TAJEMNICE ROMKA

Sieć Przyjaciół

NAJWIĘKSZY
KONSERWATYWNY
TYGODNIK OPINII
W POLSCE

Szanowny Czytelniku,

pobrałeś to wydanie tygodnika „Sieci”
w ramach swojej subskrypcji w Sieci Przyjaciół.
Możesz je przeglądać na wszystkich urządzeniach.
Prosimy o nieudostępnianie tego pliku PDF

osobom trzecim.

Życzymy miłej lektury

Zespół tygodnika „Sieci”

www.SiećPrzyjaciół.pl

Trybunał grzegorz górny Epidemia Nagrody
za życiem „Polskiego Kompasu”
o lawendowej mafii – który front
Jacek w kościele najważniejszy przyznane
Karnowski
o historycznym największy
werdykcie konserwatywny

tygodnik opinii
w polsce

Nr 44 (413) 2020
26 X–1 XI 2020
cena: 6,90 zł

(w tym 8% VAT)

INDEKS 287393 issn: 2544-2694ujawniamy

tajemnice
romana
giertycha
Od lat miesza role – adwokata, biznesmena, celebryty, komentatora, polityka.
Ale to nie bałagan, to metoda

[email protected]

NOWA OFERTA
Z NOWYMI
PAKIETAMI!

ULUBIONE KANAŁY
W JEDNYM PAKIECIE

TELEWIZJA TELEWIZJA 30
SATELITARNA KABLOWA
zł/mies.
KANAŁY NICKELODEON I CINEMAX DOSTĘPNE PRZEZ PIERWSZE 24 MIESIĄCE UMOWY.

Promocja dla nowych Klientów telewizji satelitarnej i telewizji kablowej IPTV przy umowach z pakietem M z okresem podstawowym
na 24 okresy rozliczeniowe, w którym cena wynosi 30 zł/mies. Szczegóły w Warunkach Oferty, Regulaminie Promocji i Regulaminie,
dostępnych u Sprzedawców i na www.cyfrowypolsat.pl.
„Żyć, śpiewać”. © 2020 Home Box Office Inc. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Oferta ważna na dzień 12.10.2020 r.

[email protected]

Po dobrej stronie historii

W ielu się niecierpliwiło, wielu wątpiło, ale wresz-Reklama | 9/0320/Fnie traktują naszą konstytucję, która zapewnia każdemu czło-
cie jest. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wiekowi prawną ochronę życia. To sprawia, że przechodzą
aborcja w przypadku ciężkiego i nieodwracal- do historii. Ale jest też jasne, że za tę decyzję i Trybunał,
nego upośledzenia płodu, jego nieuleczalnej choroby za- i jego prezes, i każdy z sędziów, będą brutalnie atakowani.
grażającej życiu lub przesłanki medycznej wskazującej na Nie można ich zostawić bez wsparcia, bez solidarności. Tej
duże prawdopodobieństwo choroby dziecka, jest niezgodna solidarności, którą oni sami okazali najsłabszym.
z konstytucją. Wniosek o zbadanie zgodności tej przesłanki
z konstytucją złożyło w 2019 r. 119 posłów PiS, PSL-Kukiz Z aborcji nigdy nic dobrego nie wynika. Nigdy. To rozwią-
‘15 oraz Konfederacji. Trybunał podjął decyzję w pełnym zanie, które zawsze dogania sprawców. Najwyższą cenę płacą
składzie, przy dwóch zdaniach odrębnych. ofiary, ale i sprawcy nie uchodzą z tego cało. Bywa, że później
uciekają całe życie przed konsekwencjami, przed pamięcią.
To werdykt o znaczeniu historycznym. Trybunał Konsty- Widać to przecież na wielu demonstracjach; te twarze mó-
tucyjny stanął po stronie najsłabszych, bo przecież to roz- wią wszystko. Pamiętajmy jednak: życia trzeba bronić we
strzygnięcie dotyczy przede wszystkim dzieci z zespołem wszystkich sferach, codziennie i wytrwale, nie szczędząc
Downa. Trybunał zatrzymał coś, co miało być małą furtką środków. Trzeba edukować, przekonywać, wspierać ludzi
dla szczególnie trudnych przypadków, a w istocie stało się w potrzebie. Bez tego decyzja Trybunału okaże się jedynie
masowym procederem eugenicznym. Wystarczyło przecież czasową ochroną nienarodzonych. Cywilizacja życia na samej
podejrzenie, bardzo często później niepotwierdzone, by za- konstytucji się nie utrzyma.
padł wyrok. Wyrok śmierci.
Ale trzeba też wyciągać wnioski polityczne: ten
Trybunał stanął po stronie tych, którzy sami bronić werdykt – choć wyrasta logicznie z orzecznictwa
się nie mogą. Stanął po dobrej stronie historii. Bo
nie mam wątpliwości, że przyjdą czasy, gdy zabi- TK za czasów prof. Andrzeja Zolla – nie mógłby
janie dzieci będzie postrzegane tak samo, jak dziś zapaść, gdyby nie zmiana polityczna w Polsce
postrzega się np. niewolnictwo czy ofiary składane w 2015 r. To ona umożliwiła przeprowadzenie
z ludzi. Tym bardziej że współczesny świat na- zmian również w Trybunale, choćby poprzez
prawdę dysponuje możliwościami, by otoczyć mi- wybór sędziów spoza dotychczasowego układu.
łością i opieką każde dziecko, także to niechciane Zmiana, która operuje na różnych tonach, ma
przez rodziców. I także to niepełnosprawne. Dzi- różne skrzydła, która nie wszystkie postulaty
siejszy świat wie także, że to nie żaden „zlepek komó- konserwatystów może spełnić od razu, ale która
rek”, ale istota ludzka, szybko przyjmująca ludzkie właśnie dzięki temu, że nie jest „totalna”, może za-
kształty. Każdy, kto chce, może to zobaczyć biegać o większość i finalnie przynosić zmiany rze-
na ekranie. czywiście fundamentalne.

Sędziom TK należą się Lewica liczy, że rozpęta teraz wojnę
słowa uznania, szczegól- światopoglądową, która da jej zwy-
nie ze strony środowisk cięstwo polityczne. Czy ten plan
pro-life, które przecież się powiedzie? To zależy od
nie szczędziły im ostrej każdego z nas. Jeśli widoczni
krytyki. W tych warun- będą tylko zwolennicy abor-
kach cywilizacyjnych, cji, a obrońcy życia będą sie-
które mamy dziś w Pol- dzieli cicho, finał jest łatwy do
sce i w Europie, wyka- przewidzenia.
zali się wielką odwagą Polska jest po dobrej stronie
i mocnymi sumieniami. historii, nawet jeśli wyprzedza
Wysłali w świat sygnał, resztę Europy o dziesiątki lat,
że są miejsca, w których a może i o więcej. A ta decy-
cywilizacja śmierci zja z pewnością do nas wróci
jeszcze nie zwyciężyła. i może się okazać kluczowa
Wysłali sygnał, że pra- w 2023 r. – ale w zupełnie
wica może nie tylko się innym sensie niż kalku-
nie cofać, ale również luje to opozycja. W końcu
podejmować działania podjęto ją w dniu, w któ-
zwiększające poziom rym Kościół wspomina
ochrony najsłabszych. św. Jana Pawła II – opie-
Pokazali także, że poważ- kuna naszej Ojczyzny.
Jacek Karnowski
[email protected]
26.10–1.11.2020 | 3 |

28 Z dr. Pawłem n a p o c z ą t e k opinie
Grzesiowskim
rozmawia Dorota 6 Sygnalista nadaje
Łosiewicz Nieoficjalny przegląd tygodnia 54 Z rodem dreherem
rozmawia Goran Andrijanić
51 Kiedyś kochaliśmy 8 Końskie zdrowie
Czeczenów Krzysztof Feusette Świat
Maja Narbutt
9 Nasz Stach
58 Popychanie Bidena Dorota Łosiewicz 58 Popychanie Bidena Reklama | 39/0920/F
Jan Rokita Jan Rokita
10 światowe życie
| 4 | 26.10–1.11.2020 redaguje Konrad Kołodziejski s i e c i k u l t u r y

[email protected] 12 Migawki tygodnia 63 20 lat z „M jak miłość”
Jan Pietrzak Jolanta Gajda-Zadworna

13 Filemon, Baucis i nowoczesność 66 zaremba przed telewizorem
Bronisław Wildstein Piotr Zaremba

14 zdjęcia z podróży Małgorzaty 67 Wojciech Pszoniak – pożegnanie
Tomaszewskiej Jolanta Gajda-Zadworna
Michał Korsun
68 Nie każdy homoseksualista
15 prawda nigdy nie leży pośrodku jest gejem
Dominik Zdort Robert Tekieli

16 ogniem na wprost 69 wojna cywilizacji
Andrzej Rafał Potocki Robert Tekieli

17 odzyskane dzieła sztuki 70 Czytanie jako sport
Marta Kaczyńska-Zielińska
ekstremalny
18 felietony Wojciech Stanisławski

Tomasz Łysiak, Piotr Cywiński gospodarka

temat tygodnia
76 z wojciechem dąbrowskim
rozmawiają Michał Karnowski,
20 bezwzględny kameleon Maciej Wośko
Marek Pyza
80 Nagrody „Polskiego
26 Prawnik do zadań specjalnych Kompasu” przyznane
Wojciech Biedroń Maksymilian Wysocki

kraj k u c h n i a

82 moje smaki:
28 z dr. pawłem grzesiowskim Beata Schimscheiner
rozmawia Dorota Łosiewicz Jolanta Gajda-Zadworna

33 W pogoni za szczepionką 83 słodko-słony/Wilczym okiem
Konrad Kołodziejski Anna Monicka, Przemysław Barszcz

36 Czy procedury zabiją na koniec
polski lek na COVID-19?
Grażyna Raszkowska
84 Zamiast nagonki,
40 z prof. waldemarem paruchem cenzury i pogardy
rozmawia Jacek Karnowski Maciej Pawlicki

44 Radośnie w Przepaść 86 To już kolejne pokolenia
Stanisław Janecki Alina Czerniakowska

46 Matka Polka à rebours 87 FELIETONY
Jakub Augustyn Maciejewski Lech Makowiecki

48 Lawendowa mafia 87 z życia kościoła
Grzegorz Górny Agnieszka Ponikiewska

51 kiedyś kochaliśmy czeczenów 88 Odwaga patrzenia w przyszłość
Maja Narbutt Jan Pospieszalski

89 Con leggerezza
Leszek Długosz

98 Technologia na (nie)szczęście

Katarzyna i Andrzej Zybertowiczowie

[email protected]

Na początek  |

Tomasz Lis i Wojciech Mann, Krzysztof Owsiak twierdzi, że pomagał, ale już
dwaj wybitni intelektualiści świa- Śmiszek więcej nie chce. „Nasza Fundacja
towej klasy (obecnie mieszkający w Pol- z Lewicy przekazała sprzęt medyczny i środki
sce), pochylili się nad rządem Rzeczypo- ma receptę ochrony osobistej o wartości prawie 50 mi-
spolitej. Rozmowa wyglądała klasycznie lionów i nadal jest gotowa pomagać Pola-
następująco: gdy Lis zapytał, czy obecna wschodnią: kom w tej walce, ale nie powinna na dzień
władza dokonuje pewnej „zemsty na na- zakazać dzisiejszy w podstawowych zadaniach za-
rodzie”, Mann odpowiedział następująco: wątpliwości. „Stop stępować państwa”. Zgoda, nie powinna
„Zastanawiam się, jakie mogą być przy- antycovidowym zastępować państwa. To nie ma sensu także
czyny takiego nielubienia swojego na- bredniom! W imieniu dlatego, że w kluczowym momencie z za-
rodu, żeby mu bez przerwy udowadniać, Lewicy składam projekt kupionego sprzętu nie można skorzystać.
że jest gorszy, prowincjonalny i chwalić ustawy penalizującej Chwilę potem Owsiak poinformo-
tych, którzy przyklaskują temu”. Zarzut podważanie istnienia wał, że zachorował na koronawi-
pusty, ale dobrze wiedzieć, że obaj pano- pandemii oraz zachęcanie rusa. „Poczułem typowe objawy grypy
wie mają ciepłe uczucia wobec narodu. innych do ignorowania – ból mięśni, gorączka 38 stopni. Byłem
Wojciech Mann kontynuował: „My zaleceń sanitarnych. Brednie przekonany, że może to być tylko grypa,
jesteśmy, naprawdę, z dnia na dzień to nie jest wolność słowa. ale na wszelki wypadek zgłosiłem wraz
spychani na jakieś marginesy. Ludzie się To zagrożenie dla każdego z żoną chęć zrobienia testów. Weekend
wstydzą tego, że mają polskie obywatel- z nas! Grzywna lub ograniczenie był trudny, ale powoli objawy mijały. My-
stwo – ja mówię o ludziach rozumnych wolności”. Proste, prawda? ślałem, że jak to typowa grypa. Zrobili-
i takich, którzy kawałek świata widzieli”. Jak sierp i młot. śmy jednak testy i okazało się, że wynik
Są takie podróże, które nie kształcą, a ogłu- jest pozytywny”. Obyło się więc bez szpi-
piają, wpędzając w tanie kompleksy. talnego łóżka. Będzie refleksja?
Czyżby to był ten przypadek? Owsiak ma taką oto refleksję: „To
pokazuje, jak bardzo różną formę
Szpital Neuropsychiatryczny przybiera koronawirus. Gdyby pandemia
w Lublinie zwrócił się do pana Jerzego nie była obecna we wszystkich przeka-
Owsiaka z prośbą o możliwość przeka- zach medialnych, uznałbym to za coś, co
zania do innego lubelskiego szpitala łó- w życiu już zdarzyło mi się nieraz i dzisiaj
żek zakupionych przez Wielką Orkiestrę byłbym już w Fundacji. Wyniki testu
Świątecznej Pomocy. Sprzęt miał zostać zmieniły jednak te plany o 180 stopni.
wykorzystany w walce z koronawirusem. Dlatego apeluję do Was: nie bagatelizuj-
Owsiak poinformował, że „kategorycz- cie nawet najmniejszych objawów. Dbaj-
nie nie wyraża zgody na takie działanie”. cie o siebie”. Ciekawe, jak długo świat
Dlaczego? Bo obawia się, że łóżka – za- będzie się bawił w to łapanie wiatru do
kupione przez WOŚP – już nie wrócą na worka. Ale może trzeba.
swoje miejsce. Dziwne. Wydaje się, że Poseł Konfederacji Grzegorz
Owsiak powinien biec z pomocą, choćby Braun promował na antenie TVP
dla oklasków. Tymczasem on blokuje, co Info książkę „Fałszywa pandemia”. Pro-
może. Czy to strategia opozycji, której wadzący program red. Adrian Klaren-
szef WOŚP jest ważnym elementem?

| 6 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

bach prosił Brauna, by nie „lokował produktu”. Do-Fot. Andrzej Skwarczyński, Andrzej Wiktor x2, Mateusz Zelnikklimatu debaty« w Niemczech oraz feministycznego
szło do ostrej wymiany zdań. „Ostatni raz pana terroru to główne tematy książki”. Niemcy, jak coś bu-
proszę, aby odłożył pan książkę, bo to jest program dują, to zawsze bez hamulców.
publicystyczny, a nie program śniadaniowy ani
kawka wieczorna. Nie lokujemy produktów w tym W tym kontekście wyjątkowo zabawnie brzmi
programie” – mówił prowadzący, a Braun rzucał komunikat ambasadora Niemiec w Polsce
porównaniami do Martyki i Goebbelsa. Wówczas Arndta Freytaga von Loringhovena, który infor-
prowadzący poprosił realizatorów o zdjęcie obrazu muje o swoim spotkaniu z ambasador USA w Polsce:
z Braunem. Wist udany, ale precedens niedobry. „Serdecznie dziękuję Georgette Mosbacher za
wspaniałą przyjacielską kolację! Tematy naszych
Wspomniany Braun o pandemii ma taką oto rozmów to stosunki transatlantyckie, Trójmorze
opinię: „Pod pretekstem walki z mniemaną i wolność mediów w Polsce”. Jak to mówią, diabeł
pandemią totalniacka władza w pełnym porozumie- się w ornat ubrał i ogonem na mszę dzwoni.
niu z tresowaną opozycją proceduje właśnie usta- Panu Loringhovenowi odpowiedział wiceszef
wowe ramy nowego apartheidu, segregacji – na razie MSZ Szymon Szynkowski vel Sęk. „Wolność
dla niezamaskowanych, jutro dla nieszczepionych”. mediów to fundament demokratycznego państwa
To zapewne krytyka ustawowego obowiązku nosze- prawa i nasza wspólna troska. Przy najbliższej okazji
nia maseczek. Ciekawe, jak wyglądałaby Polska pod podzielę się z Panem ambasadorem Niemiec swoimi
rządami tych ludzi? refleksjami i obserwacjami dotyczącymi wolności słowa
Janusz Korwin-Mikke ma inny pomysł. i pluralizmu mediów w Niemczech”. Słusznie. W ogóle
Złożył poprawkę do ustawy, która zakłada, że od pewnego czasu nasza dyplomacja stała się odważ-
„w szkołach podstawowych i liceach wprowadza się niejsza i pewniejsza siebie. Niech ćwiczą. Czekają nas
podział uczniów na klasy według płci, a w szkołach duże przeciążenia. Trzeba się konsolidować i walczyć.
zawodowych pozostawia to się decyzji dyrektora”. Dyrektor biura prasowego Kancelarii Prezy-
„Wprowadzenie podziału na płci zmniejszy inter- denta Marcin Kędryna udzielił wywiadu tele-
akcję między uczniami, co zmniejszy możliwość wizji Polsat. Głośnego wywiadu. Oto próbka, odpo-
zarażenia się koronawirusem” – przekonuje, doda- wiedź na uwagę dziennikarza, że mury kancelarii
jąc: „W koedukacyjnych szkołach poziom nauczania odmieniają: „Niektórych tak. Ale wolałbym o tym nie
jest niższy niż poziom szkół męskich i żeńskich”. mówić. No dobra, o jednym opowiem. Już chyba się
W tej ostatniej sprawie ma rację: to prawda. Ale bła- cała Warszawa nabija z człowieka, któremu kawę
zenada uśmierca nawet słuszne diagnozy. muszą przynosić kelnerzy. Co prawda, ma ekspres
Aleksandra Rybińska informuje na portalu obok siebie. Ale woli, by kelner niósł ją ze sto metrów.
wPolityce.pl o „postępach wolności” w Niem- Choćmożechodzioto,żelubizimneespresso”.Awięc,
czech. Renomowane wydawnictwo zakończyło właś- po pierwsze, lojalność.
nie 40-letnią współpracę z pisarką Moniką Maron. Podrugie,skromność:„Tłumaczyłemim[wbiu-
„Autorkę ukształtowało doświadczenie enerdowskiej rze prasowym przy Nowogrodzkiej] wiele
dyktatury, podczas której najpierw współpracowała oczywistych rzeczy. Na przykład to, że jak dzwoni
ze Stasi, a potem znalazła się na jej celowniku. Jej de- dziennikarz, to przede wszystkim należy odebrać te-
biutanckapowieść»Flugasche«z 1981r.,ozanieczysz- lefon. Powiedzieć: »Tak, oczywiście« i odłożyć słu-
czeniu środowiska w NRD, nie przeszła przez cenzurę chawkę, by przemyśleć, o co mu chodziło. W zasadzie
i została wydana w Niemczech Zachodnich”. Teraz wszystko, co im tłumaczyłem, było w kontrze do zasad
wydawnictwo zerwało współpracę, argumentując, że działania ich biura prasowego. Oni funkcjonowali
pisarka stała się „politycznie nieobliczalna”. Nawet w pewnym getcie”. A więc wygrał wybory nie tylko
nowomowa wydaje się znajoma. prezydenckie, ale i parlamentarne.
Co konkretnie zarzucono pani Maron? „Była zbyt Po trzecie, wyczucie: „Widziałem Andrzeja
krytyczna wobec polityki migracyjnej rządu, is- w różnych sytuacjach i wiem, że to, co mówi
lamuorazpiętnowałapolitycznąpoprawność.Jejprzed- o szacunku do każdego człowieka, to nie są puste słowa.
ostatnia powieść, wydana w 2018 r. przez wydawnictwo Kiedyś w obecności Andrzeja powiedziałem o kimś
S.Fischer »Munin, czyli chaos w głowie«, dotyczyła »pedał«. Opieprzył mnie za to. I nie chodziło mu o po-
masowej migracji, a jej ostatnia pt. »Artur Lanz« wolno- prawność polityczną, tylko o to, że człowiekowi, o któ-
ści słowa, ideologii gender oraz społeczeństwa, w któ- rym mówiłem, mogło się po prostu zrobić przykro”.
rym nie ma już mężczyzn oraz męskich bohaterów. (…) Chyba będzie z tego urlop, a może coś więcej.
Opór wobec panującego porządku i »represyjnego
26.10–1.11.2020 | 7 |
[email protected]

Na początek  |

W ysoki Sądzie, niech Sąd sią- Końskie człowiek, to znaczy koń, miał wtedy energii,
dzie… Dobrze, już nie trzeba ile planów na gonitwy myśli i pokonywanie
całować po rękach, zresztą, przeszkód. A dziś muszę stać, bo przecież
zaraz wyja-śnię, dlaczego to chwilowo nie są jako koń nie dam rady siedzieć, przed Wy-
ręce, a kopyta. A więc złapali mnie na lasso zdrowie sokim Sądem i tłumaczyć się z czegoś, czego
i przywiązali do słupa, konkretnie dwóch. nie zrobiłem. Jak zwierzę może coś podpi-
Albo powiązali ze słupami, jak zwał, tak sać? Do tego z klapkami na oczach! Koń by
zwał. Pomijam już fakt, że poza Teksasem
jest to zakazane, ale gdzie my żyjemy? Na się uśmiał, ha ha ha.
Ale mnie do śmiechu nie było, gdy przyszli
Dzikim Zachodzie? stajnię przetrzepać. Mówię im, to znaczy rżę, iż
Zresztą zaraz się przekonamy, czy mamy tu jeszcze muszę na stronę, to jeden poszedł za mną i zro-
cywilizację zachodnią, czy może już tylko wszech- bił coś takiego, że padłem jak kłoda. Nie wiem,
polską dzicz. Pragnę bowiem wyjaśnić, iż z przyczyn spojrzał jakoś albo coś? Był przecież taki film:
tożsamościowo-wolnościowych, a także idąc z du- „Czyż nie dobija się koni?”. A pamięta Wysoki
chem czasu, który każe nam zredefiniować wytarte Sądserial„Karino”?Tambył koń,któremuZdzi-
jak siodła pojęcia, od chwili obecnej aż do końca tej sław Maklakiewicz wydawał polecenie: „Koń
farsy nie podlegam jurysdykcji miejscowego wymiaru kuleje” i on kulał. To może ten bandyta szepnął
sprawiedliwości, a jedynie Państwowej Inspekcji „Koń zemdleje”? Obudziłem się w szpitalu, jak
Weterynaryjnej. I zgodnie z wykładnią Rzecz- przyszła ta histeryczka od Bodnara, sześć
nika Praw Obywatelskiej, przepraszam, razy powtarzała, jak się nazywa, jakbym
Obywatelskich, Wysoki Sąd powinien i tak nie miał za dużo na głowie. A to
zwracać się do mnie tak, jak ja sobie koń mdleje, ato koń śpi, a to koń otruty
tego życzę – w całej rozciągłości mej leci za granicę, a to koń zdrów jak koń
osobowości. Przykładowo, gdyby i wraca do domku… Można się pogu-
eksposłanka Anna Grodzka dowie-
bić, a władza tylko czeka, żeby konia
działa się, że dany sędzia, nazwijmy podkuć, to znaczy zakuć. A potem
go Rozgrzany, daje niższe wyroki zapomnieć. Jak to możliwe, że na
mężczyznom niż kobietom, mo- wzruszającą akcję zorganizowaną
głaby przedstawić się jako Bęgow- przez krewnych i znajomych ko-
ski Krzysztof. Pomijam już fakt, nika pod hasłem MuremZaRoma-
że jeśli przestępstwo popełniła nem – internauci odpowiedzieli,
że bardziej RomanZaMurem? Co
Grodzka, to Bęgowski nie może KRZYSZTOF FEUSETTE oni sobie myślą? Że nie przesko-
iść siedzieć. I odwrotnie.
Załączam zatem artykuły pra- czę? Kto nie skacze, ten za PiS-em!
sowe oraz wykładnie autorytetów prawniczych Królestwa Nadszedł czas, Wysoki Sądzie, na który czekaliśmy wiele lat,
Wielkiej Brytanii dotyczące pana Jamesa z Anglii, który marząc o odebraniu władzy PiS-owi. Potrzebne było już tylko
kilka lat temu oświadczył, że czuje się psem, więc chętnie jedno, aby zagranica i ulica wyniosły wreszcie do władzy tych,
zrobi siku pod drzewkiem albo zagryzie kurę na podwórku. których to ciemne społeczeństwo nie umiało wybrać! I oto
Mój przypadek, by nie rzec kazus, jest znacznie prostszy: nareszcie jest – pierwszy w kaczystowskim reżimie więzień
jestem nazywany „Koniem” od dawna. Nie wstydzę się tego, polityczny! Tadaaam, to znaczy: patataaaj! Czy Wysoki Sąd
ba, wielokrotnie sam z tego żartowałem. Tym bardziej nie nie widzi, jak pięknie to się układa w opowieść o nowym wo-
widzę przeszkód – jak rzekł pewien ślepy rumak, gdy zapy- dzu opozycji antypisowskiej, Szalonym Koniu Drugim, który,
tano go o przyczynę sukcesów – by Wysoki Sąd uszanował tak jak jego słynny imiennik z plemienia Siuksów, zjednoczy
moje prawo do bycia tym, kim chcę. W przeciwnym razie towarzyszy, by ruszyli na wroga?!
osunę się na ziemię i wstanę dopiero po przybyciu kogoś Dlatego zwracam się do Wysokiego Sądu o ponowne rozpa-
od Bodnara. trzenie zwolnienia mnie do stajni. Po pierwsze – właśnie tam
Przypomnę, że zatrzymano mnie, to znaczy wstrzymano, zemdlałem. Po drugie – nie chcę nawet sprawdzać, co służby
bo konia się wstrzymuje, nieomalże u wejścia do sądu, to zna- stamtąd zabrały, bo mi się znowu słabo zrobi. Po trzecie – to
czy, yyy, cyrku, w którym pracuję. Nie chciałem się wyrywać, również tam córce mojej agenci składali niedwuznaczne
bo i tak chodzę w kółko, pomyślałem: co mi szkodzi, spacer- propozycje, a ona nawet się nie zorientowała. Dopiero żona
niak jest spacerniak. Ale potem zrobiło mi się przykro. Bo sta- moja Barbara musiała zwrócić jej uwagę, co jest dwuznaczne,
nęły mi przed oczami wszystkie te momenty, gdy człowiek, to a co nie! Czy Wysoki Sąd wie, że jeden z funkcjonariuszy
znaczy koń, myślał sobie: jeszcze będzie przepięknie, jeszcze chciał jej pomóc w sprzątaniu! Moja córka miałaby sprzątać?!
ci postawią statuetę większą niż Pomnik Konia w Koninie ( jak Miarka się przebrała, ja pójdę z tą sprawą do Strasburga. Świat
to strasznie brzmi!), jeszcze docenią cię ci, którzy chcieli za musi się dowiedzieć, jak reżim traktuje rodzinę Romano!
wora i do jeziora. Jeszcze ci w zębach kostkę cukru przyniosą Bo – umówmy się – to już jest autentyczne zbydlęcenie, żeby
albo suchy chleb dla konia, jak w „Wojnie domowej”. Ech, ile koniowi siana żałować.

