytu widać wystający
choroba wysokościowa – ponad chmurami aktywny
zawroty głowy, mdłości, bóle brzucha – musieliśmy się wtedy wulkan Fuego. Żeby podzi-
cofnąć. Trochę odpoczęliśmy i z powrotem ruszyliśmy w górę. wiać wschód słońca, na jego
szczyt wspięliśmy się o czwar-
Kreta tej rano. I znowu dopadła mnie
choroba wysokościowa. Uczu-
N a największej wy- cie ociężałości i słabości powo-
spie Grecji byłam dowało, że szliśmy bardzo po-
zawodowo. Kocham woli, ale po dotarciu na szczyt
sytuacje, gdy kręcimy coś win- uczucia satysfakcji nie można
nych krajach, bo to łączy moje z niczym porównać.
dwie pasje – aktorstwo i po-
dróże. Akurat na najpiękniej-
szej plaży Krety – Balos – krę-
ciliśmy reklamę biura podróży.

| 14 | 17–23.08.2020

[email protected]

Prawda nigdy nie leży pośrodku

Komu to
przeszkadzało?

Tatry C o roku przy okazji patrio-
tycznej rocznicy odzywa się
N a zdjęciu wejście na Mnicha nad Morskim Okiem któryś z lewicowych autory-
w 2015 r. Lubię adrenalinę, która mnie prowadzi tetów, aby ponarzekać na polską pra-
w życiu. M.in. dlatego zdecydowałam się na zawód wicę, że tak umiejętnie wykorzystuje
aktorki. To nie tylko trema przed występem scenicznym czy okazję, aby wzmocnić swoją pozycję.
na planie filmowym. To również niepewność jutra – czy bę- Tym razem na wysokości zadania sta-
dzie praca, czy nie. My, aktorzy, stale jesteśmy na krawędzi nęła Magdalena Środa, niegdyś prze-
– castingi, rozmowy, negocjacje, wieczna ocena. To też jest nikliwa filozof, u której pobierałem
adrenalina, z której czerpię energię do działania. Dlatego nauki. W felietonie opublikowanym
tak uwielbiam wspinaczkę wysokogórską i kanioning. Po- w jedynej takiej gazecie pani profe- Dominik
konywanie na piechotę, ze sprzętem, górskich rzek to praw- sor rytualnie ponarzekała na „pom- Zdort
dziwa zabawa; skoki z dużych wysokości, slajdy do wody, ale
także nieskażona natura i obłędne widoki. To niebezpieczny patyczny sentymentalny militaryzm
sport. Mimo profesjonalnego sprzętu – kamizelek i kasków (msze, żołnierze na koniach, rekonstrukcje historyczne, łzy
oraz opieki instruktorów – ryzyko zderzenia z wystającym w oczach”), ze szczególnym uwzględnieniem „narodowo-
głazem zawsze jest możliwe. Ten sport nie jest popularny -religijnego kiczu”.
w Polsce, ponieważ nie mamy kanionów, poza odcinkiem W tle tego felietonu czuć było niewypowiedziany za-
z Wodogrzmotami Mickiewicza w Tatrach. Za to w Słowe- wód. Że obecna władza tak skutecznie gra na społecznych
nii, Austrii, we Włoszech są nastrojach, że na demonstracje z okazji rocznicy wybuchu
wspaniałe warunki do upra- Powstania Warszawskiego przychodzą tysiące ludzi z biało-
wiania tej dyscypliny. -czerwonymi flagami, a zwolennicy przyznania gejom przy-
wilejów muszą się publicznie awanturować, rozcinać nożami
Wielki Kanion plandeki ciężarówek i wieszać na pomnikach tęczowe flagi,
żeby ktoś ich zauważył.
S tan Arizona. Byłam Problem jednak nie polega na diabolicznych zdolnościach
tam dwukrotnie i za czy cynicznych taktykach prawicowych spin doktorów. Jest
każdym razem czułam immanentny i dotyczy kształtu współczesnej lewicy. Po pro-
w sercu niewytłumaczalne stu importowane z Zachodu ideologie typu gender czy LGBT
wzruszenie. Stojąc na krawę- nie budzą u większości Polaków emocji. Równocześnie nowa
dzi Wielkiego Kanionu, czu- lewica nie potrafi dostosować się do naszej wrażliwości, brzy-
łam tęsknotę za domem, tak dzi się obchodzeniem patriotycznych rocznic i marszami
jakbym była częścią tamtej z biało-czerwonymi flagami, bo… kojarzy jej się to z nazistami.
przestrzeni. Na pierwszą wy- Co jest dość zabawne, bo jakoś lewacy nie dostrzegają,
prawę po Stanach wybrałam że maszerujące przez polskie miasta pochody z tęczowymi
się z koleżanką. Wypożyczy- flagami znacznie bardziej przypominają działania nazistów
łyśmy samochód i przejecha- i faszystów – organizuje je radykalna i agresywna mniejszość
łyśmywsumieponad1500km.Kochammorzei ocean,dlatego pragnąca wymusić na większości realizację swoich żądań.
zatrzymywałyśmy się co chwila i tam, gdzie to było możliwe, Idealną sytuacją byłoby, gdyby w Polsce pojawiła się tra-
kąpałyśmy się, skakałyśmy w falach, tymczasem na plaży wy- dycyjna lewica społeczna, rozumiejąca polską wrażliwość,
legiwały się leniwie dzikie foki. Zwiedzałyśmy parki narodowe, zabiegająca o przyzwoite zarobki dla pracowników – trochę
rezerwaty Indian, m.in. Monument Valley, należący do plemie- w typie przedwojennej PPS. Na co dużej nadziei nie ma. Ostat-
nia Navaho. Z jakiegoś powodu bardzo bliscy mi są rdzenni nią lewicową formacją bliską temu ideałowi był – paradoksal-
mieszkańcy Ameryki Północnej. nie – postkomunistyczny SLD z czasów, gdy władzę w partii
dzierżyli dobrotliwi konserwatywni byli sekretarze PZPR
Spisał Michał Korsun Leszek Miller i Józef Oleksy, dbający raczej o interesy byłych
zdjęcia bohaterki tekstu Bohaterka materiału jest aktorką i podróżniczką esbeków i mundurowych emerytów niż o rozkosze półnagich
uszminkowanych młodzieńców całujących się na platformach
w centrach miast. I komu to przeszkadzało?
Autor jest szefem portalu tygodnik.tvp.pl

17–23.08.2020 | 15 |

[email protected]

Na początek  | Felietony |

Ogniem na wprost

Kot
i dyplomacja

P almerston jest czarno-białym dziło momentami do pomrukiwań, ale mienia protestów studenckich w marcu Fot. Andrzej Wiktor
kotem, który od ponad czte- – jak twierdzi stacja BBC – nie były one 1968 r. przebrano w cywilne łachy kil-
rech lat mieszka w siedzibie przyczyną jego rezygnacji. kudziesięciu oficerów – ochotników
brytyjskiego resortu spraw zagranicz- Ludowego Wojska Polskiego, by galo-
nych, niedaleko siedziby premiera przy P olityk SLD Leszek Miller czyn- powali po Krakowskim Przedmieściu
Downing Street 10. Nosi imię na cześć nie się włączył w promocję razem z odzianymi w służbowe płaszcze
XIX-wiecznego ministra spraw zagra- (czyt. kłamstwa) ruchu LGBT. ortalionowe członkami ORMO i walili
nicznych i dwukrotnego szefa rady W kontekście protestów bojówkarzy gumą po plecach uciekającą młodzież.
ministrów, wicehrabiego Palmerstona. LGBT na Krakowskim Przedmieściu W PRL zawsze honor oficera komuni-
Ostatnio wystosował list do Simona po aresztowaniu i osadzeniu Michała sty był, jak widać, najwyższą wartością.
McDonalda, najwyższego rangą urzęd- Sz. (Margot) zadał pytanie: „Czy prawdą A dziś widać – nie pamięta wół, jak cie-
nika służby cywilnej w MSZ, w którym jest, że najbardziej brutalni policjanci lęciem był.
poinformował, że rezygnuje zpełnienia bez naszywek z nazwiskami na mun-
obowiązków głównego łowcy myszy dy- durach to poprzebierani ochotnicy D o aktywistów z LGBT zdążyli
plomacji brytyjskiej, gdyż pragnie wieść z WOT?”. W ten sposób insynuował dołączyć już Obywatele RP
spokojniejsze życie na wsi. Oficjalnym bezpośredni udział formacji obrony te- i od razu w ramach walki o mi-
powodem dymisji jest to, że w czasie rytorialnej w kilkunastu zatrzymaniach łość sprofanowali pomnik Jana Pawła II,
epidemii koronawirusa, który uwięził na Krakowskim Przedmieściu, zwanych okrywając go udającym tęczę kawał-
go w domu, doszedł do wniosku, iż życie przez reagujących histerycznie uczest- kiem materiału. „To próba pewnego
z dala od dyplomatycznego zgiełku jest ników nielegalnego zgromadzenia „tłu- zawłaszczania symboli i jednocześnie
spokojniejsze i łatwiejsze. Jednocześ- mieniem protestów jak na Białorusi”. Do próbowanie też naszej odporności”
nie wyraził ubolewanie, że jego znak jego wpisu odniósł się rzecznik Wojsk – zauważył ks. prof. Paweł Bortkiewicz,
firmowy, jakim było udawanie, że śpi, Obrony Terytorialnej płk Marek Pie- ekspert w sprawach ideologii LGBT,
podczas gdy w rzeczywistości podsłu- trzak: „Byli już tacy, którzy nas o takie komentując kolejną prowokację. „In-
chiwał rozmowy zagranicznych dygni- rzeczy pomawiali. My kierujemy ta- tegralnym elementem tej ideologii jest
tarzy, będzie z pewnością sporą stratą kie sprawy do sądów, mamy już takie chociażby czynienie aborcji »prawem
dla brytyjskich służb wywiadowczych, sprawy wygrane. Apeluję o trzeźwe reprodukcyjnym kobiety«” – podkreślił
ale w miarę jak przybywa mu lat, musi myślenie!”. Jak wiadomo, kiedy w PRL duchowny. Ksiądz profesor powiedział
myśleć także o sobie i zrezygnować esbecja przeprowadzała wymierzoną również, co sądzi o wieszaniu symbolu
z dyplomatycznych obowiązków. Kota w homoseksualistów akcję „Hiacynt”, ruchu LGBT na monumentach – upa-
napawa duma, że miał możliwość poda- prominentny obecnie działacz opozy- miętnieniach takich jak figura św. Jana
wania łapki politykom z wielu krajów, cji Leszek Miller piastował stanowisko Pawła. „To tak, jakby powiesić swastykę
tak liczne zaś grono obserwujących jego pierwszego sekretarza Komitetu Woje- na budynku Yad Vashem” – użył silnej
konto na Twitterze (106,6 tys.) jest dowo- wódzkiego PZPR w Skierniewicach, by metafory. Kontynuując jego myśl, po-
dem, że nawet istoty chodzące na czte- w grudniu 1988 r. awansować na członka dobna sytuacja jest z tzw. sześciobarwną
rech kończynach mogą odegrać ważną i sekretarza KC PZPR. Teraz stroi się tęczową flagą, która ma tyle wspólnego
rolę w budowaniu wizerunku Wielkiej w piórka tych, których jego formacja z prawdziwą tęczą – Przymierzem
Brytanii i pomóc w osiąganiu jej celów. polityczna w dawnych czasach prześla- Człowieka z Bogiem – ile symbol wiary
Teraz Palmerston wiedzie życie na wsi, dowała i wymyśla co i raz jakieś niedo- chrześcijańskiej – krzyż – ze złamanym
które bardzo mu się spodobało, szcze- rzeczne konstrukcje, by uderzyć w par- krzyżem. W końcu swastyka w sanskry-
gólnie lubi się wspinać na drzewa. List tię rządzącą. Można by się zastanowić, cie oznacza „przynoszącą szczęście”.
został podpisany odciskami dwóch skąd akurat u tego starego aparatczyka Prawda, że ładnie?
jego łapek. Tajemnicą poliszynela jest takie skojarzenia? Otóż podczas tłu-
również to, że nie miał najlepszych sto- Andrzej Rafał Potocki
sunków z Larrym – oficjalnym kotem
urzędu premiera. Między nimi docho-

| 16 | 17–23.08.2020

[email protected]

Pora na prawo holdingowe

R ządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt spółek z grup kapitałowych. Narzę-
nowelizacji Kodeksu spółek handlowych, wprowa- dziem służącym wzmocnieniu pozy-
dzającej tzw. prawo holdingowe. Projekt skierowano cji wspomnianych podmiotów ma być
do konsultacji społecznych, które mają potrwać do 19 wrześ- instytucja przymusowego wykupu
nia 2020 r. Nowelizacja, przygotowana przez komisję działa- i przymusowego odkupu w spółkach Marta
jącą przy Ministerstwie Aktywów Państwowych, przewiduje z grupy. Projekt zawiera także prze- Kaczyńska-
ustanowienie w przepisach kodeksu definicji „grupy spó- pisy ustanawiające odpowiedzialność -Zielińska
łek”, która ma się składać z kierujących się wspólną strategią
gospodarczą spółki dominującej i co najmniej jednej spółki spółki dominującej wobec wspólnika
zależnej. Strategia zostanie opisana w umowach lub statu- albo akcjonariusza spółki zależnej za obniżenie wartości jego
tach każdej spółki zależnej, umożliwiając spółce dominują- udziałów/akcji.
cej sprawowanie jednolitego kierownictwa nad spółką albo Luka w prawie spółek w postaci braku odpowiednich re-
spółkami zależnymi. W kodeksie spółek pojawi się również gulacji prawnych odnoszących się wprost do istniejących
nowe pojęcie „interesu grupy kapitałowej”, które będzie do- holdingów od wielu lat stanowiła przeszkodę w ich funk-
precyzowane w szczególności poprzez przepisy określające cjonowaniu i zniechęcała do ich tworzenia. Członkowie
zakres poleceń wydawanych przez organy spółki dominują- zarządu spółek zależnych mogli się narażać na negatywne
cej oraz zmianę zasad odpowiedzialności członków organów konsekwencje prawne działań podejmowanych w intere-
spółek grupy. Zgodnie z założeniami legislacyjnymi spółce sie grupy, ale mogących stać w sprzeczności ze stabilnością
dominującej zostaną przyznane uprawnienia do wydawania kierowanych przez nie podmiotów. Proponowane przez
poleceń względem spółek zależnych. Podmioty zależne będą ministerstwo nowe przepisy nadrabiają wieloletnie zaległo-
mogły się uchylić od wykonania polecenia w określonych ści legislacyjne i dostosują obowiązujące prawo do potrzeb
wypadkach. Nie będzie to dotyczyło spółek jednoosobowych. ewoluującego w Polsce biznesu.

Wzmocnione zostaną interesy wierzycieli spółek zależ- REKLAMA
nych. Spółki dominujące będą ponosić subsydiarną odpowie-
dzialność za szkodę wyrządzoną wierzycielowi spółki zależ- 48/0720/F
nej w następstwie wykonania przez nią wiążącego polecenia.
17–23.08.2020 | 17 |
Organy nadzorcze spółek zarówno w grupach spółek, jak
i w spółkach zależnych zostaną wyposażone w dodatkowe
kompetencje i uprawnienia, co wymusi dbałość o ich większy
profesjonalizm. Jak wskazano w ocenie skutków regulacji
(OSR), twórcy pomysłu dążą do przekształcenia roli rady nad-
zorczej z organu w praktyce nierzadko wyłącznie kontrol-
nego w organ równoprawny zarządowi, posiadający dostęp do
informacji oraz realnie korzystający z instrumentów nadzoru.

Celem nadrzędnym nowelizacji przepisów Kodeksu
spółek handlowych ma być wzmocnienie bezpieczeństwa
spółek i podmiotów nawiązujących z nimi stosunki prawno-
-gospodarcze. Organy nadzorcze spółek dominujących będą
miały obowiązek sprawować pieczę nad realizacją interesu
grupy spółek także przez spółki zależne. W posiedzeniach,
których przedmiotem jest ocena rocznego sprawozdania
spółki, będzie musiał uczestniczyć główny biegły rewident.
Zarząd spółki akcyjnej będzie musiał udzielać odpowiedzi
radzie nadzorczej bez konieczności skierowania przez tę
ostatnią dodatkowego wezwania. Rady nadzorcze będą mogł­ y
współpracować z wybranymi doradcami, których zadaniem
będzie analiza dokumentów przekazanych przez zarząd lub
pracowników spółki. Rada nadzorcza będzie rokrocznie
przedstawiać wspólnikom i akcjonariuszom sprawozdania
za ubiegły rok obrotowy.

RCL proponuje, aby nowe przepisy w większym stopniu
zabezpieczały mniejszościowych wspólników i akcjonariuszy

[email protected]

Na początek  |
rysuje andrzej krauze

Która partia polityczna najbardziej 44%
realizuje dziedzictwo Solidarności
założonej w 1980 r.?

29%

13%

5% 4% 3% 2%

Zjednoczona Koalicja POLSKA 2050 Konfederacja SLD, Wiosna, PSL Inne
Lewica Razem + Kukiz’15 ugrupowanie
Prawica Obywatelska ​Szymona

Hołowni

Czy w razie dalszego wzrostu zachorowań
na koronawirusa w Polsce rząd powinien przywrócić
wszystkie obostrzenia, jakie obwiązywały
do niedawna, czyli po raz drugi zamrozić dużą część
gospodarki i życia społecznego (tzw. lockdown)?

23% 24%

20% 19%
Zdecydowanie tak
14% Raczej tak
Zdecydowanie nie
Raczej nie
Trudno powiedzieć

Redaktor naczelny: Jacek Karnowski 37% 44%
e-mail: [email protected]
ISSN 2544-2694 tel. (22) 616 36 00 Jakie znaczenie mają dla Pani/Pana opinie o tematyce
ul. Finlandzka 10, 03-903 Warszawa
www.wsieciprawdy.pl politycznej wygłaszanie przez celebrytów, np.

Autorzy: Łukasz Adamski, przemysław barszcz, Adam Dorota Łosiewicz, Tomasz Łysiak, Ryszard Makowski, Maja aktorów, piosenkarzy
Ciesielski, Piotr Cywiński, Leszek Długosz, Krzysztof Narbutt, Marzena Nykiel, Maciej Pawlicki, Jan Pietrzak,
Feusette, Marcin Fijołek, Witold Gadowski, Jolanta Gajda- Jan Pospieszalski, Andrzej Rafał Potocki, Marek Pyza, albo pisarzy? 35%
-Zadworna, Grzegorz Górny, Krystyna Grzybowska , Jerzy Wojciech Reszczyński, Jan Rokita, Aleksandra rybińska, Zdecydowanie mają znaczenie
Jachowicz, Stanisław Janecki, marta kaczyńska-zielińska, Przemysław Skrzydelski, Wojciech Stanisławski, Wiktor Raczej mają znaczenie25%
Jacek Karnowski, Michał Karnowski, konrad kołodziejski, Zdecydowanie nie mają znaczenia
Cezary Kowalski, Andrzej Krauze, jaromir kwiatkowski, Świetlik, Marcin Wikło, Bronisław Wildstein, Piotr Zaremba, Raczej nie mają znaczenia
Rafał Zawistowski, Dominik zdort, Andrzej Zybertowicz Trudno powiedzieć

18%

Wydawca: Fratria sp. z o.o. Ewentualne pytania prosimy kierować na adres e-mail: 14%
prezes: Romuald Orzeł [email protected] lub kontaktując się 8%
ul. Legionów 126-128, z Centrum Obsługi Klienta „RUCH” pod numerami:
81-472 Gdynia 22 693 70 00 lub 801 800 803 – czynne w dni robocze 22% 60%
w godzinach 700 – 1700.
[email protected], www.fratria.pl Koszt połączenia wg taryfy operatora. Czy według Pani/Pana udział kapitału
Druk: Walstead Kraków Sp. z o.o. zagranicznego w mediach działających na terenie
Dyrektor wydawniczy: Maciej Wośko Dyrektor ds. Rozwoju Biznesu: Polski powinien być prawnie ograniczony?
Produkcja i dystrybucja: Mariola barcikowska, Katarzyna Marchewka – [email protected]
Biuro Reklamy: 31% 29%
[email protected] [email protected], tEL. (22) 463 49 93
Dyrektor artystyczny: Paulina Kąkol – [email protected] 20% 20%
Agnieszka Woźniak – [email protected]
Michał Korsun, [email protected] Marcin Dąbrowski – [email protected] Zdecydowanie tak
Kolportaż: [email protected] Raczej tak
Studio graficzne: Andrzej Skwarczyński (kierownik), Redakcja zastrzega sobie prawo do ­redagowania Zdecydowanie nie
[email protected], i skracania tekstów. Copyright © Fratria Sp. z o.o. Raczej nie
Wszystkie prawa zastrzeżone­
Lidia Słowikowska-SMOLIŃSKA, JANUSZ ŻYCHOWICZ (włącznie z tłumaczeniem na języki obce). 51% 49%
Projekt graficzny: Michał Korsun Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych.
Ogłoszenia i reklamy nie stanowią materiału Badania zrealizowane metodą CAWI (Computer Assisted Web Interview) na panelu
Fotoedycja: Anna Łabęcka, [email protected], pochodzącego od Wydawcy. internetowym. Badania przeprowadzone na ogólnopolskiej, reprezentatywnej (pod względem:
Bartłomiej Szyperski, [email protected] Bezumowna sprzedaż numerów bieżących i archiwalnych płci, wieku, wielkości miejsca zamieszkania) próbie Polaków. W badaniu wzięło udział N=1078.
po cenie niższej od ustalonej przez Wydawcę jest
Obróbka zdjęć: Tomasz Kieras zabroniona, nielegalna i grozi odpowiedzialnością karną. Zakres czasowy badania 7–10 sierpnia 2020 r.

Prenumerata wydania papierowego: fot. na okładce: Wojciech Stróżyk/REPORTER,Andrzej Wiktor, Shutterstock x5
tel. (22) 616 36 00, [email protected]
Regulamin oraz warunki prenumeraty na stronie

www.wsieciprawdy.pl
Wpłat za prenumeratę prosimy dokonywać na konto:

91 1240 5354 1111 0010 7713 6290
FRATRIA Sp. z o.o., ul. Legionów 126-128, 81-472 Gdynia,

w tytule wpłaty wpisując pełne dane ­adresowe do
wysyłki oraz rodzaj prenumeraty

Prenumerata realizowana przez RUCH S.A.:
Zamówienia na prenumeratę w wersji papierowej i na

e-wydania można składać bezpośrednio na stronie
www.prenumerata.ruch.com.pl.

| 18 | 17–23.08.2020

[email protected]

23/0820/F Panu Panu 22/0820/F

Andrzejowi Dunajskiemu Andrzejowi Dunajskiemu

oraz Jego Rodzinie i Jego Najbliższym

wyrazy współczucia Najszczersze kondolencje,
i najszczersze kondolencje wyrazy żalu i współczucia

z powodu śmierci z powodu śmierci

Mamy Mamy

Składa zarząd i pracownicy Krajowej SKOK Przekazują przyjaciele z Apelli i Fratrii

Przekazujemy Wam słowa wsparcia Przekazujemy Wam słowa wsparcia
i zapewniamy o naszej pamięci w trudnych chwilach i zapewniamy o naszej pamięci w trudnych chwilach

Panu9/0120/F Z głębokim smutkiem zawiadamiam, 9/0820/F
że 30 lipca 2020 roku zmarł
Andrzejowi Dunajskiemu
śp
i Jego najbliższym
mjr Zbigniew Dłużniewski
najszczersze wyrazy
współczucia urodzony 18 maja 1924 roku w Warszawie.
W kwietniu 1940 roku zesłany
z powodu śmierci przez NKWD do Kazachstanu.

Mamy Od lutego 1942 roku żołnierz 10. Dywizji Piechoty
w składzie Polskich Sił Zbrojnych formowanych w ZSRR.
Składa zarząd i pracownicy Kasy Stefczyka
Przekazujemy Wam słowa wsparcia W kwietniu 1942 roku ewakuowany do Iraku.
Od maja 1942 roku służył na Bliskim Wschodzie
i zapewniamy o naszej pamięci w trudnych chwilach
w 3. Dywizji Strzelców Karpackich.
[email protected] Od marca 1944 roku uczestniczył w kampanii włoskiej

w składzie 2. Brygady Strzelców Karpackich.
Podczas bitwy pod Monte Cassino pełnił funkcję

noszowego w punkcie sanitarnym.
Następnie walczył w kampanii adriatyckiej,
w 3. Karpackim Pułku Artylerii Przeciwlotniczej.

W sierpniu 1947 roku powrócił do Polski

Uhonorowany Krzyżem Monte Cassino,
Medalem Pro Bono Poloniae
oraz innymi odznaczeniami
polskimi i brytyjskimi.

Niech odpoczywa w Pokoju Wiecznym!
Cześć Jego Pamięci!

Jan Józef Kasprzyk
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

17–23.08.2020 | 19 |

Temat tygodnia  | Ujawniamy |

Gdański układ zamknięty

Dotarliśmy do ustaleń śledztwa, które miało wyjaśnić pochodzenie znacznej części
fortuny rodziny Pawła Adamowicza. Mimo jego śmierci w ubiegłym roku dochodzenie
było kontynuowane. Z oczywistych powodów prezydent Gdańska zarzutów nie usłyszy,
ale prokuratura jest już gotowa do wniesienia aktu oskarżenia przeciwko pięciu innym
osobom, w tym wdowie po nim Magdalenie Adamowicz, obecnie europosłance Koalicji

Obywatelskiej, oraz jej matce Janinie Abramskiej

T o było tragiczne wydarze- marek pyza  marcin wikło najem dziesięciu mieszkań, w 2013 r. Fot. WOJCIECH STROŻYK/REPORTER
nie. Nie można nie potępiać lając sobie na stwierdzenia, które być inne biuro szukało klientów już na 11
sprawcy, który w styczniu może doczekałyby się mocnej riposty, lokali. I może nie byłoby w tym biznesie
ubiegłego roku wtargnął z nożem na gdyby nie chodziło o wdowę, która nie- niczego zdrożnego, gdyby nie drobna
scenę WOŚP na Targu Węglowym dawno straciła męża. uwaga, że „mieszkania wynajmowano
w Gdańsku, by zadać Pawłowi Ada- często pracownikom firm o istotnym
mowiczowi cios. Ale nawet śmierć, i to Wcześniej raczej nie uczestniczyła znaczeniu dla działalności miejscowego
w tak dramatycznych okolicznościach, w życiu publicznym, ale w Gdańsku samorządu”. Co roku biznes mieszka-
nie zwalnia organów ścigania z obo- mówiło się, że to ona rządzi w domu niowy powinien przynieść Magdalenie
wiązku wyjaśnienia spraw, które cią- prezydenta. Potwierdza się to choćby Adamowicz ok. 350 tys. zł dochodu z ty-
żyły na prezydencie, jego najbliższych w wątku mieszkań Pawła Adamowi- tułu czynszów, od których należałoby
oraz współpracownikach i partnerach cza, które jeszcze za jego życia obrosły odprowadzić podatek. I w zasadzie tak
biznesowych. Pozostały przecież py- miejską legendą. Dziennikarze pie- było, lecz pani prezydentowa „w spo-
tania o setki tysięcy złotych nieudoku- czołowicie liczyli kolejne kwatery, sób nieuprawniony korzystała z niższej
mentowanych dochodów, niezrozu- łapiąc się za głowę, gdy lokale poja- stawki podatkowej”.
miałe rabaty przy zakupie mieszkań, wiały się (nie zawsze) i znikały z jego
preferencyjne warunki współpracy oświadczeń majątkowych. Trop się Dwa zarzuty, które prokuratura chce
miasta z deweloperami, zachowanie urywał, gdy Paweł przepisywał część przedstawić Magdalenie Adamowicz,
podwładnych Adamowicza w ratuszu majątku na żonę Magdalenę, wów- dotyczą lat 2011 i 2012, a dokładniej
oraz zaskakująco łagodne traktowanie czas osobę prywatną, więc nie można właśnie rozliczeń z fiskusem za ten
rodziny prezydenta przez sądy i proku- było wymagać od niej oświadczenia okres. Przyjęcie złej metody rozlicze-
raturę mimo udowodnionych niepra- majątkowego. nia spowodowało, że na żonie prezy-
widłowości i fałszerstw. denta ciąży teraz zarzut „uszczuplenia
W obecnym śledztwie ustalono, że bi- podatku dochodowego od osób fizycz-
Pawłowi Adamowiczowi nikt więc już znesem mieszkaniowym w małżeństwie nych” o 23 441 zł za rok 2011 i o 33 913 zł
zarzutów nie postawi, ale pięciu innym zajmowała się Magdalena, ona podpi- za rok kolejny. Żona prezydenta miała
osobom z jego otoczenia – owszem. sywała umowy i wystawiała rachunki, też zataić przed urzędem skarbowym
Paweł do wszystkiego ją upoważnił. informację o dochodach zgromadzo-
POMYŁKI PANI DOKTOR Radziła sobie świetnie, wykorzystując nych na rachunkach bankowych:
także pośredników. To z jednej z takich w roku 2011 w wysokości 305 tys. zł,
Magdalena Adamowicz po śmierci umów z 2011 r. wiemy, że chodziło o wy- a w roku 2012 – 92 200 zł. Niezapła-
męża weszła w politykę. W wybo- cony podatek z tego tytułu wynosi
rach w maju 2019 r. (niespełna cztery 48 800 zł i 14 752 zł.
miesiące po tragedii) dostała się do
europarlamentu z drugiego miejsca Przypomnijmy, że mamy do czy-
listy Koalicji Europejskiej, uzyskując nienia z doktor prawa i osobą bardzo
poparcie prawie 200 tys. wyborców. biegłą w świecie finansów oraz dywer-
Z miejsca stała się zaciekłym kryty- syfikowania majątku (Adamowiczowie
kiem polskiego rządu, często pozwa- mieli 36 rachunków w 11 instytucjach).
Trudno więc mówić o pomyłkach.

| 20 | 17–23.08.2020

[email protected]

OBROTNA TEŚCIOWA

Najcięższym zarzutem wobec państwa
Adamowiczów, który opisywaliśmy
w 2016 r. („Tajemnica fortuny Adamo-
wicza”, „Sieci” nr 29/2016) było kon-
sekwentne powiększanie się majątku,
który nie był ujęty w żadnym oświad-
czeniu. Kwota znikąd sięgnęła zawrot-
nych 549 tys. zł, zasadne wydawało się
pytanie o pochodzenie tych pieniędzy.
Większość z nich była na kontach za-
księgowana jako „wpłata własna”. Jedna
z karkołomnych linii obrony (żadna in-
stytucja w to nie uwierzyła) mówiła, że
małoletnie córki prezydenckiej pary
były przy okazji rodzinnych uroczy-
stości hojnie obdarowywane przed
pradziadków ze strony matki.

Taką wersję próbowała przeforso-
wać matka Magdaleny Adamowicz
Janina Abramska. Zeznając w 2014 r.,
powiedziała, że „jej ojciec Edward Waj-
szczak posiadał po śmierci żony Stefanii
Wajszczak środki pieniężne w kwocie
ok. 500 tys. zł jako pochodzące z włas-
nych oszczędności całego życia”. Dziś
prokuratorzy są pewni, że teściowa
prezydenta zeznała nieprawdę, czym
próbowała uwiarygodnić darowizny
na rzecz dzieci: 10 maja 2011 – 90 tys. zł,
12 maja 2011 – 75 tys. zł, 24 grudnia 2011
– 75 tys. zł i 86 tys. zł. Rok później, także
podczas składania zeznań pod przy-
sięgą, Abramska skłamała ponownie,
tym razem przypominając sobie, że
jej ojciec miał oszczędności nie tylko
w gotówce, lecz także w złocie, łącznie
miało to być 600–700 tys. zł. Dwa kłam-
stwa, dwa zarzuty, każdy zagrożony karą
trzech lat więzienia. Ciekawe, co teraz
usłyszymy od pani Abramskiej, kiedy
wiemy, że legenda ewoluuje. Według
poprzedniej wersji państwo Wajszcza-
kowie przywieźli znaczne pieniądze
z Niemiec, gdzie w czasie wojny prze-
bywali na robotach przymusowych,
a potem jeszcze w latach 70. i 80 mieli
otrzymywać nieformalne odszkodowa-
nia w obcej walucie.

W 2018 r. Janina Abramska zdra-
dziła skarbówce, że „źródłem pocho-
dzenia pieniędzy przekazywanych
jako darowizny przez jej ojca na rzecz
prawnuczek były w głównej mierze
jej środki finansowe”. Dlaczego ta
opowieść pojawia się dopiero teraz?

17–23.08.2020 | 21 |

[email protected]

Temat tygodnia  | Ujawniamy |

„Fakt, że ­przekazywałam mojemu niądze? Gdy w 2017 r. gorąco zrobiło prezesowi dewelopera Pomeranka
ojcu pieniądze, aby mógł nimi następ- się wokół kolejnych niewytłumaczal-
nie obdarowywać swoje prawnuczki, nych wpłat, pojawiły się zaskakujące sp. z o.o. Waldemarowi Kowalskiemu
nie był wcześniej znany […] Nie deklaracje. Darowizny dla młodszej dwie rzeczy, ale jeden zarzut jest taki
chciałam, by te informacje kiedykol- córki (ur. 2010 r.) miały być wpłacane sam, jak dla kolejnego wymienionego
wiek wyszły na jaw, gdyż obiecałam m.in. przez… pracowników Urzędu w akcie Jacka Krawczykowskiego,
to mojemu ojcu”. Miejskiego w Gdańsku. Nie do końca pośrednika w sprzedaży lokali z firmy
chyba rozumieliśmy, co miał na myśli Akme: „Udzielił korzyści majątkowej
W tym miejscu pojawiają się dwa prezydent Adamowicz, wielokrot- Pawłowi Adamowiczowi jako prezy-
kolejne pytania: za co de facto miałaby nie opowiadając o niemal rodzinnej dentowi Gdańska i jego najbliższym
płacić Adamowiczom Janina Abram- atmosferze w pracy. Akurat te osoby – żonie Magdalenie Adamowicz
ska i czy miała na to wystarczające ubezpieczały się u Janiny Abramskiej. oraz teściowej Janinie Abramskiej
pieniądze. Jedno wynika z drugiego. Danuta Janczarek, sekretarz UM: da- w łącznej kwocie 350 640 zł”. Chodzi
Od lat prowadzi z powodzeniem biuro rowizna 1,5 tys. zł w 2010 r. i 1,2 tys. zł o sprawę zakupu mieszkań na eksklu-
pośrednictwa ubezpieczeń Olimpia. w 2011 r.; Teresa Blacharska, skarbnik zywnym osiedlu Neptun Park – opi-
Sprzedaje polisy bardzo skutecznie, jej UM: 1,5 tys. zł w 2010 r.; Lilla Żuchow- sywaliśmy ją szczegółowo w 2016 r.
dochody sięgają kilkuset tysięcy rocz- ska, pracownica jednego z wydziałów Teraz śledczy nieco skorygowali ob-
nie, więc nawet półmilionowa darowi- (rzeczywiście kuzynka prezydenta): liczenia CBA z 2013 r., ale i tak ulgi dla
zna nie byłaby dla niej nieosiągalna. 1,7 tys. zł w 2010 r. i 1,2 tys. zł w 2011. Do Adamowiczów i pani Abramskiej są
W dokumentach śledztwa znajduje się znaczne. Na marginesie, Pomeranka
analiza, która wskazuje, że „osią- W obecnym śledztwie ustalono,
ganie bardzo wysokich dochodów że biznesem mieszkaniowym to też klient agencji ubezpieczeń
przez Janinę Abramską było wy- w małżeństwie zajmowała się Olimpia.
nikiem pozycji zawodowej Pawła Magdalena Adamowicz. Dwa
i Magdaleny Adamowiczów”. To zarzuty, które prokuratura chce Paweł i Magdalena kupili dwa
może być odpowiedź na pierw- jej przedstawić, dotyczą lat 2011 mieszkania na pierwszym pię-
sze postawione przez nas pyta- i 2012, a dokładniej rozliczeń trze bloku przy ul. Wypoczynko-
nie. Na liście klientów widnieje z fiskusem za ten okres wej 6A. 85,5 mkw. za 498 959,19 zł,
bardzo wiele firm prowadzących co daje 5 835,78 zł za mkw., i są-
działalność budowlaną oraz pod- wpłat na dzieci Adamowiczów przy- siadujące przez ścianę 69,2 mkw.
mioty powiązane z gminą Gdańsk. znała się także Maria Orlińska, której za 404 231,02 zł – po 5 841,49 zł za
To m.in. Muzeum Historyczne mąż od lat 90. do 2016 r. sprzedawał mkw. Z ustaleń biegłych wynika,
Miasta Gdańska, Pomorska Spe- bilety lotnicze gdańskiemu urzędowi że najniższa cena, za jaką można
cjalna Strefa Ekonomiczna (268 miasta. było te mieszkania sprzedać, wy-
umów ubezpieczenia w latach nosiła wówczas (w grudniu 2005 r.)
2006–2012), Przedsiębiorstwo Magdalena Adamowicz i Janina 614 383,30 zł oraz 499 679,30 zł. To
Robót Sanitarno-Porządkowych, Abramska nie odpowiedziały na nasze daje ok. 7,2 tys. zł za mkw., ale dla
Szkoła Podstawowa nr 29 w Gdań- pytania. porównania inni klienci musieli
sku czy Zespół Szkół Specjalnych zapłacić np. 7792 zł za mkw. w przy-
w Gdańsku. W dokumentach są FRONTEM DO KLIENTA padku mieszkania o powierzchni
też zeznania świadków, którzy mówią, 83,8 mkw. na parterze (to najtań-
że Abramskiej umożliwiano udział W akcie oskarżenia, który niebawem sze lokale na całym osiedlu, nie
w imprezach organizowanych przez ma trafić do sądu, sporo miejsca zaj- licząc tych należących do Adamowi-
miasto dla dużych firm z Gdańska muje kwestia – jak nazywa to wprost czów i Abramskiej), 10 126 zł za mkw.
i okolic. Śledczy reasumują, że stwa- prokuratura – łapówki wręczonej mieszkania o powierzchni 73,1 mkw. na
rzano jej w ten sposób możliwość zara- Adamowiczom i Abramskiej w postaci drugim piętrze i aż 10 553 zł za mkw. in-
biania, za co później miała się odwdzię- zaskakująco wysokiego rabatu na za- nego lokalu na parterze o powierzchni
czać prezydenckiej parze. Stąd miały kup mieszkań. Prokuratura zarzuca 89,3 mkw.
pochodzić „darowizny” – to najnowsza Teściowa prezydenta kupiła w bloku
wersja prokuratury, która ma się zna- obok mieszkanie o powierzchni 88,8
leźć w akcie oskarżenia. mkw. za 504 724,99 zł, płacąc 5683,84 zł
za mkw., choć cenę minimalną za ten lo-
W uzasadnianie pochodzenia ma- kal ustalono na 644 493,10 zł (7257,80 zł
jątku Adamowiczów włączyło się za mkw.).
zresztą naprawdę wiele osób. Może Pisząc o tej sprawie cztery lata temu
nie każdy tak aktywnie jak pani i analizując wówczas różnice cen, opie-
raliśmy się na danych sprzedażowych.
Abramska, ale niektóre pomysły na- Linia obrony Adamowiczów i Abram-
prawdę warto docenić. Skąd jeszcze skiej, ale też firmy sprzedającej, opie-
rodzina prezydenta mogła mieć pie- rała się na tym, że „oficjalny cennik

| 22 | 17–23.08.2020

[email protected]