| 8 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

WIEŻA BAB

O d niedawna mam nowego towa- Nasz apelu powinniśmy się poczuć wszyscy.
rzysza. Raczej nie powiem, że to Pierwszy test na solidarność to potrak-
mój przyjaciel. Wcześniej go nie towanie wszystkich wokół nieco łagod-
znałam. Pojawił się któregoś dnia o świ- niej: gościa, który wpycha się z drugiego
cie wraz z dźwiękiem pędzącej za oknem Stach pasa, męża, który krzywo spojrzał, żony,
karetki i nie chce sobie pójść. Zagląda mi która wstała lewą nogą, czy bezimien-
w oczy i mówi: „Jestem z tobą i jeszcze nego hejtera, który bluzga na prawo
chwilę zostanę”. To strach. Może, żeby i lewo. Na ulicy czy w sieci nie trzeba się
go oswoić, powinnam zacząć mówić o nim: „Stach”. Wtedy od razu wdawać w pyskówkę, która raczej humoru nam
mogłabym rano się obudzić i zapytać: „Stachu, jesteś nie poprawi, tylko nas samych rozjuszy, niczym czerwona
jeszcze?”. płachta na byka.
Najbardziej boję się o rodzinę, o dzieci, o męża. Chyba Po drugie, warto się rozejrzeć wokół. Może na naszej
nie jestem jedyna. Teraz każdy ma swojego Stacha, który klatce, w domu obok lub na osiedlu mieszka starsza, scho-
jest przy nim. Boimy się, że się zakazimy albo że trafimy rowana osoba, która w tych dniach nie powinna sama ro-
na kwarantannę. Ktoś bardziej się boi, że straci miejsce bić zakupów. Może nie zrujnuje naszego planu dnia, jeśli
pracy. Ktoś, że padnie jego biznes. Jeszcze ktoś inny, komuś w tym pomożemy. A może gdzieś potrzeba
że zachorują najbliżsi. wolontariuszy, którzy pomagają w bardziej zor-
Napięcie w ludziach czuć na każdym kroku. ganizowany sposób? A jeśli sąsiad na kwaran-
Jedni się denerwują, że nie mogą pójść na siłow- tannie nie może wyprowadzić na spacer psa,
nię, innym szkoda basenu, ktoś tęskni za dysko- to może możemy zrobić to za niego, zacho-
teką i wyjściem ze znajomymi, a jeszcze ktoś wując oczywiście wszystkie względy bezpie-
jest zmęczony izolacją, samotnością i zdalną czeństwa. Zresztą i ta akcja ma swoje ramy,
pracą. Ktoś musiał odłożyć wesele, ktoś miał nazywa się „Pies w koronie” i ma na celu
nagły pogrzeb, ktoś nie wyprawił urodzin, pomoc w opiece nad zwierzętami osobom,
a ktoś nie pojechał na wymarzone wakacje. które same tego zrobić nie mogą.
Lekarze, pielęgniarki, ratownicy, cały perso- A może jeśli dawno, z powodu sanitarnego
nel medyczny zmęczony jest nawałem pracy, rygoru, ze strachu o czyjeś zdrowie nie wi-
ekspedientki boją się kichających klientów, dzieliśmy seniora z naszej rodziny i dalej
a ludzie boją się, gdy ktoś podchodzi go zobaczyć nie możemy, to chociaż
zbyt blisko. Humoru raczej nie popra- zadzwońmy pogadać, wysłuchać,
wiają nam krążące wokół karetki na a może podrzućmy mu prezent
sygnale czy oglądane w mediach pod drzwi, mówiąc w ten spo-
obrazki z całego świata rodem sób, że o nim pamiętamy, jest
z filmu katastroficznego, w któ- dla nas ważny i się o niego
rym wcale nie planowaliśmy troszczymy. Nawet jeśli
wystąpić. To wszystko spra- obecnie nie możemy się zo-
wia, że częściej niż wcześ- baczyć. Samotność w tym
niej warczymy na siebie, trudnym czasie na pewno
łatwiej nas zdenerwo-
wielu osobom dała się we
wać, wyprowadzić znaki.
z równowagi, a na- Może w ten sposób,
wspólnymi siłami, uda
wet doprowadzić nam się pokonać pande-
do szału.
„Do czasu aż mię obojętności, znie-
szczepionka nie czulicy, lęku i frustracji.
Bo jestem pewna, że
zostanie wyna- „jeszcze będzie przepięk-
leziona, aż odpo-
nie, jeszcze będzie normal-
wiednie lekarstwo nie”, choć nikt z nas, nawet naj-
nie zostanie wyna-
lezione, proponuję, lepiej wykształceni eksperci, nie
wie w tym momencie, kiedy to
żebyśmy tę jedną naj- może nastąpić.
ważniejszą szczepionkę
– Stachu, jesteś?
wszyscy zastosowali. Tą
szczepionką jest solidarność” – Jestem. Jeszcze tu sobie
– zaapelował premier z mów- posiedzę.
nicy sejmowej. Adresatami tego Dorota Łosiewicz

26.10–1.11.2020 | 9 |

[email protected]

Światowe życie

redaguje Konrad Kołodziejski

P rzewidywane 25 proc. bezrobo- Izrael Fot. Gil Cohen Magen/Shutterstock.com
cia i niepokój właścicieli małych
biznesów. Po wprowadzeniu drugiego Wysoka spodarczą wywołaną pandemią, lecz rów-
lockdownu rząd Beniamina Netanjahu cena nież o ciągnące się za premierem zarzuty
ma potężny problem. W Izraelu frustra- sukcesu korupcyjne i związany z tym niekończący
cja wylewa się na ulice. się kryzys rządowy, który doprowadził do
nawet synagogi i ograniczono działal- tego, że w ciągu półtora roku aż trzykrot-
W ostatnich dniach wyraźnie spada ność lotniska Ben Guriona pod Tel Awi- nie organizowano w Izraelu wybory par-
liczba nowych przypadków COVID-19 wem. Lockdown był równie ostry jak lamentarne i niewykluczone są kolejne.
w Izraelu, choć jeszcze we wrześniu kraj ten w Polsce w marcu tego roku. Było Nic więc dziwnego, że gorące spory po-
ten był w światowej czołówce zakażeń to o tyle dotkliwe, że bezrobocie w Izra- lityczne przenoszą się powoli na ulice.
i zgonów w przeliczeniu na milion elu wzrosło do poziomu nienotowanego W Hajfie zatrzymano niedawno trzech
mieszkańców. Drugi lockdown wpro- od 15 lat. Przed domem premiera Ne- działaczy skrajnej prawicy, którzy mieli
wadzono, gdy liczba przypadków doszła tanjahu pojawiły się niedawno banery atakować antyrządowych demonstran-
do 3,5 tys. dziennie. W dziewięciomilio- z napisem „Rewolucja”. Organizato- tów gazem pieprzowym.
nowym kraju oznaczało to 400 zakażeń rzy protestów, zwoływanych pomimo
na milion mieszkańców. Na przełomie obowiązujących obostrzeń dotyczących Netanjahu broni się przed zarzutami,
września i października liczba ta doszła zgromadzeń, przekonują, że w całym twierdząc, że każdy rząd w obliczu
aż do 700 zarażonych na milion. Jed- kraju zgromadziły one łącznie 260 tys. gwałtownego wzrostu zakażeń zacho-
nak kilka tygodni po wprowadzeniu re- osób. Można zrozumieć, dlaczego Iz- wałby się tak samo. Pytanie tylko, czy
strykcji, krzywa zakażeń znów zaczęła raelczycy wyszli na ulice, jednak ich gdzie indziej wywołałoby to równie
się wypłaszczać, a liczba zakażonych tłumne demonstracje na pewno nie gwałtowne protesty.
spadła o 70 proc. ułatwiają walki z pandemią.
Łukasz Adamski
Cena tego sukcesu była jednak wy- Podczas manifestacji tradycyjnie po-
soka. Od połowy września Izraelczycy jawiły się hasła nawołujące do rezygnacji
mogli się poruszać tylko w promieniu Netanjahu. Chodzi nie tylko o zapaść go-
kilometra (poza wyjątkiem dojazdu do
pracy i „ważnych życiowych aktywno-
ści”). Przestały działać szkoły, sklepy
(poza spożywczymi i aptekami), hotele,
baseny i kluby fitness. Restauracje pro-
wadziły sprzedaż na wynos. Zamknięto

W iele wskazuje na to, że Aleksander Białoruś W udzielanych szeroko wywiadach oskarżył on
Łukaszenka, który zapowiedział nie- Komisję Koordynacyjną i Swiatłanę Cichano-
dawno, że obecna kadencja na stanowisku uską o brak pozytywnego programu politycz-
prezydenta Białorusi będzie jego ostatnią, Opozycja nego i „destrukcyjne podejście” do problemów
kraju. Wezwał też do budowania „odpowie-
rozpoczął właśnie nową rozgrywkę służącą dzialnej opozycji”, której przedstawiciele włą-

na smyczyumocnieniujegowładzy.Chodzio rozpoczęty
proces budowy „koncesjonowanej” opozycji, czą się w prace nad nowelizacją konstytucji.
czemu równolegle towarzyszy rozpoczęcie debaty nad szy- Woskriesieński przyznał, że gotów jest stanąć na czele takiej
kowanymi na listopad propozycjami zmian w konstytucji. nowej formacji opozycyjnej i przedstawił uwolnienie grupy
Po sensacyjnym spotkaniu, jakie Łukaszenka odbył w miń- aresztowanych opozycjonistów z aresztu jako swoją zasługę.
skim więzieniu KGB z grupką aresztowanych przedstawicieli Wydarzenia te zbiegły się z doniesieniami o podróży Mak-
opozycji, władze rozpoczęły stopniowy proces zwalniania sima Bogriecowa, ostatniego będącego na wolności członka
tych, z którymi Baćka rozmawiał przez ponad cztery godziny prezydium Komisji Koordynacyjnej, do Rosji. Przebywał on
na temat – jak informowały oficjalne media – „reformy kon- tam w towarzystwie wyrzuconego z Białorusi Antona Rod-
stytucyjnej”. Areszt opuścili już m.in. członkowie prezydium nienkowa,sekretarzaprasowegoKomisji.ObydwajBiałorusini
KomisjiKoordynacyjnejLiliaUłasawai MaksimZnakorazszef pojechalidoMoskwy,aby–jaksamipowiedzielidziennikarzom
firmyPandaDocDmitrijRabcewicziWitalijSzklarow,rosyjski – porozmawiać z przedstawicielami zbliżonego do władz na
polittechnolog z amerykańskim paszportem, oskarżany przez Kremlu środowiska eksperckiego i wytłumaczyć, że przeciw-
władze o kierowanie kampanią wyborczą trójki opozycyjnych nicyŁukaszenkiniechcązerwaniatradycyjnychwięzizRosją.
kandydatów(Cichanouska,Babaryka,Cepkała),zktórychżaden W białoruskim kryzysie politycznym rozpoczęła się więc
nie mógł uczestniczyć w wyborach prezydenckich 9 sierpnia. nowa faza. Łukaszenka godzi się na istnienie opozycji, ale chce
Z aresztu wyszedł również Jurij Woskriesieński, jeden z lo- jej zapiąć smycz na szyi. Jeśli mu się to uda, wyjdzie z opresji
kalnych koordynatorów sztabu Wiktara Babaryki, który od wzmocniony.
razu stał się bohaterem kontrolowanych przez władze mediów. Marek Budzisz

| 10 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Turecki sojusznik? Ukraina Chile

W trakcie ubiegłotygodniowego wystąpienia w Radzie Najwyższej, bę- Kościół w ogniu
dącego podsumowaniem półtora roku rządów, prezydent Wołody-
myr Zełenski kilkakrotnie ciepło wspominał o Turcji. Mówił o niej przy okazji L ewackie bojówki postanowiły w osob-
tworzonej właśnie przez ukraińską dyplomację Platformy Krymskiej, której liwy sposób uczcić pierwszą rocznicę
celem jest doprowadzenie do oswobodzenia półwyspu, podkreślał zasługi masowych zamieszek w Chile, zwanych
Ankary wspierającej wysiłki Kijowa w osiągnięciu skutecznego zawieszenia „wybuchem społecznym”. W tym celu
broni w Donbasie oraz chwalił kooperację wojskową przy budowie okrętów podpaliły jeden z najstarszych budynków
i dronów. To zresztą niejedyny przejaw współpracy militarnej obu państw. w stolicy – neogotycki kościół Wniebo-
Wcześniej w wywiadzie dla tureckiej agencji informacyjnej Demirören pre- wzięcia Najświętszej Marii Panny. Zdję-
zydent Ukrainy przypomniał, że „duża liczba ukraińskich żołnierzy jest szko- cia ogarniętej płomieniami i walącej się
lona w tureckich ośrodkach wojskowych, zdobywając tam najnowocześniejszą kopuły świątyni obiegły cały świat. Akty-
wiedzę i doświadczenie w pracy z najlepszymi przedstawicielami sił NATO”. wiści splądrowali też i sprofanowali kościół
Zdaniem Zełenskiego „takie podejście okazało się istotne dla uzyskania przez św. Franciszka Borgii w Santiago de Chile.
nasz kraj statusu specjalnego partnera Sojuszu”. Poza tym obrabowali kilka sklepów, w tym
jeden supermarket, a także ranili 18 osób.
Nic więc dziwnego, że ranga współpracy z Turcją została porównana przez
Zełenskiego do pomocy udzielanej Ukrainie przez Stany Zjednoczone i do nie- W sumie jubileusz zobowiązywał, ponie-
dawno podpisanego porozumienia z Wielką Brytanią przewidującego budowę waż w ten sposób upamiętniano grabieże
dwóch czarnomorskich baz wojskowych. i napaści sprzed roku. Od tamtego czasu le-
waccy aktywiści poważnie zniszczyli w ca-
W tym kontekście deklaracje tureckiego prezydenta Recepa Erdoğana, łym kraju ok. 60 świątyń chrześcijańskich,
który w trakcie wizyty Zełenskiego potwierdził poparcie dla ukraińskich głównie katolickich i ewangelickich. Or-
aspiracji wejścia do NATO i podkreślił, że Ankara nigdy nie pogodzi się z anek- ganizacja Pomoc Kościołowi w Potrzebie
sją Krymu oraz separatystycznymi tworami na wschodzie Ukrainy, brzmią, zaklasyfikowała te akty jako „przestępstwa
w opinii niektórych komentatorów jak zapowiedź otwarcia przez Turcję no- z nienawiści”.
wego pola rywalizacji z Rosją. Komentując przystąpienie Turcji do Platformy
Krymskiej, prezydent Zełenski powiedział, że liczy „na poważną rolę Turcji Ubiegłoroczne zamieszki zaczęły się nie-
w tej sprawie. W końcu czy można coś rozwiązać bez Turcji w naszym regio- winnie – od protestów przeciw podwyżce
nie? Oczywiście, że nie”. cen biletów za metro o 30 pesos (4 centy
USA), by z czasem pociągnąć za sobą 26
Wtrakciewizytyukraińskiegoprezydentaw Ankarzezapowiedzianoteżwiele ofiar śmiertelnych, 5 tys. rannych i 28 tys.
nowych formuł dialogu, w tym tzw. kwadrygę, czyli spotkania ministrów obrony aresztowanych. Z doniesień dochodzących
i spraw zagranicznych. Ukraiński minister spraw zagranicznych Dmytro Kuleba z Chile wynika, że lewaccy bojówkarze
napisał, że format ten jest „fundamentem czegoś więcej niż wielkie partnerstwo wspomagani są finansowo przez między-
strategiczne”, podkreślając jednocześnie, że Ukraina z żadnym z państw regionu narodowe organizacje pozarządowe pro-
mujące idee społeczeństwa otwartego.
nie uruchomiła dotąd takiego mechanizmu konsultacyj-
nego. Zdaniem niektórych ukraińskich komentatorów To symptomatyczne, że wrogiem nr 1
może to świadczyć o tym, że Kijów w swoim dążeniu jest dla nich chrześcijaństwo. Mówią, że są
do ściślejszej integracji ze struk- przeciw kapitalizmowi i globalizmowi, ale
turami NATO postawił na nie niszczą fabryk ani siedzib korporacji,
współpracę z Turcją, która lecz kościoły. Piętnują wyzysk, lecz ata-
jako jedyne państwo w regio- kują katolickie ośrodki niosące pomoc na-
nie jest w stanie rzucić realne juboższym. Wciąż powtarzają deklaracje
o miłości i tolerancji, jednak posługują się
wyzwanie Rosji. gwałtem i przemocą. Ich antyreligijna fu-
Marek Budzisz ria wiele mówi o rzeczywistych motywach
kryjących się za wzniosłymi hasłami. Po-
kazuje zarazem, że mówienie o toczącej Fot. Siarhei Liudkevich/Shutterstock.com
się na świecie wojnie kulturowej nie jest
publicystyczną przesadą. Chile jest obec-
nie miejscem, gdzie przebiega jeden z naj-
bardziej zaciekłych frontów tej wojny. Od
wyników tego starcia będzie w najbliż-
szych latach wiele zależało w Ameryce
Południowej.

Goran Andrijanić

26.10–1.11.2020 | 11 |

[email protected]

Na początek  | Felietony |

I śmieszno, i straszno

Migawki tygodnia

M anifestanci w Paryżu nieśli transparent „To strem edukacji w latach 2006–2007.
my jesteśmy Francją”. Dobrze, że zdołali sobie Powołanie Przemysława Czarnka na
przypomnieć. ministra edukacji i szkolnictwa wyż-
Ambasadorowie niemiecki i amerykański naradzali się szego to upiorny pomysł – ogłosiła
w sprawie wolności mediów w Polsce. Dystrybucja wolno- upiorna posłanka Scheuring-Wielgus,
ści w obecnej cywilizacji odbywa się drogą medialną. Ci, co z wykształcenia szalejąca histeryczka.
nadają, są wolni, ci, co słuchają, są zniewoleni. Przy czym Ofiara edukacji III RP.
niewolnicy muszą płacić kolonizatorom za kłamstwa, których Zmiana nazwy klubu fitness, do któ-
słuchają. rego nie wolno wchodzić, na Kościół
Zdrowego Ciała, w którym można by-
Pewien wyznawca teorii spiskowych uważa, że antycovi- wać, powinna zostać odnotowana jako Jan
dowe demonstracje to nie jest walka o wolność, lecz dywersja przykład popieranej przez rząd inno- Pietrzak
wrogów, którzy życzą sobie, by jak najwięcej ludzi zmarło.
Producenci trumien? wacyjności i kreatywności.
Hołownia powiedział: „Jedziemy
Mamusia prezydentki Gdańska mówi: „Teraz jest gorzej z Kaczyńskim na ścianę. Giertychowi zabrał zdrowie”. Po-
niż za komuny”. Córeczka Dulkiewicz natomiast tęskni za wstaje pytanie: kto Hołowni zabrał rozum?
III Rzeszą. Ustalcie panie, kogo obstawiacie: Hitlera czy Sta- „Szpital na Stadionie Narodowym to element paniki”
lina, bo młodzież gdańska waha się, co zakładać: Hitlerjugend – oświadczył Schetyna, element paranoi.
czy Komsomoł? Opozycyjne partie, które blokują wszystko, co rząd czyni,

Jedni uważają, że mec. Giertych w pewnym momencie walcząc z epidemią, powinny pamiętać, że ich elektorat też
rozpoczął „symulowanie braku świadomości”. Inni przypo- choruje, a nawet wymiera.
minają, że wcześniej symulował świadomość, będąc mini-