To na tym ekskluzywnym osiedlu w Gdańsku-Jelitkowie małżeństwo
Adamowiczów oraz teściowa prezydenta Gdańska kupili mieszkania
„po bardzo okazyjnych cenach”

Fot. M. Czutko zaginął”, nie można więc było stwier- PRZYCHYLNOŚĆ MIASTA szymi mieszkaniami”, ryzykując, że
dzić jednoznacznie, że ww. mieszkania planowany dopiero wniosek do Rady
sprzedano taniej. Bezczelne, ale sku- W folderach reklamowych i sponsoro- Miasta Gdańska zostanie odrzucony.
teczne. Do czasu. W śledztwie, które wanych tekstach w internecie dotyczą- A może wcale nie ryzykował?
właśnie się kończy, zabezpieczono do- cych dewelopera Pomeranka sp. z o.o.
kumenty niezbicie świadczące o tym, czytamy, że firma została powołana do Spójrzmy na sekwencję zdarzeń,
że już 19 października 2005 r. (dwa mie- budowy ekskluzywnego osiedla Nep- która rozpoczyna się 2 grudnia 2005 r.
siące przed transakcją z Adamowiczem tun Park w Gdańsku Jelitkowie. I dalej, Wtedy przedstawiciel handlowy Jacek
i jego najbliższymi) planowano zasto- że „połączenie doświadczenia płyną- Krawczykowski (Akme s.c.) zawiera
sowanie cen znacznie wyższych niż te, cego z pracy na rynku bankowym i de- umowy przedwstępne z Pawłem i Mag-
które zaoferowano „specjalnym klien- weloperskim oraz udział finansowy pol- daleną Adamowiczami na zakup dwóch
tom”. Fakty są więc takie, że działając skich i międzynarodowych instytucji mieszkań i z Janiną Abramską na zakup
„wspólnie i w porozumieniu”, prezes finansowych […] jest partnerem gwa- kolejnego. Wracając na chwilę do tych
firmy budowlanej i pośrednik poda- rantującym wysoki poziom prestiżu, trzech lokali – współczujemy sprze-
rowali państwu Adamowiczom co naj- stabilności i bezpieczeństwa”. Co do dawcy wycieńczających negocjacji –
mniej 210 872,39 zł, a pani Abramskiej prestiżu, pełna zgoda. Trudno znaleźć musiał zejść z ceny o ponad 1 tys. zł na
co najmniej 139 768,11 zł. W akcie oskar- w stolicy Pomorza bardziej urokliwą metrze kwadratowym w stosunku do
żenia ma się znaleźć wniosek z ustaleń lokalizację, niewysokie bloki otulone cennika, podczas gdy wszystkie inne
śledztwa, że „nastąpiło to w związku starodrzewem parku Ronalda Reagana mieszkania na tym osiedlu zostały
z pełnieniem przez Pawła Adamowicza i spacerową odległość od bałtyckiej sprzedane po cenie ponad 1 tys. zł wyż-
funkcji publicznej i w celu uzyskania plaży. W zasadzie to kurort w mieście. szej, niż pierwotnie zakładano, a na
przychylności jego oraz podległych liście rezerwowej widniało jeszcze ok.
prezydentowi Gdańska urzędników Już pod koniec 1999 r. Rada Mia- 100 chętnych.
w postępowaniu dotyczącym rozpa- sta Gdańska podjęła uchwałę, która
trzenia wniosku Pomeranki sp. z o.o. dopuszczała na ul. Wypoczynkowej Ale ważniejsza jest w tej chwili data.
z dnia 9 listopada 2005 r. o zmianę „wszelkie formy budownictwa miesz- Przypomnijmy, jest 2 grudnia 2005 r.
miejscowego planu zagospodarowania kaniowego […] ze średnią wielkością Tak się akurat złożyło, że dokładnie tego
przestrzennego […]”. Paweł Adamo- mieszkań min. 100 mkw.”. To bardzo dnia do Rady Miejskiej w Gdańsku
wicz w przeszłości wielokrotnie zasła- ważny szczegół, szefowie Pomeranki wpłynął wniosek (data sporządzenia
niał się tym, że to Rada Miasta, a nie on już w kwietniu 2005 r., w momencie pisma 1 grudnia 2005 r.) skierowany
osobiście podejmuje takie decyzje, ale zawarcia umowy zakupu siedmiohek- w imieniu Prezydenta Miasta Gdań-
śledczy podkreślają, że o przyjęciu lub tarowego terenu wiedzieli, że może on ska „o zmianę w planie zagospoda-
odrzuceniu wniosku, a przede wszyst- stanowić kłopot, jasne bowiem jest, że rowania przestrzennego Jelitkowo
kim o terminie jego złożenia do Rady lepiej sprzedają się mieszkania nieco rejon ul. Wypoczynkowa II w Gdań-
decydował prezydent. mniejsze. I tu ciekawostka, deweloper sku”. Nieco wcześniej – 9 listopada
rozpoczął budowę bloków z „mniej- 2005 r. – prezes Pomeranki złożył
wniosek o zmianę planu do Wiesława

17–23.08.2020 | 23 |

[email protected]

Temat tygodnia  | Ujawniamy |

Bielawskiego, zastępcy prezydenta Miejskiego w Gdańsku”. Złożył bowiem
miasta. Gdyby nie osobista interwen- fałszywe oświadczenie, że Pomeranka
cja Pawła Adamowicza, wniosek mógł ma mieszkania na zamianę i wyda je,
utknąć na urzędniczych biurkach, de- jak ustalono, do 31 stycznia 2008 r.
cyzja mogłaby się odwlec, wtedy bu- Skłamał (i zostało to przyjęte w UM
dowa musiałaby być wstrzymana, a to bez weryfikacji), że tych mieszkań
dla dewelopera katastrofa. No, ale tu nie może przekazać w umówio-
znów mamy do czynienia z niesłycha- nym terminie z powodu rzeko-
nym fartem budowlańców, że trafili na mego oczekiwania na wpisy
takiego złotego człowieka jak włodarz do księgi wieczystej.
Gdańska – procedura poprzedzająca W tym miejscu pojawia
podjęcie stosownej uchwały trwało się kolejna z osób, którym
zaledwie kilka tygodni, choć w innych śledczy chcą stawiać za-
przypadkach należało czekać miesią- rzuty. To Tomasz Lecho- O sprawie powiększania się majątku Pawła Adamowicza,
cami, czasem nawet latami. wicz, ówczesny dyrektor który nie był ujęty w żadnym oświadczeniu prezydenta
Gdańska, tygodnik „Sieci” pisał w 2016 r.
Dorzućmy jeszcze anegdotkę z po-
siedzenia Komisji Rozwoju Przestrzen- W akcie oskarżenia, który niebawem ma trafić do sądu,
nego z 20 grudnia 2005 r. Gdy padło sporo miejsca zajmuje kwestia – jak nazywa to wprost
pytanie o powód zmiany nie tak dawno prokuratura – łapówki wręczonej Adamowiczom
ustalonych parametrów zabudowy, i Abramskiej w postaci zaskakująco wysokiego rabatu
przedstawiciel wnioskodawcy Marek na zakup mieszkań
Piskorski odpowiedział, że „prezydent
postanowił zaoferować mieszkańcom Wydziału Skarbu UM w Gdańsku, o podejrzeniu popełnienia przestęp- Reklama | 19/0820/F
atrakcyjne formy zamieszkania”. który „zaniechał podjęcia czynności stwa, a Prokuratura Apelacyjna w Po-
ukierunkowanych na dochodzenie znaniu wszczęła śledztwo. Znaleźli się
GRUNT TO MIESZKANIE kary umownej” za opóźnienie w prze- jednak prokuratorzy i sędziowie, którzy
kazaniu miastu 47 mieszkań od firmy z niezrozumiałych względów umarzali
Nic dziwnego, że znalazł się chętny, by Pomeranka. Urzędnik zdecydował, że postępowania, choć nawet w uzasad-
budować w Jelitkowie. I to niejeden. nie będzie się domagał 1,3 mln zł kary nieniach uznawali winę oskarżonego
Ale Pomeranka miała więcej „szczęś- (662,25 zł za każdy dzień zwłoki). Ten i nie dawali wiary w jego tłumaczenia.
cia” niż inni. Ten grunt należał wcześ- sam człowiek pozwolił także na anek- Kuriozalne postanowienie o umorzeniu
niej do miasta, deweloper, by go do- sowanie umowy zamiany gruntów na postępowania zostało w 2016 r. zaskar-
stać, musiał odpłacić się samorządowi mieszkania, co wydłużyło czas reali- żone przez Wojtunika i de facto to był
pulą mieszkań w innych lokalizacjach zacji, a więc na konto miasta nie wpły- impuls do ponownego przyjrzenia się
Gdańska. To sytuacja obustronnego nęło kolejne 10 mln zł od opieszałego układowi, który wokół siebie i swojej
sukcesu, bo firma buduje tam, gdzie dewelopera. rodziny zbudował Adamowicz.
chce i na tym nieźle zarabia, a miasto
dostaje lokale komunalne, których za- DLACZEGO TERAZ? Przez ostatnie cztery lata śledztwo
wsze brakuje. Pomeranka miała oddać CBA nadzorował Dolnośląski Wydział
w zamian za 7 ha gruntu w Jelitkowie Uprzedzając pytania, które zapewne Zamiejscowy Departamentu ds. Prze-
115 lokali mieszkalnych, w ten sposób padną, dlaczego ponownie zajmujemy stępczości Zorganizowanej i Korupcji
przelicytowała konkurentów, ale też nie się sprawą majątku nieżyjącego Pawła Prokuratury Krajowej we Wrocławiu.
od razu. Gdy okazało się, że ta oferta tej Adamowicza, warto przypomnieć jej Efekty tej pracy opisujemy powyżej.
firmy nie jest najkorzystniejsza, doszło początki. Dochodzenie rozpoczęło się Dobitnie pokazują, jak wiele zanie-
do „dogrywki” i była to inicjatywa komi- po kontroli oświadczeń majątkowych dbań popełniono w przeszłości, jak
sji konkursowej. Inny problem polegał prezydenta Gdańska z lat 2007–2012 wielu spraw nie zbadano do końca,
na tym, że deweloper tych mieszkań nie przeprowadzonej w 2013 r. przez CBA. jaki materiał dowodowy pominięto, by
miał (brakowało 47 lokali) w momencie To wtedy szef biura Paweł Wojtunik tylko pospiesznie zamknąć sprawę i nie
rozpoczynania transakcji, co powinno skierował do prokuratora generalnego wyświetlić czegoś, co można śmiało na-
go wyeliminować z konkursu. Tak się Andrzeja Seremeta zawiadomienie zwać „gdańskim układem prezydenta
jednak nie stało. Adamowicza”.

Tego dotyczą kolejne zarzuty, które
mają być zawarte w akcie oskarżenia.
Prokuratura uważa, że prezes Wła-
dysław Kowalski „nakłaniał do niedo-
pełnienia obowiązków i przekrocze-
nia uprawnień pracowników Urzędu

| 24 | 17–23.08.2020

[email protected]

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

Przed nami mocny rok.
Dokończymy budowę IV RP

Unikam w rozmowach o mediach pojęcia „repolonizacja”, bo źle oddaje ono nasze
intencje. Tu nie chodzi o to, by walczyć z kapitałem zagranicznym, ale o wprowadzenie

tych samych rozwiązań, które od lat funkcjonują w zachodnich demokracjach Unii
Europejskiej. Chodzi o dekoncentrację, demonopolizację

Michał Karnowski rozmawia z Joanną Lichocką, posłanką Prawa i Sprawiedliwości,

wiceprzewodniczącą sejmowej komisji kultury, członkinią Rady Mediów Narodowych

Wrócił do debaty politycznej temat w Polsce standardów zachodnich, rzy. Dobrym przykładem jest tutaj
patologii naszego rynku medialnego, to ta sytuacja na rynku medialnym los Tomasza Lisa.
zdominowanie w sposób koloniza- jest nie do utrzymania. Mamy ku- W jakim sensie?
torski przez kapitał niemiecki. Ale lawą debatę publiczną, z tak domi- Wystarczyło, że zadarł z TVN, Pol-
czy nie czas otwarcie powiedzieć, że nującą pozycją kilku największych satem, nie chcą go już w TVP i już
tak naprawdę niczego nie możemy grup medialnych, że są one w stanie nie ma dla niego miejsca na rynku
z tym zrobić? narzucić swoją narrację, próbować telewizyjnym.
decydować, co mają myśleć Polacy. Nie myślałem, że będzie pani żało-
Joanna Lichocka: Ale to przecież To bardzo poważne ograniczenie wała Tomasza Lisa.
jest nieprawda. Oczywiście, że mo- pluralizmu i wolności słowa. Bez Nie żałuję, ale pokazuję ten przykład,
żemy to zmienić. Bo jeżeli nie teraz, różnorodności opinii, a o niej decy- właśnie osoby bardzo dalekiej od mo-
to kiedy, jeżeli nie my, to kto? duje także różnorodność kapitału na ich poglądów i tego, co uważam za
Może nigdy, może nikt? Są sprawy, rynku mediów, nie ma pełnej wol- uczciwe dziennikarstwo, by uświa-
których nie da się zmienić. ności. Dekoncentracja na rynku domić wszystkim, iż dominacja kilku
Nie. Jeżeli chcemy być konsekwen- medialnym w pierwszej kolejności
tni w domaganiu się wdrażania poprawi zresztą pozycję dziennika-
| 26 | 17–23.08.2020

[email protected]

Fot. Andrzej Wiktor monopolizujących rynek podmiotów funkcjonowania kraju w UE. Skoro nie To nie była repolonizacja, tylko
może być szkodliwa dla każdego. Każ- było to wtedy problemem dla Komisji wzmocnienie głosu tej części pol-
dego może dotknąć, wyeliminować. Europejskiej, nie widzę powodu, by skiego społeczeństwa, która była do-
zostało zablokowane, gdy po te same tąd zagłuszana.
Jak rozumiem, problemem jest to, że narzędzia sięgnie Polska. Mamy
pozornie mamy do wyboru 30 kana- mniejsze prawa? Nie sądzę. Ujmijmy zatem to jako repolonizację
łów, a w rzeczywistości to tylko trzy przekazu…
stacje nadające na wielu polach? No dobrze, zakażemy koncentracji,
nakażemy dekoncentrację, podział …spluralizowanie.
Tak jest zwłaszcza w przypadku te- na mniejsze podmioty, to jeden Nie-
lewizji naziemnych działających na miec sprzeda drugiemu – i tyle. Zgoda, tak to ujmijmy. Istotą pytania
podstawie koncesji, ale oczywiście jest to, czy nie lepiej pójść tą drogą?
ta patologia z czasem przekłada się Jeżeli skopiowalibyśmy rozwiązania
także na inne, pozatelewizyjne ob- francuskie, to udział kapitału zagra- Telewizja publiczna ma teraz jak
szary. Tak to zresztą zaplanowano nicznego w ogólnopolskich organiza- u Pana Boga za piecem i to jest duży
na początku lat 90. Układ okrągło- cjach medialnych byłby ograniczony, sukces naszego obozu, bo silne me-
stołowy bardzo konsekwentnie pil- jak to jest we Francji, do maksymal- dia publiczne są elementem polskiej
nował, by nie było żadnej rzeczywi- nie 20 proc. Tamte zapisy nakazują racji stanu. Muszą być silne, muszą
ście niezależnej telewizji, nad którą precyzyjnie informować odbiorców mieć pieniądze na promocję wysokiej
nie ma kontroli. Przypomnę histo- – w każdym wydaniu tytułu – do kogo kultury, ale i produkcję popularnych
rię stacji RTL 7 – gdzie pracowało konkretnie należy, kto nim zarządza seriali. I to, przy wszystkich zastrzeże-
w pewnym momencie wielu nieza- z imienia i nazwiska, jaki jest podział niach, telewizja realizuje.
leżnych dziennikarzy – która szybko udziałów i między jakimi podmio-
zyskiwała widzów. Jak wieść niesie, tami. Francuzi wiedzą w związku Skąd zatem taka niechęć do finan-
zaniepokojony tym Adam Michnik z tym precyzyjnie, kto stoi za każ- sowania TVP z pieniędzy publicz-
podejmował więc interwencje. dym medium, kto jest udziałowcem, nych? Skąd wezwania do jej likwi-
kto podejmuje kluczowe decyzje. dacji?
Jak pamiętam, skuteczne. Jestem przekonana, że gdyby polscy
Tak, wkrótce potem stacja się zmie- odbiorcy zobaczyli, że kolorowe pi- To proste – z pragnienia odzyskania
niła, stała się taka jak inne media semka, które czytają ich dorastające monopolu i władzy przez tego sym-
III RP, tyle że bez znaczenia. dzieci, a które promują takie treści, bolicznego „wajchowego”. Ci, którzy
jak wczesna inicjacja seksualna, albo wcześniej mieli pełnię medialnej
Wracając do najważniejszego: jak że dziennik regionalny promujący władzy, wiedzą, jakie to daje zyski, jak
rozumiem, mówimy nie o repoloni- narodowość „śląską” w opozycji do pozwala obalać jednych, promować
zacji mediów, lecz o dekoncentracji? polskiej, stanowią po prostu pro- innych. Pamiętam, gdy byłam dzien-
dukty niemieckiej polityki wydaw- nikarką „Rzeczpospolitej” i próbowa-
Tak. Unikam w rozmowach o mediach niczej prowadzonej tutaj, to pewnie łam umówić się na wywiad z jedną ze
pojęcia „repolonizacja”, bo jest ono dwa razy by się zastanowili, zanim znaczących figur obozu III RP. Z cy-
mylne, źle oddaje nasze intencje, za kolejny raz wzięliby je do ręki. Na tym nicznym uśmiechem odpowiedział:
to ułatwia ataki nas na Zachodzie. Tu m.in. polega także ten mechanizm we „Pani redaktor, pani jest tam tylko
nie chodzi o to, by walczyć z kapita- Francji i w innych państwach, że za- tymczasowo, pani zaraz trafi do ja-
łem zagranicznym, ale o wprowadze- graniczne wydawnictwa nie mają tam kiejś prawicowej jaskini i nigdy stam-
nie tych samych rozwiązań, które od zbytnio czego szukać – świadomość tąd nie wyjdzie”. To, że to życzenie się
lat funkcjonują w zachodnich demo- konsumentów mediów wynika z kon- nie spełniło, jest wspólnym sukcesem
kracjach Unii Europejskiej. Chodzi kretnych zapisów prawa. wolnych Polaków. Ale by to życzenie
o dekoncentrację, demonopolizację. już nigdy nie miało szansy się spełnić,
Osobiście jestem zwolenniczką wdro- Jestem tu bardziej sceptyczny, ale musimy zapewnić funkcjonowanie
żenia w Polsce mechanizmów zastoso- kto wie. Nie lubi pani słowa „repo- wielu różnym podmiotom rynkowym.
wanych we Francji. lonizacja”, ale moim zdaniem ona Różnorodność na rynku medialnym to
się jednak częściowo dokonała, bo wzmocnienie demokracji. Dekoncen-
Jak dowodzą krytycy – przed wej- wzmocnienie mediów publicznych, tracja będzie długotrwałą gwarancją
ściem tego kraju do Unii Europej- zwłaszcza TVP, pozwoliło im odzy- pluralizmu i każdy faktyczny, nie zaś
skiej, co podobno nam nie pozwala skać część rynku, widowni. Nie le- przebrany demokrata ją poprze.
go skopiować. piej iść dalej tą właśnie drogą? Może
Telewizja Polska powinna dostawać To atrakcyjna dla odbiorców wizja,
To nieprawda, bo wraz z rozwojem rocznie pięć razy tyle, ile obecnie ale jest jeden problem, z którym zde-
mediów, pojawianiem się nowych i w ten sposób równoważyć potęgę rzyli się wszyscy, którzy próbowali
technologii to prawo było aktualizo- kapitału niemieckiego? tworzyć nowe komercyjne media,
wane, zmieniane, a więc było ponow- nie wpisując się w system III RP, nie
nie przyjmowane już w warunkach kłaniając się Michnikowi: ­totalna

17–23.08.2020 | 27 |

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

blokada reklamowa. Możesz być Fot. Andrzej Wiktor ale właśnie odebrałam pocztę – jesz-
trzecim tygodnikiem na rynku, cze jest kilka listów z wyzwiskami.
a domy mediowe będą cię całkowi- będą zapewne atakowane i oprotesto- Proszę zobaczyć.
cie pomijały. Wielkie koncerny, jak wywane, i waga rzetelnej informacji, „Lichocka, ty ku….”, „Lichocka, ty
Ikea, Lidl czy Biedronka, chcą być odkłamywania fałszerstw, będzie szmato” i podobnie. Ciężko było?
tęczowe i nawet nie będą chciały ogromna. Chodzi tylko o większy Bywało ciężko, ale dużo sił dodają
z tobą rozmawiać, w pełni pogar- nacisk także na inne obszary. Zenek głosy przeciwne – ludzi, którzy nie
dzając twoimi czytelnikami. Tego Martyniuk, dopóki Jacek Kurski jest dali się nabrać na ten hejt postkomuny,
nawet dekoncentrując media, nie prezesem TVP, pewnie z telewizji nie bo znają mnie z działalności dzienni-
da się przełamać. zniknie, to jest zresztą muzyka znacz- karskiej, poselskiej, którzy wiedzą,
nej części społeczeństwa i nie należy jaka jestem naprawdę. Chciałabym
Chcę zwrócić uwagę, że już powstał tego lekceważyć. Ale chodzi o to, by tą drogą podziękować ze te wszystkie
dom mediowy, który na początek ma także inne nurty wybrzmiewały rów- słowa wsparcia i solidarności ze mną,
zjednoczyć budżety reklamowe spó- nie mocno. które odbierałam przez te pół roku
łek skarbu państwa, i to daje nadzieję –  nawet nie wiecie, drodzy czytel-
na przełamanie tego mechanizmu. Je- Odpowiedź prezesa Kurskiego jest nicy, jakie one są dla każdego polityka
śli chodzi o tęczową Ikeę, to to jest do- taka, że gdyby nie muzyka disco polo, ważne.
bry przykład, że taka postawa s­ zkodzi to środowiska III RP także w sferze Co się naprawdę wtedy wydarzyło?
tym firmom. Polacy zobaczyli w tej popkultury mogłyby skutecznie sto- Musiałam wyjść na mównicę, wiedząc,
historii z pracownikiem zwolnionym sować swoje szantaże, bojkoty, wy- że będzie awantura. Komisja kultury,
za odmowę udziału w akcji promującej muszenia. Nie ma racji? która rekomendowała do dalszych
ruch LGBT coś bardzo niebezpiecz- prac projekt ustawy o zagwarantowa-
nego. Coś, co uderza w ich wolność. Pewnie ma rację. Ale też cieszy mnie, niu finansowania mediów publicz-
I to na dłuższą metę nie przejdzie. Ja że jednocześnie z benefisem Zenka nych, wskutek nieobecności dwóch
mam trochę mebli z Ikei, ale po tam- Martyniuka TVP realizuje koncerty posłów Zjednoczonej Prawicy reko-
tym wydarzeniu trzy razy się zastano- zupełnie innej muzyki. I wedle zapo- mendowała na posła sprawozdawcę
wię, zanim znowu coś tam kupię. wiedzi prezesa Kurskiego tej różno- panią Joannę Scheuring-Wielgus.
rodności ma być jeszcze więcej. Było jasne, że ten projekt zaatakuje.
Liczy pani na jakieś zmiany także Na kolejnym posiedzeniu komisji
w Telewizji Polskiej? Jacek Kurski Ostatnio było pani jednak w polityce kultury nasi posłowie byli już w od-
ponownie pełnoprawnym prezesem, mniej. To po sprawie gestu na sali powiedniej liczbie i zmieniono posła
także za sprawą pani głosu w Ra- sejmowej. Niektóre media i politycy sprawozdawcę, powierzając mnie to
dzie Mediów Narodowych. Czego się opozycji przedstawiały ten gest jako zadanie.
pani spodziewa po TVP? rzekomo wulgarny. Schowała się Ta zmiana nakręciła emocje?
pani? Tak. Kiedy zaczęłam bardzo spokojnie
Prezes Jacek Kurski już sam zade- mówić o tej zmianie z mównicy sejmo-
klarował zmiany, w czasie rozmowy Zniknęłam, by moja obecność w prze- wej, z ław opozycji poleciały okrzyki:
z Radą Mediów Narodowych przed strzeni publicznej nie była wykorzy- „Kłamiesz, łżesz, hańba, jesteś przez
powołaniem go na to stanowisko, by stywana do ataków na walczącego przypadek” itp., itd. Posłowie Koa-
dokończył kadencję. Mówił, że będzie o reelekcję Andrzeja Dudę. Dlatego licji Obywatelskiej zachowywali się
chciał położyć większy nacisk na ja- natychmiast po tamtym wydarzeniu tak, jakby chcieli wypełnić definicję
kość informacji, relacje ze świata czy prostowałam, wyjaśniałam i przepro- pojęcia „chamska hołota”. Ślady tego
też rozwój Teatru Telewizji i innych siłam tych, którzy czuli się obrażeni, można odczytać w stenogramie z tego
form promocji kultury wysokiej. Mam a potem już się nie broniłam. Politycy dnia obrad. Dokończyłam mimo tych
wrażenie, że na Woronicza jest świa- Platformy i jej akolici uruchomili re- wrzasków i agresji Platformy swoje
domość, iż telewizja publiczna musi gularną nagonkę. Teraz ona już opada, wystąpienie, zeszłam z mównicy, po-
poprawić poziom przekazu w sferze deszłam do prezesa, on mi pogratulo-
publicystyki międzynarodowej czy wał i poszłam na swoje miejsce. Wy-
pogłębionej informacji. dawało mi się, że nie okazuję emocji,
ale po moich ruchach widzę teraz, jak
Czyli to nie niesie ryzyka, że jedna byłam zdenerwowana. Usiadłam na
lub druga potęga komercyjna znowu swoim miejscu i nie patrząc na nikogo,
będzie mogła dowolnie powielać odgarnęłam energicznie i szybko ja-
kłamstwa, bez żadnej kontry? kiś włos spod oka. Krótki, szybki ruch

Gdzie ja coś takiego powiedziałam?
Kłamstwa należy odpierać, ale każdy
czas niesie nowe wymogi. Liczę na
to, że najbliższe kilkanaście miesięcy
przyniesie daleko idące zmiany, które

| 28 | 17–23.08.2020

[email protected]

ręką. Wtedy jeden z przedstawicieli o żaden wulgarny gest. To niestety żadnego dysonansu, żadnej refleksji,
totalnej opozycji zaczyna krzyczeć, nie ma nic wspólnego z uczciwością że takiego przekazu Polacy nie chcą.
że „pokazałam fucka”. Odpowiadam: i etyką tego zawodu, za to mnóstwo I to zaprowadziło ich do powielania
„Nie, sądzi pan po sobie, nic takiego z wulgarną manipulacją. na tysiąc sposobów hasła „Jeb… PiS”
nie zrobiłam, odgarnęłam włosy”. – pokazali się tacy, jacy są naprawdę,
Moment był wyjątkowy – środek jakich pamiętamy z ich przekleństw
I tu zaczyna powtarzać pani ten gest kampanii wyborczej. Czuła to pani? na różnych taśmach. Musieli przegrać.
kolejny raz. Z punktu widzenia ko-
munikacji duży błąd. To był właściwie start kampanii. Pisałem po wyborach o szczególnych
Wszyscy się przestraszyli, nie tylko zasługach w tej mierze Tomasza
Oczywiście, każdy piarowiec to powie. ja, że ta gigantyczna akcja nienawiści,
Ale ja działałam spontanicznie Lisa. Tyle się napracowali nad
– mówiłam prawdę i w dobrej Zniknęłam na jakiś czas, by zmianą wizerunku, a na końcu
wierze wyjaśniałam sytuację. moja obecność w przestrzeni ten i tak narzucił im przekaz,
Błędem było to, że zapomnia- publicznej nie była że trzeba „ jeb… PiS”.
łam, z jakimi ludźmi mam do wykorzystywana do ataków W mojej ocenie przez to pofolgo-
czynienia po stronie opozycji na walczącego o reelekcję wanie sobie w chamstwie przegrali.
–  zdemoralizowanyni tak jak Andrzeja Dudę. Ale prawda jest Pozostałe dwa czynniki to brak pro-
Sławomir Nitras, który przed zupełnie inna, niż przedstawiła gramu, czyli zlekceważenie wybor-
laty świadomie spreparował to większość mediów, używając ców, i brak odwagi, by pojawić się na
kłamstwo na temat kandydatki na zmanipulowanej stop-klatki debacie w Końskich. Dlatego dziś
prezydenta Szczecina, wiedząc, z moim zdjęciem. Oto, mogę powiedzieć panu Budce,
że przed wyborami nie zdoła co naprawdę się wydarzyło Kierwińskiemu czy Trzaskow-
się już z zarzutu wybronić. Na skiemu, żeby sobie te zmanipulo-
chwilę ucichło, dopóki posłowie jaką rozkręcił sztab Platformy, uderzy wane stop-klatki z moim zdjęciem
opozycji nie dostali od jednego w kampanię prezydenta Dudy. Dla- powiesili nad biurkiem. Nie jako
z dwóch obecnych wtedy foto- tego się zupełnie wyłączyłam, choć wulgarny przekaz ode mnie, ale
reporterów (z Agencji Gazeta oczywiście przychodziłam do Sejmu, jako memento, że kłamstwem, ma-
i Agencji Reporter) stop-klatkę ale tak, by mnie nie było widać. Nie nipulacją i chamstwem wyborów
rzekomo dowodzącą, że zrobiłam broniłam się, a hejterzy z opozycji roz- w Polsce nigdy się nie wygra.
niegrzeczny gest. Potem eksplo- dymali tymczasem ten temat do granic
atowano te stop-klatki nawet nie absurdu, ludzie zatrudniani przez PO Do kolejnych wyborów trzy
z samego pierwszego ruchu, ale z zaprzyjaźnionego z nią SokuzBuraka lata. Jakie będą?
tych powtórzeń, kiedy pokazy- postawili 200 bilbordów, zestawiając Na pewno przed nami mocny rok.
wałam, specjalnie wyraziście, moje zdjęcie z Andrzejem Dudą. Z wieloma zmianami, projektami
o co chodziło z tym ruchem ręki. ustaw, które od dawna były ocze-
Ktoś mi powiedział, że z oryginalnego Nie wiadomo przez kogo opłaco- kiwane przez naszych wyborców.
ruchu nie ma właściwie odpowiednio nych? Jeżeli to się uda, to za rok o tej porze
ostrych zdjęć, nie zatrzymałam ręki. będziemy mogli powiedzieć: no, to już
Gdyby nie ten uruchomiony przez PO Ze zrzutek podobno. mamy IV RP.
hejt i przemoc medialna, mogłabym
właściwie się z tego śmiać – oto rze- Nie wierzę. A dalej? Profesor Norbert Maliszew-
komo zrobiłam wulgarny gest, ale tak, Ja też. Ale najważniejsze, że to spo- ski mówił w poprzednim wydaniu
że widać go tylko na filmie o zwolnio- wodowało, iż puściły im wszelkie ha- tygodnika „Sieci”, że zwycięstwo
nym tempie lub w stop-klatce. mulce. Spadły maski. Rozochoceni Zjednoczonej Prawicy w roku 2023
uznali, że posługiwanie się wulgarnym jest jak najbardziej możliwe. Pani
Dopisano do tego przekaz, że to był przekazem i agresją jest OK, nie czuli się zgadza?
gest pokazany chorym na raka, bo
opozycja zgłosiła populistyczny pro- Tak. Zwłaszcza jeżeli opozycja nadal
jekt, by pieniądze, właściwie obliga- będzie się zachowywała tak, jak do-
cje, zamiast na TVP przeznaczyć na tychczas. To z jednej strony niszczy
onkologię. nasze życie publiczne, ale z drugiej,
przekreśla jej szanse na powrót do
Tak, to było szczególnie podłe. A wra- władzy.
cając do fotoreporterów – Maciej
Jaźwiecki z Gazety i Tomasz Jastrzę- Fragment rozmowy z Joanną Lichocką
bowski z Reportera sprzedawali stop- o wydarzeniach w radiowej Trójce
-klatki, które robili, gdy powtarzałam
ruch ręką, wyjaśniając, że nie chodziło przeczytasz w STREFIE PREMIUM
portalu wPolityce.pl

17–23.08.2020 | 29 |

[email protected]

kraj  | Opozycja |

Co dalej

z Trzaskowskim?

Prezydent Warszawy najprawdopodobniej okaże
się niespełnioną nadzieją KO i opozycji, taką,
jaką dla lewicy był Włodzimierz Cimoszewicz

stanisław janecki a właściwie w prezydenckich w 2025 r. PO zmuszona była Fot. Andrzej Wiktor
jednak ten swój odwód strategiczny wykorzystać latem
D laczego macie do mnie pretensje, skoro jestem za 2020 r. i mimo liczbowo świetnego wyniku wyborczego
granicą, dowożąc dzieci na miejsce, gdzie spędzą wa- (10,018 mln głosów) najlepszy zasób kadrowy poniósł po-
kacje? Tak odpowiadał niedawny kandydat na prezy- rażkę, przez co został zdewaluowany jako „niezwyciężony”
denta Polski, gdy pytano go o powód nieobecności w Warsza- i „niezniszczalny”. Przegrywać to mogli Grzegorz Schetyna
wie podczas demonstracji na rzecz LGBT. A właściwie chodziło i Ewa Kopacz czy może Borys Budka, ale nie Rafał Trza-
tylko o powód milczenia, wszystko jedno gdzie by prezydent skowski. On miał być pod tym względem nawet lepszy od
Warszawy akurat przebywał. Tymczasem Rafał Trzaskowski Donalda Tuska, który w 2005 r. przegrał, ale potem wy-
zachował się wręcz modelowo dla siebie. Kiedy pojawia się grywał. Pierwszej wielkiej gry w ogólnopolskiej polityce
kłopot i nie wie, jak zareagować, po prostu znika. Obojętnie, Trzaskowski nie mógł przegrać. Ale przegrał. I nie może
czyidącnaL-4,czybędącw podróży,czyzajmującsiędziećmi, nawet zastosować taktyki Donalda Tuska po 2005 r. czy
a choćby psem Bąblem, czy mając akurat inne „ważne zadania”. Jarosława Kaczyńskiego po 2007 r. (a właściwie po roku
Trzaskowski ani nie wie, jak strategicznie „ustawić się” wobec 2010). Z prostego powodu – musiałby być szefem partii.
wyborczej porażki, ani jak organizować swoją polityczną przy- Ale wówczas przestałby być kimś nadzwyczajnym, prze-
szłość poza mandatem prezydenta stolicy. To jednak nie byłby znaczonym tylko do wielkich zadań. A kierowanie partią na
aż tak wielki problem, gdyby nie niepewność wszystkich tych, co dzień odbierałoby mu aurę wyjątkowości, co miało być
którzy na Trzaskowskiego postawili i go wspierali, do jakich największym atutem. Jeszcze większym problemem jest
zadań on się właściwie nadaje. Niepewność wynika z tego, że to, że szanse na zostanie przewodniczącym PO, a przez to
poza średnio udanym wystąpieniem 17 lipca 2020 r. w Gdyni, liderem opozycji, są bardzo małe.
gdzie miał być wielki początek ruchu Trzaskowskiego, a było
mało istotne powyborcze spotkanie, nie daje on zwolennikom Borys Budka, mimo „podwiązania się” pod Trzaskowskiego
żadnego oparcia, żadnej realnej perspektywy przełomu, nawet w czasie kampanii wyborczej i kreowania go na lidera wiel-
motywacji do organizowania się, a choćby mobilizowania. Tak kiego ruchu po wyborach, wcale nie chce się z nim dzielić
jak w wypadku manifestacji na rzecz LGBT ważne są wakacje. władzą w partii. To jedyne, co Budce zostało z jego marzeń
Nawet nie w sensie dosłownym, ale przesunięcia wszystkiego o odegraniu w polskiej polityce ról Donalda Tuska czy Jaro-
na nieokreślone później, czyli filozofia maniana (mañana) albo sława Kaczyńskiego, a choćby Jerzego Buzka. Bez funkcji
metoda Scarlett O’Hary: „Pomyślę o tym jutro”. szefa partii, w dodatku po zaledwie kilkumiesięcznym spra-

Sny o potędze

Trzaskowski miał być ostatnim odwodem Platformy Oby-
watelskiej, jej najcenniejszym zasobem, którego chciano
użyć najwcześniej w wyborach parlamentarnych w 2023 r.,
| 30 | 17–23.08.2020

[email protected]

wowaniu tego mandatu, Budka będzie nikim. Dlatego nie za- Dlatego że musiałby działać przede wszystkim na ulicy,
mierza się dzielić władzą w partii z Trzaskowskim. Opowieści a Trzaskowski nie jest przywódcą ulicy. Zresztą prezydent
o duumwiracie na czele PO czy władzy „dwóch konsulów” to stolicy nie mógłby przewodzić ulicznej rewolcie, głównie
polityczne bajki. Dla Budki byłoby to zabójcze. Obecny prze- w mieście, w którym rządzi, gdyż jeśli nawet nie odpowia-
wodniczący PO może tu liczyć na aparat partii, który de facto dałby za skutki zadym, powodowałyby one chaos w stolicy
dał mu władzę, gdyż ten aparat boi się, że Trzaskowski część i brak poczucia bezpieczeństwa. A to mogłoby wywołać
powyrzuca. Ale przede wszystkim ludzie aparatu wiedzą, protesty mieszkańców, tym razem skierowane przeciwko
że Trzaskowski nie nadaje się na partyjnego lidera. Choćby Trzaskowskiemu. Dewaluacja podstawowego atutu, czyli
z tego powodu, że jako prezydent Warszawy nie miałby poparcia większości mieszkańców Warszawy, i to niezależnie
czasu na codzienne kierowanie partią. To wprawdzie dawa- od tego, jak Trzaskowski stolicą zarządza, byłoby dla niego po-
łoby ludziom aparatu czas, ale też litycznie zabójcze. To jest bowiem
zostawiało miejsce na walki frak- konkret, w przeciwieństwie do mi-
cyjne i intrygi, w czym najlepszy raży kierowania wielkim ruchem
jest Schetyna, więc oznaczałoby Trzaskowski nie nadaje się czy odgrywania roli współprze-
de facto jego wzmocnienie, a dla wodniczącego partii bądź konsula
partii chaos. Najlepszy jest stan na przywódcę czegoś takiego (w znaczeniu, jakie ten tytuł miał

obecny, czyli utrzymanie jak jak nowy KOD, gdyby jakiś w starożytnym Rzymie w czasach
najdłużej premii za dobry wynik nowy ruch miał powstać. republiki). Tym bardziej że z każ-
wyborczy Trzaskowskiego, ale bez dym miesiącem będzie się dewa-
ruchów w partii, które mogłyby tę luował wynik wyborczy, a coraz
premię szybko zdewaluować. Pre- Dlatego że musiałby działać wyraźniejsze będą skutki porażki,
mia jest m.in. za złudzenia czy sny przede wszystkim na ulicy, czyli niemożność blokowania
o odbudowanej potędze, a nie za najważniejszych posunięć rządu
faktyczną siłę Platformy po 12 lipca a Trzaskowski nie jest Zjednoczonej Prawicy (mimo po-
2020 r. I te złudzenia oraz sny mają przywódcą ulicy siadania kontroli w Senacie).
być jak najdłużej podtrzymywane,
czemu sprzyja brak ogólnopol-
skich wyborów w perspektywie Trzaskowski
ponad trzech lat. jak Cimoszewicz