Miły finał tarapatów

Z Martą Karwowską, reżyserem filmowym, rozmawia Jolanta Gajda-Zadworna

Po raz kolejny, ale w bardzo pozytywny sposób, wpadła „Czarny młyn” w reżyserii Mariusza Paleja – przyp. Fot. Hubert Komerski
pani w tarapaty? red.]. Znaczy to, że publiczność, której chcę coś opo-
wiedzieć, docenia i przekaz, i efekt.
Marta Karwowska: Przyznaję, zdarzyło się to po- Rodzicielskie gremia donoszą, że na filmie
wtórnie. Miałyśmy z producentką Agnieszką Dzie- nie nudzą się też dorośli, zafascynowani m.in.
dzic poczucie, że przygody Julki i Olka nie są jeszcze świetnymi lokalizacjami.
zamknięte. Powstała kontynuacja. Niestety „Tara- Dochodzą do nas miłe głosy, że druga część to
paty 2” trafiły do kin w niezbyt fortunnych czasach, faktycznie kino familijne. I zdarza się na nim
trochę więc jesteśmy w tarapatach. wzruszyć dorosłym.
Niezłe „Tarapaty”… Nagradzane za gra- Podobno „Tarapaty 2” trafiły nie tylko
nicą? na duży ekran?
To bardzo sympatyczne. Doceniono nas Powstała książka „Klątwa Lucyny, czyli
na ważnym Międzynarodowym Festi- Tarapaty 2”, którą napisała Kasia Rygiel
walu Filmów dla Dzieci i Młodzieży na podstawie mojego scenariusza. Tro-
Schlingel w Niemczech. Jestem chę więcej się w niej dzieje niż w filmie
niezwykle dumna, bo European i więcej można się dowiedzieć o boha-
Children’s Film Prize przyznało terach. Mamy też audiobook. Czyta
nam najważniejsze, dziecięce jury go „Szef ” z pierwszej części „Tarapa-
[na tym samym festiwalu Nagrodę tów”, czyli Piotr Głowacki.
Jury Młodzieżowego otrzymał, bę-
dący jeszcze przed kinową premierą,

| 12 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Bronisław Wildstein

Filemon, Baucis
i nowoczesność

„F aust” Goethego uważany jest powszechnie za Skoro jednak to szatan jest motorem tragedii Goethego, Fot. Andrzej Wiktor
tragedię nowoczesności, a jego bohater – za mo- mechanizmem, który wprawia w ruch nasz świat i poczynania
delowego reprezentanta naszej epoki. Niezaspo- człowieka, nic dziwnego więc, że bezkrytycznie afirmując
kojony uczony odrzuca każdy zastany porządek, poszukując swoją obecną kondycję, człowiek ów musiał się z diabłem
coraz nowszych wyzwań i spełnień, które nigdy nie potrafią zaprzyjaźnić, a w każdym razie polubić go jako swoją inte-
sprostać jego oczekiwaniom. Kiedy ostatecznie akceptuje gralną część. Demon, uosobienie zimnej inteligencji, a więc
rzeczywistość i swoją w niej rolę, deklarując: „Trwaj chwilo, i manipulacji, nie ma z tym problemów, gdyż pozbawiony jest
chwilo jesteś piękna”, okazuje się, że pada ofiarą diabel- uczuć, a więc i ludzkich lojalności i, jak wskazuje Goethe,
skiego oszustwa. To, co bierze za kierowane przez siebie realizuje wyłącznie swój plan zła.
dobroczynne przedsięwzięcie osuszania chorobotwórczych
bagien, jest realnie kopaniem mu grobu przez duchy pod Nowoczesny człowiek, Faust, podbija i podporządkowuje
wodzą szatana, który w ten sposób, podstępem, wydobywa sobie świat. Na dzikim wybrzeżu, które otrzymał jako lenno,
wyznanie pozwalające mu zawładnąć duszą Fausta. Na to, zbudował wspaniały pałac i port, dzięki któremu i pomocy
że ostatecznie tak się nie dzieje, obaj zainteresowani nie szatana mnoży swoją potęgę. Zysk i władza splatają się w jedno
mają żadnego wpływu. i usprawiedliwiają wszelkie działania do nich prowadzące.
Jak głosi Mefistofeles: „Morze wolne i duch wolny –/ nie ma
Mefistofeles, chcąc zdobyć duszę człowieka, staje się jego czasu na myślenie!”.
alter ego. Prowadzi ofiarę przez krainy i epoki, zwodząc ko-
lejnymi pragnieniami, aby spełniając je, wywołać u Fausta W poczuciu zwycięstwa Faustowi przeszkadza jednak
poczucie szczęścia, co jest równoznaczne z ostatecznym para staruszków, Filemon i Baucis, którzy nie chcą sprzedać
potępieniem jego duszy. Do ostatniego jednak momentu, mu usytuowanego w środku jego posiadłości kawałka ziemi
który nieświadomy i ślepy, również dosłownie, Faust chciałby z lipami, chałupy i kapliczki. Zwłaszcza dzwon tej ostatniej
zatrzymać, a który okazuje się jego śmiercią, diabłu nie udaje wprawia go w gniew: „Para nie moich drzew się zdarzy,/ A już
się tego osiągnąć. A jednak to on kieruje działaniami bohatera nie mogę światem władać!”, nie może sycić się „Ludzkiego
Goethego i zatruwa jego duszę. Nawet w akcie tak, wydawa- świata arcydziełem”.
łoby się, podniosłym jak owo (fikcyjne) osuszanie bagien,
Faust wzywa Mefistofelesa, aby stosował wszelkie środki dla Wyobraźmy sobie wspaniałą nowoczesną budowlę, z którą
eksploatacji pracowników, mówi o przemocy, oszustwie czy sąsiaduje stara chałupa, a dzwon połączonej z nią kapliczki
rozpijaniu ich. zakłóca obrady zarządu korporacji. Współczujemy z dy-
skomfortem oraz irytacją Fausta. Rozumiemy, że wysyła on
Już od momentu pojawienia się na scenie Faust jest po- swojego plenipotenta, Mefistofelesa, aby wreszcie przeniósł
stacią dwuznaczną, prowadzoną głównie przez pychę, która opornych tubylców na inne, przecież lepsze dla nich miej-
radykalnie przekracza jego realne możliwości – przyzwany sce. Pech, że w trakcie awantury, która się wywiązała, starcy
przez niego Duch Ziemi ośmiesza go i kompromituje, a pod- i stający w ich obronie gość, którego kiedyś uratowali, giną,
szepty szatana powodują, że coraz dalej brnie w grzechu. a chata i kapliczka płoną. Faust ma wyrzuty sumienia, ale
przecież nigdy nie nakazywał swojemu wysłannikowi tak ra-
Mefistofeles reprezentuje tradycyjną diabelskość, czyli zło dykalnego działania. Na miejscu chałupy postawiona zostanie
wcielone, które objawia się przez ciągłe przeczenie, a więc potrzebna przecież strażnica morska. Szkoda tych, którzy
nicość stanowiącą rewers naszego świata. Okazało się jednak, zginęli, ale ostatecznie stanie się dużo dobrego. Postęp wy-
że w nowoczesnej kulturze dramat Goethego stał się punktem maga ofiar. Przy budowlach Fausta zginęło wielu, czy jednak
zwrotnym w procesie zła oswajania. Szybko demon stał się ostatecznie nie przyniosło to więcej korzyści?
bohaterem pozytywnym. Takim jest Woland (inne imię Me-
fistofelesa) w „Mistrzu i Małgorzacie” Michaiła Bułhakowa, Tak toczy się świat.
sprawnie napisanej popularnej powieści, którą w powszech- Cóż jednak z tym Mefistofelesem?
nej recepcji, wbrew jej realnej wartości, wywindowano do roli
arcydzieła. Nie miejsce tu, aby się nią zajmować, ale akurat 26.10–1.11.2020 | 13 |
demon przypomina w niej figury wytwornych arystokratów
z klasyki melodramatu.

[email protected]

na początek  | Fot. Andrzej Wiktor, Shutterstock Walizka

| 14 | 26.10–1.11.2020 Małgorzaty
Tomaszewskiej
[email protected]
prezenterki telewizyjnej, dziennikarki

P odróże prywatne mają dla mnie szczególny wymiar,
ponieważ najczęściej wyruszam do mojej mamy, która
mieszka za granicą. Wyjazdy kojarzą mi się więc z mamą,
rodziną, wspólnie spędzonym czasem. Podróżuję również za-
wodowo i to też bardzo lubię, ponieważ kocham swoją pracę.
W tym przypadku często wyjeżdżamy z ekipą realizującą dany
projekt i jest to prawdziwa przygoda, a czasem okazja do tego,
by nieco lepiej poznać ludzi, z którymi pracuje się na co dzień.

OPASKA NA OCZY
Bardzo lubię spać podczas lotu lub jazdy
samochodem. W tym drugim przypadku
oczywiście jako pasażer. Pod opaskę zakładam
relaksujące płatki na oczy i zasypiam.
PODUSZKA
Bardzo często po realizacji jednego materiału w nocy
zmieniamy lokalizację, żeby przygotować program.
Podczas jazdy samochodem po prostu muszę się
wyspać, a poduszka daje mi ten niezbędny komfort.

BUTY
Szpilki zawsze warto mieć, bo nawet podróżnej
stylizacji potrafią nadać elegancki wieczorowy
charakter. Beżowe pasują do wszystkiego.
TABLET
Tablet to nie tylko narzędzie pracy, na którym
zapisuję scenariusze do moich programów
i koncertów. To także możliwość czytania
książek. Jedną mogę przeczytać w ciągu dwóch
dni, po czym zaciągam z sieci kolejną.

KARBOWNICA DO WŁOSÓW
To urządzenie o tajemniczo brzmiącej nazwie
robi to, czego kobieta potrzebuje najbardziej,
czyli podnosi włosy u nasady, nadając fryzurze
większą objętość.
SUCHY SZAMPON
Ratuje życie, gdy nie ma dostępu do bieżącej wody, a za
chwilę trzeba wyjść na scenę. Suchy szampon dodatkowo
nadaje efekt świeżości szybko zrobionej stylizacji.

ORZECHY
Są dla mnie bardzo ważne, ponieważ gdy nie
mam czasu na normalny posiłek, wystarczy ich
garść, żeby na jakiś czas zabić głód. Są tłuste
z dobrą podażą energetyczną i z pewnością
zdrowsze od fast foodów.

Prawda nigdy nie leży pośrodku

Dwa razy spirytus

T a „społeczna akcja” naro-
dziła się gdzieś w men-
talnych okolicach gazety
innej niż wszystkie. Ostatnio prowa-
dzona jest pod hasłem „Łatwiej jest
zamknąć Giertycha niż kościoły”.
Ale już w marcu jeden z sędziów
najsilniej związanych z opozycją

napisał, iż „z konstytucji wynika,
że [w czasach epidemii] odpo-
SZCZOTKA ELEKTRYCZNA wiednie organy państwa nie tylko Dominik
Szczotka z ruchomą końcówką pomaga mi mogą, ale wręcz mają obowiązek Zdort
samodzielnie bez pomocy fryzjera ułożyć włosy.
W dzisiejszych czasach, gdy zapobiegawczo lepiej zakazać wiernym uczestniczenia
ograniczać kontakty z innymi ludźmi, takie w nabożeństwach”.
urządzenie jest bardzo pomocne. A obecnie niemal codziennie we wspomnianej gaze-
TORBA NA KOSMETYKI cie pojawiają się ironiczne uwagi typu: „Basen i sztanga
Jej dużą zaletą jest opcja wieszania, co ułatwia jeszcze żadnego Polaka nie zbawiły i na ołtarze nikogo nie
dostęp do kosmetyków. Tam trzymam m.in. wyniosły, a Pan Bóg owszem, zbawia i wynosi, główne jego
samoopalacz do nóg. W lecie, gdy są odsłonięte, zajęcie przecież, od rozmodlonych Polaków nie może się
jest niezbędny, ponieważ kamera nie lubi wprost opędzić”.
mieniących się światłem rajstop. Dodatkowo Sugestia, że religijne przybytki świecą pustkami owo-
używam podkładu do rąk i ramion, co cuje zresztą dość zabawnym brakiem konsekwencji:
wyrównuje koloryt. no bo skoro tak jest, to po co zamykać kościoły? Gdyby
wierni rzeczywiście nie chcieli odwiedzać świątyń, to za-
ODSŁUCH razić się tam byłoby raczej trudno. A na pewno trudniej
Jest mi bardzo potrzebny, ponieważ to moje niż w sklepie.
połączenie z główną bazą dowodzenia. To Kolejna odsłona tej samej akcji to próba wymuszenia
ze słuchawki dowiaduję się od wydawcy lub zamknięcia cmentarzy na Wszystkich Świętych. Znany
realizatora, czy mam dłużej mówić, czy nagle nie lekarz wezwał: „1 listopada zamknąć cmentarze. Trzeba
ma danego gościa. Jest ona dla mnie szczególna, zrobić wszystko, aby to święto nie odbyło się w tym roku
ponieważ jest odlewem do mojego ucha. w takiej formie jak dotychczas”. Znany publicysta dorzu-
BŁYSZCZYKI
Mam ich miliony i używam non stop. cił: „Jeśli rząd nie zakaże wstępu na cmentarze w dniach
Często gubię je w czeluściach różnych 31 października–2 listopada, będzie miał na sumieniu
toreb, po czym niespodziewanie grzech zaniechania, zbrodnię może nie przeciw ludzko-
odnajduję. Część z nich należy do mojej ści, ale na pewno przeciw ludności”.
makijażystki Magdy. Na sąsiednich stronach gazety pojawiły się postulaty
przywrócenia basenów i siłowni. To nawet śmieszne, że
RODZINNE ZDJĘCIA równocześnie żąda się otwarcia siłowni i zamknięcia cmen-
Niedawno rozpoczęliśmy taką tradycję, że tarzy. Symbolicznie pokazuje, gdzie duchowe centrum
co roku ja, Mama i moje dziecko będziemy świata widzą obecnie niektórzy przedstawiciele elit.
robić sobie wspólne zdjęcie w fotobudce. Zawsze mi się wydawało, że – choć to ludzie często nie-
Zbierając je, będziemy obserwować, jak wierzący – to równocześnie wychowani w Polsce, mający
zmienia się Syn, no i my:)
polskie korzenie, dziadków i babki, którzy mieszkali nad
Wysłuchał i spisał: Michał Korsun Wisłą i nawet jeśli wartości tutejszych nie pielęgnowali, to
przynajmniej je znali i rozumieli. A dziś ich wnukowie nie
[email protected] potrafią pojąć, że ktoś inny może wiarę, modlitwę i tradycję
uważać choćby za równie ważne co medycyna i maseczka.
To już są dwie oddzielne cywilizacje mówiące różnymi
językami. Łączy je tylko spirytus. Dla jednych jest ten z od-
każaczy, 65-procentowy. Dla drugich Spiritus Sanctus,
100-procentowy.
Autor jest szefem portalu tygodnik.tvp.pl

26.10–1.11.2020 | 15 |

Na początek  | Felietony |

Ogniem na wprost

I gdzie tu
praworządność?

P odstarzały DJ (ten co puszcza na starość wady (o ile się z nimi nie walczy) a za nim truchtem policja. Jak w niemym Fot. Andrzej Wiktor
muzykę) z byłej radiowej Trójki pogarszają się i mogą się przerodzić nawet filmie z Charliem Chaplinem. Ludzie!
Wojciech Mann porozmawiał w różne obsesje. W przypadku JKM mie- Co tu się wyprawia? Gość ma zarzuty,
sobie z czołowym propagandystą opo- libyśmy do czynienia z jakimś rodzajem niedawno opuścił areszt i bryka mając
zycyjnej żurnalistyki Tomaszem Lisem. paranoi o podłożu socjalistycznym, która w nosie prawo. Klasyczny przypadek
I jak na obu przystało, nie zawiedli od- powoliprzyćmiewawszystko,zezdrowym recydywy, a funkcjonariusze, zamiast
biorców. Najpierw Lis zapytał Manna rozsądkiem włącznie. Z drugiej strony go zatrzymać i znów postawić przed
o jego wypowiedź, w której zarzucił rzą- szkoda, że prawicowe idee reprezento- prokuratorem, a potem sądem, bawią
dowi, że „dokonuje zemsty na narodzie”. wane są przez polityków, którzy co i raz się w kotka i myszkę na środku głównej
No to ten drugi odpowiedział: „My jeste- swoimi wypowiedziami i zachowaniem arterii komunikacyjnej stolicy. Powoli
śmy,naprawdę,z dnianadzieńspychani kompromitują się, szkodząc sprawie. zaczynam się przychylać do zdania Ko-
na jakieś marginesy. Ludzie się wstydzą misji Europejskiej, że z praworządnością
tego, że mają polskie obywatelstwo – ja M ichał Szutowicz, czyli facet w Polsce coś może być nie tak.
mówię o ludziach rozumnych i takich, o ksywie Margot, zwany
którzy kawałek świata widzieli”. Wynika przez liberalno-lewicowe W WielkiejBrytaniigenderyzm
z tego, że tylko człowiek głupawy może media kobietą, znów próbował z „towa- maszeruje równym krokiem
być zadowolony z tego, że czuje się Po- rzystwem” spod znaku LGBT zaatako- ku ostatecznej przebudowie
lakiem, a elita to ci, którzy „widzieli ka- wać furgonetkę fundacji Pro – Prawo do społeczeństwa. Właśnie wprowadzono
wałek świata”. Mann na własną prośbę Życia. Tylko dzięki stoickiej, ale zdecy- nowe zmiany legislacyjne. Kluczową jest
zrezygnował z dobrze płatnej pracy dowanej postawie ochroniarza z Marszu brak możliwości wycofania dziecka z zajęć
w państwowym radiu. Ubzdurał sobie, Niepodległości nie doszło do dewastacji tzw. edukacji seksualnej. Druga zmiana to
że w ten sposób doprowadzi do upadku pojazdu. Zajście miało miejsce w cen- nacisk na obecność w nauczaniu kwestii
pisowski reżim, pójdzie na swoje i będzie trum Warszawy przy pl. Konstytucji. LGBT. Wytyczne dotyczące wprowa-
mu lepiej. Widać coś musiało pójść nie Oglądając relację filmową z tego wyda- dzenia nowej wersji programu „Sex and
tak, skoro nadal jęczy i narzeka. Och! rzenia, uderza bezkarność i chamstwo relationship education” mówią o tym, że
Przepraszam! Elity III RP nie jęczą, elity tęczowych aktywistów. Zanim przy- „wszyscy uczniowie powinni otrzymać
kontestują rzeczywistość. jechała policja, mężczyzna blokujący instruktaż dotyczący związków LGBT
swoim ciałem dojście do samochodu podczas lat nauki szkolnej”. Powszechne
P rezes partii KORWiN i poseł przez dobre kilka minut musiał wysłu- wdrożenie nowego programu seksedu-
Konfederacji Janusz Korwin- chiwać wulgarnych słów pod swoim kacji zabezpiecza OFSTED, czyli urząd
-Mikke postanowił oficjalnie adresem wypowiadanych przez jednego kontrolujący działalność szkół. W następ-
zaapelować do wojska, by obaliło rząd: z napastników. Obok stał Margot, cza- nym etapie planowany jest atak na szkoły
„Ja mogę tylko zaapelować do wojska, by sem dorzucając kilka słów, a w pewnym katolickie czy prowadzone przez spo-
całą tę bandę zapakowało, jak to był zro- momencie nie omieszkując poszarpać łeczność muzułmańską, które powinny
bił w Chile śp. gen. August Pinochet, do chłopaka broniącego dostępu do furgo- stracić możliwość prowadzenia edukacji
»internatu« – i przywróciło Normalność; netki pro-liferów. Po interwencji policji z poszanowaniem zasad swojej wiary.
nie w imię Większości Obywateli, lecz (wyjątkowo delikatnej) Szutowicz rzucił „Stary Doktor”, czyli Janusz Korczak, wy-
w imię Zdrowego Rozsądku”. Dlaczego? się biegiem, by na pobliskich pasach po- bitny wychowawca i badacz świata dzieci,
Bo państwo PiS zastępuje jeden socjalizm nownie zablokować drogę busowi. I znów kiedyś stwierdził: „Najmniejsi z nas są za-
drugim socjalizmem, a politycy partii policja mocuje się z nim, odciągając go na wsze męczennikami obawy o ich rzekomą
rządzącej siedzą „w zaklętym Kredowym krawężnik. Samochód rusza, a Margot pomyślność; najcięższe krzywdy mają w tej
Kole, w którym to państwo ma być odpo- w jakby opętańczym szale goni dalej obawie swe źródło”.
wiedzialne za zdrowie ludzi”. Mówią, że środkiem Marszałkowskiej furgonetkę,
Andrzej Rafał Potocki

| 16 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Odzyskane dzieła sztuki

W czasie II wojny światowej Polska utra- bowanych w czasie II wojny światowej, a w toku jest
ciła około pół miliona dzieł sztuki. obecnie ponad 80 postępowań restytucyjnych na
Grabież polskich dóbr kultury była całym świecie. Dla porównania w okresie od 2011 r.
zaplanowana i zorganizowana. do końca pierwszego półrocza 2016 r. powróciło do
Początkowo konfiskata była dokonywana przez kraju 75 zabytków.
specjalnie utworzone w tym celu organy niemieckie Odzyskane dzieła można obejrzeć na stronie in-
działające na podstawie narzuconych przez oku- ternetowej resortu kultury, a historię niektórych
panta przepisów prawnych. Niemieccy żołnierze z nich poznać na Instagramie pod hasztagiem #po-
dopuszczalisięrównieżkradzieży,którew ostatnim znajdziełaodzyskane. To m.in. „Przy fortepianie”
okresie okupacji były dokonywane na szeroką skalę. Jacka Malczewskiego, „Wnętrze Katedry w Medio-
Przed zakończeniem wojny i po wyzwoleniu przez Marta lanie” Marcina Zaleskiego, „Widok Kapitolu” Ber-
Armię Czerwoną masowy wywóz polskich dóbr Kaczyńska- narda Belotta. Szczególnie interesująca i ukazująca
kultury został przejęty przez tzw. trofiejne brygady, -Zielińska złożoność naszych dziejów jest historia ostatnio

czyli radzieckie jednostki administracji wojennej, przekazanej Muzeum Narodowemu w Warszawie
oraz przez żołnierzy radzieckich. III Rzesza i ZSRR akwareli Stanisława Masłowskiego zatytułowanej
pozbawiły nas dzieł kultury i sztuki należących zarówno do „Gryka”. Obraz z okresu dwudziestolecia zaginął dwukrotnie.
państwa, jak i pozostających w prywatnych zbiorach. W czasie II wojny światowej został wywieziony do niemie-
Tworzenie spisu strat dzieł sztuki doznanych przez Polskę ckiej składnicy, by następnie, w 1946 r., po odzyskaniu przez
rozpoczęto we wrześniu 1939 r. W 1944 r. specjaliści zaan- Muzeum Narodowe w Warszawie, zostać wypożyczonym
gażowani w struktury Państwa Podziemnego sporządzili na siedem dni Towarzystwu Przyjaźni Polsko-Radzieckiej
wykazy dokumentujące straty państwowe i prywatne, które i powrócić w prawowite ręce po 74 latach…
zostały przekazane Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na
uchodźstwie. Na podstawie zgromadzonych danych w 1944 r.
w Londynie ukazała się wydana przez prof. Karola Estrei- REKLAMA

chera publikacja „Cultural Losses of Poland”. Stratami i szko-
dami RP w latach 1939–1945 zajmowało się także Biuro Od-
szkodowań Wojennych przy Prezydium Rady Ministrów,
jednak sporządzone przez wskazany podmiot sprawozdanie
nie uwzględniało grabieży ani zniszczeń dokonanych przez
Armię Czerwoną. Ze wspomnianego wykazu wynika, że
w czasie okupacji z polskich zbiorów zniknęło ok. 2,8 tys.
obrazów znanych europejskich szkół malarskich, 11 tys. obra-
zów autorstwa malarzy polskich, 1,4 tys. wartościowych rzeźb,
15 mln książek z różnych okresów, 75 tys. rękopisów, 22 tys.
starodruków, 25 tys. map zabytkowych, 300 tys. grafik, 50 tys.
rękopisów muzealnych, 22 mln woluminów należących do
bibliotek oraz wiele innych cennych eksponatów, np. dzwony
kościelne, w liczbie 5 tys. Dewastacji uległo 25 muzeów, RADIO WAWA

35 teatrów, 665 kin, 323 domów ludowych.
Po 1989 r. przez wiele lat sprawa restytucji dóbr kultury
pozostawała nieuporządkowana. Przez ponad 70 lat nie stwo-
rzono procedur, które umożliwiłyby skatalogowanie utraco-
nych dóbr kultury i ich skuteczne odzyskiwanie. Brakowało
specjalnych przepisów prawnych i wielokrotnie odzyskanie
zrabowanych dzieł okazywało się w praktyce niemożliwe,
bo ich współcześni właściciele mogli skutecznie powoły-
wać się na dobrą wiarę. Dopiero w 2017 r. uchwalono ustawę
o restytucji dóbr kultury, która stanowi pierwszy w historii
niepodległej RP instrument prawny służący zarówno odzy-
skiwaniu zrabowanych dzieł, jak i zapobieganiu ich utracie
współcześnie. Przepisy są skuteczne – w ciągu ostatnich 44/0920/F
czterech lat do Polski powróciło ponad 500 obiektów zra-

26.10–1.11.2020 | 17 |

[email protected]

Na początek  | felietony |

Rzeczy pospolite

Serce Kościuszki

M inęło 150 lat od utworzenia Muzeum Polskiego o pozyskanie urny z sercem Naczelnika.
w Rapperswilu. Ze słynną placówką wiążą się losy Szczególnie że zbliżała się setna rocz-
serca Tadeusza Kościuszki – które niczym „wieczny nica insurekcji. Aby wszystko dobrze się
tułacz”, „bezustanny pielgrzym” niosło za sobą tyle ważnych dla skończyło, trzeba było jeszcze zaangażo-
nas treści. Październik był zresztą w „kalendarzu patriotycz- wania… Giuseppe Verdiego oraz Arriga
nym” Polaka w dużej mierze kościuszkowski – w kolejne rocz- Boito. Verdi nawet napisał w liście do Tomasz
nice śmierci Naczelnika, czyli 15 października, organizowano rodziny książęcej, iż trzeba, aby „dro- Łysiak
msze św. za jego duszę, odbywały się patriotyczne manifestacje.
W dobie przed powstaniem styczniowym Moskale wprowadzili gocenne relikwie Kościuszki spoczęły
przez to stan wojenny. w niszy narodowej”. Ostatecznie serce trafiło do Rapperswilu
w 1895 r. 26 października roku 1927 r. wróciło do ojczyzny ze
Gdy Naczelnik zmarł w Solurze w roku 1817, jego serce włożono Szwajcarii. Ale dalej trwała swoista „pielgrzymka” narodowego
do specjalnego pojemnika z płynem konserwującym. Relikwią skarbu – z Zamku Królewskiego serce trafiło do podziemi kate-
zaopiekowała się Emilia Zeltner, młoda córka właściciela domu,
w którym Kościuszko mieszkał do śmierci. Gdy wyszła za mąż (za dry św. Jana we wrześniu 1939 r. Znaleziono je pośród ruin, po
mediolańskiego księcia Morosiniego), tę jedną z najcenniejszych powstaniu warszawskim. Po wojnie najpierw złożono je u karme-
polskich pamiątek zabrała z sobą do Italii. I tak serce Naczelnika litów, potem w Muzeum Narodowym i w Pałacu na Wyspie w Ła-
znalazło się w Varese, pod Mediolanem. Morosini przenieśli się zienkach. Ostatecznie wróciło do kaplicy na Zamku Królewskim.
potem do Vezzi pod Lugano, zabierając i „Kościuszkę” z sobą – jego Ta jego droga – chociaż tu w wielkim skrócie przedsta-
serce zostało złożone w rodzinnym mauzoleum rodu księcia. wiona – ma w sobie coś pięknie symbolicznego. Bo jest jak
wędrówka wielu pokoleń Polaków, którzy przez pamięć daw-
Tymczasem w 1870 r. powstało, dzięki wysiłkom hr. Włady- nej świetności, marzyli o wolnej Polsce. I dla niej działali, nie
sława Platera, muzeum w Rapperswilu, które zaczęło starania schodząc ze szlaku.