Wiele wskazuje na to, że Rafał
Trzaskowski będzie dla opozycji (przede wszystkim dla
Nawet nie Kijowski Koalicji Obywatelskiej) tym, czym dla postkomunistów

Trzaskowski będzie przez Budkę i partyjny aparat spychany był Włodzimierz Cimoszewicz. Nie zastąpił Aleksandra
do poczekalni, mimo że ma zwolenników w partii (z tzw. frak- Kwaśniewskiego po tym, jak został on prezydentem, i ni-
cji młodych), np. Cezarego Tomczyka, Sławomira Nitrasa, gdy nie odegrał roli Kwaśniewskiego, choć był m.in. pre-
Agnieszkę Pomaskę czy Aleksandrę Gajewską (ale już nie mierem, marszałkiem Sejmu i kandydatem na prezydenta.
Bartosza Arłukowicza, grającego na siebie). To jednak za Cimoszewicz nie poprowadził postkomunistów do władzy.
mało, by efektywnie walczyć o przywództwo, tym bardziej Zrobił to Leszek Miller (odpowiednik Schetyny), lecz SLD
gdy ono wcale nie leży na ulicy ani nie ma chętnych, by je był w lepszej sytuacji w 2001 r., po rządach AWS, niż jest
podarować. Wymyślono (głównie Budka oraz doradcy z czasu KO w 2020 r. Trzaskowski, tak jak Cimoszewicz, będzie
kampanii) dla Trzaskowskiego przewodzenie ruchowi, żeby mógł zdobyć mandat posła czy senatora, jednak będzie
nie wrócił tylko do roli prezydenta Warszawy, ale taki ruch, już coraz bardziej tylko cieniem samego siebie z kampanii
jaki planowano, nie ma żadnych szans. A Trzaskowski nic prezydenckiej w 2020 r. Oczywiście będą tworzone różne
nie zyska na przewodzeniu słabemu ruchowi, a nawet straci protezy dla prezydenta Warszawy (kolejne ruchy, zespoły,
w stosunku do partyjnego aparatu, bo nie będzie mógł funk- inicjatywy), żeby podkreślić jego wyjątkowość i pozostawa-
cjonować jako cudotwórca i wielki przywódca. Nawet for- nie największym atutem, lecz to nie zmieni faktu, że szczyt
matu Mateusza Kijowskiego w szczycie powodzenia KOD, jego możliwości przypadł na lipiec 2020 r. I to nie dało mu
gdy ten brylował na europejskich salonach i był traktowany zwycięstwa, a raczej odarło z mitu zwycięzcy. Na początku
jak lider szerokiej opozycji. Do tego stopnia, że był w stanie 2023 r. bardzo prawdopodobna jest taka sytuacja, że KO
zmusić Grzegorza Schetynę, Władysława Kosiniaka-Ka- zacznie się rozglądać za nowym kandydatem na zbawcę i li-
mysza czy Włodzimierza Czarzastego do śpiewania w jego dera całej opozycji, być może nawet spoza PO. Za kimś, kto
chórze i oddawania mu pierwszeństwa podczas wydarzeń nie będzie tak zużyty jak Trzaskowski: rozpamiętywaniem
finansowanych przez partie, których ci politycy byli szefami. wyborczej porażki i kilkoma latami zarządzania Warszawą.
A bycie kimś słabszym nawet od Kijowskiego to dla Trza- W efekcie Rafał Trzaskowski najprawdopodobniej okaże się
skowskiego klęska. niespełnioną nadzieją KO i opozycji, tak jak dla lewicy byli
Trzaskowski nie nadaje się zresztą na przywódcę czegoś nimi najpierw Włodzimierz Cimoszewicz, a potem Woj-
takiego jak nowy KOD, gdyby jakiś nowy ruch miał powstać. ciech Olejniczak i Grzegorz Napieralski.

17–23.08.2020 | 31 |

[email protected]

kraj  |  Podział administracyjny Polski  |

Powrót do 49 województw.

Czy to możliwe?

Przeciwnicy tej idei zawyją jednym głosem: to powrót do PRL. Pomysł przywrócenia
49 województw w Polsce pada szeptem w kuluarach sejmowych, wspominają o tym

tygodnik „Polityka”, dziennik „Rzeczpospolita”, a ostrzega przed tym Fundacja
Batorego. Najlepiej jednak sprawdzić, czego chcieliby Polacy

Jakub Augustyn Kto zapomniał o małych gach PiS, dotychczasowi zwolennicy bu-
Maciejewski miejscowościach? dowy większej liczby struktur samorzą-
dowych stali się nagle ich przeciwnikami.
W 2014 r. w 33 miastach na Latem tego roku dziennikarze odnoto-
konferencjach prasowych wali przeciek informacyjny w Zjedno- Adam Struzik z Polskiego Stronni-
lokalnych polityków poja- czonej Prawicy, jakoby obóz rządzący ctwa Ludowego, który był jednym z naj-
wiły się osobliwe hasła. We wszystkich wracał w rozważaniach do idei przywró- zagorzalszych przeciwników likwidacji
miejscowościach, które w 1999 r. utra- cenia49województwlubw każdymrazie 49 województw w Polsce, dziś nie chce
ciły status stolicy województwa, przy- ponownego podziału administracyjnego nawet słyszeć o podziale Mazowsza.
pomniano podział na 49 jednostek ad- Polski. Jako że pomysł powrócił w szere-
ministracyjnych. W miejskich gazetach
wspominano, że przez 24 lata fukcjo-
nowały takie województwa, jak zamoj-
skie, piotrkowskie, legnickie, elbląskie,
pilskie, ciechanowskie.

„To projekt, który ma być blisko lu-
dzi, przez ostatnie wiele lat Platforma
Obywatelska inwestowała środki z UE
tylko w wielkie metropolie. Donald
Tusk postanowił wmówić Polkom i Po-
lakom, że Polska powinna być podzie-
lona na Polskę metropolitalną i Polskę
zaściankową” – te słowa nie padły z ust
polityka Prawa i Sprawiedliwości, lecz
Krzysztofa Gawkowskiego, wówczas se-
kretarza generalnego Sojuszu Lewicy
Demokratycznej. „SLD na taki podział
się nie zgadza, przez ostatnie lata, a na
pewno w okresie funkcjonowania 16 re-
gionów, od 1999 r. zauważamy z roku na
rok degradację byłych ośrodków woje-
wódzkich” – mówił polityk lewicy.


| 32 | 17–23.08.2020

[email protected]

„Nie możemy się, na Boga, z tym zga- i pełni tę funkcję od 19 lat. Nic dziwnego, częła się jednoznacznie zmniejszać, jest
dzać. Po to 30 lat budujemy demokra- że także jego punkt widzenia zależy od 1999, kiedy kraj podzielono na jedynie
tyczne państwo, że nawet wszechmocny punktu siedzenia – a teraz Struzik siedzi 16 głównych jednostek samorządowych.
PiS nie może odebrać ludziom prawa na stołku marszałka jednostki złożonej
do decydowania, do wyrażania swoich z ośmiu dawnych województw, obecnie Miasta na marginesie
opinii” – grzmiał polityk w rozmowie więc opłaca mu się Polska jako „federa-
z „Gazetą Wyborczą”. Jako marszałek Se- cja autonomicznych regionów”. Jako że wzmacnianie Polski mniejszych
natu Struzik w 1997 r. wykazywał jeszcze miejscowości oznacza wzrost poparcia
większą energię w zatrzymaniu reformy Wyludnienie dawnych dla PiS (duże metropolie w całym świe-
administracyjnej. Zgromadził wokół stolic wojewódzkich cie zachodnim są zdecydowanie bardziej
siebie ekspertów zapewniających, że liberalne), establishment III RP chórem
dwustopniowy podział (województwa– Tymczasem fakty są niezależne od zapowiada sprzeciw. Nawet dość oczy-
gminy) jest lepszy od trzystopniowego zmieniających się interesów polityków, wista idea wydzielenia województwa
(województwa–powiaty–gminy), także lokalnych satrapów i wielokadencyjnych częstochowskiego skutkuje umiejętnym
dlatego, bo ten ostatni likwiduje ponad liderów samorządów. Likwidacja 33 wo- torpedowaniem tego pomysłu. Gdy wo-
30 województw. „Czy [Polska] będzie jewództw doprowadziła do miażdzącej kół rozmów o wydzieleniu Warszawy
państwem znaczącym swym potencja- degradacji miejskich ośrodków. Liczba z Mazowsza powrócił temat Często-
łem ludnościowym i silnym jednością, ludności w Ciechanowie równo od li- chowy, „Gazeta Wyborcza” obwieściła,
kwidacji województwa ciechanowskiego zgodnie ze stanowiskiem władz powiatu,
czy też federacją autonomicz- że ziemia lubliniecka nie chce być w no-
nych regionów, funkcjonujących zaczęła spadać – w ciągu 20 lat o 8 proc. wej jednostce administracyjnej. Spory na
w kontekście pozanarodowym?” Gorzej z Piotrkowem Trybunalskim – po szczeblu powiatowym i gminnym zawsze
– przestrzegał Struzik we wstępie do pub- 1999 r. liczba mieszkańców zmniejszyła towarzyszą dyskusji o przesunięciu gra-
likacji pokonferencyjnej, podkreślając, że się z 80 do 72 tys., o 10 tys. obywateli nic województw, ale przypadek Często-
Polska kilkunastu województw odbierze zmniejszyła się Legnica, ale tak można chowy jest ciekawy jeszcze z dwóch po-
osiągnięcia mniejszym miejscowościom, by wymieniać wszystkie stolice dawnych wodów. Po pierwsze, prezydent miasta,
które są motorem lokalnego rozwoju kul- województw. Wszędzie przełomowym Krzysztof Matyjaszczyk z SLD, idzie w tej
turalnego, gospodarczego i społecznego. rokiem, po którym liczba ludności za- sprawie ręka w rękę z tamtejszymi po-
słami PiS. Częstochowa jest tak ważnym
Jednak w nowej rzeczywistości Stru- ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym,
zik sobie świetnie poradził – dwa lata po że niektóre instytucje na własną rękę
reformie administracyjnej został mar- próbują podnieść rangę miasta.
szałkiem województwa mazowieckiego
Kilka lat temu lokalni politycy nale-
gali na prezesa IPN Jarosława Szarka,
by punkt konsultacyjny Instytutu
w Częstochowie podnieść do rangi de-
legatury. Z tych prób niewiele wyszło,
ale rozmowa byłaby inna, gdyby Często-
chowa była stolicą województwa. Samo
miasto historycznie należy do Małopol-
ski, administracyjnie do województwa
śląskiego, a potrzeby tego regionu są
skrajnie inne. Miasto po reformie ad-
ministracyjnej straciło w ciągu dwóch
dekad 45 tys. mieszkańców.

Przynajmniej korekta
granic województw

Bielsko-Biała została wielostronną ofiarą
reformy administracyjnej. Z likwidacją
statusu stolicy regionu można było się
jeszcze pogodzić, ale wcielenie części
Małopolski do województwa śląskiego
ma wielorakie skutki nie tylko gospo-
darcze i demograficzne (minus 10 tys.
mieszkańców), ale i kulturowe. Ruch

17–23.08.2020 | 33 |

[email protected]

kraj  |  Podział administracyjny Polski  |

Autonomii Śląska, współrządzący kie- nie mamy tego w swoim programie jewództw. – Jeszcze pięć lat temu koszty Reklama | 29/0320/F
dyś województwem, proponował nawet – komentuje dla „Sieci” Anna Maria polityczne likwidacji powiatów byłyby
zmianę nazwy klubu sportowego w Biel- Żukowska. Lewica jednak nadal do- zbyt duże, ale dzisiaj… – uśmiecha się
sku-Białej z Podbeskidzie na „neutralne” strzega problem mniejszych miejsco- tajemniczo jeden z ważnych polityków
BBTS Bielsko-Biała. Paradoksalnie no- wości. – Po reformie administracyjnej PiS. Okno możliwości otworzyło się po
woczesnaEuropai Polska,stawiającena sprzed 22 lat część miast straciła i swój lipcowych wyborach prezydenckich,
kulturę regionalną, w poszatkowaniu prestiż, i sporo miejsc pracy. Narastało bo do następnych wyborów PiS ma trzy
historycznych krain dopuściły do zabu- tam nie tylko bezrobocie, ale i poczu- lata bez kampanijnej presji i z możliwoś-
rzenia lokalnej tożsamości. Walczy
z tym Stowarzyszenie „Beskidzki Adam Struzik z PSL, który był cią reorganizacji państwa.
Dom”, nieco osamotnione, rozwi- jednym z najzagorzalszych Polityczny koszt to nie tylko
jające nie tylko inicjatywy lokalne, przeciwników likwidacji
lecz również apelujące do władz 49 województw w Polsce, niechęć ze strony samorządów
centralnych. dziś nie chce nawet słyszeć powiatów, ale także wybuch dys-
o podziale Mazowsza. Nic kusji nad ustawieniem każdego
Wydawany właśnie apel do rządu dziwnego, teraz siedzi na stołku kilometra poszczególnych gra-
zawiera propozycje dotyczące marszałka jednostki złożonej nic. Nowe województwa byłyby
trzech scenariuszy reformy admi- z ośmiu dawnych województw odbiciem nie tylko ekonomicz-
nistracyjnej. Jeśli PiS nie zmieni nych i kulturowych argumentów,
granic województw, to niech cho- cie bycia miastem drugiej kategorii – ale też wpływów poszczególnych
ciaż zmieni nazwę województwa mówi rzeczniczka prasowa lewicy. Za- parlamentarzystów – premier
śląskiego na województw śląsko- uważa również, że degradacja dawnych z Wrocławia miałby więcej do
-małopolskie. W innym wypadku miast wojewódzkich zmieniła system powiedzenia niż poseł z Gorzowa
samorząd w Katowicach będzie infrastruktury i transportu w Polsce: Wielkopolskiego. Jednak to na-
mógł pomijać dorobek wschod- – Utrudniło to ściąganie inwestycji turalna kuchnia każdej reformy.
niej części swojego regionu. do tych miast, a likwidacja połączeń Przecież województwo śląskie
W optymalnej wersji dr Grzegorz autobusowych i kolejowych wynikała zyskało w 1999 r. tak wiele dzięki
Wnętrzak, wiceprezes Stowarzy- z logiki, że to miasta wojewódzkie mają temu, że ówczesny szef rządu
szenia „Beskidzki Dom”, widziałby być węzłem komunikacyjnym. I tak Jerzy Buzek pochodził z tam-
włączenie Bielska-Białej do woje- korzystając z transportu publicznego tych stron. To jasne, że wszystkie
wództwa małopolskiego. A jaki jest z jednego do drugiego miasta na Ma- strony mają tu motywy polityczne
plan maksimum? – Gdyby rząd chciał zowszu, przeważnie człowiek musi je- – tak jak Edward Gierek uka-
przywrócić 49 województw, to owszem, chać najpierw do Warszawy. rał Sandomierz, podporządkowując
województwo bielsko-bialskie powinno
powrócić na mapę Polski – komentuje Sprawa wydzielenia Warszawy z wo- go województwu tarnobrzeskiemu
dla tygodnika „Sieci” Wnętrzak. jewództwa mazowieckiego nie wywo- (stolica regionu podwoiła liczbę
łuje już w SLD takiego entuzjazmu. mieszkańców w ciągu 24 lat). Gierek
Wnioski badacza Podbeskidzia można – Warszawa już przecież jest odrębnym rozdrobnił województwa także po to,
by śmiało rozciągnąć na dziesiątki in- regionem statystycznym – twierdzi by osłabić lokalnych kacyków partyj-
nych miejscowości – historycznie pod- Żukowska. nych, którzy mogliby mu zagrozić na
laskie Siedlce są dziś częścią Mazowsza, szczytach władzy. Z kolei PiS zyska po-
podobnie jak Sokołów Podlaski, a To- Marzenia i koszty litycznie na tym, że znowu wzmocni
maszów Mazowiecki – województwa tę Polskę, która nie mieści się jedynie
łódzkiego. O swoją odrębność walczy Sprawa budzi kontrowersje także z po- w Warszawie, Gdańsku czy Łodzi.
stutysięczny Kalisz, który należy do wodu możliwej likwidacji powiatów, Jednak oprócz interesów partyjnych
jednych z najstarszych miast w Polsce. a ten pomysł idzie w parze z rozważa- końcowy efekt może być zaskakujący
Od 15 lat toczy się tam dyskusja o po- niami przywrócenia większej liczby wo- – rozwój Polski – dziś zwanej powia-
wołaniu województwa o specyficznej tową – może stać się bardziej zrówno-
nazwie – środkowopolskie. Zupełnie ważony niż metropolitalna koncepcja
niehistoryczna nazwa nie zmienia tego, rozwoju Polski podpisana przez Do-
że Kaliskie jest regionem historycznym, nalda Tuska w 2008 r.
etnograficznym, o wyraźnej tożsamości,
a samo miasto, będąc stolicą wojewódz- Z burzliwej dyskusji może się jednak
twa, niezwykle szybko się rozwijało. wyłonić wstydliwa dla III RP refleksja –
ileż potencjału mniejszych miast zmar-
SLD i PiS jednym głosem? nowano po 1989 r., jak bardzo zanie-
dbano kraj poza wielkimi ośrodkami.
Czy SLD podtrzymałby swój pomysł Powrót do większej liczby województw
sprzed sześciu lat? – Na tę chwilę mógłby wstrząsnąć Polską na tyle, że nie
wróciłaby już w balcerowiczowsko-tu-
skowe koleiny.

| 34 | 17–23.08.2020

[email protected]

[email protected]

krajj   |  EEdukacja |

Szkoła

w czasach pandemii

To już pewne. Szkoły po wakacjach wracają do normalnej pracy. Gdy dzieci odpoczywają,
dyrektorzy placówek mają ręce pełne roboty, by ten powrót był jak najbezpieczniejszy