Kiepscy na rozumie

N o, to pogadali sobie: „Ludzie się wstydzą języka obcego (rosyjski, niemiecki czy angielski)
tego, że mają polskie obywatelstwo – ja na tyle, aby dowieść zagranicy, że byliby dla niej
mówię o ludziach rozumnych i takich, któ- wartością dodaną, i osiąść gdzieś tam na stałe. No
rzy kawałek świata widzieli” – stwierdził Wojciech tak, do Rosji jakoś francowato by było teraz jechać,
Mann w rozmowie z Tomaszem Lisem. Z tym, który
bo ten Putin…, chociaż za jej „wiodącej roli” w Pol-
już wcześniej ocenił, że „ludzie nie są tak głupi, sce było niektórym całkiem nieźle – „к сожалею,
jak nam się wydaje, są dużo głupsi”. Z tym Lisem, что не вернется”, niestety… Do Niemiec? Też raczej
który za czasów bezrozumnego premiera Jana nie, bo szprechać również trzeba umieć, żeby móc
Olszewskiego błagał płaczliwie „yntelygentnego” robić choćby na budowie czy u bauera, poza tym to
Lecha Wałęsę: „Panie prezydencie, niech pan nas
ratuje…!”, żeby nie dopuścił do rozliczania komu- Piotr przecież nie robota dla rozumnej elity, no i już nie-
szych zbrodni na polskim narodzie i całej reżimowej Cywiński miecki noblista Thomas Mann ostrzegał: „Wiem, że
emigrant niewiele w Niemczech znaczy”. Angielski
kamaryli. Wałęsa uratował, rozpędził rząd w kibi- można opanować jako tako, ale też trzeba by zacząć
nimater i na jakiś czas można było dalej cieszyć się od pucybuta lub na zmywaku…
z lekkości bytu. No, ale tym Polokom durakom, tym kiepskim Męczą się więc biedaki na tym naszym łez padole, z nami,
na rozumie, zachciało się prawa i sprawiedliwości i ci, co to Polakami kretynami, i cierpią, i wstydzą się, i tęsknią, jeśli
„kawałek świata widzieli”, muszą się teraz wstydzić. Jak Je- nie za PRL, gdy mogli rej wodzić i śpiewać: „La-la-la-la,
rzy Stuhr, który zwierzył się pani z Wirtualnej Polski: „Jak la-la-la-la…”, to chociaż za „państwem z dykty”, w skrócie
się mnie pani pyta, jak się czuję jako Polak za granicą, to po- „chdikk”, rządzonym przez tych nielicznych rozumnych. A te-
wolutku już mówię żonie na ulicy: Tylko nie za głośno po raz, co? 500+ i „śmierdzące fryty”! Że gadać można? Też mi
polsku…”. atrakcja, za komuny taki Mann Wojciech nic nie mówił, i co,
W rozmowie Manna i Lisa zabrakło mi tylko Kuby Wo- źle mu było? Do d… z taką demokracją!
jewódzkiego, by dla ilustracji powtykał polskie flagi w psie Tylko mnie, bezrozumnemu, za tych wszystkich rozumnych
gówna – ma w tym wprawę. Że też ci rozumni nie opanują „bezpaństwowców” zwyczajnie bezgranicznie wstyd.

| 18 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

rysuje andrzej krauze

39%

Na które ugrupowanie polityczne oddałaby Pani/
oddałby Pan głos, gdyby wybory do polskiego
26% parlamentu odbywały się w najbliższą
niedzielę? (bez niezdecydowanych)

12% 11%
7%
5%

Zjednoczona Koalicja Konfederacja SLD, Wiosna, PSL + Kukiz’15 Inne
ugrupowanie
Prawica Obywatelska Lewica Razem

Jaki sposób działania powinien przyjąć polski rząd
w walce z epidemią koronawirusa w Polsce?

Zwalczać epidemię, ale tylko w taki
sposób który nie zaszkodzi gospodarce

69%

Przede wszystkim 17%
dbać o gospodarkę,
nawet kosztem wzrostu 14%
liczby osób zakażonych
Zwalczać epidemię
za wszelką cenę, nawet

jeśli doprowadzi to
do załamania się gospodarki

ISSN 2544-2694 Redaktor naczelny: Jacek Karnowski W jaki sposób epidemia koronawirusa wpływa
e-mail: [email protected] na sposób zarządzania budżetem domowym?
www.wsieciprawdy.pl tel. (22) 616 36 00
ul. Finlandzka 10, 03-903 Warszawa Nie ma wpływu na to,
ile oszczędzam i ile wydaję
Autorzy: Łukasz Adamski, Goran Andrijanić, przemysław Augustyn Maciejewski, Ryszard Makowski, Maja
barszcz, Marek Budzisz, Adam Ciesielski, Piotr Cywiński, Narbutt, Marzena Nykiel, Maciej Pawlicki, Jan Pietrzak, 50%
Jan Pospieszalski, Andrzej Rafał Potocki, Marek Pyza,
Leszek Długosz, Krzysztof Feusette, Jolanta Gajda- Wojciech Reszczyński, Jan Rokita, Aleksandra rybińska, 36%
-Zadworna, Grzegorz Górny, Krystyna Grzybowska ,
Przemysław Skrzydelski, Wojciech Stanisławski,
Jerzy Jachowicz, Stanisław Janecki, marta kaczyńska- Wiktor Świetlik, Marcin Wikło, Bronisław Wildstein,
zielińska, Jacek Karnowski, Michał Karnowski, konrad
kołodziejski, Cezary Kowalski, Andrzej Krauze, jaromir Piotr Zaremba, Rafał Zawistowski, Dominik zdort,
kwiatkowski, Dorota Łosiewicz, Tomasz Łysiak, Jakub Andrzej Zybertowicz

Wydawca: Fratria sp. z o.o. Ewentualne pytania prosimy kierować na adres e-mail: 14% Bardziej
prezes: Romuald Orzeł [email protected] lub kontaktując się oszczędzam
ul. Legionów 126-128, z Centrum Obsługi Klienta „RUCH” pod numerami: Mniej oszczędzam i wydaję mniej
81-472 Gdynia 22 693 70 00 lub 801 800 803 – czynne w dni robocze i wydaję więcej
w godzinach 700 – 1700.
[email protected], www.fratria.pl Koszt połączenia wg taryfy operatora. Czy popiera Pani/Pan zamknięcie szkół podstawowych
Druk: Walstead Kraków Sp. z o.o. i przejście na zdalne nauczanie w związku z aktualną
Dyrektor wydawniczy: Maciej Wośko Dyrektor ds. Rozwoju Biznesu:
Produkcja i dystrybucja: Mariola barcikowska, Katarzyna Marchewka – [email protected] 25% 25% sytuacją epidemiczną w Polsce?
Biuro Reklamy:
[email protected] [email protected], tEL. (22) 463 49 93 17% 16% 17%
Dyrektor artystyczny: Paulina Kąkol – [email protected]
Agnieszka Woźniak – [email protected] Zdecydowanie tak
Michał Korsun, [email protected] Marcin Dąbrowski – [email protected] Raczej tak
Kolportaż: [email protected] Zdecydowanie nie
Studio graficzne: Andrzej Skwarczyński (kierownik), Redakcja zastrzega sobie prawo do ­redagowania Raczej nie
[email protected], i skracania tekstów. Copyright © Fratria Sp. z o.o. Trudno powiedzieć
Wszystkie prawa zastrzeżone­
Lidia Słowikowska-SMOLIŃSKA, JANUSZ ŻYCHOWICZ (włącznie z tłumaczeniem na języki obce). 50% 33%
Projekt graficzny: Michał Korsun Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych.
Ogłoszenia i reklamy nie stanowią materiału Badania zrealizowane metodą CAWI (Computer Assisted Web Interview) na panelu
Fotoedycja: Anna Łabęcka, [email protected], pochodzącego od Wydawcy. internetowym. Badania przeprowadzone na ogólnopolskiej, reprezentatywnej (pod względem:
Bartłomiej Szyperski, [email protected] Bezumowna sprzedaż numerów bieżących i archiwalnych płci, wieku, wielkości miejsca zamieszkania) próbie Polaków. W badaniu wzięło udział N=1069.
po cenie niższej od ustalonej przez Wydawcę jest
Obróbka zdjęć: Tomasz Kieras zabroniona, nielegalna i grozi odpowiedzialnością karną. Zakres czasowy badania 16–19 października 2020 r.

Prenumerata wydania papierowego: fot. na okładce: Andrzej Wiktor 2x,Andrzej Skwarczyński,VIPHOTO/EAST NEWS, Stefan
tel. (22) 616 36 00, [email protected] Maszewski/REPORTER, Karolina Misztal/REPORTER, Grzegorz Czapski / Shutterstock.com,
Regulamin oraz warunki prenumeraty na stronie NaughtyNut / Shutterstock.com, Shutterstock 4x

www.wsieciprawdy.pl
Wpłat za prenumeratę prosimy dokonywać na konto:

91 1240 5354 1111 0010 7713 6290
FRATRIA Sp. z o.o., ul. Legionów 126-128, 81-472 Gdynia,

w tytule wpłaty wpisując pełne dane ­adresowe do
wysyłki oraz rodzaj prenumeraty

Prenumerata realizowana przez RUCH S.A.:
Zamówienia na prenumeratę w wersji papierowej i na

e-wydania można składać bezpośrednio na stronie
www.prenumerata.ruch.com.pl.

26.10–1.11.2020 | 19 |

[email protected]

Temat tygodnia  |  Wszystkie twarze Romana Giertycha  |

Fot. Maciej Macierzyński/REPORTER

Bezwzględny kameleon

Lider marginalnej organizacji, który został wicepremierem. Szef najbardziej skrajnego
prawicowego ugrupowania w parlamencie, który staje się centralną postacią w środowisku

turboliberałów. Zwykły adwokat dochodzący do statusu celebryty. Kim jest Roman
Giertych? Jakie naprawdę ma poglądy? W czym tkwi jego siła? Ile w nim talentu,

a ile cynizmu? Jak doszło do tego, że dziś broni go cały mainstream III RP?

marek pyza Z awsze był zdecydowanym prze- wpływem presji naszych wyborców. Pa-
ciwnikiem PiS. Nawet wtedy miętam, jak po drugiej turze wyborów
gdy razem rządziliśmy – wspo- prezydenckich Giertych zapytał mnie,
mina Stanisław Zadora, poseł Ligi Pol- na kogo głosowałem. Odpowiedziałem,
skich Rodzin w latach 2001–2007 i szef że oczywiście na Kaczyńskiego. „A ja na
śląskich struktur tej partii, dziś prowa- Tuska” – wypalił. Myślę, że już wtedy
dzący schronisko górskie. – O koalicji miał bliższe sympatie z niektórymi waż-
z PiS zdecydowała rada polityczna pod nymi politykami Platformy. Dlatego

| 20 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

później pozwolili mu żyć, gdy odpadł wojennych publikacji Doboszyńskiego, Giertycha. Wystarczy zresztą poczy-
z polityki. opisów z walk z Bundem i PPS było bar- tać, co wciąż publikuje ojciec Romana,
dziej interesujące niż relacje byłych Maciej, np. jego szczegółową instrukcję
Zadora określa Giertycha jako jed- konspiratorów z opozycji, którzy poszli wyborczą sprzed paru miesięcy o ko-
nego z głównych winowajców upadku na układy z komunistami i wyprzeda- nieczności głosowania na „mniejsze
LPR. Rok 2005 przywołuje z jeszcze wali majątek narodowy. Sebastiana J. zło”, czyli Rafała Trzaskowskiego.
jednego względu. – Przestaliśmy iść też wysyłali na prawo na UKSW, by je
wspólną drogą, kiedy zaczął publicznie zaocznie zaliczył, ale chyba nie miał KAMELEON
kłamać. Głośno było wtedy o skandalu głowy, by to dokończyć.
z wekslami w Samoobronie [kandydaci Prof. Maciej Giertych był kandyda-
na parlamentarzystów podpisywali je in Spraw kadrowych w otoczeniu Gier- tem LPR w wyborach prezydenckich
blanco, by później – pod wysoką sank- tycha miał pilnować Wojciech Wierzej- w 2005 r. Dendrolog z wykształcenia,
cją finansową – nie opuścili szeregów ski. I nieźle pilnował, bo ci najbliżsi są narodowiec z przekonań, założyciel
partii – przyp. red.]. Giertych zapierał przy Giertychu do dziś. Część płaci za Stronnictwa Narodowego w 1989 r.
się publicznie, że w LPR takich kwitów to skróconymi w ostatnich dniach nazwi- W 1981 r. poparł wprowadzenie stanu
nie ma. A prawda jest taka, że w 2005 r. skami po postawieniu prokuratorskich wojennego, w latach 1986–1989 zasiadał
przysłał mi do regionu Piotra Farfała, zarzutów. Piotr Ś. – jeden z zatrzyma- w Radzie Konsultacyjnej przy przewod-
późniejszego prezesa TVP, który pilno- nych ostatnio przez CBA – od początku niczącym Rady Państwa Wojciechu
wał rejestracji komitetu wyborczego. blisko współpracuje z Giertychem. Jaruzelskim. W 2004 r. został europo-
W ostatniej chwili kazano moim lu- Kierował Młodzieżą Wszechpolską,
dziom wypełnić te weksle. Mnie słem. Jest endekiem, zwolenni-
nie miał odwagi podsunąć. Ale Pod bezpośrednim (choć kiem kreacjonizmu (przekonywał,
wiadomo, że jeśli moi współpra- dyskretnym) wpływem że dinozaury żyły z ludźmi). To on
cownicy – 12 osób – by nie pod- politycznym Giertycha, byłego kształtował światopogląd syna.
pisali, to i ja bym wypadł, bo nie szefa LPR, wciąż jest spora
zarejestrowałbym komitetu w wo- grupa narodowców, byłych Jakie poglądy ma Roman
jewództwie. Od razu uprzedzam wszechpolaków, stojących na Giertych? Pytamy jego współ-
pana pytanie: mam te weksle do czele Konfederacji pracownika w latach 90.: – Daje
dziś. Zachowałem je. dużo powodów, by się nad tym
w 2005 r. został posłem, a nawet wice- zastanawiać. Na pewno jego pro-
Jak dodaje, wtedy „duchowo” ministrem budownictwa i sekretarzem fil polityczny jest prawicowy. Ale
przestał być członkiem LPR. Pozo- stanu w KPRM. W latach 2008–2009 czy to ma znaczenie? To bardziej
stał prezesem okręgu śląskiego, ale dowodził biurem zarządu TVP, gdy pytanie o charakter. Ojciec wycho-
np. nie płacił już składek. Nie mógł w wyniku skomplikowanych politycz- wywał go na polityka, człowieka
znieść obłudy Giertycha. – On miał nych rozgrywek telewizją kierował Piotr z grubą skórą, bezwzględnego
inne priorytety od deklarowanych. Farfał. Pełnomocnikiem Ś. jest dziś Rafał także wobec współpracowników,
Wewnątrz Ligi trzymał ekipę naj- Wiechecki, inny członek dawnych rzą- grającego bardzo ostro, brutalnie.
bardziej zaufanych ludzi, których dów (był szefem utworzonego dla LPR Najważniejszy jest on sam i władza.
później wynagradzał, a oni przy resortu gospodarki morskiej). Moim zdaniem nie liczy się z nikim
nim pozostali. Chodziło o urządzenie oprócz najbliższych. Współpracownicy
siebie i tych najbliższych kolesi, a byli to Według naszego rozmówcy pod bez- pozostają na jego łasce. Zawód adwo-
wówczas młodzi chłopcy, których swo- pośrednim (choć dyskretnym) wpły- kata, znajomość prawa, umiejętność po-
imi metodami po prostu deprawował. wem politycznym byłego szefa LPR sługiwania się blefem mają tylko służyć
wciąż jest spora grupa narodowców, wyostrzeniu gry. Celem nadrzędnym
O tych relacjach opowiada nam dzia- byłych wszechpolaków, stojących na jest jego osobisty sukces.
łacz środowisk narodowych w latach 90. czele Konfederacji. – Ich strategia kon- Przez dwie dekady funkcjonowania
Nie chce, by podawać jego nazwisko, frontacji z obozem władzy, zachowanie w życiu publicznym nauczył się, że aby
dziś pracuje w jednej ze stacji telewi- Krzysztofa Bosaka przed drugą turą wy- go osiągnąć, potrzebna jest cierpliwość.
zyjnych. – Gdy Giertych zakładał Mło- borów prezydenckich to moim zdaniem Oraz inne metody niż te, które stoso-
dzież Wszechpolską, paradoksalnie nie realizacja politycznych wytycznych wał na początku swojej drogi. Dziś nie
chciał, by była to organizacja skrajna, wydałby już takiej książki jak „Kontrre-
ale ideowa, złożona w samym trzonie wolucja młodych” z 1994 r., na okładce
z bezwzględnie podporządkowanych której błyszczący szczerbiec wbija się
mu ludzi. Wielu z nich zostało adwo- we flagę Unii Europejskiej.
katami, radcami prawnymi: Tomasz – Mam wśród narodowców wielu
kolegów, którzy go znali w czasach,
Połetek, Piotr Ś., Paweł Sulowski, gdy nie trudził się poważną polityką.
Rafał Wiechecki. Wtedy te skrajne Nie dowierzają, że człowiek, który
ONR-owskie fascynacje zwalczano, miał tak twarde, radykalne poglądy
ale też traktowano raczej jako pewien
sznyt młodych facetów. Czytanie przed-

26.10–1.11.2020 | 21 |

[email protected]

Temat tygodnia  |  Wszystkie twarze Romana Giertycha  |

Fot. Stefan Maszewski/REPORTER DISCO POLO PALESTRY

k­ onserwatywne, narodowe, katolickie, Nasz rozmówca dodaje, że choć Roman Giertych skończył prawo na
nagle przyłączył się do drugiej strony wtedy Giertych rozkręcał już kancela- poznańskim uniwersytecie. Eksterni-
sporu światopoglądowego w Polsce. rię, to nikt nie przypuszczał, że będzie stycznie. Wcześniej studiował historię.
Solidnie zapracował, by być cenio- na niej opierał swoją karierę. – Wciąż W 1996 r. zdał na aplikację adwokacką,
nym w kręgach swoich największych był fundamentalny w sferze retorycz- a jego patronem był mecenas Zdzisław
ideowych wrogów. W tym środowisku nej, a praca adwokata wymaga raczej Krzemiński, przedwojenny działacz
– wiernym swoim przekonaniom – jest pewnej powściągliwości w ocenach, Młodzieży Wszechpolskiej. Szybko po
uważany za zdrajcę. Po ostatecznym dyplomacji, elastyczności. zrobieniu aplikacji dostał się do Sejmu,
fiasku swoich formacji całkowicie więc pracę adwokacką rozpoczął na do-
zmienił polityczne przyjaźnie. Zosta- Dziś potrafi sprytnie mieszać role bre dopiero po przegranych wyborach
wił towarzyszy walki – mówi nam po- – mecenasa, biznesmena, celebryty, w 2007 r. Brał się za głośne sprawy (re-
seł Tomasz Rzymkowski, były działacz polityka, komentatora politycznego. prezentował m.in. żołnierzy z Nangar
Ruchu Narodowego. Trudno powiedzieć, kim jest przede Khel, rodzinę ks. Popiełuszki, kobiety
wszystkim. Po 2007 r. zarzekał się wie- zarażone HIV przez Kameruńczyka Si-
Gdy rozleciała się Liga Polskich Ro- lokrotnie, że skończył z polityką, ale mona Mola, byłą żonę Janusza Palikota),
dzin, Giertych szukał jeszcze sukcesu w 2013 r. założył Instytut Myśli Pań- z czasem zaczął współpracę z liderami
w wyborach europejskich, budując pol- stwowej – razem m.in. z Michałem PO i topowymi biznesmenami.
ską odnogę partii Libertas. Oficjalnie Kamińskim, Stefanem Niesiołowskim
temu zaprzeczał – przekonywał, że jest i Kazimierzem Marcinkiewiczem. Rozmawiamy z proszącymi o ano-
poza polityką. Ale to on i jego ludzie stali Mieli budować środowisko, które bę- nimowość warszawskimi prawnikami.
za formacją absurdalnie pompowaną dzie uczestniczyło w przejęciu władzy – Określiłbym go jako przegranego
w telewizji publicznej rządzonej przez po skręcie PO w lewo. Nie udało się. polityka, który para się adwokaturą.
Farfała. Z Libertasem wiązało się wów- W 2015 r. PiS wzięło wszystko. A Gier- A takie połączenie wcześniej czy póź-
czas niszowe ugrupowanie Naprzód Pol- tych poniósł wówczas bolesną porażkę niej daje kiepski efekt. Osobiście nigdy
sko stworzone m.in. przez byłych polity- w wyborach do Senatu (przegrał nie powierzyłbym sprawy adwokatowi,
ków LPR. Pytamy jednego z nich o ocenę z Konstantym Radziwiłłem). Formal- który jest politykiem. Ale wiem, że
drogi Giertycha. – To zastanawiające, że nie był kandydatem niezależnym, ale roztaczany przez niego pewien nimb
on de facto robi karierę biznesową. Ta- błogosławieństwo dostał od Platformy, medialny bywa dla niektórych atutem
kich dochodów jak on nie zgromadzili która w tym okręgu nie wystawiała – słyszymy od naszego rozmówcy, który
niektórzy prezesi banków. A z czasów nikogo, licząc na sukces „przyjaciela zwraca uwagę na nadaktywność Gier-
naszej współpracy nie przypominam Donalda”. tycha w mediach społecznościowych.
sobie, by się tak interesował kwestiami – To świadczy o tym, że on żyje polityką.
finansowymi i osobistym zyskiem. Wła- – Może to cena, jaką zapłacił za swoją Z jednej strony ma wszystko, co jest
dzą – jak najbardziej. Zapamiętałem też woltę. Ludzie nie wiedzieli, z kim mają w miarę użyteczne w naszym zawodzie:
jego sposób obcowania z ludźmi. Nawet do czynienia, co ten człowiek naprawdę odwagę, a nawet swego rodzaju czasami
najbliższych współpracowników trakto- myśli. Bo zasadne jest pytanie, czy on użyteczną prawniczą bezczelność, ale
wał niezwykle szorstko, mało elegancko w ogóle ma poglądy? Poza tymi nakiero- z drugiej to, co przeszkadza: narcyzm,
czy wręcz bezwzględnie. wanymi na własny sukces – mówi były zaślepienie myśleniem o sobie, o swojej
działacz Naprzód Polsko. pozycji, a przede wszystkim o władzy.
To narkoman polityczny, który swoje
nazwisko komercjalizuje w biznesie.
Inni wychodzą z polityki, a on w niej
został. Odnoszę wrażenie, że jego ma-
rzeniem jest, by do niej na dobre wró-
cić i móc rozliczać wrogów ze swoich
porażek.

Kolejny mecenas: – W środowisku
adwokackim jest zawsze postrzegany
jako polityk i wzbudza emocje charak-
terystyczne dla naszego podzielonego
światka – od uwielbienia po brak ja-
kiejkolwiek akceptacji. Jeśli z przy-
mrużeniem oka palestrę porównać do
świata artystycznego, to on jest takim
naszym disco polo. Obraz podskakują-
cego mecenasa w rytmie politycznych

| 22 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

haseł wielu ma w pamięci. Uwierzył, że tak? Bo dla mnie to jest biznes. Ja na pieniądze. Jego nazwisko pojawia się
medialność pozwala mu na dużo wię- tym zarobię. Nie ukrywam […] W tej przy jednej z głośniejszych historii do-
cej. Dlatego czasami ze sprawy, którą chwili modus operandi, że se bierzemy tyczących mafii tytoniowej. Opisał ją
bierze, próbuje robić politykę. Ale to następnego gościa, tak? […] możemy portal kulisy24.com. W marcu 2015 r.
może zadziałać tylko wtedy, gdy sądy taki »way of life« zrobić. Ty będziesz uzbrojeni funkcjonariusze Straży Gra-
są upolitycznione. W normalnych wa- pisał, a ja będę, słuchaj, sprzedawał to. nicznej weszli do siedziby firmy Luxor,
runkach tego typu metoda powinna być Dawał ci support prawny”. Kto miałby gdzie znaleźli największą nielegalną
askuteczna. być „następnym gościem”? Pada na- fabrykę papierosów w Europie. Właś-

ZAŁATWIA KOSZERNIE Warszawski prawnik: – Jeśli ciciel Bogusław Cz. wezwał na
z przymrużeniem oka miejsce swojego adwokata Ro-
Jaki naprawdę jest Roman Gier- palestrę porównać do świata mana Giertycha, który próbował
tych jako adwokat? Warto po- artystycznego, to Giertych jest nie dopuścić, by Straż weszła do
słuchać słów, których szczerość takim naszym disco polo. Obraz domu biznesmena. Jak przekony-
gwarantuje przekonanie wypo- podskakującego mecenasa wał, miała nakaz obejmujący tylko
wiadających się, że nikt postronny w rytmie politycznych haseł zakład produkcyjny. Tyle że adres
ich nie słyszy. Tak zachwalał go wielu ma w pamięci był ten sam – mecenas próbował
wiosną 2014 r. Leszek Czarne- więc karkołomnego triku. Gdy
cki, właściciel Getin Banku, na zwisko Zygmunta Solorza, ale nie strażnicy w końcu weszli, znaleźli
spotkaniu zarządu (taśmę z tego tylko. Giertych: „Czy nie możemy na- w domu 33 mln zł w gotówce. „Pie-
spotkania ujawnił portal tvp.info). pisać książki o Sołowowie? […] O Czar- niądze ukryte były w domowych
Chodziło o uchronienie się przed neckim można napisać trzecią książkę. skrytkach oraz meblach i praw-
roszczeniami frankowiczów: „Roz- […] No to słuchaj. Ja mam kogoś, kto dopodobnie pochodziły z prze-
mawiałem z Giertychem w spra- do nich pójdzie. Rzucisz im pytania? stępczych transakcji” – czytamy
wie reprezentowania nas w sporze Czy już rzuciłeś? […] Zadasz mu [So- w komunikacie SG. Postępowanie
zbiorowym. Gwarantuje nam, że łowowowi – przyp. red.] pytanie, czy sądowe w sprawie Bogusława Cz.
przez pięć lat nie będzie w tej w 1982 r. przewoził biżuterię w odby- było prawdziwą farsą, przedłu-
sprawie rozstrzygnięcia [śmiech], cie. Delikatnie. Dziewięć takich pytań. żane z byle powodu, z wieloma
absolutnie może tak umowę podpisać […] Masz materiał na następną książkę, odwoływanymi rozprawami. Gdy
[śmiech]”. W tej samej rozmowie ban- to możemy zrobić firmę, tak? Ja daję wreszcie zmierzało ku końcowi, sędzia
kier rozpływa się nad talentem Gier- opiekę prawną. Wszystko załatwię ogłosił, że… odchodzi z zawodu. Proces
tycha przy reprezentowaniu innego tak, żeby było koszerne. Ty zbierasz musiał ruszyć od początku. Takie to
z najbogatszych Polaków: „Tam jest taka materiały, ty piszesz, zadajesz pyta- wyjątkowe szczęście miał w tej sprawie
sprawa Krauzego, pewnie pamiętacie, nia”. Giertych tłumaczył później, że to mecenas Giertych.
że on się zobowiązał o objęcie akcji i do- Nisztor zgłosił się do niego, a on sam
finansowanie Telewizji Familijnej. Jego blefował, proponując kolejne książki. KONSULTANT PO
reprezentuje Giertych i 16 lat już prowa-
dzi sprawę o egzekucję […] I tej kobiecie W tej rozmowie uczestniczył też Jan Kwiecień 2020, Giertych publikuje
z tej telewizji: »Pani umrze i nie zobaczy Piński, dziennikarz, z którym Giertych „Plan dla opozycji” na nadchodzące wy-
ani złotówki« [śmiech]. Szesnaście lat!”. poznał się w czasie obrad komisji śled- bory prezydenckie. Jego końcówka była
czej ds. afery Orlenu (lider LPR był jej wyjątkowo szczera: „5) W przypadku
W tym samym roku tygodnik wiceprzewodniczącym). Później pano- ogłoszenia zwycięstwa Andrzeja Dudy
„Wprost” ujawnił stenogram z roz- wie mocno się zaprzyjaźnili. Dziś Piński wspólne zaskarżenie wyników do SN.
mowy Giertycha z dziennikarzem Pio- jest jednym z najgorliwszych obrońców 6) W przypadku wygrania wyborów
trem Nisztorem, którego adwokat mecenasa podejrzewanego przez pro- przez któregoś z kandydatów opozy-
chciał odwieść od wydawania biogra- kuraturę o malwersacje finansowe. cji wspólne uznanie tych wyników za
fii Jana Kulczyka. Pomysł był prosty: wiążące”. Plan spodobał się w Platfor-
podstawiona przez Giertycha spółka Giertych nie boi się trudnych spraw. mie. Został wdrożony. Jak się później
kupi książkę od Nisztora, a następnie Ważne, by wiązały się z nimi duże okazało, już 11 maja (a więc wiele tygo-
za niepublikowanie jej wyciągnie od dni przed elekcją) PO założyła stronę
biznesmena pokaźną sumę. Giertych: protestwyborczy2020.pl. I – zgodnie
„Spółka kupuje anonimowo. Oczywi- z radami Giertycha – sztab Rafała Trza-
ście przez mojego człowieka, mojego skowskiego złożył protest wyborczy.
nazwiska nie będzie. Kupuje, płaci po- Nic on oczywiście nie dał, ale mecenas
datki, wszystko. Za robotę masz zapła- nie składał broni. Chciał, by opozycja
cone pięć razy tyle, co dostaniesz w naj- nie uczestniczyła w zaprzysiężeniu pre-
lepszym wariancie megabestsellerów. zydenta, bo bez kworum nie byłoby ono
I zabieramy się za następnego gościa, ważne. Problem w tym, że taki przepis

26.10–1.11.2020 | 23 |

[email protected]

Temat tygodnia  |  Wszystkie twarze Romana Giertycha  |

istniał tylko w głowie Giertycha. Dla- zatytułowanym „Mój przyjaciel Donald” poglądów bardzo nie zmieniłem, przy- Reklama | 24/1020/F
tego w sieci ukuto prześmiewcze okre- opowiadał: „Przyjaźnię się z czołówką było doświadczenia życiowego. Jestem
ślenie „kworum Romanum”. PO już prawie z 10, nawet 13 lat. Współ- liberałem gospodarczym i konserwaty-
pracowaliśmy bardzo blisko w czwartej stą, jeśli chodzi o wartości” – podsumo-
Wcześniej, w czerwcu 2017 r., to Gier- kadencji – na przykład z Maćkiem Pła- wywał swoją sylwetkę.
tych miał inspirować Mariusza Kozaka- żyńskim […] Planowaliśmy z Donaldem
-Zagozdę, twórcę i mózg hejterskiego Tuskiem taki manewr, żeby robić spot- Przed tym wywiadem w archiwach
profilu SokzBuraka, do zorganizowania kania wyborcze wspólnie – przeciwko „GW” znajdziemy całą masę tekstów,
„spaceru z Tuskiem”, gdy ten został we- sobie, żeby zdetronizować PiS. Tylko że z których wyłania się obraz Giertycha
zwany na przesłuchanie do prokuratury ja nie mogłem startować, bo byłem za jako jednego z głównych wrogów tego
w sprawie katastrofy smoleńskiej. We- młody o pięć miesięcy”. I dalej: „My się środowiska. Czasy koalicji PiS-LPR-Sa-
dług naszych informatorów współpraca przyjaźniliśmy z Donaldem Tuskiem, moobrona i ministrowanie w resorcie
mecenasa z Sokiem była bardziej regu- Rokitą, Schetyną itd., grywaliśmy z nimi edukacji to codzienna wojna „Gazety”
larna, niż się wszystkim wydaje. po cichu w piłkę, w koszykówkę. Gdyby z nielubianym, wyszydzanym i odczło-
wieczanym politykiem. Wtedy temu
Politykom PO pomaga też w sądach. Giertych politykom PO
Reprezentuje Donalda Tuska (oraz pomaga też w sądach. dziennikowi nie przeszkadzało
jego dzieci), Tomasza Siemoniaka, Reprezentuje Tuska (oraz jego palenie kukieł osób publicznych
Sławomira Nowaka, Jana Vincenta dzieci), Siemoniaka, Nowaka, –  a w ten sposób protestowała
Rostowskiego, Jana Krzysztofa Rostowskiego, Bieleckiego, przeciw Giertychowi Inicjatywa
Bieleckiego, Stanisława Gawłow- Gawłowskiego czy Sikorskiego Uczniowska, wznoszono też
skiego czy Radosława Sikorskiego. okrzyki: „Giertych do wora, wór do
Z tym ostatnim miał się poznać wówczas się o tym dowiedział nasz elek- jeziora!”. „Wyborcza” z lubością to
dzięki Opus Dei. Dzieci Giertycha torat, toby nas rozszarpał. Ale taka była wszystko relacjonowała.
i Sikorskiego chodziły do Sternika, rzeczywistość. Jestem z Donaldem Tu-
szkoły prowadzonej przez tę eli- skiem na »ty« od lat, a w rządzie PiS nie Ale cofnijmy się jeszcze bardziej.
tarną katolicką organizację. Gier- byłem z nikim na »ty«”. Twierdził też, Jest rok 2002, Giertych od sześciu
tych nigdy nie potwierdził, że do że to on „rozwalił” gabinet Jarosława miesięcy zasiada w parlamencie.
niej należy. Ale to jego nazwisko Kaczyńskiego i jest z tego dumny: „A ja Nosi wtedy równo ciętą krótką
jako jedynego polskiego polityka z nożem w zębach czekałem na okazję, grzywkę i dużo tańsze niż dziś
wymienia w książce „Opus Dei” żeby mu się odwinąć”. garnitury. Dla postępowych „elit”
watykanista John L. Allen. Piotr jest synonimem obciachu. Ewa
Giertych, brat Romana, był zaś POD RĘKĘ Z „WYBORCZĄ” Milewicz w „GW” jednak skreśla
wykładowcą Akademii Lidera, prowa- o nim wiele ciepłych słów: „Obrady
dzonej przez ten ruch. Podobne zasługi przypisywał sobie sejmowej komisji europejskiej to kino
w 2012 r. w wywiadzie dla „Gazety Wy- akcji. Spielbergiem tego filmu jest poseł
Kiedy zaczęła się współpraca by- borczej” pod symptomatycznym tytułem LPR Roman Giertych. Debiutant w fa-
łego szefa Młodzieży Wszechpolskiej „Spowiedź Giertycha”. Wtedy dokonał chu posła, ale debiutant doskonały. Jest
z PO? Tak mówił o tym Janusz Palikot się jego polityczny coming out, po któ- prawnikiem (skończył także historię).
we wrześniu 2012 r. w Tok FM: „To jest rym obóz III RP wybaczył mu wszystko, Prawnicy w Sejmie się bardzo przydają,
plan polityczny. […] Giertych był takim czym okładał go przez długie lata i umiej- a ten w dodatku czyta druki sejmowe, co
człowiekiem Platformy także w latach scowił w centralnym punkcie frontu w Sejmie nie jest normą. Czyta też regu-
2005–2007. Pamiętam, jak nieraz Sche- antypisu. W rozmowie tej wyznaje, że lamin Sejmu i umie się nim posługiwać.
tyna coś z Giertychem uzgadniał nieko- jego język z czasów LPR był zbyt cięty, Nie analizuje, kto jest komuchem, a kto
rzystnego dla PiS, dla koalicji, w której że nie powinni wtedy z kolegami mówić nie, nie dekomunizuje przy każdej oka-
tkwił Roman Giertych”. W TVN24 o „zgejeniu” Europy, że wynikało to „ze zji, nie tropi agentów, czyli nie robi tego
Palikot śmiał się, słysząc o „skuteczno- zbyt dużego zabiegania o środowiska wszystkiego, czym tradycyjnie zajmuje
ści” mecenasa, przekonywał, że adwo- związane z Radiem Maryja”. „Właściwie się polska prawica”. Skąd ten zachwyt?
kat przegrał z nim wszystkie procesy To Giertych pomagał posłom SLD i PO
i ostatecznie z racji tej nieskuteczności napisać ustawę zgodną z prawem (choć
utracił pełnomocnictwa, jakie otrzymał ostatecznie głosował przeciwko niej).
od byłej żony Palikota. I powtarzał: „To W tamtych czasach, przy okazji afery
naturalny zasób kadrowy Platformy Orlenu, Giertych mówił, że „skończył
Obywatelskiej.” Jeszcze dalej poszedł się Aleksander Kwaśniewski, a zaczął
w czasie spotkania w Bytomiu: „Od się Aleksander K.”. Historia nie poto-
dawna uważam Romana Giertycha za czyła się tak, jak by sobie to wymarzył.
zatrutego psa Platformy Obywatelskiej, Były prezydent żadnych zarzutów nie
którym PO się posługuje, kiedy chce”. usłyszał. A „Długi” (taką ma ksywę
wśród przyjaciół) formalnie – według
Nie ukrywał tego sam Giertych. prokuratury – jest już Romanem G.
W 2014 r. w „Newsweeku” w wywiadzie

| 24 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

[email protected]

Temat tygodnia  |  Prokuratura kontra mecenas  |

Prawnik do zadań specjalnych

Giertych zasłabł w trakcie przeszukania jego domu przez funkcjonariuszy CBA. Trafił do szpitala Fot. Andrzej Iwanczuk/REPORTER

Roman Giertych uniknął aresztu, podobnie jak inni bohaterowie głośnego zatrzymania przez CBA,
które poruszyło polskie media. Czy jednak uniknął problemów? W skomplikowanej sprawie, w której
prokuratura mówi o praniu pieniędzy i wyprowadzaniu środków ze spółki giełdowej, a podejrzani
przekonują o zwykłej praktyce w tego typu firmach, jedno jest pewne: o owianej tajemnicą działalności

adwokata Platformy Obywatelskiej wiemy coraz więcej

Wojciech Biedroń nani, że założone spółki to tzw. krzaki. działka w rzeczywistości jest doskona-
Fasadowe przedsięwzięcia, które zo- łym interesem, na którym spółka kie-
Ś ledczy nie mają wątpliwości, że stały stworzone tylko po to, by pomóc dyś przecież jeszcze zarobi – mówi nam
operacja finansowa, którą przy- Ryszardowi Krauzemu w wyprowadze- osoba znająca kulisy postępowania.
gotować miał Roman Giertych niu pieniędzy.
i jego współpracownicy oraz Ryszard Wierzytelność
Krauze, miała na celu wydrenowanie Tajemnicza działka warta miliony
spółki Polnord na kwotę ok. 92 mln zł. za 27 mln zł
Jak miało do tego dojść? Drugim możliwym przekrętem jest za-
Jedna z tych spółek przeprowadza kup zdaniem prokuratury bezwartoś-
Współpracownicy Giertycha zwią- transakcję życia. Za niemal 7 mln zł ciowych wierzytelności. Te dotyczyły
zani z jego kancelarią adwokacką za- kupuje działkę pod Poznaniem. W tej słynnej już sprawy systemu kanalizacyj-
kładają spółki z minimalnym kapita- transakcji nie występuje Roman Gier- nego pod tzw. Miasteczkiem Wilanów.
łem o wartości 5 tys. zł. Czy mecenas tych, ale jego bliscy współpracownicy Ekskluzywne osiedla były uzbrojone
Giertych wiedział o ich powstaniu? związani z jego kancelarią. Jak ujawnił w kanalizację. Ryszard Krauze pod ko-
Oficjalnie nie, ale coraz głośniej mówi portal wPolityce.pl, już osiem dni póź- niec lat 90. deklarował, że kanalizacja
się, że jest to w praktyce niemożliwe. niej działka zostaje odsprzedana Pol- zostanie bezpłatnie przekazana mia-
Spółki te niemal od razu „rzucają się na nordowi, w którym Ryszard Krauze stu. Inwestorem była firma Krauzego
głęboką wodę”. W krótkim czasie prze- miał większościowy akcjonariat. I tu – Prokom. Spółka jednak nie przekazała
prowadzają transakcje warte dziesiątki pojawia się tajemniczy zwrot akcji. Pol- miastu systemu, ale odsprzedała go Pol-
milionów złotych. Śledczy są przeko- nord daje ludziom Giertycha 27 mln zł, nordowi (ta sama grupa kapitałowa co
czyli niemal cztery razy więcej, niż za Prokom). Teraz więc Polnord domaga
nią zapłacili. się od miasta, by ten odkupił kanaliza-
cję Miasteczka Wilanów. Skompliko-
– To klasyczny przykład wyprowa- wany proces cywilny trwa w najlepsze
dzania pieniędzy ze spółki akcyjnej. w Warszawie, ale Prokom zarobił na tej
Trzeba zawyżać koszta, przepłacać sprzedaży 73 mln zł.
i przekonywać następnie, że dana

| 26 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Zarzuty prokuratury nie pozwalał prokuraturze na złożenie z funkcjonariuszy CBA zaoferował, że
wniosku o jego aresztowanie. Przebieg zostanie po przeszukaniu, aby mi po-
O tych wszystkich transakcjach już tego zdarzenia miał osobliwą formę. móc posprzątać i że przekonam się, że
w 2017 r. nowe władze Polnordu zawia- Zdaniem prokuratury „utratę świado- on jest miły. Chwilę później mój Tata
domiły prokuraturę. Ruszyło śledz- mości” Roman Giertych potraktował stracił przytomność. Czy tak wygląda
two, którego efektem były niedawne wyjątkowo wybiórczo. Jego obrońcy działanie Państwa i jego służb?” – py-
zatrzymania. twierdzili, że mecenas ze względu na zły tała na Twitterze Maria Giertych. Jej
stan zdrowia nie może zostać przesłu- wpis jest o tyle osobliwy, że w licznych
„Zarzuty, które zostały postawione, chany, a co za tym idzie – nie mogą mu wywiadach udzielanych już po wejściu
obejmują dwa zasadnicze wątki bardzo być skutecznie przedstawione zarzuty. CBA do jej domu podkreślała, że zacho-
złożonego śledztwa – zakup bezwar- Szkopuł w tym, że w podpisanym przez wanie funkcjonariuszy nie budziło jej
tościowych wierzytelności oraz zakup nich protokole przesłuchania potwier- wątpliwości czy kontrowersji.
nieruchomości po znacznie zawyżonej dzili jego status jako podejrzanego. To
cenie. W pierwszym wątku kluczowym jednak nie koniec. Na słowa Marii Giertych zareagował
jest to, że pokrzywdzony podmiot, czyli Maciej Wąsik, wiceminister spraw we-
spółka Polnord, jak również spółka, „Możliwość przesłuchania Ro- wnętrznych i administracji. „Jestem pe-
która stała się beneficjentem przestęp- mana G. w dniu 16 października 2020 r. wien, że funkcjonariusze zachowywali
czego procederu, są związane bezpo- została stwierdzona wstępną opinią bie- się zgodnie z procedurami i że wykony-
średnio bądź pośrednio z Ryszardem K. głych – specjalistów w dziedzinie kar- wali czynności w sposób odpowiedni
W transakcji wykorzystano jako po- diologii, neurologii i medycyny sądowej. i niezwykle kulturalny. Dała temu wyraz
średników dwie fasadowe spółki, które Wnioski tej opinii zostały potwierdzone sama córka mecenasa Romana Gierty-
są związane z Romanem G. W efekcie w kolejnej opinii lekarzy po przebada- cha, gdy na gorąco udzielała wywiadów.
stworzono mechanizm przestępstwa, niu Romana G. Kiedy Roman G. dowie- Potem stwierdziła, za pomocą mediów
w którym podmiot o nazwie Prokom dział się o wnioskach wstępnej opinii społecznościowych, że stała się ofiarą
zbył omawiane wierzytelności na rzecz biegłych, rozpoczął symulowanie braku nieodpowiednich stwierdzeń. Moim
dwóch spółek o minimalnym kapitale świadomości. Wcześniej wielokrotnie zdaniem jest to niemożliwe, ale jeżeli tak
5 tys. zł, niemających żadnego zaplecza rozmawiał ze swoimi dwoma pełno- uważa, to niech złoży zawiadomienie do
finansowego, nieprowadzących jakiej- mocnikami, a także lekarzami i funk- prokuratury. Wiem, że ze względu na
kolwiek rzeczywistej działalności go- cjonariuszami CBA, nie wykazując pewną ostrożność procesową wszyst-
spodarczej, od których te wierzytelno- żadnych problemów w tym zakresie” – kie czynności były dokumentowane,
ści zostały ze znaczną, kilkumilionową oświadczyła Prokuratura Regionalna także w postaci nagrań audio i wideo.
marżą nabyte przez wymienioną po- w Poznaniu. Będzie można zweryfikować, kto mówi
krzywdzoną spółkę Polnord. Roman G. prawdę” – stwierdził Wąsik w telewizji
świadczył obsługę prawną dla wszyst- W tej sytuacji prokurator postawił wPolsce.pl.
kich podmiotów, które brały udział Giertychowi zarzuty, a następnie prze-
w całej transakcji. Finalnie doszło do słuchał go w charakterze podejrzanego Walka o areszt
wypływu środków z Polnordu do Pro- w obecności zespołu lekarzy. I tu nastę-
komu w łącznej wysokości niespełna puje kolejny zwrot akcji. Jak informuje Sąd nie zgodził się na aresztowanie Ry-
73 mln zł. Finalnie beneficjentem całej prokuratura, po zakończeniu czynności szarda Krauzego ani współpracowni-
transakcji był Prokom, jak również inne prokuratorskiej problemy mecenasa ze ków Romana Giertycha. Z budzącego
podmioty powiązane kapitałowo z Ry- świadomością się zakończyły. „Jeszcze olbrzymie wątpliwości uzasadnienia
szardem K., w tym spółki cypryjskie. w dniu ogłoszenia zarzutów podejrzany dowiedzieliśmy się, że jest duże praw-
Przy czym sam Roman G., w ramach rozmawiał m.in. z zastępcą Rzecznika dopodobieństwo, iż do żadnego prze-
rzekomych usług adwokackich, uzyskał Praw Obywatelskich, która następnie stępstwa nie doszło. Takie podejście
korzyść z tego przestępstwa w wysoko- cytowała fragmenty tej rozmowy. Rze- musi dziwić. Śledczy zebrali w tej spra-
ści niespełna 2,5 mln zł” – przekazała komo zły stan zdrowia uniemożliwia- wie 100 tomów akt. Czy jest możliwe,
Prokuratura Regionalna w Poznaniu. jący kontakt z prokuratorem nie prze- że sędzia decydująca w kwestii aresz-
szkadzał podejrzanemu w aktywności tów dla podejrzanych w ciągu zaledwie
Burzliwe zatrzymanie w mediach społecznościowych” – pod- kilku godzin przeczytała cały materiał
kreślają poznańscy śledczy. dowodowy? A co z przesłuchaniem
Roman Giertych został zatrzymany świadków? Miejmy nadzieję, że sędzia,
15 października, gdy wychodził z war- Relacja na Twitterze który kiedyś będzie prowadził proces,
szawskiego sądu. Został przewieziony rzetelniej wczyta się w przyszły akt os-
do swojego domu w Józefowie, gdzie Obraz sytuacji dodatkowo kompliko- karżenia. Gdy zamykaliśmy ten numer
śledczy i funkcjonariusze CBA rozpo- wały wpisy małżonki mecenasa Bar- tygodnika „Sieci”, prokuratura jeszcze
częli przeszukanie. W pewnym mo- bary Giertych oraz jego córki Marii. nie złożyła zażalenia na decyzję sądu
mencie znany adwokat miał zasłabnąć. Nagle się okazało, że funkcjonariusze dotyczącą braku zgody na aresztowanie
Zdaniem wielu komentatorów ten fakt mieli kierować w stronę córki Gier- głównych bohaterów tej sprawy.
tycha seksistowskie uwagi. „(…) jeden

26.10–1.11.2020 | 27 |

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

Wmaisrouws ego rażenia

Potrzebujemy dodatkowych rąk do pracy. A gdzie są te ręce? Mamy wojsko, duchowieństwo,
harcerzy, wolontariuszy. Te zasoby trzeba wykorzystać. Są też lekarze, którzy starają się od lat
o prawo do wykonywania zawodu w Polsce, ale go nie dostawali. Trzeba po nich teraz sięgnąć