Dorota Łosiewicz prawach powiatu: pszczyński, rybni- im. KEN w Warszawie, o tej trudnej Fot. Shuterstock
cki, wodzisławski oraz Rudę Śląską dla dyrektorów szkół końcówce wakacji.
W iększość powiatów w Pol- i Rybnik, w województwie wielko-
sce jest w standardowej sy- polskim – ostrzeszowski, w małopol- Z jednej strony decyzja MEN może
tuacji epidemicznej, która skim – nowosądecki i Nowy Sącz, oraz zaskakiwać, ponieważ w marcu, gdy
pozwala na to, aby dyrektorzy przy- w łódzkim powiat wieluński. Strefa rząd zamknął szkoły, żłobki i przed-
gotowywali się do powrotu tradycyj- żółta w województwie śląskim to takie szkola, zachorowań było znacznie mniej
nych zajęć w szkołach. Jedynie w tych powiaty i miasta na prawach powiatu: niż teraz. Od 4 do 17 marca potwier-
kilku powiatach „żółtych” i „czerwo- cieszyński oraz Jastrzębie-Zdrój i Żory, dzono 221 przypadków zakażenia ko-
nych” mogą być dodatkowe obostrze- w podkarpackim – jarosławski, prze- ronawirusem. Tymczasem w ostatnich
nia – w ten sposób szef MEN Dariusz myski i Przemyśl, w Wielkopolsce dniach liczba zachorowań przekroczyła
Piontkowski uzasadniał decyzję o tym, – powiat kępiński, w województwie nawet 700 przypadków na dobę!
że od września szkoły rozpoczynają małopolskim – oświęcimski, w świę-
pracę w zwykłym trybie. tokrzyskim – pińczowski, a w łódzkim – Wówczas przyrost był szybki. Także
powiat wieruszowski. liczba zachorowań w innych krajach
Przypomnijmy, że obecnie strefa rosła bardzo szybko. To jest kwestia za-
czerwona w województwie śląskim – Czeka nas nauka w czasie pande- rządzania ryzykiem. Mogliśmy nic nie
obejmuje takie powiaty i miasta na mii, ale pracujemy nad tym, by zreali- zrobić i czekać, czy zachorowań będzie
zować wszystkie zalecenia MEN i GIS. mniej niż w innych krajach. I wtedy
Jako dyrektor szkoły opracowuję do- groziło nam wejście na ścieżkę włoską.
kumenty dotyczące funkcjonowania Wszystkie badania wskazują, że szybka
szkoły w czasie pandemii. Jestem op- prewencja dała najlepszy rezultat, a Pol-
tymistą, jednak staram się maksymalnie ska przeszła lepiej epidemię niż kraje,
dużo przewidzieć i zaplanować – mówi do których chcielibyśmy się porówny-
Tomasz Ziewiec, dyrektor SP nr 25 wać, jeśli chodzi o standard opieki zdro-
wotnej – tłumaczył w wywiadzie dla

| 36 | 17–23.08.2020

[email protected]

tygodnika „Sieci” Janusz Cieszyński, zdecydowałoby się przedłużyć zdalną częściowo wyniki egzaminu matu-
wiceszef resortu zdrowia. Zdaniem wi- edukację na kolejny rok szkolny. ralnego o tym świadczą – przyznawał
ceministra dziś wszyscy wiedzą więcej w „Kwadransie Politycznym”.
o koronawirusie, „a to sprawia, że lepiej – Wszelkie pomysły nauki zdalnej
potrafimy z nim walczyć”. – Sytuacja po wakacjach w tym stanie, jaki mamy Podobne odczucia podziela dyrektor
może być różna w różnych miej- teraz, jeśli nic nowego się nie wydarzy, SP 25 w Warszawie. – Mam nadzieję, że
scach, powiatach. Na dziś nie ma są zupełnie nieuzasadnione i groźne.
powodu, by wyłączać tysiące szkół To może się skończyć paraliżem pań- będziemy mogli w miarę normal-
na terenie całej Polski. Może być stwa, ponieważ rodzice nie są w stanie nie działać, bo nie ma wątpliwości,
taka konieczność w pojedynczych uczyć swoich dzieci i pracować jedno- że najlepsze wyniki osiąga się, pra-
placówkach, ale to będą zawsze cześnie – nie krył zniecierpliwienia cując z uczniem w szkole. Zresztą
indywidualne decyzje – dodawał Elbanowski. wynik tegorocznych matur, do
wiceminister. których dzieci w dużej mierze mu-
Pojawiały się także zarzuty ze strony siały się same przygotować, poka-
Z drugiej strony niezwykle środowiska rodziców, że przy takiej zuje, że najlepiej, gdy nauczyciel
trudno wyobrazić sobie zdalne formie kształcenia resort edukacji ła- może pracować z uczniem – mówi
nauczanie wdrażane na początku mie art. 70 konstytucji, czyli ogranicza Tomasz Ziewiec.
kolejnego etapu edukacji, np. dzieciom prawo do nauki.
w przypadku uczniów pierw- BEZPIECZNIE, CZYLI JAK?
szych klas szkół podstawowych, – Nie ma zgody rodziców na
średnich czy nawet uczniów klas zdalną edukację od września – mówił Resort edukacji we współpracy
czwartych, gdzie pojawia się nowy w czerwcu Elbanowski. – To jest nic in- z Ministerstwem Zdrowia i Głów-
wychowawca, nowi nauczyciele, nego jak edukacja domowa, gdzie cały nym Inspektorem Sanitarnym
nowe przedmioty i nowy system ciężar nauki spoczywa na rodzicach. przygotował zalecenia dla szkół.
oceniania. MEN wysłało także do konsultacji
Dziś niepokoje rodziców związane pięć projektów dotyczących zasad
– Obecna sytuacja epidemiczna, ze zdalną edukacją potwierdza sam mi- nauczania w nadchodzącym roku
według Ministerstwa Zdrowia nister. – Tryb pracy zdalnej ma swoje szkolnym. Dzięki nim dyrektorzy
i Głównego Inspektora Sanitar- mankamenty. Wielokrotnie już o tym w porozumieniu z organem pro-
nego, pozwala na to, aby w przy- mówiłem. Nauczyciel ma mniejsze wadzącym i służbami sanitarnymi
tłaczającej większości placówek możliwości dyscyplinowania uczniów, będą mogli zawiesić zajęcia, gdy
edukacyjnych, w zdecydowanej mobilizowania ich do pracy. Być może zaistnieje wysokie ryzyko zagro-
większości szkół, przedszkoli, żenia bezpieczeństwa. Inspektor
żłobków, można było przywrócić sanitarny będzie wydawał opinię
standardowe zajęcia polegające na do innej organizacji szkolnych
bezpośrednim kontakcie nauczy- zajęć, biorąc pod uwagę następu-
ciela z uczniami – przekonuje minister jące kryteria: zakażenie SARS-CoV-2
edukacji. w szkole lub placówce, lokalną sytua-
cję epidemiczną, kwarantannę któregoś
ZMĘCZENI ZDALNĄ EDUKCJĄ z uczniów lub pracowników czy opinię
lekarza (dot. chorób przewlekłych). GIS
Nie ma wątpliwości, że wielu rodziców wprowadził także dodatkowe zalecenia
odczuwało przed wakacjami spore prze- dla dyrektorów szkół i placówek w stre-
ciążenie związane ze zdalną edukacją. fach żółtej i czerwonej. Przede wszyst-
kim należy: ograniczyć przebywanie
– To był prawdziwy test wytrzymało- osób trzecich na terenie placówki,
ści dla rodzin. Dociera do nas mnóstwo pamiętać o obowiązku zachowania
głosów rodziców, którzy są tą sytuacją dystansu w przestrzeniach wspólnych
skrajnie wyczerpani. Mamy informa- lub zasłanianiu ust i nosa (korytarze,
cję od mamy wykonującej zawód me- szatnie), wprowadzić zajęcia dla jednej
dyczny, że u nich w przychodni pięciu klasy w jednej sali.
kolejnych lekarzy musiało skorzystać ze Szef MEN podkreśla, że we wszyst-
zwolnienia, żeby móc się zająć dziećmi kich placówkach uczniowie i dyrekto-
przebywającymi na zdalnej edukacji. rzy szkół muszą pamiętać o podstawo-
I tak przychodnia została bez lekarzy wych zasadach higieny, do których od
– relacjonował mi w czerwcu Tomasz miesięcy zdążyliśmy już przywyknąć,
Elbanowski, prezes Fundacji i Stowa- jak mycie i dezynfekcja rąk, zachowanie
rzyszenia Rzecznik Praw Rodziców. dystansu. Nie będzie jednak odgórnego
obowiązku noszenia maseczek, chyba
Już przed wakacjami rodzice ostrze-
gali o możliwości protestu, jeśli MEN

17–23.08.2020 | 37 |

[email protected]

kraj  | Edukacja |

że dyrektor danej placówki wprowa- Szef MEN zapowiada, że w szkołach w klasie wystąpi duża absencja, wów-
dzi takie zalecenia. Konieczna będzie pojawią się specjalne plakaty z naj- czas uruchamiamy komputer, który jest
także dezynfekcja pomieszczeń, wie- ważniejszymi zasadami bezpieczeń- w każdej pracowni. Wszystkie wyposa-
trzenie sal, a także unikanie kontakto- stwa, których wszyscy będą musieli żyliśmy w słuchawki, w kamery, tak by
wych sportów na zajęciach WF. Tyle, przestrzegać. można było prowadzić transmisję on-
w skrócie, wytyczne. Teraz dyrekto- line z sali szkolnej dla tych dzieci, które
rzy szkół muszą je przełożyć na swoją – Od 1 września zaczynamy od wa- są na kwarantannie lub są chore. Moż-
rzeczywistość. riantu A, czyli pracujemy w miarę liwe także, że na zdalne nauczanie przej-
normalnie. Mówię „w miarę”, ponie- dzie jedna klasa, a reszta szkoły będzie
– W tym roku na pewno nie będzie waż ogranicza nas przestrzeń i to w jej
standardowego rozpoczęcia roku pracować normalnie. Wszystko
szkolnego w sali gimnastycznej. ramach musimy stworzyć optymalne, będzie zależało od okoliczności.
Raczej spotkamy się w swoich bezpieczne warunki do nauki. Bę- Ważne, by nie pogłębiać kosztów
klasach i tak rozpoczniemy pracę dziemy się starali, żeby odległości mię- społecznych epidemii – podkreśla
– opowiada Tomasz Ziewiec, dy- dzy uczniami wynosiły 1,5 m, jeśli to nie dyrektor Ziewiec.
rektor SP nr 25 im. KEN w War- będzie możliwe, wówczas uczniowie,
szawie. – Co będzie najważniej- którzy usiądą razem, będą sobie na stałe Inaczej będzie zorganizowana
sze? Żeby, zgodnie z zaleceniami, przypisani, tak by nam się dzieci nie także praca stołówki.
do szkoły przychodziły dzieci mieszały. Trwa właśnie wynoszenie z sal
zdrowe, takie, które nie mają in- wszystkiego, czego nie daje się umyć, – Wydawanie posiłków rozciąg-
fekcji górnych dróg oddechowych zdezynfekować, więc sale będą nieco niemy w czasie, tak by maksymal-
czy innych objawów choroby za- mniej zawalone, ale to nie znaczy, że nie rozładować kolejki. Mamy już
kaźnej. To samo dotyczyć będzie mniej przyjazne – relacjonuje dyrektor. w tej mierze doświadczenie, po-
nauczycieli. Jeśli z tym sobie pora- nieważ w ubiegłych latach osobno
dzimy, to połowa sukcesu za nami Choć szkoła wystartuje w trybie tra- wydawaliśmy zupę i drugie danie,
– wylicza dyrektor. dycyjnym, to gotowa jest także na plan więc kuchnia jest przyzwyczajona
B, czyli edukację mieszaną, i C, czyli do takiego systemu pracy. Wyda-
Dlatego dzieci przy wejściu konieczność zamknięcia placówki. wanie posiłków trwało od 11 do 14.
do szkoły będą miały mierzoną Tak będzie i teraz. Jeśli dziecko zje
temperaturę. – Lekcje będą prowadzone tradycyj- zupę o 11, a drugie danie o 14, to jest
nie, ale jesteśmy maksymalnie przy- większe prawdopodobieństwo, że
– W związku z tym trzeba zało- gotowani do nauczania zdalnego. Jeśli skonsumuje wszystko, za co płacą
żyć, że wejście do szkoły znacznie rodzice, i wyjdzie mu to na zdro-
się wydłuży. Nawet do 45 min. Uru- wie. Poza tym będzie podział na
chamiamy więc dwa wejścia. Poza grupy, a po każdej grupie dezyn-
tym nauczyciele będą mierzyć fekcja stołówki, w której będzie
dzieciom temperaturę w klasach. obowiązywał dystans 1,5 m – opi-
Liczę jednak, że rodzice zacho- suje nową, epidemiczną rzeczywi-
wają się odpowiedzialnie i dzieci stość dyrektor SP 25 w Warszawie.
z gorączką zostaną w domu. Zaraz
po wejściu do szkoły dezynfekcja I CHCIELIBY, I SIĘ BOJĄ
rąk. W starszych klasach wprowadzimy
takisamładjak w młodszych, czylidzieci Gdy część rodziców zmęczona zdalną
nie będą zmieniały sali, to nauczy- edukacją cieszy się na powrót dzieci
ciel przyjdzie do nich. W przestrzeni do normalnego trybu nauki, są też
wspólnej będzie się znajdowała jedna, tacy, którzy boją się wysłać dzieci do
dwie klasy, sale będą wietrzone. Stwo- szkoły.
rzyliśmy także izolatkę, gdzie w nagłym
przypadku trafi uczeń lub nauczyciel. – Syn chodzi do szkoły dwuzmiano-
Bardzo ważna jest także możliwość szyb- wej, 1,6 tys. dzieci uczących się – ja nie
kiego połączenia z rodzicem, żeby szkoła widzę szans na ogarnięcie wszystkiego
dysponowała bezpośrednim kontaktem, – wątpi w bezpieczną szkołę Magda
a nie biurowym. Możliwe także, że star- Zdort, mama dwójki dzieci. – Z grupą
sze i młodsze dzieci będą rozpoczynały znajomych szykujemy się do uruchomie-
lekcje o różnychporach (w odstępach 15- nia nauczania domowego – szykuje się
lub 30-minutowych). To pozwoli nam nam państwo opresyjne i trzeba się bro-
rozładować wąskie gardło, jakim jest nić – dodaje Jacek Schmidt zWarszawy.
szatnia. Jeśli z tym sobie poradzimy, to
ze wszystkim damy radę – wylicza dy- Jednak rodzice nie mogą sami zdecy-
rektor Ziewiec. dować o tym, że ich dziecko nie będzie,
ze względu na zagrożenie koronawiru-
sem, chodzić do szkoły.

| 38 | 17–23.08.2020

[email protected]

Papierosowa e-alternatywa
coraz bardziej popularna za Odrą

Od wprowadzenia zakazu sprzedaży papierosów mentolowych w Polsce i całej Unii Europejskiej
właśnie mijają trzy miesiące. Nie dotyczy on jednak e-papierosów o takim smaku i znaczna część
konsumentów zaczęła korzystać z tej alternatywy. Tymczasem w zachodniej Europie coraz częściej
słychać głosy, że urządzenia elektroniczne mogą być pomocne w rzuceniu nałogu palenia tytoniu

Tekst powstał we współpracy z partnerem komercyjnym | 8/0820/F D otychczas modelowym przy- niu z konwencjonalnymi produktami, niż tradycyjne papierosy tytoniowe
kładem prowadzenia polityki co zachęca ludzi do przestawienia się – przypomina Dietmar Jazbinsek,
minimalizacji szkód wynika- na elektroniczne alternatywy. Zmiana dziennikarz zajmujący się tematyką
jących z palenia była Wielka Brytania, ta idzie w parze ze znacznie lepszymi zdrowotną. Wtóruje mu dr Bernd
gdzie rządowe agendy, takie jak Pub- rezultatami w zakresie poprawy stanu Werse z Uniwersytetu Goethego, spe-
lic Health England, wspierane przez zdrowia na terytorium Wielkiej Bryta- cjalista ds. uzależnień. – Konsumpcja
zrzeszenie lekarzy Royal College of nii – dodaje. Naukowiec przytacza dane papierosów w rzeczywistości znacznie
Physicians, oficjalnie twierdzą, że e-pa- z badania przeprowadzonego w Wiel- spadła od czasu upowszechnienia się
pierosy miałyby prawdopodobnie po- kiej Brytanii, które pokazują, że ok. produktów elektronicznych. Dlatego
zytywny wpływ na zdrowie publiczne, 900 tys. palaczy tytoniu, którzy przesta- też utrzymujący się w Niemczech po-
gdyby znaczna liczba palaczy zdecydo- wili się na papierosy elektroniczne, za- wszechny sceptycyzm dotyczący tego,
wała się przejść na tzw. wapowanie (ang. równo rzuciło palenie, jak i zaprzestało że produkty elektroniczne mogą być
vape oznacza używanie e-papierosów, korzystania z e-papierosów. Oczekuje sposobem na zminimalizowanie szkod-
stąd pochodzi nazwa popularnej glo- się, że w nadchodzących latach liczba ta liwych skutków zdrowotnych dla osób
balnej marki Vype). Sprzyjające temu będzie nadal znacząco wzrastać. palących, wydaje się nieuzasadniony
podejściu stanowiska pojawiają się w in- – przekonuje.
nych krajach, także u naszych sąsiadów Niemcy chcą nawet pójść krok dalej
zza Odry. – Niemcy, biorąc na warsztat w propagowaniu mniej szkodliwych Co na razie mogą zrobić nałogowi pa-
model brytyjski, mogą się nauczyć zachowań. lacze w Polsce? Oczywiście nadal naj-
z niego paru rzeczy. Jest tak z uwagi lepszym rozwiązaniem jest całkowita
na konsekwentne wdrażanie podej- – E-papierosy powinny być reklamo- rezygnacja z palenia. Jeśli nie jesteśmy
ścia akcentującego rolę redukcji szkód wane jako produkty mniej szkodliwe, w stanie rzucić papierosów, warto roz-
przez wyspiarzy – mówi Heino Stöver, aby można je było odróżnić od papie- ważyć wykorzystanie do tego produk-
profesor na Wydziale Zdrowia Uniwer- rosów tytoniowych. Nawet komisarz tów alternatywnych. Można się o tym
sytetu Frankfurckiego. – E-papierosy ds. uzależnień niemieckiego rządu dowiedzieć dzięki kampanii „Masz wy-
są traktowane korzystniej w porówna- federalnego stwierdziła w swoim spra- bór” (www.maszwybor.pl), za którą stoi
wozdaniu rocznym, że papierosy elek- koncern British American Tobacco.
troniczne są znacznie mniej szkodliwe

17–23.08.2020 | 39 |

[email protected]

ŚWIAT  |  Białoruś po wyborach  |

Bezsilność

Łukawsozbeecnki

Jeżeli w najbliższych dniach nie nastąpi jakieś nieoczekiwane zaostrzenie biegu zdarzeń
na Białorusi, np. pierwsza salwa snajperów ostrą amunicją do tłumu, to reakcje świata

na wydarzenia w tym kraju będą bardzo umiarkowane

S kala przemocy i represji, jakie jan rokita z nich została już albo zostanie wkrótce Fot. East News/AP Photo/Sergei Grits
uruchomił miński tyran w obro- wieczoru i nocy z 9/10 sierpnia to raczej wypuszczona z jakimiś nieprzesadnie
nie swojej władzy, jest – trzeba to efekt niespotykanej na Białorusi liczeb- wielkimi karami. Pewnie ze względu
przyznać – dość umiarkowana. Wkońcu ności nagle wybuchłych protestów niźli na potrzebę zastraszenia przeciwników
„Baćka” Łukaszenka to nie Janukowycz, jakiejś szczególniejszej niż zwykle prze- reżim wytoczy trochę spektakularnych
który broniąc władzy, nie zawahał się mocy ze strony władz. I choć szef łuka- procesów pokazowych, w których za-
kazać snajperom strzelać do zbunto- szenkowskich śledczych Noskiewicz padną wyroki więzienia. Ale w chwili
wanego tłumu. I nie zamierza rezyg- straszy, iż aresztowanym grozi od 8 do gdy piszę ten tekst, choć wiadomo
nować z przypisanej mu jeszcze przed 15 lat więzienia, to zapewne większość o licznych pobiciach, jednak brak po-
laty przez białoruski lud roli „ojczulka twierdzonych informacji o śmiertelnych
narodu”. A też jak od wieków dobrze wia- ofiarach zamieszek.
domo, Białorusini, czyli rdzenni miesz-
kańcy Wielkiego Księstwa Litewskiego, Opozycja bez strategii
to nie Ukraińcy, nie ma w ich naturze ani
ukraińskiej determinacji, ani zawzięto- Wygląda na to, że Łukaszenka jest co
ści. 3 tys. ludzi aresztowanych (wedle ofi- prawda zdeterminowany obronić sy-
cjalnych danych) przez milicję podczas stem tyranii, jaki stworzył na Białorusi.