Z dr. Pawłem Grzesiowskim, pediatrą, immunologiem,

prezesem Fundacji Instytut Profilaktyki Zakażeń, ekspertem Naczelnej Rady Lekarskiej ds. COVID-19,

rozmawia Dorota Łosiewicz

Dlaczego wirus SARS-CoV-2 jest robi się problem. Jeśli 10 proc. cho- padków grypy niż COVID-19. Grypa
groźny? Wciąż słyszę od różnych rych ląduje w szpitalach, część z nich podobnie się przenosi, bo najpierw
samozwańczych ekspertów, że to umiera, to jest to problem. Przy ta- chorują dzieci, a potem dorośli, a naj-
zwykła grypa, a panika jest prze- kiej masowości wirusa żaden system groźniejsza jest dla grup ryzyka 65+.
sadzona. ochrony zdrowia nie wytrzyma, bo Dzieci grypę potrafią przechodzić cię-
nie ma takich rezerw. Nikt nie buduje żej niż COVID-19. Tylko statystycznie
Paweł Grzesiowski: Wirus jest tysiącłóżkowych szpitali, które sobie grypa jest 5–10 razy mniej śmiertelna.
groźny, ponieważ bardzo szybko się czekają na lepsze czasy. Na pierwsze Grypa sezonowa jest przede wszystkim
rozprzestrzenia. Wywołuje zdarzenia 50 tys. chorych czekaliśmy pół roku, na chorobą układu oddechowego, nie po-
masowe, tzn. w krótkim tempie pojawia drugie – dwa miesiące, na trzecie – dwa woduje zaburzeń krzepnięcia, tak jak
się bardzo duża liczba chorych. Gdyby tygodnie, a na czwarte – sześć dni. wirus SARS-CoV-2, który silnie ata-
zachorowało tysiąc osób, to nikt by go A czy grypa nie jest masowa? W ubie- kuje układ naczyniowy. Najczęstszym
nie zauważył, a nawet gdyby zacho- głym roku dziennie zapadało na nią powikłaniem pogrypowym jest zapale-
rował milion, to wciąż nikt by go nie ponad kilkaset tysięcy osób. nie płuc, a przy COVID-19 zapalenie
widział. Kiedy mamy jeden wypadek Jeśli poczekamy do stycznia, to być płuc to dopiero początek. Potem zaczy-
samochodowy, to nikt się nie przej- może się okaże, że będzie więcej przy- nają się powikłania wielonarządowe,
muje, ale jeśli jest katastrofa dwóch których nie ma przy grypie. Na grypę
autobusów czy 50 samochodów, to

| 28 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Fot Piotr Blawicki /ddtvn/ East New nie zachoruje każdy, kto skomunikuje hamulce działają słabiej. Niepohamo- efektu. Wirus może mutować, a może
się z tym wirusem, bo część z nas ma wana reakcja na wirusa to tak, jakby osoba po zaszczepieniu i tak będzie go
już odporność, ktoś chorował, ktoś się złodziej zapukał do drzwi, a pani, wi- roznosić. Możliwe są więc różne scena-
zaszczepił. A przeciw COVID-19 nikt dząc go, dla obrony własnej podpaliła riusze. Nie można stawiać wszystkiego
z nas nie ma odporności swoistej. Na całe mieszkanie. Złodziej zginie, ale na jedną kartę, trzeba być elastycznym.
szczęście 30–40 proc. ludzi ma nie- całe mieszkanie stanie w płomieniach Przecież część naszych poglądów, np.
swoiste mechanizmy obronne. To, jako i pani też prawdopodobnie spłonie na temat maseczek, uległa zmianie
ludzkość, nas ratuje. albo się poparzy. Organizm nie powi- z powodu poszerzenia wiedzy na te-
nien tak reagować. Mamy mnóstwo mat wirusa. Trzeba więc elastycznie
Z czego wynikają powikłania wie- wewnętrznych hamulców, które po- reagować na fakty, umieć przyznać się
lonarządowe, o których pan mówi? wodują, by do przegrzania nie doszło. do błędów i to zakomunikować.
Jednak u 10 proc. chorych to się dzieje. Jaki więc widzi pan scenariusz op-
Ze specyfiki wirusa i choroby. Kiedy Tak jakby hamulce zużywały się z wie- tymistyczny, a jaki negatywny?
zapytamy ludzi, czym jest COVID-19, kiem i giną ludzie z najbardziej agre- Scenariusz optymistyczny jest taki,
większość odpowie, że to taka grypa. sywną odpowiedzią na wirusa. Ważne że powstanie bezpieczna szczepionka
A to nie jest grypa. Wirus SARS-CoV-2 jest także to, jak nasz układ odpornoś- i będzie masowo dostępna. Wersja gor-
łączy się z białkiem w naczyniach krwio- ciowy jest wytrenowany. W rodzinie sza jest taka, że szczepionki będzie za
nośnych, następnie dochodzi do mikro- pięcioosobowej zdarza się tak, że mało lub że nie będzie dość skuteczna.
zakrzepów w naczyniach, mamy więc chorują trzy osoby, a dwie nie. Tak Wówczas musimy być gotowi na inne
chorobę zatorowo-zakrzepową w mi- bywa i przy innych infekcjach. Tacy warianty. Jedyną metodą walki są ma-
krokrążeniu w wielu narządach. Dla- ludzie mają jakąś mutację genową, są seczki, dezynfekcja i dystans. Czekamy
tego wśród pacjentów pocovidowych odporni nieswoiście. Gdyby to nie ist- też na lek. Ostatnie dane w sprawie
występuje cała gama objawów. Od bólu niało, wówczas wskaźnik zachorowal- remdesiviru też schładzają optymizm.
stawów po wypadanie włosów. Tego nie ności nie wynosiłby 1,5–2, a 20. Okazuje się, że jest on skuteczny, gdy
ma tak często w grypie, a jej najczęst- Dziś naukowcy wiedzą o wirusie zostanie podany we wczesnej fazie,
sze powikłania dotyczą płuc i mięśnia dużo więcej niż w maju? w pierwszych dobach choroby, przed
sercowego. Przy koronawirusie mamy Oczywiście. W styczniu znaliśmy wystąpieniem zapalenia płuc.
do czynienia z uszkodzeniem wielu na- tylko sekwencję RNA wirusa, i to dość Mówi pan o „chorobie”. Tu też jest
rządów, w miejscu, w którym rozwiną szybko. Od tego momentu ruszyła la- w debacie publicznej wiele nieści-
się mikrozakrzepy i zatory. Dlatego lu- wina badań naukowych i każdy dzień słości. Czy choroba jest wtedy, gdy
dzie po COVID-19 mają uszkodzone nie przynosi nowe odkrycia. Na początku wystąpią objawy, czy osoba zaka-
tylko płuca, nerki, mięsień sercowy, lecz sądzono, że atakuje tylko płuca, dziś już żona, czyli z pozytywnym wynikiem
także mózg. Widziałem tomografie ludzi wiemy, że nie tylko. Myślano, że przej- testu, też jest chora?
z COVID-19, u których mózg wyglądał ście choroby daje pełną odporność, To od początku pandemii nie jest
jak kaszanka. Wirus ma wiele punk- dziś już wiemy, że tak nie jest. Myślano, jasno sformułowane. Ludzkość jest
tów zaczepienia w różnych narządach. że powstaje coś takiego jak „odporność przyzwyczajona, że z chorobą mamy
Nie wiemy, dlaczego u jednych atakuje stadna”. Dziś wygląda na to, że tak nie do czynienia, gdy występują objawy
mózg, a u innych nerki. jest, bo skoro organizm może być sko- chorobowe towarzyszące zakażeniu.
lonizowany po raz drugi przez wirusa Tu mamy wyłom. Mamy ludzi, którzy
A dlaczego jedni przechodzą chorobę i pacjent może go ponownie rozprze- chorują bez objawów. Wiele osób nie
bezobjawowo, lekko, inni ciężko? strzeniać (przypadki z Hongkongu może tego zrozumieć. Jesteś chory,
i Holandii), to ta sytuacja nie spełnia bo masz wirusa, nawet jeśli objawy nie
To wynika z genów i przeszłości im- kryteriów samowygasającej epidemii. wystąpią. Mamy wiele chorób, które
munologicznej. To moja hipoteza, ale Mamy też nowe mutacje, ale wirus nie przechodzimy analogicznie, nie wie-
ona zaczyna mieć potwierdzenie w ba- łagodnieje. Pandemia uczy nas pokory dząc o tym, np. cytomegalię. 90 proc.
daniach. Jest grupa ludzi w populacji, wobec nauki, wiedzy i przewidywania ludzi ma przeciwciała, a więc przeszło
która ma tzw. geny wojowników, a one oraz modelowania różnych rozwiązań. tę chorobę. Można chorować na ospę,
powodują, że rozwija się nadmierna Wciąż możemy mówić, że pojawienie mając trzy krosty i mając 300 krost oraz
reakcja na wirusa i wtedy organizm od się szczepionki wygasi pandemię? powikłania w postaci zapalenia mózgu.
wewnątrz ulega pożarowi i dochodzi Tu może być kolejna frustracja. Im wię- A osoba bez objawów zaraża, więc
do uszkodzenia wielu narządów, które cej się dowiadujemy o chorobie, tym kwarantanna jest kluczem do poko-
wytwarzają tyle zapalnych białek, że bardziej się denerwujemy, że szcze- nania COVID-19. Sanepid nie jest już
same go niszczą. Poza genami ważne pionka może nie przynieść oczekiwa- w stanie śledzić kontaktów, tymczasem
są procesy starzenia, ponieważ dzieci nego skutku. Może będzie skuteczna, można by opanować pandemię, izolu-
i młodzież tych najgorszych objawów a może nie przyniesie oczekiwanego jąc jak najszybciej bezobjawowych
nie mają. U starszych w genach dzieje
się coś takiego, że organizm traci zdol-
ność hamowania reakcji na wirusa
– może tak jak w starym samochodzie:

26.10–1.11.2020 | 29 |

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

nosicieli i chorych. Tylko izolacją zdecydowanie reagował. I nie chodzi mknąć siłownie. Kluczowe jest to, by 48/0920/F
można odciąć drogę osoby chorej do tylko o lockdown, ale o szybkie włącze- interwencje były celowane. Wszyst-
zdrowej. Tak wygrywają Azjaci. Jeśli nie wojska w działania. Tymczasem te- kie dane są w systemie, gromadzi je
jesteśmy bezobjawowi, to zarażamy raz, kiedy lawinowo rośnie liczba cho- sanepid. Ale nie ma tam już ani sił,
7–10 dni, jeśli mamy objawy, zarażamy rych, dopiero od niedawna słyszymy, ani środków, aby te dane na bieżąco
dwa tygodnie, a jeśli jesteśmy ciężko że wojsko ruszy do pomocy. Ono już analizować. Konieczne są także inne
chorzy, zarażamy trzy tygodnie. To jest od dawna powinno być zaangażowane, dane o aktywności placówek me-
potwierdzone naukowo. bo wszędzie brakuje personelu. dycznych, mobilności ludzi, gęstości
Idźmy więc po kolei. Zacznijmy od zaludnienia – trzeba ich tylko użyć do
Czyli na pewno SARS-CoV-2 nie jest tego, co zrobić, by ograniczyć liczbę świadomego zarządzania epidemią.
jak wirus opryszczki, czyli że żyje zakażeń? Decyzje trzeba podejmować na pod-
w organizmie i może ujawniać się Ja nie mam niestety dostępu do da- stawie danych, a nie przeczucia. Ko-
co jakiś czas? nych sanepidu, a ten wie, skąd się biorą lejną sprawą jest szeroko pojęty sektor
religijny, duchowy czy rodzinny. Na
Na pewno to ja niczego nie mogę po- Jeśli jesteśmy bezobjawowi,
wiedzieć w przypadku tego wi- to zarażamy 7–10 dni, jeśli moment, w którym rozmawiamy
rusa. Taką wiedzę moglibyśmy mamy objawy, zarażamy dwa (co trzeba podkreślić, bo dyna-
uzyskać po zbadaniu materiału tygodnie, a jeśli jesteśmy ciężko mika zdarzeń jest duża), wciąż
sekcyjnego wielu osób, która chorzy, zarażamy trzy tygodnie. mamy dopuszczone uroczystości
zmarły z innego powodu, ale To jest potwierdzone naukowo rodzinne, a w ostatnich tygodniach
kilka miesięcy wcześniej choro- to było największe źródło zakażeń.
wały na COVID-19. chorzy. Gdybym taki dostęp miał, Mamy czyjeś urodziny, komunię,
sprawdziłbym, w jakich okolicznoś- chrzciny czy jakieś spotkanie to-
Gdyby stanął pan na czele ciach najczęściej przenosi się wirus. warzyskie i po takim spotkaniu
sztabu kryzysowego, jak rozpi- Gdybym zobaczył, że rozproszone kilka osób jest chorych, bo jedna
sałby pan strategię działania zakażenia rodzinne stanowią 50 proc. z obecnych była zarażona. W tej
w walce z koronawirusem na wszystkich zakażeń, a w większości chwili nawet małe, spotykające
najbliższe tygodnie? przypadków są to rodziny, które mają się grupy ludzi stwarzają wiru-
dzieci w szkole, wówczas należałoby sowi okoliczności do namnaża-
Mamy dwa główne kierunki jak najszybciej zamknąć szkoły. Przy nia się. Trzeba więc ograniczyć
działania: cywilny, czyli wpływ okazji szkół mamy jeszcze takie dra- i te spotkania. W Danii zakazano
na społeczeństwo i ogólną liczbę matyczne zjawisko, że dzieci perso- np. organizowania imprez przez
zakażeń. I drugi – działanie nelu medycznego chodzą do placówek osoby prywatne w przestrzeni pry-
osłaniające najbardziej zagrożonych, edukacyjnych, przynoszą infekcje do watnej, a władze wystosowały apel
czyli chorych wymagających lecze- domu, a personel medyczny trafia na o to, by unikać spotkań towarzyskich
nia w szpitalach. Tu trzeba zapewnić, kwarantannę. Dzieci pracowników z osobami spoza swojego najbliższego
by wszyscy, którzy potrzebują opieki ochrony zdrowia powinny być objęte kręgu przyjaciół.
medycznej, ją dostali. Trzeba więc specjalną kuratelą i mieć możliwość
z jednej strony podjąć działania, które uczenia się np. zdalnego. Gdyby źród- Porozmawiajmy więc o służbie zdro-
ograniczą liczbę zakażeń, a z drugiej łem zakażeń były DPS-y i szpitale, wia. Mamy zapowiedź, że w mia-
– działania, które ograniczą liczbę wówczas należałoby tam wzmocnić stach wojewódzkich powstaną szpi-
zgonów. Czasu niestety nie mamy, bo kontrolę zakażeń. Jeśli z tych danych tale polowe, jak ten warszawski na
wirus nas wyprzedza. To jest jak z falą wynikałoby, że mamy mnóstwo zaka- Stadionie Narodowym. To chyba
powodziową. Gdy w którymś miejscu żeń w galeriach handlowych, wówczas dobry kierunek?
wał przeciwpowodziowy zawiedzie, należy zamknąć lub ograniczyć działa-
wówczas woda nas zalewa. Jesteśmy nie galerii. Jeśli do zakażeń dochodzi Pomijając aspekt PR, Stadion Naro-
w takim momencie, że fala epide- na siłowniach, wówczas należałoby za- dowy to miejsce najlepiej skomuni-
mii w wielu miejscach przebiła wały kowane w Warszawie, jest tam prze-
i woda powoli nas zalewa. Mazow- strzeń na podjazd dla kilkudziesięciu
sze, Małopolska, Wielkopolska, Po- karetek, lądowisko helikopterów,
morskie, Śląskie to są województwa, wyposażenie w media, z dobrą klima-
gdzie mamy realny problem z zapew- tyzacją, to świetnie. Jest tam miejsce
nieniem łóżek chorym. Jest ryzyko, że na postawienie namiotów, w których
ludzie będą umierali, zanim dostaną będzie się odbywał triaż [procedura
się do szpitala. W marcu wygrali- umożliwiająca służbom medycznym
śmy z pandemią, ponieważ byliśmy segregację rannych w wypadku maso-
przed wirusem, a teraz go gonimy. wym w zależności od stopnia obrażeń
Wiosenne uderzenie zaczęło się od oraz rokowania – przyp. red.]. W ma-
Włoch i widząc, co tam się dzieje, rząd sowym zdarzeniu, a z takim mamy

| 30 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

do czynienia, coś jakby naraz rozbiło Wszystko jedno, czy przyjedzie do nas pracować w szpitalach, tylko wtedy nie
się 30 samolotów, najważniejsza jest lekarz z zagranicy, czy my zawieziemy będzie ich w POZ. A nie chodzi o to, by
logistyka. Triaż jest obowiązkowy, pacjenta na OIOM do Niemiec. Każdy leczyć jednych kosztem innych. Po-
bo jak podjedzie jednocześnie
20 czy 30 karetek, to one nie Z punktu widzenia zarządzania trzebujemy dodatkowych rąk do
mogą stać osiem godzin i czekać kryzysowego masowymi pracy. A gdzie są te ręce? Mamy
na przekazanie pacjenta, tylko zdarzeniami wybór Stadionu wojsko, duchowieństwo, harcerzy,
muszą zostać jak najszybciej Narodowego na szpital polowy wolontariuszy. Te zasoby trzeba
opróżnione i opuścić ten obszar. wydaje się słuszny. Minusem wykorzystać. Są też lekarze, którzy
Z punktu widzenia zarządzania jest to, że tam trzeba wszystko starają się od lat o prawo do wyko-
kryzysowego masowymi zdarze- zrobić od zera. A to potrwa nywania zawodu w Polsce, ale go
niami wybór miejsca wydaje się nie dostawali. Trzeba po nich teraz
słuszny. Minusem jest to, że tam sięgnąć. O ile znajomość języka po-
trzeba wszystko zrobić od zera. zwoli wziąć udział w szkoleniu. Ale
A to potrwa. Szkoda, że tych prac my po prostu potrzebujemy rąk do
nie rozpoczęto latem, w mniej- pracy. Każdych. Wbrew pozorom
szej skali. A tak, jak robi się coś opieka nad pacjentem z COVID-19
po raz pierwszy, jest to improwi- nie jest bardzo skomplikowana,
zacja, a jesteśmy w niedoczasie. o ile nie ma on chorób współist-
No i szkoda, że nie mamy jasnej niejących. To zwyczajna interna.
komunikacji, dlaczego właśnie to
miejsce, a nie inne. sposób jest dobry, byle ratować życie. Pojawiły się jednak głosy, że
No i mamy problem z ludźmi. Skąd ich W Polsce nie mamy rezerw lekarzy. budowanie szpitali polowych
brać. Pojawił się pomysł, by ułatwić Jeśli ich przesuniemy, to gdzieś ich to niepotrzebne sianie paniki.
podjęcie pracy lekarzom z zagranicy. zabraknie. Lekarze rodzinni mogą Z punktu widzenia tych ludzi nawet
mówienie prawdy o koronawirusie bę-
dzie sianiem paniki. To absurd. Nawet

REKLAMA

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

jeśli rząd brał pod uwagę efekt „wow”, Wirusa nie było, bo stłumił go lock- podróżować, rozjechali się po kraju,
to pod tym względem wybór miejsca down, a potem były wakacje i szkoły ale także po całej Europie. Były ostrze-
też jest słuszny, bo przywodzi na myśl były zamknięte. Od początku mówi- żenia, że po wakacjach uderzy fala za-
sceny, które widzieliśmy wiosną w Ma- liśmy, że ograniczona liczba zakażeń chorowań na Pomorzu. Ja od pół roku
drycie, Mediolanie czy Paryżu. To
musi uruchomić wyobraźnię i to Jest grupa ludzi w populacji, prowadzę cotygodniowe webina-
nic złego, bo tej wyobraźni wielu która ma tzw. geny ria dla środowiska medycznego.
osobom ostatnio brakuje. Może wojowników, a one powodują, W kwietniu czy maju ostrzegali-
ktoś sobie uświadomi, że sytuacja że rozwija się nadmierna śmy przed kumulacją COVID-19
jest naprawdę poważna. reakcja na wirusa i wtedy i grypy. Jeśli ktoś chciałby słuchać,
A skąd ta niechęć do maseczek, organizm od wewnątrz ulega toby usłyszał.
skąd to rozluźnienie w społe- pożarowi i dochodzi do
czeństwie? uszkodzenia wielu narządów Ale Polacy zaczęli się karmić te-
Ludzie dostali przekaz, że świet- oriami o „ fałszywej epidemii”,
nie sobie poradziliśmy (co wprzy- była wynikiem skutecznej akcji „zo- o tym, że „COVID-19 to lipa”.
padku wiosny było prawdą), za- stań w domu”. Udało się ograniczyć, Ludzie rozsyłają sobie linki,
częli się zastanawiać, po co był wypłaszczyć krzywą zachorowań. które mają dowodzić tego, że
lockdown, skoro wirus wcale nie Dostaliśmy cztery miesiące spokoju. wszystko jest wymysłem.
był groźny itd. Należało powie- Jednak jako eksperci ostrzegaliśmy, że I tu trzeba powiedzieć, że potrze-
dzieć społeczeństwu: „Lockdown jesień będzie trudna, że będzie druga bujemy porządnej polityki in-
kosztował nas tyle i tyle, ale dzięki fala. Niestety wygodniej było słuchać formacyjnej rządu. Komunikaty
temu nie umarło przykładowo tych, którzy zapewniali, że już jest po o tym, co rząd zrobi, a czego nie
50 tys. osób, a więc dziękujemy na- sprawie. Mówiliśmy, że ludzie zaczęli zrobi, to jednak nie to samo. Mamy
rodowi za poniesiony trud”. Ponieważ konferencje, na których poda-
takiego komunikatu nie było, ludzie wana jest dzienna liczba zakażeń
zaczęli podważać sens lockdownu, bo i zgonów, która wiele nam nie mówi.
przecież większość poniosła wysokie To nie jest komunikacja. Powinniśmy
jego koszty. Pojawiła się frustracja. słyszeć, co się dzieje, jakie są plany.
A wirus nie osłabł? Tak się nam Dlaczego o szpitalu polowym dowia-
wszystkim wydawało latem i jeszcze dujemy się z przecieków i wieczornej
we wrześniu. konferencji, a nie w ramach codzien-
nej informacji o planach walki z epi-
Budowa szpitala polowego demią? W ten sposób społeczeństwo
na Stadionie Narodowym dostaje komunikat, że o ważnych
w Warszawie sprawach decyduje się gdzieś po
cichu. Powinniśmy mieć jasno wy-
tłumaczone, dlaczego wyłącza się Fot. Daniel Gnap / KPRM
jedną branżę, a nie inną. A jak nie ma
komunikacji, to brakuje zaufania, ro-
dzą się spiski i ludzie nie chcą chodzić
w maseczkach, bo nikt nie wytłuma-
czył dostatecznie jasno, dlaczego jest
to absolutna konieczność. Trzeba pa-
miętać jeszcze o jednym. Liczba cho-
rych nie rozkłada się równomiernie
na cały kraj. O epidemii wciąż trzeba
myśleć regionalnie. Nie da się porów-
nać Śląska, Małopolski czy Mazowsza
do Opolszczyzny, województw lubu-
skiego czy warmińsko-mazurskiego.
Podawanie liczby łóżek w skali kraju
nic nikomu nie mówi, bo to jest uśred-
niona wielkość, która nigdzie nie jest
aktualna. Polska to zbiór konkretnych
województw i powiatów, w każdym
sytuacja może być inna, i to trzeba
widzieć. Trzeba myśleć globalnie, ale
działać regionalnie.

| 32 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

W pogoni
za szczepionką

26.10–1.11.2020 | 33 |

[email protected]

kraj  |  Pandemia koronawirusa  |

Fot. Shuterstock Choć pojawienie się na myśli, bo obecna faza testów, w których W przypadku szczepionki brytyjsko-
horyzoncie szczepionek bierze udział 44 tys. osób, zbliża się już -szwedzkiej firmy AstraZeneca współ-
jest dobrą wiadomością, do końca. Jedynymi zaobserwowanymi pracującej z uniwersytetem w Oksfor-
to nie należy oczekiwać, skutkami ubocznymi, które podano do dzie są to – przykładowo – fragmenty
że sprawią one cud publicznej wiadomości, są występujące adenowirusa o kryptonimie ChAdOxl
i zatrzymają pandemię. u niektórych badanych zaburzenia snu występującego u szympansów. We-
Przynajmniej nie stanie lub bóle ramion. Koncern liczy więc na dług pisma medycznego „The Lancet”
się to od razu. Nie jest to, że jeszcze w listopadzie będzie mógł wszystko wskazuje na to, że oksfordzka
bowiem jasne, czy wystąpić do władz amerykańskich szczepionka wektorowa, która jest te-
nowe szczepionki będą o ekspresowe dopuszczenie szczepionki stowana w Wielkiej Brytanii, Brazylii
w stanie zapewnić nam do obrotu. Pfizer, który działa wspólnie i RPA, zapewnia odporność. Jeżeli testy
długotrwałą ochronę z niemiecką firmą BioNTech, zakłada, zakończą się powodzeniem, AstraZe-
przed zakażeniem że – jeżeli wszystko pójdzie dobrze – to neca gotowa jest wkrótce wypuścić na
koronawirusem do końca 2021 r. uda się wyprodukować rynek 2 mld dawek. Szczepionki wekto-
1,3 mld dawek specyfiku. rowe przygotowują również Chińczycy,
Konrad Kołodziejski Izrael oraz takie giganty jak Novartis,
Genetyczne, Merck oraz Johnson & Johnson.
A merykański gigant farmaceu- wektorowe i inne
tyczny Pfizer rozpoczął już Producenci z całego świata pracują
w swojej belgijskiej fabryce Szczepionka Pfizera działa na nieco także nad bardziej „klasycznymi” szcze-
w Puurs produkcję szczepionki prze- innej zasadzie niż te tradycyjne, które pionkami, w których wykorzystuje się
ciwko koronawirusowi wywołującemu wprowadzają do organizmu zdezak- fragmenty białka koronawirusa lub jego
COVID-19. Zdaniem brytyjskiego tywowanego lub osłabionego wirusa. zdezaktywowaną lub osłabioną wersję.
dziennika „The Daily Telegraph” jesz- Amerykanie wraz z Niemcami opraco- Wygląda więc na to, że już niebawem
cze w tym roku może trafić na rynek wali tzw. szczepionkę genetyczną. Wy- świat zostanie zasypany szczepionkami
100 mln szczepionek. Pozwoli to na za- korzystuje się w niej jeden lub więcej różnych typów. Około 30 z nich jest bo-
szczepienie 50 mln osób, każda z nich genów wirusa w celu wywołania odpo- wiem w końcowej fazie badań. Pytanie
będzie bowiem musiała przyjąć dwie wiedzi układu odpornościowego. tylko, czy okażą się one skuteczne?
dawki tego specyfiku.
Nie jest to zresztą jedyny tego typu Cudu nie będzie
Przedstawiciele Pfizera zastrzegają specyfik, który szykują do walki z koro-
jednak, że przed dopuszczeniem szcze- nawirusem koncerny farmaceutyczne. Pewne wątpliwości może budzić tempo
pionki konieczne jest jeszcze zakoń- Bliska sukcesu jest również – jak się testowania nowych szczepionek.
czenie trwających testów klinicznych zdaje – firma biotechnologiczna Mo- W normalnym trybie kolejne fazy te-
i uzyskanie pozwoleń. Są jednak dobrej derna z amerykańskiego stanu Massa- stów trwają po kilka lat, odpowiednio
chusetts. Kolejne fazy testów wyprodu- długo czeka się również na dopusz-
kowanej przez Modernę szczepionki czenie nowego specyfiku. Jednak tym
genetycznej wypadły – zdaniem razem, z powodu pandemii, posłużono
prof. Anthony’ego Fauciego, dyrektora się szybszą ścieżką, która polega na
Narodowego Instytutu Chorób Zakaź- tym, że poszczególne fazy badań oraz
nych i Alergii w USA – „nadzwyczaj procedury dopuszczenia prowadzone
obiecująco”. Własne szczepionki gene- są równolegle. Dzięki temu czas wdro-
tyczne testują także inne laboratoria, żenia nowej szczepionki można skrócić
nie tylko amerykańskie i niemieckie, do półtora roku.
lecz również brytyjskie, japońskie, in-
dyjskie i koreańskie. Niewykluczone, Mimo to nie jest wcale jasne, czy
że te z nich, które wcześniej pozytywnie szczepionki – nawet przy założeniu, że
przejdą testy kliniczne, pojawią się na pomimo błyskawicznego tempa zostały
rynku już w przyszłym roku. odpowiednio przetestowane– będą
w stanie zapewnić nam długotrwałą
Czy szczepionki genetyczne okażą się ochronę przed zakażeniem koronawi-
przełomem w walce z koronawirusem? rusem i tym samym zatrzymać pande-
Tego nie wiadomo. Dlatego też równo- mię. Problemem może się okazać brak
legle prowadzone są intensywne prace czasu i skuteczność szczepionki.
nad innymi typami szczepionek. Jed-
nym z nich są szczepionki wektorowe, Według najnowszych badań amery-
które do pobudzenia reakcji ludzkiego kańskich naukowców z Yale osiągnięcie
układu immunologicznego wyko- odporności stadnej w przypadku koro-
rzystują fragmenty innych wirusów. nawirusa SARS-CoV-2 pojawia się do-
piero po zakażeniu 60 proc. populacji

| 34 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

(przy współczynniku reprodukcji nowymi mutacjami koronawirusa. Co zatem pozostaje? Niektórzy, nie
wynoszącym powyżej 2 – to oznacza, Choć więc pojawienie się na horyzon- mogąc się doczekać panaceum, wra-
że jeden zakażony zaraża średnio wię- cie nowych szczepionek jest dobrą wia- cają do koncepcji odporności stadnej.
cej niż dwie inne osoby). Są szacunki, domością, to nie należy oczekiwać, że Większość lekarzy przestrzega jednak
z których wynika, że dojście do takiego sprawią one cud i zatrzymają pandemię. przed takim myśleniem. I nie chodzi tu
poziomu może potrwać co najmniej Przynajmniej nie stanie się to od razu. tylko o to, że służba zdrowia, która już
około dwóch lat i – rzecz jasna – bę- dziś przestaje sobie radzić z nagłym
dzie się wiązać z ciągle rosnącą liczbą Niebezpieczny egoizm wzrostem liczby pacjentów, po prostu
zgonów. Skuteczna szczepionka mo- zawaliłaby się, gdyby przyszło jej się
głaby przyspieszyć proces nabywania Być może znacznie lepszą wieścią by- zmagać z niczym nieograniczoną falą
powszechnej odporności, zwiększając łoby pojawienie się skutecznego leku zarazy. Chodzi o to, że przy obecnym
liczbę osób z przeciwciałami i oszczę- na chorobę wywołaną koronawirusem. poziomie śmiertelności koronawi-
dzając tym samym życie wielu ludzi, Dziś dość powszechnie stosuje się silny rusa, osiągnięcie odporności stadnej
jednak wymagałoby to szybkiego i po- lek antywirusowy Remdesivir. Jednak łączyłoby się z ogromną falą zgonów.
wszechnego zaszczepienia bar-
dzo dużej części populacji, co jest Wygląda na to, że już niebawem Przykładowo Polska liczy 37 mln
technicznie bardzo trudne. Jak świat zostanie zasypany mieszkańców. Aby osiągnąć odpor-
wylicza „Washington Post”, nawet szczepionkami różnych typów. ność stadną (przypomnę – przynaj-
przy jednoczesnym założeniu Około 30 z nich jest bowiem mniej 60 proc. populacji musiałoby
70-proc. skuteczności szczepionki w końcowej fazie badań. przejść zakażenie), musiałoby unas
i zaszczepieniu 70 proc. populacji, Pytanie tylko, czy okażą się one zarazić się ponad 22 mln osób.
ciągle pozostaje 50 proc. ludzi, skuteczne? Ale stałoby się to kosztem życia
którzy nie mają odporności na – w najczarniejszym scenariuszu
koronawirusa (niezaszczepieni – jeśli wierzyć Światowej Organizacji – 400 tys. osób. To dlatego Szwe-
oraz zaszczepieni, ale nieod- Zdrowia – lek ten nie jest jakoś szcze- dzi zaczęli po cichu się wycofywać
porni), co pozwala dalej rozwijać gólnie skuteczny w leczeniu COVID-19. z pierwotnego pomysłu nabywania
się pandemii. Byćmożetokwestiaterapii i właściwego odporności stadnej, a pismo „The
dawkowania w odpowiednim stadium Lancet” opublikowało niedawno
Trzeba też wziąć pod uwagę to, choroby? Specjaliści zwracają bowiem list podpisany przez kilka tysięcy
że nie wszyscy będą się rwali do uwagę, że ciągle brakuje leku, który lekarzy z całego świata, w którym
szczepień. I nie chodzi tu bynaj- zatrzymałby rozwój choroby, zanim nazywają oni odporność stadną
mniej o ruchy antyszczepionkowe, wejdzie ona w ciężką fazę. „niebezpiecznym błędem”. Ich zda-
ale o zwykłą reakcję psychiczną niem strategia odporności stadnej
wielu ludzi, wynikającą z obawy przed Oczywiście istnieją leki ekspery- „nie doprowadzi do zakończenia epide-
nowym specyfikiem. Upłynie pewnie mentalne. Jednym z nich wyleczono mii, a jedynie do kolejnych jej fal – tak jak
trochę cennego czasu, zanim większość jakoby Donalda Trumpa. Ale na razie w przypadku wszystkich epidemii przed
uzna, że szczepionka jest skuteczna nie są one dostępne dla przeciętnego wynalezieniem szczepień”.
i w pełni bezpieczna. O ile tak – miejmy pacjenta. Wspomniany wcześniej kon- Prof. Wojciech Szczeklik ze Szpi-
nadzieję – w ogóle będzie. cern Pfizer powiadomił niedawno, że tala Klinicznego w Krakowie nazywa
w jego brytyjskim laboratorium w San- COVID-19 „najbardziej podstępną,
Jest jeszcze jeden, gorszy aspekt tej dwich opracowano środek, który może powszechną chorobą”. Dodaje, że w po-
sprawy. Otóż koronawirus, czego do- się okazać potencjalnym lekarstwem czątkowej fazie pacjenci często spra-
wodzą najnowsze badania, ciągle mu- na chorobę koronawirusową. Jednak wiają wrażenie stosunkowo zdrowych,
tuje. Można się też zarazić nim więcej bliższych szczegółów nie ma. Wygląda ale już wyniki ich badań „budzą przera-
niż jeden raz. Takich przypadków jest więc na to, że na razie nie powinniśmy żenie”. Lepiej więc, póki nie ma jeszcze
coraz więcej, ponowne zakażenia poja- przyzwyczajać się do myśli o tym, że skutecznego leku na koronawirusa,
wiły się również w Polsce. Część z tych już wkrótce zakażenie koronawirusem minimalizować ryzyko zakażeń. Me-
wtórnych zakażeń przebiega łagodniej będzie można szybko zneutralizować, toda jest prosta i sprawdzona: dystans,
niż pierwsze, ale zdarzają się sytuacje popijając tabletkę wodą. higiena i maseczki, Niemcy dorzucają
odwrotne, gdy drugie zakażenie jest do tego jeszcze – i słusznie – wietrzenie.
cięższe od poprzedniego. Mechani- Oczywiście można się zżymać na ma-
zmów tych wtórnych zakażeń jeszcze seczki (nikt nie lubi ich nosić), czytać nie-
nie znamy. stworzone hipotezy i narzekać na brak
wolności, ale tu nie idzie tylko o nasz
Oznaczać to może, że zaszczepienie osobisty komfort, ale o bezpieczeństwo
niekoniecznie chroni nas przed zaka- ludzi wokół nas. Kiedyś te maseczki
żeniem. Owszem, nabywamy dzięki przecież zdejmiemy. To, jak szybko się
szczepionce przeciwciała, jednak nie to stanie, zależy także od nas.
wiadomo, jak długo nas ona zabezpie-
cza i na ile skutecznie chroni nas przed

26.10–1.11.2020 | 35 |

[email protected]

kraj  |  Pandemia koronawirusa  |

Czy procedury zabiją
polski lek na COVID-19?

Osocze osób, które miały kontakt z koronawirusem, jest bezcenne. To nie panaceum, ale
pomaga chorym na COVID-19 przetrwać i nie dopuścić do najgroźniejszego przebiegu choroby.
Polska ma niepowtarzalną szansę stać się producentem leku na bazie osocza. Jednak wszystko
wskazuje na to, że wyprzedzi nas Izrael, chociaż dotychczas szanse polskiego Biomedu z Lublina

i izraelskiej firmy biotechnologicznej Kamada były wyrównane

O socze nie musi pochodzić od doszło do współpracy pomiędzy tam- sze zamówienie przyniesie 3,4 mln dol.
ozdrowieńców – wystarczy, że tejszym ministerstwem zdrowia i firmą przychodu w I kw. 2021 r.
ktoś zetknął się z zabójczym biomedyczną.
wirusem i posiada przeciwciała SARS- Historia leku w Polsce
-CoV-2. Także wówczas, gdy przeszedł W Polsce produkcji leku na
zakażenie bezobjawowo. COVID-19 podjęła się lubelska spółka Projekt powstania leku na COVID-19
biotechnologiczna Biomed Lublin. Jej został zainicjowany już w marcu przez
Czy Polska ma szanse wygrać glo- konkurentem na światowym rynku senatora Grzegorza Czeleja (PiS) oraz
balną walkę o lek przeciw COVID-19? jest wspomniana wyżej izraelska firma członka Rady Nadzorczej Biomed Lub-
Odpowiedź na „tak” jest całkowi- Kamada Ltd. I to właśnie ona ogłosiła lin Waldemara Sierockiego.
cie realna, ale pod jednym warun- 19 października, że podpisała umowę
kiem – trzeba przyspieszyć działania. z izraelskim resortem zdrowia na do- 21 maja br. Agencja Badań Medycz-
W jaki sposób można to zrobić, poka- stawy badanego produktu IgG prze- nych podpisała umowę z Samodzielnym
zuje przykład z Izraela, gdzie właśnie ciwko COVID-19. Oczekuje, że pierw- Publicznym Szpitalem Klinicznym nr 1

| 36 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Fot. Shuterstock w Lublinie o dofinansowaniu kwotą pierwszy etap powstania polskiego leku czekać miesiąc „w zamrażarce”. Do-
5 mln zł projektu pod nazwą „Badania na COVID-19 – tempo prac było więc słownie i w przenośni. Czy słusznie,
nad wytworzeniem swoistej immuno- imponujące. Laboratoryjne badania ak- czy nie można było i w tym przypadku
globuliny ludzkiej z osocza dawców po tywności wyizolowanych przeciwciał przyspieszyć działania i w pewnym sen-
przebytej infekcji wirusowej SARS- w preparacie i ich skuteczności w zwal- sie nie przespać tego miesiąca?
-CoV-2 i jej zastosowaniem terapeutycz- czaniu wirusa przeprowadzane zostały
nym u pacjentów z COVID-19”. Warto za- natomiast w Małopolskim Centrum Biomed ma wielkie doświadczenie
uważyć, że 5 mln zł na badania nad w produkcji immunoglobulin. Od kil-
nowym, w dodatku strategicznym Lek nie trafia jednak zaraz do
w kontekście pandemii, lekiem to badań klinicznych, bo najpierw kunastu lat sprzedaje na polskim
nie jest zawrotna kwota. W projek- musiał odczekać miesiąc rynku immunoglobulinę anty-
cie uczestniczy też Instytut Hema- w zamrażarce. Dosłownie -RhD produkowaną z osocza
tologii i Transfuzjologii, który m.in. i w przenośni. Czy słusznie, krwi ludzkiej, stosowaną w zapo-
ocenia wdrożenie badań laborato- czy nie można było i w tym bieganiu wystąpienia konfliktu
ryjnych dotyczących produkcji im- przypadku przyspieszyć serologicznego pomiędzy matką
munoglobulin oraz kontroli jakości. działania? a dzieckiem, a także immunoglo-
bulinę podawaną z bardzo dużą
Na zbiórkę osocza do produk- Biotechnologii Uniwersytetu Jagielloń- skutecznością w przypadku wiru-
cji leku Ministerstwo Zdrowia skiego. „Wyniki, które otrzymaliśmy, sowego zapalenia wątroby typu B.
zezwoliło w czerwcu. Dlaczego wskazują, że ta aktywność jest bardzo Immunoglobulina na COVID-19
nie od razu? Jak mówią nasi infor- wysoka” – powiedział na konferencji jest kolejną.
matorzy, w ministerstwie nie było prasowej prof. Krzysztof Pyrć z Mało-
przekonania co do leku z osocza. polskiego Centrum Biotechnologii UJ. „Jesteśmy optymistami”

Ostatecznie osocze w ilości Lek w zamrażarce Badania kliniczne będą prowa-
150 litrów zostało zebrane przez dzone w czterech ośrodkach:
siedem Regionalnych Centrów Lek nie trafia jednak zaraz do badań w Lublinie, Bytomiu, Białymstoku
Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa klinicznych, bo najpierw musiał od- i Warszawie. Szef Kliniki Cho-
(z Raciborza, Radomia, Bydgosz- rób Zakaźnych Samodzielnego
czy, Kalisza, Lublina, Szczecina i Wroc- Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1
ławia). Ogromną rolę w tej akcji odegrali w Lublinie prof. Krzysztof Tomasiewicz
górnicy z Jastrzębskiej Spółki Węglowej. poinformował, że lek zostanie podany
„Ze 150 litrów ponad 100 litrów otrzyma- pacjentom zakażonym koronawirusem.
liśmy od górników, którzy tłumnie odpo- – Nie spodziewamy się większych prob-
wiedzieli na mój apel” – podkreślił pod lemów z bezpieczeństwem preparatu,
koniec września senator Czelej. bo my takie preparaty, immunoglobu-
liny, stosujemy od wielu lat. Jesteśmy do
18 sierpnia Biomed Lublin SA rozpo- tego optymistycznie nastawieni – pod-
czął produkcję leku do badań klinicz- kreśla.
nych, a 23 września lubelska spółka po-
informowała, że z sukcesem zakończyła Grażyna Raszkowska

Apeluję do ozdrowieńców: oddawajcie osocze

Rozmowa z dr. n. med. Grzegorzem Czelejem, senatorem, pomysłodawcą wykorzystania osocza
z przeciwciałami anty-SARS CoV-2 do produkcji leku na COVID-19 w lubelskiej firmie Biomed

Dlaczego lek produkowany z osocza, a nie bezpośrednio Jednak już w kwietniu pojawiły się w mediach apele o akcje
osocze? Na czym polega różnica? zbierania osocza. Różnica polega m.in. na tym, że osocze
możemy podać od razu, po 24 godzinach od pobrania od
Grzegorz Czelej: Jedno i drugie jest bardzo potrzebne. dawcy – wymaga to tylko krótkiego procesu inaktywacji
Już w marcu proponowałem wykorzystanie leczenia oso- – zabicia patogenów, natomiast produkcja leku oczywi-
czem, które zawiera przeciwciała anty-SARS-CoV-2, ście musi trwać. Osocze musimy podawać zgodnie z grupą
a w drugim etapie, abyśmy próbowali wyizolować w Bio- krwi, poza tym serwujemy je z wieloma innymi białkami, co
medzie te przeciwciała i sprowadzili je do postaci leku. może powodować komplikacje, takie jak po przetoczeniu
Pomysł nie wzbudził wówczas zachwytu w środowisku krwi. A także podajemy choremu jednak trochę nieznaną
lekarskim. Sądzono, że inne leki będą bardziej skuteczne.
26.10–1.11.2020 | 37 |
[email protected]

kraj  |  Pandemia koronawirusa  |

dawkę. Do końca nigdy nie wiemy, ile jest tych właściwych Grzegorz Czelej Fot. Materiały prasowe
neutralizujących przeciwciał w osoczu od danej osoby. To
leczenie ma więc swoje ograniczenia. Lek natomiast jest na obecność przeciwciał anty-SARS-CoV-2. Powinien być Reklama | 35/0620/F
skalibrowany – wiadomo, ile go jest w każdej ampułce, jest wprowadzony zakaz sprzedaży poza kraj takiego osocza
również do natychmiastowego podania domięśniowego, z przeciwciałami. Badanie na obecność przeciwciał kosz-
niezależnie od grupy krwi. tuje nie więcej niż 30 zł i można je zrobić przy okazji innych
Biomed ma wieloletnie doświadczenie w produkcji im- analiz na obecność wirusów – a każde pobranie jest pod
munoglobulin. tym kątem sprawdzane. Poza tym należałoby wprowadzić
To bardzo istotny kontekst sytuacji w czasach pandemii. bardzo szybki przepływ informacji pomiędzy sanepidem
Wpadliśmy bowiem w tryby rejestracji nowego leku, a tak a punktami krwiodawstwa, które dzisiaj nie dzwonią do
do końca to przecież nie jest nowy lek. Wykorzystujemy tę ozdrowieńców natychmiast po zakończeniu ich kwa-
samą technologię, co przy produkcji innych immunoglo- rantanny! A przecież liczy się czas – poziom przeciwciał
bulin, a substancja czynna, którą wykorzystujemy, nie jest szybko spada po zakażeniu. Ważne jest więc nie tylko, by
nowa dla organizmu. Po pierwsze, sam ludzki organizm ktoś się zgodził i oddał osocze, ale by zrobił to w okresie,
wyprodukował ją u osoby, która przeszła koronawirusa. gdy jeszcze ma wysoki poziom przeciwciał. Po trzech ty-
Po drugie, od pół roku na całym świecie, z największą sku- godniach stężenie spada do poziomu nieprzydatności. Tak
tecznością, leczy się ludzi osoczem z tymi przeciwciałami. wynika z badań przy naszym projekcie.
Są one już podawane milionom chorych. Ten lek to tak
naprawdę ekstrakt z przeciwciał. Nie ma więc problemu W lipcu przeprowadziliśmy w Lublinie pomiary na
z bezpieczeństwem ani pytania, czy jest jakimkolwiek za- obecność tych przeciwciał na grupie kilkuset osób, które
grożeniem. Zażądano, aby zbadać trwałość leku – lek musiał się zgłosiły. Mówimy o osobach, które nie były zidentyfi-
odczekać miesiąc. Pojawia się pytanie, czy w czasie szaleją- kowane jako chore na COVID-19. Okazało się, że już w tym
cej epidemii jest niezbędne, by lek czekał, a nie był poda- czasie i w tym miejscu 4 proc. miało przeciwciała. Dzisiaj
wany umierającym. Teraz czekają nas badania kliniczne. ten procent w różnych częściach kraju może być nawet
Prof. Krzysztof Tomasiewicz, szef Kliniki Chorób Zakaź- kilka razy większy. Bardzo ważny jest też kontekst przyszłej
nych Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 szczepionki. Nawet jeśli zostanie wprowadzona, to istotny
w Lublinie – instytucji wiodącej przy tym badaniu – tonie procent populacji nie będzie mógł być szczepiony (np. część
w dokumentach, które musi przygotować, aby je rozpocząć. chorych na raka) lub nie nabierze odporności. Dla nich jedy-
Na szczęście dokumentacja jest już w zasadzie ukończona. nym rozwiązaniem może być osocze lub jeszcze lepiej – lek.
Teraz trzeba się modlić, żeby urzędnicy nie chcieli ich prze-
trzymywać, tylko szybko pozwolili podawać lek pacjentom. Jako państwo stanęliśmy przed wyzwaniem, jakiego nie
Inaczej będzie trzeba dokładnie sprawdzić, kto i dlaczego mieliśmy od dziesięcioleci. Musimy z całych sił walczyć
opóźniał ten proces. W grę wchodzi odpowiedzialność za o zdrowie i życie naszych obywateli. Jedną z najskuteczniej-
życie ludzi. szych obecnie metod leczenia chorych na COVID-19 jest
Kamada, producent z Izraela, ma taką samą techno- podawanie im osocza z przeciwciałami anty-SARS-CoV-2.
logię? Dlatego apeluję i proszę każdego ozdrowieńca o to, żeby ze-
Nie identyczną, ale robi to samo. Ścigaliśmy się z nimi od pół chciał oddać swoje osocze. Bohaterska postawa i poświęce-
roku – kto pierwszy wyprodukuje lek i poda go pacjentom. nie każdego dawcy będzie wynagrodzone kolejnym urato-
I teraz mogą nas wyprzedzić. Bo wpadliśmy w skompliko- wanym życiem. Pokażmy całemu światu, że Polacy potrafią.
wane i długotrwałe procedury badania leków. Rozumiem Bądźmy dumni z tego, że jesteśmy gotowi do poświęcenia
przepisy, ale jesteśmy w takiej sytuacji, że należałoby się na rzecz potrzebujących. Mamy możliwość uratowania se-
zastanowić, co urzędnicy muszą mieć w pierwszej kolejno- tek, a może i tysięcy ludzkich istnień. Pomóżmy zwalczyć
ści: papiery czy raczej lek, którym na co dzień skutecznie koronawirusa tym, którzy są słabsi i potrzebujący. My, jako
leczyłoby się pacjentów. naród, będziemy zawsze pamiętać o tym akcie poświęcenia
A osocza brakuje. w walce o zdrowie i życie innych.
Szpitale alarmują, że osocza nie ma, że nie mają czym
realnie leczyć. I nie jest robione nic, by zwiększyć jego
zbiórkę. Jest ono w większości sprzedawane za granicę.
Najczęściej wyjeżdża do Niemiec. Osocze głównie jest
pobierane od honorowych dawców krwi. I w tym roku
planowana jest sprzedaż za granicę ok. 200 tys. litrów oso-
cza, co stanowi ok. 65 proc. całego pozyskiwanego osocza
w kraju. 35 proc. zostaje na potrzeby własne. Skandaliczne
jest to, że osocze sprzedawane za granicę nie jest badane

| 38 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

Egzamin z pandemii

Kluczowe będzie to, jak obóz rządzący poradzi sobie z tą drugą fazą pierwszej
fali pandemii. Nie mówię o „drugiej fali”, ponieważ tak naprawdę pierwsza fala
nigdy się nie skończyła. Jeśli ludzie zauważą rozziew między słowami polityków

a rzeczywistością postrzeganą wokół siebie lub opisywaną przez media,
to władza wpadnie w turbulencje