| 40 | 17–23.08.2020

[email protected]

Ale też póki to możliwe, będzie w tym wiecach, najbardziej opiniotwórczy takich jak mający ciche poparcie Kremla
celu używać przemocy względnie polityk demokratyczny Aleksander prezes banku Babaryka czy były amba-
miękkiej, w białoruskich warunkach Milinkiewicz (który sam usiłował wy- sador w USA Cepkała. „Poważnych” to
wystarczającej do skutecznej obrony grać z Łukaszenką w 2006 r.) otwarcie znaczy takich, którzy mieliby jakieś
systemu. O tym świadczy także zręczne dyskredytował kandydatkę na łamach szanse na znalezienie politycznego
rozwiązanie kwestii prezydentury, po- polskiej „Rzeczpospolitej”, odmawiając wsparcia za granicą, a być może nawet
przez zmuszenie do ucieczki z kraju jej umiejętności i niemal wprost sugeru- na jakieś wymuszone próby zagranicz-
kontrkandydatki, która w powyborczy jąc, iż Łukaszenka jest mimo wszystko nej (zwłaszcza rosyjskiej) mediacji.
poniedziałek ogłosiła się zwyciężczynią lepszy dla kraju jako prezydent.
wyborów. Jest oczywiste, że przerażona i ucie-
Aż ciężko w to uwierzyć, ale jedy- kająca na Litwę Cichanouska nie może
Swiatłana Cichanouska, żona sław- nym opozycjonistą, który ostatnimi być partnerem dla dyplomacji żadnego
nego w kraju blogera Siarhieja Cicha- dniami próbował jakoś uformować or- kraju, czego – jak się zdaje – nie do-
nouskiego, którego reżim posadził do ganizacyjnie protestujących i postawić strzegł działający pochopnie polski
kryminału, uniemożliwiając mu reje- przed nimi polityczne cele, okazał się… rząd. Niestety premier Morawiecki
strację własnej kandydatury, schro- 22-letni bloger emigrant działający naraził się na odrzucenie a vista swej
niła się na Litwie, która przyznała jej z Polski Sciapan Puciła. Za pośredni- poniedziałkowej inicjatywy zwołania
prawo pobytu. I z bezpiecznego Wilna ctwem swojego kanału Nexta, dostęp- pilnego zebrania Rady Europejskiej,
apeluje do rodaków, aby przestrzegali nego na Białorusi nawet w warunkach a komunikat szefa Rady – Belga Mi-
łukaszenkowskiego prawa i poszli do częściowej blokady internetu, sformu- chela – iż szefowie państw unijnych
domów, zamiast bić się na ulicach z mi- łował dwa cele obywatelskiego buntu: pogadają o Białorusi na rutynowym
licją. O swojej sytuacji mówi zaś tajem- uwolnienie więźniów politycznych zebraniu za miesiąc, był dla War-
niczo: „Nikomu nie życzyłabym takiego i powtórzenie wyborów bez udziału szawy nieco upokarzający. Poparcia
wyboru, przed jakim sama stanęłam”. Łukaszenki. Nexta zainspirowała Morawieckiemu udzielił tylko lojalny
Kandydatka, którą ironiczny przypadek nawet polityczny strajk w kilku fa- wobec Polski w takich sytuacjach
historii wyniósł do roli potencjalnej brykach pod takimi politycznymi prezydent Litwy Gitanas Nausėda.
zbawczyni narodu, nie okazała się ni- żądaniami. Litewski przywódca podpisał także
kim innym, jak tylko wytworem owego wspólne oświadczenie z Andrzejem
ironicznego przypadku. Puciła jest tu naśladowcą sławnego Dudą, którego niestety nie uzgodniono
Waela Ghonima, jednego z mene- z przywódcą Ukrainy Wołodymyrem
To, co uderza w powyborczym bun- dżerów firmy Google, który ze swej Zełenskim. Natychmiast także w po-
cie Białorusinów, to jego depolityzacja, willi w Dubaju sterował budowaniem wyborczy poniedziałek wiceszef MSZ
tak radykalnie różniąca te zdarzenia wspólnoty buntu na Facebooku, stając Paweł Jabłoński oznajmił publicznie,
od ukraińskiego Majdanu z roku 2013. się współtwórcą tzw. wiosny arabskiej że Polska „jest naturalnym kandyda-
Tu i tam zapalnikiem stało się fałszer- sprzed dekady. Jednak jeden choćby tem do prowadzenia mediacji”. I to
stwo wyborów dokonane przez obóz medialnie i politycznie najsprawniej- mimo iż na pierwszy rzut oka widać
panującego tyrana. O ile jednak bunt szy bloger, i to zmuszony działać z za- było, że żadnych mediacji w Mińsku
na Ukrainie szybko nabrał cech spraw- granicy, nie jest przecież w stanie roz- nie będzie, a już tym bardziej nie bę-
nej politycznej organizacji, wyłaniając wiązać problemu przywództwa i celów dzie ich z udziałem Polski. Nawet pro-
nie tylko czytelne przywództwo, lecz ruchu. Propagandowe doniesienia zaś rządowy portal wPolityce zauważył, iż
i rozbudowany aparat logistyczny o aresztowaniu w hotelu Biełarus „koor- cała ta mało skuteczna nadaktywność
Majdanu, o tyle w Mińsku mogliśmy dynatorów” rozruchów wraz z dużymi polskich władz „sprawia wrażenie
obserwować bezładne pochody mło- paczkami dolarów trudno uznać za coś uczestnictwa w jakimś wyścigu, kto
dych ludzi, wałęsających się bez celu innego jak prowokacje łukaszenkow- pierwszy potępi, kto silniej napięt-
po mieście i w końcu nadziewających skiego KGB. nuje. Jednak często się zdarza, że taka
się na którejś z kolei ulicy na zmaso- moralna pryncypialność lekko tylko
wane siły milicyjne. Zarówno nagłe Polskie reakcje skrywa bezsilność” – komentował
wyniesienie Cichanouskiej, jak i całko- na tym portalu nie bez racji Marek
wity brak politycznej strategii po stro- Taki stan rzeczy właśnie sprawia, iż Budzisz.
nie opozycji to na Białorusi zjawisko praktycznie niemożliwa okazuje się ja-
trwałe, od lat owocujące niezliczonymi kaś zewnętrzna interwencja polityczna Warto przy tym pamiętać, że (nieco
animozjami i walkami pośród aktywi- na rzecz białoruskich sił demokratycz- podobnie jak w kwestii komunistycz-
stów aspirujących do roli liderów ru- nych albo próba mediacji w hipote- nych Chin) Morawiecki właśnie do-
chu demokratycznego. tycznym dialogu z Łukaszenką. I to też konuje także zwrotu polskiej polityki
tak wyraźnie różni dzisiejszą sytuację względem sąsiada zza Bugu. Owo
Niezwykle charakterystyczne, że na Białorusi od ukraińskiego Majdanu pospieszne dobijanie się roli europej-
na kilka dni przed obecnym głoso- sprzed pięciu lat. Miński tyran przezor- skiego prymusa w piętnowaniu Łuka-
waniem, gdy Cichanouskiej udało się nie wyaresztował albo wypędził z kraju szenki jest w jakimś sensie powrotem
już politycznie pobudzić dziesiątki wszystkich „poważnych” kandydatów, na tradycyjne tory polskiej polityki

tysięcy ludzi uczestniczących w jej

17–23.08.2020 | 41 |

[email protected]

ŚWIAT  |  Białoruś po wyborach  |

wschodniej, z których PiS po przeję- są dziś oczywistością. Pewną pryncy- szenki. Od niejakiego czasu ową stra-
ciu władzy bardzo chciało choć trochę pialnością wykazuje się Berlin, a mini- tegię charakteryzuje bowiem wyraźna
zjechać. ster Heiko Maas był bodaj pierwszym ambiwalencja. Z jednej strony prezy-
szefem dyplomacji otwarcie mówiącym dent Putin jest żywo zainteresowany
Flirt rozpoczął w 2016 r. ówczesny o potrzebie powrotu do sankcji. Jedno- tym, aby w obszarze rosyjskiej „bliskiej
szef MSZ Witold Waszczykowski, który znaczne jest pod tym względem także zagranicy” nie pojawił się jeszcze jeden
odwiedzając mińskiego tyrana, piętno- stanowisko Wilna, ale już Budapeszt kraj podminowany buntami domaga-
wał „nienormalność” wcześniejszej pol- sygnalizuje, iż będzie przeciwdziałać jącymi się demokracji i ściślejszych
skiej polityki. Łukaszenka odwdzięczał takiej decyzji unijnej. Viktor Orbán więzi z Zachodem. Depesza gratula-
mu się sugestią, iż po historii ukraiń- jest w tej mierze dość konsekwentny. cyjna Putina, a zwłaszcza oświadcze-
skiego Majdanu Polska zapewne „nie Uważa, że suwerenność państwowa jest nie moskiewskiego MSZ, niekryjące
potrzebuje kolejnego zdestabilizowa-
nego kraju” na Wschodzie, co było Jedynym opozycjonistą, satysfakcji z powodu pacyfikacji
niemal otwartym żądaniem wspie- który ostatnimi dniami Cichanouskiej i jej zwolenników,
rania przez Polskę jego jedyno- próbował jakoś uformować są wyraźnymi sygnałami trwałości
władztwa w imię świętego spokoju. organizacyjnie protestujących tej fundamentalnej linii rosyjskiej
Ale z zauroczenia Łukaszenką za- i postawić przed nimi polityki.
słynął najbardziej ówczesny mar- polityczne cele, okazał się…
szałek Senatu Stanisław Karczew- 22-letni bloger emigrant Ale Łukaszenka wzbudza
ski, który po godzinnej rozmowie działający z Polski w Moskwie również rosnącą iry-
reklamował tyrana jako „takiego tację, bo nie tylko zręcznie unika
ciepłego człowieka, któremu ab- polityczną wartością istotniejszą od re- zapowiedzianej głębszej integra-
solutnie zależy na interesie Biało- spektu dla praw człowieka. Zdaje się, że cji swego kraju z Rosją, lecz nawet
rusi” i opowiadał z zachwytem tym razem nie będzie więc wspólnego (zwłaszcza w obecnej „kampanii
o wrażeniu, jakie zrobił na nim polsko-węgierskiego frontu. wyborczej”) zaczął instrumental-
„olbrzymi pałac prezydencki, nie wzbudzać nastroje antyrosyj-
monumentalna budowla”. Jeszcze Aktualne, dość symboliczne, restryk- skie, aresztując z rozgłosem tuż
niedawno polskie MSZ planowało cje unijne obejmują czterech białoru- przed wyborami rosyjskich na-
faktyczną likwidację TV Biełsat, skich funkcjonariuszy, najprawdopo- jemników z tzw. grupy Wagnera
argumentując koniecznością za- dobniej uwikłanych w przeszłości i pokrzykując na dywersję, jaką
oszczędzenia 12 mln zł w polskim w morderstwa polityczne na przeciw- jego zdaniem „wielki sąsiad” pro-
budżecie. I chyba tylko dzięki nikach reżimu, oraz zakaz eksportu wadzi na Białorusi. Nie tak dawno
wpływom oraz determinacji szefowej broni i środków technicznych prze- podczas konferencji kremlow-
tej stacji Agnieszki Romaszewskiej znaczonych do tłumienia demonstra- skiego Instytutu Spraw Strategicznych
mimo wszystko możemy w ostatnich cji. Nawiasem mówiąc, te ostatnie są czołowy rosyjski ekspert od Białorusi
dniach (wraz z milionem Białorusi- skutecznie obchodzone, skoro milicja sformułował tezę, iż „Łukaszenka wydał
nów) oglądać na żywo relacje z powy- strzela do ludzi w Mińsku polskimi po- wojnę rosyjskiemu światu”, w związku
borczych rozruchów w Mińsku. ciskami (produkowanymi w Pionkach), z czym Rosja musi pilnie wdrożyć
a także miota granaty ogłuszające wy- „nowy model” relacji z Mińskiem, któ-
Zagranica się przygląda produkowane w Czechach. Oba rządy rego sednem ma być przyspieszona
zaprzeczają, aby omijały unijne zakazy i bardziej agresywna kulturowa rusy-
Jeżeli w najbliższych dniach nie nastąpi wobec Białorusi, ale – jak dobrze wia- fikacja. Teraz z kolei były prezydent
jakieś nieoczekiwane zaostrzenie biegu domo – handel bronią ma od wieków i premier Miedwiediew (i, jak się zdaje,
zdarzeń (np. pierwsza salwa snajperów swoje własne sposoby i kanały. ciągle pupil Putina) pozwolił sobie na
ostrą amunicją do tłumu), to reakcje wyjątkowo twarde słowa wobec Łuka-
świata będą bardzo umiarkowane. Ad- Oczywiście najważniejszy i najcie- szenki, oskarżając go o celowe „robienie
ministracja Trumpa jest raczej obojętna kawszy jest wpływ, jaki sfałszowane z Rosjan wroga” (to à propos aresztowa-
na kwestie praw człowieka za granicą, wybory i tłumione protesty wywrą nych wagnerowców) i zapowiadając dla
a sekretarz stanu Pompeo osobiście na strategię Kremla względem Łuka- Białorusi „smutne tego konsekwencje”.
zaangażował się we wspieranie Łuka- Jednak im dłużej trwa w Mińsku ty-
szenki w nadziei na skłonienie tyrana rania Łukaszenki, tym większe prawdo-
do suwerennych zachowań wzglę- podobieństwo, że wcześniej czy później
dem Moskwy. W Unii Europejskiej Białoruś ostatecznie stanie się pełnym
co prawda rozpoczęła się już debata rosyjskim protektoratem. Tej oczywi-
na temat powrotu sankcji uchylonych stości zwykli nie dostrzegać w Polsce
niemal całkowicie w roku 2016, jednak (i na całym Zachodzie) ci, którzy z miń-
ani powrót do nich, ani tym bardziej ich skim tyranem chcieliby prowadzić jakąś
dotkliwość dla reżimu Łukaszenki nie grę, rzekomo mającą osłabić wpływy
Moskwy.

| 42 | 17–23.08.2020

[email protected]

W kstkórręącsitMroinńęsk?

Co się stanie, jeśli na Białorusi zwycięży rewolucja? Dla Siergieja Markowa,
rosyjskiego politologa powiązanego z Kremlem, który w skondensowanej formie
przedstawił wizję nowych porządków po ewentualnym obaleniu Łukaszenki, wszystko
jest jasne – krajem będą rządzić Polacy. To z jednej strony propagandowy straszak,
ale z drugiej suma wszystkich rosyjskich obaw dotyczących przyszłości Białorusi

Fot. AP/Associated Press/East News N ie Waszyngton, jak to się stało Marek Budzisz Białorusi i zdrajca Rosji może popierać
– w jego opinii – w przypadku waniom. Za tym pójdzie realizowana na siłowe obalenie Łukaszenki – kwieciście
Ukrainy, ale Warszawa zosta- masową skalę prywatyzacja przedsię- kończy swój opis zmian na Białorusi po
nie ośrodkiem, w którym podejmowane biorstw, które oczywiście zostaną wyku- triumfie opozycji rosyjski politolog.
będą wszystkie kluczowe decyzje do- pione przez polski kapitał, ze strasznym
tyczące geostrategicznej orientacji – Markow nie ma co do tego wątpliwo- Niemało w tych „prognozach” gry
Białorusi, realizowanych reform i poli- ści – skutkiem dla Białorusinów. Bez- politycznej, bo wystąpienie Markowa,
tyki gospodarczej. Kontrolowany przez robocie, poniewierka, praca u obcych, wzmocnione zresztą przez rosyjską
Polskę rząd w Mińsku albo doprowadzi czyli w gruncie rzeczy utrata własnego propagandę, sporo osób przeczyta na
do wystąpienia kraju ze zbudowanej kraju, to zdaniem rosyjskiego eksperta Białorusi, ale zawiera też ona wizję
przez Rosję Unii Eurazjatyckiej i orga- oczywisty wynik triumfu rewolucji przyszłości, którą można określić sumą
nizacji wojskowej ODKB, albo będzie i obalenia Łukaszenki. Tylko zdrajca wszystkich strachów Kremla.
prowadził politykę rozsadzania ich od
wewnątrz. Rozgrywający Łukaszenka

Relacje między Mińskiem a Moskwą I na tych obawach Łukaszenka wyraź-
ulegną szybkiemu ochłodzeniu, tak nie gra, budując w oczach Moskwy swój
samo jak możliwość podróży między wizerunek jedynego polityka, który nie
obydwoma krajami, nie mówiąc już tylko utrzymuje porządek, lecz również
o przyszłości języka rosyjskiego, który jest gwarantem obecnej geostrategicz-
po prostu będzie podlegał prześlado- nej orientacji kraju.

17–23.08.2020 | 43 |

[email protected]

ŚWIAT  |  Białoruś po wyborach  |

Jak zauważa w wywiadzie dla Radia gwarantem, że Białoruś nie zostanie rozgrywa obawy i niepokoje państw
Swoboda Maksim Samorukow, nie- połknięta przez agresywną Rosję, co Zachodu. W oficjalnym oświadczeniu
zależny rosyjski politolog pracujący doprowadziłoby do zasadniczej zmiany białoruskiego MSZ skierowanym do
dla Centrum Carnegie, Białoruś ze układu sił w Europie. stolic państw europejskich i Stanów
Zjednoczonych wydanym dwa dni po
swą względnie stabilną gospodarką, Nawet w toku powyborczych repre- wyborach można przeczytać podzięko-
wykształconym młodym społeczeń- sji, kiedy w dziesiątkach białoruskich wania „za wasze deklaracje poparcia dla
stwem, niezwykle silną branżą IT, miast siły specjalne brutalnie rozbijają suwerenności i niezależności Republiki
proporcjonalnie największą liczbą protestujących przeciw fałszerstwom
wiz schengeńskich, w której nie Białorusi. Te zasady są święte dla
ma oligarchów, a korupcja jest na Białoruś jest krajem, który każdego państwa. A dla nas dzisiaj
nieporównywalnie niższym pozio- najszybciej z grupy państw – szczególnie!”. Obok tego znajdują
mie niźli w sąsiedniej Ukrainie jest Partnerstwa Wschodniego się w nim stwierdzenia sugerujące,
krajem, który najszybciej z grupy mógłby się stać członkiem jakoby to, co się dzieje na Białorusi,
państw Partnerstwa Wschod- Unii Europejskiej. Mógłby, miało swoje drugie dno i namawia-
niego mógłby się stać członkiem ale nie będzie dopóty, dopóki jące międzynarodową opinię pub-
Unii Europejskiej. Mógłby, ale nie rządzi tam Łukaszenka, liczną do powściągliwości oraz, jak
będzie dopóty, dopóki Białorusią który w oczach Moskwy jest można się domyślać, powstrzyma-
rządzi Łukaszenka, który w oczach najpewniejszym gwarantem, nia od nałożenia na reżim sankcji.
Moskwy jest najpewniejszym gwa- że tego rodzaju zmiana nie
rantem, iż tego rodzaju zmiana nie nastąpi Do tego, jak można wnosić
nastąpi. Czego nie można, zdaniem z powściągliwej, opieszałej i dość
Samorukowa, powiedzieć o in- wyborczym, władza dba, aby elementy łagodnej reakcji kolektywnego
nych politykach (w tym takich jak narracji świadczące, że to, co się dzieje Zachodu na to, co się dzieje w bia-
aresztowany niedoszły kandydat na Białorusi, jest scenariuszem desta- łoruskich miastach, jest jeszcze
w wyborach prezydenckich Wik- bilizacji sytuacji wewnętrznej przy- w gruncie rzeczy dość daleko.
tar Babaryka), którzy w oczach gotowanym przez Rosję, były obecne Chyba że sytuacja ulegnie dra-
m.in. przedstawicieli starej antyłu- w przekazie. W powyborczy poniedzia- matycznemu pogorszeniu, ale na
kaszenkowskiej opozycji uchodzą łek, po nocnych demonstracjach w kil- to się nie zanosi. Demonstracje
wręcz za przysłanych przez Rosję kudziesięciu miastach i miasteczkach są powszechne, ale jak można
w celu obalenia dyktatora. Białorusi, oficjalna agencja Biełta po- sądzić z ograniczonych blokadą
informowała o zatrzymaniu kilku de- informacji, rozproszone. Nawet
W czasie kampanii wyborczej monstrantów, z których dwóch przed jak na europejskie, nie mówiąc
Babaryka mógłby powiedzieć kamerami powiedziało, że przyjechali już o ukraińskich, standardy mają
wszystko – argumentuje Samo- z Rosji. Dzień później ukazał się komu- one charakter pokojowy, bardziej
rukow – podkreślać, jakim jest proro- nikat o zatrzymaniu kolejnego Rosja- przypominający protesty na moskiew-
syjskim i pragmatycznym politykiem. nina, powiązanego z Otwartą Rosją, skim placu Błotnym w 2011 r., niźli póź-
Ale na Kremlu doskonale zdają sobie ruchem, któremu patronuje Michaił niejsze o dwa lata zajścia w Kijowie. Nie-
sprawę z tego, że dzień po sukcesie no- Chodorkowski. Tego samego dnia wykluczone, że zmiana sytuacji nastąpi,
wego białoruskiego prezydenta Zachód w hotelu Białoruś miał być zatrzymany jeśli strajki, które zaczęły się w połowie
zacznie go kusić możliwościami, jakie z torbą, w której znaleziono ponoć powyborczego tygodnia i są kolejnym
daje współpraca i integracja. I on tym 10 tys. dol., „koordynator masowych w przypadku Białorusi ewenementem,
pokusom ulegnie. To dlatego, zdaniem nieporządków”. bo robotnicy nie protestowali w ten spo-
rosyjskiego politologa, Moskwa nigdy sób od 1994 r., się rozszerzą. Na razie
nie porzuci Łukaszenki. Co innego osła- Łukaszenka, łamiąc wszelkie de- niewiele wskazuje na taki scenariusz
bienie krnąbrnego „Baćki”, skłonienie mokratyczne procedury i pacyfiku- wydarzeń.
go do większej ustępliwości, zgody na jąc protesty, jednocześnie umiejętnie
„pogłębioną integrację”, o której wspo- Opozycja bez lidera
minał w poniedziałkowy poranek Wła-
dimir Putin w swej depeszy gratulującej Możliwość politycznego rozwiązania
ponownego wyboru. białoruskiego węzła za pomocą dialogu
między obozem władzy a opozycją wy-
Sęk w tym, że Łukaszenka też daje się jednak mało realna, a do tego
wie o tym, że zajmuje taką pozycję wzywają w wielu wystąpieniach przed-
w moskiewskim rachunku sił, i umie- stawiciele Zachodu, w tym m.in. prezy-
jętnie rozgrywa obawy Rosji, podobnie denci Polski i Litwy. Przede wszystkim
zresztą jak obawy Zachodu. Na użytek z tego powodu, że dziś protesty na Biało-
europejskich demokracji i Stanów rusi nie mają swego instytucjonalnego
Zjednoczonych buduje swój wizeru- oblicza. Nie ma ich politycznego kie-
nek ostatniej opoki, polityka, który jest

| 44 | 17–23.08.2020

[email protected]

Fot. Julia Khvoshch/Shutterstock.com rownictwa. Triumwirat pań, ze Swiat- Kolesnikowa, która z wykształcenia jest ***
łaną Cichanouską, rywalką Łukaszenki muzykiem i menedżerem sztuki, a za- Jak powiedział w cytowanym już wy-
i prawdopodobną zwyciężczynią w wy- nim niedawno przyjechała na Białoruś, wiadzie Maksim Samorukow, opty-
borach prezydenckich, nie odegrał do 12 lat mieszkała w Niemczech, nie są do- malnym z punktu widzenia Moskwy
tej pory – i wydaje się, że już nie ode- świadczonymi politycznymi liderami. scenariuszem rozwoju wydarzeń na
gra – takiej roli z tego powodu, że nie Białorusi, oczywiście oprócz stłumie-
stanął na czele protestów. Cichanou- Wydaje się, że jeśli można mówić nia siłą protestów, jest taka ocena przez
ska, która nie jest politykiem, o czym o jakiejś grze politycznej, to dziś upra- Zachód postępowania Łukaszenki, że
wielokrotnie zresztą mówiła, opuściła wia ją małżeństwo Cepkałów. Walery wykopane polityczne rowy uniemoż-
Białoruś i obecnie znajduje się na Lit- Cepkało, niedoszły kandydat, który liwią mu dalsze uprawianie polityki la-
wie. Łukaszenka mówił o swej rywalce wcześniej był częścią ekipy Łukaszenki, wirowania. Wówczas jego wola oporu
w protekcjonalny sposób, nazywając sprawując funkcje wiceministra spraw wobec integracji, ale też możliwości
ją „dziewczynką”, która została wy- zagranicznych, ambasadora w USA czy jej blokowania znacznie się zmniejszą.
pchnięta przez politycznych graczy na szefa Parku Zaawansowanych Techno- Gdyby Zachód uznał, że Cichanouska
pierwszą linię, nie do końca zdając sobie logii, przebywając poza graniami kraju, jest Juanem Guaido, to w świetle jego
sprawę, w czym uczestniczy. jest publicznie i politycznie bardzo
aktywny. Choć formułowany przezeń interpretacji byłby to
Zresztą nie jest to tylko pogląd Łu- przekaz jest dość zastanawiający. Jak najlepszy dla Kremla
kaszenki, podobne krytyczne w tonie ujawniły rosyjskie media, opublikował prezent.
oceny formułował niedawno znany on w tygodniu przedwyborczym dość
ukraiński dziennikarz Witalij Portni- zastanawiający w swej wymowie list Główna rywalka Aleksandra Łukaszenki,
kow. Nie kwestionując odwagi Cicha- otwarty, którego adresatem był Wła- Swiatłana Cichanouska po wyborach
nouskiej, która podlegając wielkiej dimir Putin. Główną tezą wystąpienia wyjechała na Litwę i opublikowała
presji, zdecydowała się rzucić wyzwa- jest ta, iż Łukaszenka w ciągu całego
nie dyktaturze (mąż w więzieniu zagro- okresu swoich rządów nie miał intencji nagranie, na którym wzywa Białorusinów
żony długoletnim więzieniem), trzeba budowania uczciwych relacji „z głów- do zaprzestania udziałów w protestach
do pewnego stopnia przyznać rację nym strategicznym partnerem, jakim
tym ocenom. Anegdotycznie brzmi jej jest dla nas Rosja”. Kierował się wy-
odpowiedź, w trakcie wywiadu z rosyj- łącznie własnym interesem, dążąc do
skim portalem Lenta, na pytanie, jaki osiągnięcia maksymalnej ko-
jest jej stosunek do dekomunizacji: „Jest rzyści, posługując się przy
mi bardzo wstyd, ale nie wiem, co to ta- okazji „niedopuszczalną”
kiego”, odparła i dodała, że zapisze sobie retoryką. Dalej Cepkało
to słowo, aby sprawdzić, o co chodzi. formułuje myśl, że to
w wyniku takiej właś-
Władzom – presją, groźbą i szanta- nie nieszczerej polityki
żem – prócz skłonienia Cichanouskiej umowa o stworzeniu
do wyjazdu, zresztą w towarzystwie wspólnego białorusko-
Marii Moroz, szefowej jej sztabu wybor- -rosyjskiego państwa
czego, udało się nakłonić ją do wydania nadal „pozostaje na
oświadczenia, w którym wzywa Biało- papierze”. Ma też on
rusinów, aby ci nie uciekali się do prze- zabiegać w świetle
mocy. W niedzielę, dość niespodziewa- medialnych rela-
nie, również dla współpracowniczek, cji w stolicach są-
o swoim wyjeździe do Moskwy (będąc siednich państw,
już w Rosji) poinformowała Weronika a po wizycie
Cepkało, zapowiadając co prawda po- w Kijowie zapo-
wrót na Białoruś, który jednak nie na-
stąpił. Trzecia z triumwiratu pań Ma- wiada swój przyjazd
ria Kolesnikowa, kierująca komitetem do Warszawy, za przyjęciem
wyborczym Wiktara Babaryki, mimo przez Zachód „wariantu
wcześniejszych deklaracji, w których wenezuelskiego” wobec
mówiła, iż „stanie na czele, jeśli ludzie Białorusi. Swiatłana Cicha-
wyjdą na ulice”, również powstrzymuje nouska miałaby wzorem
się od jednoznacznych deklaracji mogą- Juana Guaido być uznana
cych uczynić z niej przywódczynię fali za prawowitego zwycięzcę
protestów. Z trójki pań, które stanęły wyborów i przystąpić do
na czele białoruskiej rewolucji wybor- formowania gabinetu na
czej, ani Cichanouska, ani też Maria wychodźstwie.

17–23.08.2020 | 45 |

[email protected]

ŚWIAT  |  Korespondencja z Mauritiusa  |

Rajska wyspa
w czarnej ropie

Tadeusz Brzozowski M ieszkańcy Mauritiusa długo nie gospodarcze. Gdy wszyscy liczyli
będą pamiętać ten rok. Naj- straty, wiosną przyszła wiadomość, że
| 46 | 17–23.08.2020 pierw z niepokojem ocze- Mauritius zostanie umieszczony na
kiwali na cyklon rokrocznie szalejący czarnej liście krajów piorących brudne
[email protected] na wodach Oceanu Indyjskiego. Tym pieniądze i sponsorujących terroryzm.
razem zamiast sztormu i powodzi przy- Z takim piętnem trudno będzie myśleć
szedł koronawirus, który wypędził o odbudowie turystycznego biznesu.
z wyspy turystów i przyniósł załama- A co dopiero obronić reputację regio-

Fot. Eric Villars/Associated Press/East News Tysiące zdesperowanych pozwoliła, by statek niemal otarł się czarnej mazi. Co kilka godzin ktoś
i wściekłych mieszkańców o wyspę. głośno rzuca jakąś liczbę. To, jak mi
wyjaśniono, kolejna wypełniona przez
Mauritiusa – wśród Nieplanowany kontakt z podwodnym wolontariuszy cysterna. Ropa, którą
nich ja – od zmierzchu lasem koralowców sprawił, że w burcie zbieramy i która jest tłoczona przez
powstała wielka dziura. Z niej zaczęła dziesiątki pomp, trafia do rafinerii
do świtu walczy wyciekać czarna struga ropy. Rafa ota- w Montagne Blanche, gdzie zostanie
z napierającą czająca wyspę jest zwykle oddalona od poddana recyklingowi, a później bę-
brzegu o kilkadziesiąt, kilkaset metrów. dzie dostarczona do miejscowych sta-
na ich białe piaski plaż Jednak tutaj, gdzie osiadł Wakashio, cji paliw.
plamą ropy wyciekającą wcina się w ocean na 2–3 km. Statek
z japońskiego tankowca. z mocno zanurzoną rufą z daleka wy- Setki ludzi rozkładają długie, zszyte
Zdesperowanych, bo ropa gląda jak pomost łączący niewielką na poczekaniu chodniki materii. Jedni
Wyspę Czapli ze stałym lądem. Jed- układają na nich suche liście trzciny cu-
niszczy to, co dla nich nak w nikim ten widok nie wzbudza krowej, która pokrywa znaczną część
najcenniejsze. Wściekłych, zachwytu. wyspy.Innizwijająjew rulony.Wygląda
to jak skręcanie gigantycznego cygara,
ponieważ nikt im nie Pływające zapory które zszyte dratwą i z doczepionymi
wyjaśnił, dlaczego do pustymi butelkami po wodzie trafiają
katastrofy ekologicznej Jest sobota 8 sierpnia. Podobnie jak na pokład dziesiątek łodzi rybackich.
władze przyznały się dwa tysiące ochotników stoję po kolana Te wynoszą rulony w morze i układają
tygodnie po tym, jak statek w brudnej mazi, która z jednej strony barierę, licząc, że zatrzymają ropę z dala
wdziera się na plaże Blue Bay, z drugiej od brzegu.
osiadł na mieliźnie oblepia skały umocnień drogi wiodą-
cej do Mahébourga, starego portu, do Pogoda nam nie pomaga. Za rafą mo-
nalnego centrum finansów, które jesz- którego przybijały pierwsze żaglowce rze jest wzburzone, spore fale z łatwoś-
cze niedawno miało ambicje konkuro- europejskich odkrywców. Trudno cią przelewają się przez pierścień korali
wać z Londynem. Na dodatek co chwila uwierzyć, że kilka dni wcześniej wody i choć u brzegu łagodnieją, rozrywają
wybuchają skandale korupcyjne, w któ- płytkiej laguny między tymi dwiema tłustą plamę na kilka części. Brakuje du-
rych główne role grają czołowi politycy turystycznymi atrakcjami miały cha- żych butli, które najlepiej radzą sobie
z premierem na czele. Jednak nikt się rakterystyczny turkusowy kolor. Wy- z utrzymaniem zapory na powierzchni
nie spodziewał, że kolejnym nieszczęś- brzeże to morski park narodowy, duma wody. Tysiące ludzi zniosło butelki
ciem będzie katastrofa ekologiczna. tego wyspiarskiego kraju. Kto nie miał małe, litrowe, półlitrowe, walają się
ochoty sam zanurzyć się w ciepłej wo- teraz po plaży, tworząc przygnębiające
Zderzenie z rafą dzie, by podziwiać barwne życie toczące śmietnisko.
się w labiryncie podwodnych struktur
Japoński tankowiec Wakashio, płynący koralowca, mógł skorzystać z łodzi ze Włosy pochłaniają ropę
z Chin do Brazylii, zbliżył się zbytnio szklanym dnem. Jeszcze kilka lat temu
do południowo-wschodniego wybrzeża wydawało się, że rafa wokół Mauritiusa Nasza praca to tylko rozpaczliwa walka
wyspy i 25 lipca br. osiadł na mieliźnie została stracona. Nie służy jej globalna z żywiołem. Przy kapryśnej pogodzie
rafy koralowej. Nic nie zapowiadało zmiana klimatu, przepływające w po- jest raczej skazana na porażkę. Ropa
tragedii. Po kilku bezskutecznych bliżu statki, tłumy turystów. Od dwóch co chwila przelewa się przez skromne
próbach zepchnięcia statku na głębsze lat, kosztem milionów dolarów, powoli bariery. Wokół rozbitego statku przycu-
wody ewakuowano załogę. Winę ponosi była przywracana do życia. Wyciek mowały małe kutry z ratownikami mor-
najpewniej lokalna straż przybrzeżna, z Wakashio może zniweczyć te wy- skimi wyposażonymi w skromny sprzęt
która z niezrozumiałych powodów siłki. Ale rafa to nie tylko turystyczna do wypompowania paliwa z olbrzymich
atrakcja. To ekosystem, który przede zbiorników. W sobotę wczesnym wie-
wszystkim chroni wyspiarzy i żywiącą czorem wszystkich przygnębiła wieść,
ich przybrzeżną faunę przed gwałtow- że morze jest zbyt wzburzone, nie po-
nymi sztormami, cyklonami i podno- wiodły się próby ustabilizowania statku
szeniem się mórz. i wypompowania ok. 4 tys. litrów ropy
znajdującej się w jego zbiornikach. Nie
Wiadrami zbieramy ropę do usta- udało się też otoczyć wraku ochronnym,
wionych na plaży metalowych beczek. pływającym pierścieniem, wysokie fale
Maseczki, których noszenie z powodu niweczyły każdą próbę niedoświadczo-
koronawirusa jest na Mauritiusie obo- nych ratowników.
wiązkowe i bezwzględnie przestrze-
gane, nie ułatwiają pracy. Chronią Rząd, który początkowo był prze-
jednak trochę przed mdłym odorem ciwny spontanicznej akcji wolontariu-
szy, szybko się poddał. Do wszystkich

17–23.08.2020 | 47 |

[email protected]

ŚWIAT  |  Korespondencja z Mauritiusa  |

Fot. Tadeusz Brzozowski
Fot. Rejesh Parboteeah

Fot. Tadeusz Brzozowski

firm, które w czasie koronawirusa Wiadrami zbieramy ropę Tego samego dnia pomoc zaofe- Reklama | 72/0120/F
są utrzymywane dzięki subwen- do ustawionych na plaży rowali Japończycy, których sta-
cjom, wysłano prośbę, by przy- metalowych beczek. tek stał się przyczyną problemów.
słały do pomocy swoich pracowni- Maseczki, których noszenie W poniedziałek 10 sierpnia na wy-
ków. Od kilku dni każdy, kto może z powodu koronawirusa jest spie pojawili się ratownicy z Re-
i potrafi, zszywa materiały na fa- na Mauritiusie obowiązkowe union. Nim przystąpili do pracy,
lochrony, ochotnicy ścinają swoje i bezwzględnie przestrzegane, poddano ich testom na obecność
włosy, bo upchane w płócienne nie ułatwiają pracy koronawirusa. Na Mauritiusie od
tuby doskonale pochłaniają ropę. kilku miesięcy nie było żadnego
Mauritiusowi na pomoc pozytywnego przypadku. Wyspa
Ten powszechny zryw stał się planowała zaproszenie turystów
paradoksalnie możliwy dzięki Nasz wysiłek jedynie osłabił skutki wy- 1  września, nikt więc nie chce
pandemii. Od pierwszych dni jej cieku, powstrzymać go nie mogliśmy. zniweczyć efektów długotrwałej
ogłoszenia i całkowitego zamknię- W sobotę 8 sierpnia premier przyznał, i kosztownej izolacji. Nawet kata-
cia wyspy, łącznie ze sklepami, że Mauritius sam sobie nie poradzi. strofa ekologiczna nie usprawied-
stacjami paliw i biurami, zaczęły Dzień później z pobliskiej francuskiej liwiłaby złamania rygoru.
tworzyć się wspólnoty sąsiedzkie, wyspy Reunion wystartował wojskowy
komunikujące się przez Whats- samolot. Wyposażony w sprzęt kontro- W środę wieczorem francuscy
Appa czy Twittera. Nieprzygo- lujący skażenie zatoczył kilka kręgów ratownicy usunęli olej z mocno już
towany na niezapowiedziane nad Blue Bay. W jego ślady wypłynął zanurzonego statku. Trafił wprost
zamknięcie sklepów pierwszy tydzień okręt francuskiej marynarki wojennej. do niewielkiego tankowca. Tych kilka
z pustą lodówką przeżyłem dzięki takim dni mijało w napięciu, wrak w każdej
wspólnotom, które spod ziemi wyczaro- chwili mógł się przełamać na pół i cała
wywały warzywa i owoce, dostarczając zawartość jego zbiorników w jednej
je pod drzwi. Te same grupy organizują chwili wylałaby się na powierzchnię.
się teraz, rozdzielając prace, zamawia- Jednak zagrożenie nie minęło całko-
jąc potrzebny sprzęt, informując, gdzie wicie. Ropa wciąż omywa brzegi okolic
dostarczyć słomę, worki, sieci, nici czy Mahébourga, a na wraku nadal pełno
igły. Na plaży można było przejść eks- jest różnego rodzaju smarów i olejów.
presowy kurs zszywania brezentu i wy- Czyszczenie wyspy potrwa jeszcze
pychania boi włosami. wiele dni.

| 48 | 17–23.08.2020

[email protected]

UCHODŹCY Z WENEZUELI
GŁODUJĄ NA GRANICY
Z KOLUMBIĄ

Caritas Polska organizuje pomoc
żywnościową dla najbardziej
potrzebujących rodzin.

[email protected]