Jacek Karnowski rozmawia z prof. Waldemarem Paruchem,

politologiem, nauczycielem akademickim

W jaki sposób pandemia może wpły- fali. Nie mówię o „drugiej fali”, ponie- z chorymi będą się masowo odbijały Fot. Andrzej Wiktor
nąć na preferencje Polaków? Czy to waż tak naprawdę pierwsza fala nigdy od szpitali, godzinami wożąc cho-
jest coś, co może wysadzić system po- się nie skończyła. rych z miejsca na miejsce?
lityczny w powietrze?
Co będzie kluczowe? To jest z pewnością rzecz bardzo
Waldemar Paruch: Systemu poli- Za kluczowe uważam odpowiedź na groźna, ale jest też istotna kwestia
tycznego pandemia w powietrze nie kilka pytań. Po pierwsze, czy decyzje komunikowania politycznego. Je-
wysadzi, ale już wpływa na preferen- podjęte w ciągu ostatnich dni zdołają śli będzie ono prowadzone w stylu,
cje wyborcze, ponieważ nakłada się na zahamować wzrost zarażeń i zachoro- w którym Polacy wyczują brak empatii
inne zjawiska. Widzimy to w sonda- wań. Po drugie, czy te decyzje sprawią, i zwątpią w wiarygodność władzy, bo
żach z ostatnich dni czy tygodni. Spada że uda się zapewnić opiekę ludziom nieuczciwie będzie przedstawiała stan
poparcie dla obozu rządzącego, mini- zarażonym i potrzebującym hospita- rzeczy. Jeśli ludzie zauważą rozziew
malnie wzrosło dla Koalicji Obywatel- lizacji. Po trzecie, czy rząd zdoła na między słowami polityków a rzeczy-
skiej, pozostałe ugrupowania mają sta- tyle wzmocnić ochronę zdrowia, że wistością postrzeganą wokół siebie lub
bilny elektorat, zmiany są niewielkie. zapewni pomoc ludziom cierpiącym opisywaną przez media, to rząd wpad-
Oznacza to w sumie, że wzrasta liczba na inne choroby, zwłaszcza przewlekłe nie w turbulencje. Błędem jest też
osób niezdecydowanych. Sądzę też, oraz takie, które nie mogą czekać, wy- uderzanie w ważne grupy społeczne,
że obniża się ewentualna frekwencja magają natychmiastowej interwencji które zajmują się świadczeniem usług
wyborcza. Znaczna część potencjal- lekarza. I po czwarte, czy w wyniku publicznych, a więc w lekarzy, w per-
nych wyborców przechodzi w stan działań rządu nastąpi odblokowanie sonel medyczny czy w nauczycieli.
bierności. medycyny rodzinnej, czyli wyjście Takie wypowiedzi nie tylko są niefor-
Dlaczego? poza teleporady. Dziś wiemy, że na tunne, ale też bardzo niebezpieczne
W takiej sytuacji jak obecna ludzie za- poziomie wsi i miasteczek ten spo- w obecnych warunkach.
czynają uciekać w bierność, w swoje sób niesienia pomocy nie rozwiązuje
życie prywatne, domowe. Jest to dość problemu. Nadciąga jesień, będzie fala Nawet jeżeli są to twarde fakty? Na-
naturalne zjawisko, ponieważ tylko infekcji górnych dróg oddechowych, wet jeżeli na wezwanie wojewodów
tam można dziś znaleźć azyl i o dom a przez telefon czy Skype’a nie da się zgłasza się mała część lekarzy, do
należy zadbać w tych trudnych cza- zdiagnozować ani grypy, ani zapalenia których wysłano prośbę o stawienie
sach. Przestrzeń publiczna staje się płuc czy oskrzeli. się w szpitalach?
w oczach wielu ludzi coraz mniej
zrozumiała i jednocześnie coraz bar- Jeżeli dobrze rozumiem, mówi pan, Tak, ponieważ te fakty nie są w tej
dziej niebezpieczna. Własne zacisze, że Polacy wybaczą dużą liczbę za- sprawie najistotniejsze i wielce dys-
własny dom stają się cenną twierdzą. rażeń, bo to zjawisko występujące kusyjne. W warunkach pandemii
W ujęciu średniookresowym klu- niemal we wszystkich krajach, wy- nie można bezkosztowo krytykować
czowe będzie to, jak obóz rządzący baczą lockdown i straty gospodar- grup społecznych, od których zależy
poradzi sobie z tą drugą fazą pierwszej cze, ale nie wybaczą, jeśli karetki życie ludzi. Tego nie można robić.
Im należy się poszanowanie ciężkiej
pracy i maksymalne wsparcie, a nie

| 40 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

bezrozumna publiczna krytyka. W jej że znakomici eksperci epidemiolo- żenie, że nie mają wpływu na procesy
miejsce powinna pojawić się rze- giczni już w lipcu przestrzegali, że decyzyjne. Można było też odnieść
czowa rozmowa. Rząd potrzebuje istnieje ryzyko skokowego wzrostu inne wrażenie, że wręcz dopominają
bowiem wsparcia dla swoich decyzji zachorowań na jesieni. Wydaje się, się publicznie o to, aby ich wreszcie
ze strony i personelu medycznego, że ta sugestia nie była poważnie wysłuchano. A przecież powinni
i nauczycieli, a także innych środo- brana pod uwagę jako scenariusz, mówić o tym wszystkim w kręgach,
wisk zawodowych. który może się stać wariantem pod- które przygotowują decyzje dla
Wspomniał pan o decyzjach pod- stawowym, a nie fatalistycznym. rządzących.
jętych przez rządzących w ciągu W ciągu ostatnich dni nastąpiła jed- Władza powinna się zasłonić eks-
ostatnich dni. Mamy budowę Szpi- nak refleksja, sięgnięto po nowych pertami? Trochę tak, jak robił to pre-
tala Narodowego, nowe obostrzenia, ekspertów, po nowe zaplecze, które mier Wielkiej Brytanii Boris John-
częstsze wystąpienia premiera i mi- zaczyna inaczej opisywać rzeczywi- son, który powołał SAGE – Scientific
nistra zdrowia. Czy to oznacza, że stość pandemiczną w Polsce. Advisory Group for Emergencies?
wcześniej popełniono jakieś błędy? Zabrakło czujności? To na pewno jedna z opcji. Zwracam
Wyhamowanie pandemii w okresie Rząd potrzebował nie tyle ekspertów uwagę, że większość ekspertów apelo-
lata uśpiło obóz rządzący? od public relations czy też wizerunku wała, aby nie uruchamiać od 1 wrześ-
Mam wrażenie, że zawiodło zaplecze politycznego, ile od zarządzania kry- nia szkół na masową skalę w Polsce.
ekspercko-analityczne rządu odpo- zysowego, medycyny i myślenia poli- Można było zacząć od jednego czy
wiedzialne za myślenie strategiczne. tycznego. Mamy w Polsce kilkunastu dwóch województw i w warunkach
Prawdopodobnie nie dostarczono wybitnych specjalistów od zakaźni- laboratoryjnych sprawdzić, jakie będą
najważniejszym politykom w Polsce ctwa, od epidemiologii. Przez wiele skutki epidemiczne. Wybrano wariant
rozwiązań odnoszących się do róż- tygodni ci ludzie przedstawiali swoje pełnego otwarcia systemu, mimo
nych scenariuszy zdarzeń. A wiemy, diagnozy w mediach i miało się wra- ostrzeżeń, że to może się źle skończyć.

26.10–1.11.2020 | 41 |

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

Jednak to szkoły decydują, czy ochrony zdrowia, to w istocie roz- w Sejmie, bez maseczek czy snując
mamy faktyczny lockdown, czy kładamy ten proces w czasie. Wy- opowieści o światowym spisku. To ma
też nie. Poza tym, jeżeli teraz za- eliminowanie wirusa nie wchodzi swoje skutki. Gdy kilka razy zwróci-
mkniemy szkoły, to pewnie ich w grę. łem uwagę młodym ludziom bez ma-
już nie otworzymy. Uruchomią się seczek, że zagrażają mojemu życiu, to
silne mechanizmy oporu ze strony Sprawa jest chyba bardziej skompliko- spotkałem się z reakcją zdziwienia.
rodziców i nauczycieli. 1 września wana. Z wiedzy, którą mamy, wynika, Dobrze, że obowiązek noszenia ma-
był dogodnym momentem, aby spró- że po zarażeniu i wyzdrowieniu sta- seczki wpisano do ustawy. Może to
bować. jemy się odporni na jakieś dwa–trzy sprawi, że sprawa zacznie być trakto-
miesiące. To może być więc tak, jak wana z większą powagą, także dzięki
Nie wiem, czy mechanizmy oporu z wirusem grypy, na którego szcze-
byłyby tak silne. Wątpię, aby sankcjom.
to rzeczywiście nam zagrażało.
Za ryzykowne uważam raczej Dobrze, że obowiązek noszenia Czy nie grożą nam wybuchy
oddanie decyzji w sprawie maseczki wpisano do ustawy. frustracji, agresji na większą
funkcjonowania szkół w trybie Może to sprawi, że sprawa skalę? Zmęczenie narasta.
stacjonarnym bądź zdalnym zacznie być traktowana Zamknięcie szkół rozbija ży-
dyrektorom placówek. Bo oni z większą powagą, także dzięki cie milionów ludzi, dezorga-
zawsze będą pod naciskiem na- sankcjom nizuje pracę rodziców. Pod-
uczycieli, którzy też mają swoje minowanie bezpieczeństwa
obawy, też mają bliskich, którzy pionki uodparniają, ale nie w 100 proc. ekonomicznego u dużych grup
mogą mocno ucierpieć w razie Wygląda też na to, że szczepionka społecznych też będzie miało
zarażenia. Nacisk będzie też wy- może nie pojawić się tak szybko, jak swoje skutki. To zaczyna być
wierał sanepid, złożony głównie część z nas sądziła. Brakuje też do- pole minowe.
z urzędników, zresztą mocno brych informacji w odniesieniu do Obecnie przyrost zakażeń jest tak
osłabiony, zredukowany, za rzą- leku na koronawirusa. Co nie oznacza, duży, że w mojej ocenie działa ra-
dów PO-PSL. że nie ma dobrych wiadomości. czej paraliżująco na grupy, które
Na przykład? w innych warunkach podjęłyby
Czy Szpital Narodowy, o którym Medycyna najbogatszego państwa protesty. Nie mamy też dużego tąpnię-
wspomnieliśmy, to próba wstrząś- świata, czyli Stanów Zjednoczonych, cia ekonomicznego, rządowe tarcze
nięcia Polakami, próba wizualnego poradziła sobie z infekcją własnego stworzyły istotny bufor, ratując wiele
zmobilizowania społeczeństwa? prezydenta, człowieka zaliczanego do miejsc pracy. Oczywiście są branże,
To przecież powiedzenie: jeśli nie grupy podwyższonego ryzyka, w ciągu które znalazły się w stanie zapaści, za-
weźmiecie się w garść, to za chwilę kilku dni. Są więc skuteczni w bloko- łamania, i trudno wyobrazić sobie, aby
możecie tu leżeć. waniu rozwoju tej infekcji. podniosły się w warunkach pandemii.
Jak w pana ocenie wypadają Polacy A jeśli chodzi o szkoły, to młodzi ludzie
Myślę, że to jednak działanie, które w sferze dyscypliny, realizowania mający 11, 12 czy więcej lat – a o nich
ma cele praktyczne. Prof. Andrzej zaleceń władz, poczucia odpowie- mówimy – mogą funkcjonować sa-
Horban, krajowy konsultant ds. cho- dzialności? modzielnie. Ich pobyt w domu nie
rób zakaźnych i główny doradca, Sprawa jest z pewnością skompli- oznacza, że rodzice muszą rezygno-
mówi przecież jasno, że nasz system kowana. W kodzie kulturowym Po- wać z pracy.
ochrony zdrowia jest w stanie wy- laków od dawna wpisane jest lekkie
trzymać ok. 10 tys. zakażeń dziennie. traktowanie przepisów prawa. Nie Jednak możemy mieć całe pokolenie
Inni eksperci mówią o 15 tys. I to jest mamy mentalności Niemców czy uzależnione od internetu, od me-
czynnik, który zmusza do tworzenia anglosasów. Stąd problemy z niektó- diów społecznościowych. Konkret-
szpitali tymczasowych. Jeżeli wpro- rymi zaleceniami. Inna sprawa, że ność szkoły jest czymś w obecnym
wadzane obostrzenia nie przyniosą pewna część elity politycznej dawała świecie bardzo cennym.
za dwa tygodnie sensownych rezul- zły przykład, pojawiając się, choćby
tatów, czyli jeżeli nie zacznie spa- I bez ograniczeń młodzi ludzie są
dać wskaźnik R, a więc liczba osób już uzależnieni od internetu. Jed-
zarażanych przez osobę zarażoną, nak to szkoła zapewnia socjaliza-
to naprawdę możemy wpaść w duże cję, uczy życia w społeczeństwie.
kłopoty. Wtedy kryzys będzie trudny Rzeczywiście, zniknęło życie z po-
do powstrzymania. dwórek, różne grupy rówieśnicze są
w zaniku, kontakty między młodymi
Czy to wszystko nie oznacza jednak, ludźmi przeniosły się do internetu.
że zmierzamy ku jakiejś wersji od- Wiele lat przed pandemią. Ale teraz
porności stadnej? Skoro celem staje upada kultura akademicka, bo uczel-
się zapewnienie przepustowości nia bez studentów na zajęciach i na

| 42 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

korytarzach staje się niemal mar- Pytanie, w których grupach zyskuje nie, to wszystko pojawiło się nagle. To
twa. Straty będą więc olbrzymie. Konfederacja. Jeśli to wciąż są mło- rzeczywiście może mieć dość trwałe
Tym bardziej że to będą już w sumie dzi ludzie, to nie jest to w mojej oce- skutki. Kluczowe jest pytanie, jaką
niemal dwa lata edukacji przerywa- nie zjawisko trwałe. Nie da się zbu- wersję ustawy ostatecznie przyjmie
nej, bo przecież mieliśmy wcześniej dować stabilnego poparcia w tym Sejm i co prezydent z nią zrobi. Czy
długi strajk nauczycieli. No i jeszcze paśmie pokoleniowym, bo jest ono zostanie poprawka senatora Marka
jedna sprawa: trzeba pilnie poprawić zmienne w swoich postawach. Bar- Borowskiego, wprowadzająca obo-
dostępność do internetu w zasad- dzo wielu polityków w Polsce już się wiązek czipowania psów? Dlaczego
niczej większości polskich regio- o tym przekonało w ostatnich dwóch rozdzielono ubój rytualny drobiu od
nów. Są miejsca, w których obecnie dekadach. Pytanie też, czyim kosztem uboju rytualnego bydła?
z komputera może korzystać tylko zyskuje Konfederacja. Wydaje się, że
jedna osoba w rodzinie, bo sieć jest kosztem Koalicji Polskiej. Być może Kto może zyskać na tej sprawie?
zbyt słaba. jest to też premia za postawy wątpiące No właśnie mało kto. PSL już dawno
utraciło wiarygodność, głównie
Mówi pan, że gospodarka jest Nawet jeśli powstanie za sprawą bezrefleksyjnego trwa-
w dobrej kondycji. Rzeczywi- szczepionka, to przecież nia w koalicji z PO oraz wejścia
ście, skutki pandemii dotknęły upłynie dużo czasu, zanim w mocno lewicowy sojusz przed
nas, na tle innych państw, rela- zaszczepimy miliardy ludzi. wyborami do Parlamentu Euro-
tywnie słabo. Ale przecież całe Pewne branże nie odrodzą się pejskiego. Jest też mało prawdopo-
branże – turystyka, gastrono- już w starej skali dobne, aby na kanwie tych prote-
mia, rozrywka, przewozy stów powstała druga Samoobrona.
miejskie – znalazły się w dra- w realność epidemii; ok. 1/4 Polaków Nie ma takiej przestrzeni. Nawet
matycznej sytuacji. Co jednak jest w tej sprawie, tak wynika z badań, jeśli taki byt się pojawi, to nie bę-
ciekawe, nie widać, poza rol- mocno sceptyczna, dopatrując się dzie trwały, będzie efemerydą.
nictwem, większych protestów. w tym manipulacji, intryg, spisków. Powtarzam: do wyborów jeszcze
Może to świadczy o tym, że Po- Ta baza istnieje, ale do wyborów jesz- trzy lata.
lacy w ostatnich latach złapali cze trzy lata i tych wzrostów nie należy
trochę „tłuszczu” i nie mają po- przeceniać. No właśnie, czy Zjednoczona
czucia, że masowo toną? Czy jednak negatywny odbiór piątki Prawica przetrwa razem te
dla zwierząt w części środowisk trzy lata? Niedawny kryzys
Chyba za wcześnie na taki wnio- wiejskich nie przyniesie trwałych w koalicji pokazał, że konflikty są
sek. Na pewno nadchodzi czas, w któ- zmian w politycznych postawach poważne i głębokie. Pojawiło się
rym potrzebna będzie duża racjonal- wsi? Czy PiS może odrobić straty pytanie o trwałość tej konstrukcji
ność, np. wciąż czytamy, że w świecie związane nawet nie ze skutkami właśnie w perspektywie wieloletniej.
sportu zawierane są kontrakty za tych przepisów, lecz z przekona- Myślę, że Zjednoczona Prawica wy-
ogromne pieniądze. Tak jakby piłka niem, że partia rządząca sięgnęła szła jednak na prostą. Nie przeceniał-
nożna kompletnie nie zauważyła, po język i optykę, których się nie spo- bym tych wszystkich nieporozumień.
że zmieniły się warunki, że trzeba dziewano? Poważne zagrożenie dla jedności po-
te ceny gwałtownie zbić, dokonu- Skutki tych przepisów dotykają jed- jawiłoby się wówczas, gdyby rząd za-
jąc masowej przeceny wszystkiego, nak dużych grup. Tą ustawą próbuje czął ponosić istotne porażki, choćby
kosztów, płac i zysków. Tak jakby ten się zaingerować w relacje między w sferze walki z pandemią, w obszarze
świat oczekiwał, że pandemia szybko ludźmi a ich zwierzętami w gospo- ochrony zdrowia. Ogólnie uważam, że
zniknie i wszystko wróci do normy. darstwach domowych. To dotyczy po serii konfliktów liderzy Zjedno-
A to jest po prostu niewykonalne. Na- bardzo wielu ludzi. To po pierwsze. czonej Prawicy wyciągnęli właściwe
wet jeśli powstanie szczepionka, to Po drugie, opinia publiczna, miesz- wnioski.
przecież upłynie dużo czasu, zanim kańcy wsi i miasteczek nie zostali
zaszczepimy miliardy ludzi. Pewne przygotowani do tych zmian medial- Na ile realne są scenariusze doty-
branże nie odrodzą się już w starej czące np. wymiany Solidarnej Polski
skali. na PSL?

Wrócę jeszcze do spraw politycz- To bardzo mało prawdopodobne.
nych. Mówi pan, że nie widać, aby Główni liderzy PSL odrzucają poro-
któraś z partii zyskiwała w czasie zumienie z PiS. Bardziej się boją za-
kryzysu. Jednak notowania Kon- grożeń wynikających ze współpracy
federacji, choćby w badaniu Social z partią rządzącą niż ewentualnych
Changes, rosną. To już 12 proc., zysków. W powiatach czy wojewódz-
najwięcej w historii, więcej niż ma twach jest może trochę inaczej, ale
Lewica. generalnie obraz jest jasny.

26.10–1.11.2020 | 43 |

[email protected]

kraj  | Opozycja |

„D laczegoo13?BowPRLotej pędzić w kozi róg akurat w momencie, Bloku Współpracy z Rządem (BBWR)
porze otwierano sklepy mo- gdy wewnętrzny kryzys dotknął Zjed- oraz do zainaugurowanego w 1993 r.
nopolowe. A z tym ruchem noczoną Prawicę, a osłabia ją jeszcze Bezpartyjnego Bloku Wspierania Re-
jest tak, że można się tylko napić”. To kryzys związany z pandemią. form (BBWR). Pierwszy miał być zaple-
jeden z żartów na temat pory zainaugu- czem Józefa Piłsudskiego, drugi – Le-
rowanego 17 października 2020 r. przez cha Wałęsy. Pierwszy odniósł sukces
Rafała Trzaskowskiego Ruchu Wspólna Bezideowy Blok (po śmierci Piłsudskiego został jednak
Polska. Za późno, za słabo, za mało – to Wspierania Rafała rozwiązany), drugi był klapą. Trzaskow-

kolejne określenia. Najważniejsze, że RWP (przypominam z punktu widze- ski chce mieć swój BBWR (w tym przy-
inicjatywa prezydenta Warszawy bodaj nia PO: Radośnie w Przepaść) jest dla padku skrót jest rozszyfrowywany jako:
z największą obojętnością spotkała się wszystkich kłopotem. Nawet dla Ra- Bezideowy Blok Wspierania Rafała),
w Platformie Obywatelskiej. A nawet fała Trzaskowskiego, który wyraźnie gdyż nie ma nic innego, mimo że wciąż
nie z obojętnością, ale wrogoś- jest wiceprzewodniczącym PO.
cią. Bo to pomysł przenoszony To, co RWP głosi, idealnie
o trzy miesiące, kiedy to wypa- Radośnie pasuje do Bezideowego Bloku
rowały wszystkie jego zalety dla Wspierania Rafała. Oto RWP
PO. I pomysł w istocie antypar- ma bowiem jednać „podzie-
tyjny, czego Rafał Trzaskowski
nie ukrywa, mówiąc, iż „partie lonych jak nigdy wcześniej”,
polityczne nie wystarczą”. Dla- choć ten podział powstał po-
tego w Platformie skrót RWP w Przepaść noć 30 lat temu. Skoro jednak
jest rozszyfrowywany jako: Ra- „po 30 latach dotarliśmy do
dośnie w Przepaść. O ile kandy- ściany”, najwyższy „czas prze-
stać oglądać się wstecz”. Trzeba
datura Rafała Trzaskowskiego „patrzeć w przyszłość”, „skoń-
wzmocniła bowiem wyraźnie czyć z myśleniem o tym, co nas
słabnącą PO, gdy w prezyden- Borys Budka walczy z Rafałem dzieli”, „skupić się na tym, co

ckim wyścigu reprezentowała Trzaskowskim, Trzaskowski nas łączy i na rozwiązywaniu
ją Małgorzata Kidawa-Błońska, z Budką, a obaj biją się z Szymonem konkretnych problemów”. Aby
o tyle RWP powołany tak późno to zrobić, „musimy oprzeć się
zastał już partię osłabioną i słab- na prawdzie, demokracji i […]
nącą. Dostrzega to nawet Borys Hołownią. Stawką jest pozycja wartościach podstawowych
Budka, dla którego 10 mln gło- – a przede wszystkim na rów-
sów oddanych na Trzaskow- przed wyborami w roku 2023 ności i tolerancji”. Mowa jest

skiego miało być kapitałem o „dekalogu spraw, na które

założycielskim PO pod przy- wszyscy patrzymy tak samo”.
wództwem nowego lidera. RWP „chce normalnej Polski”,
Borys Budka ratował swoją „Polski, w której każdy ma takie
słabą pozycję w Platformie, same prawa i obowiązki”, „Pol-
przyklejając się do Rafała Trza- ski, w której władza działa z my-
skowskiego, ale gdy już w partii ślą zarówno o mieszkańcach
wsi, jak i mieszkańcach małych
nic mu nie zagraża, z prezyden-
tem Warszawy się skonflikto- i dużych miast”, „Polski, w któ-
wał. A właściwie to Trzaskowski stanisław janecki rej prawda jest naczelną zasadą

z Budką, skoro RWP jest pry- działania w życiu publicznym”,
watną inicjatywą tego pierwszego. To chciał „sprywatyzować” swój elektorat „Polski, w której politycy skupiają się
zresztą tylko jeden poziom konfliktu. z wyborów prezydenckich. Ruch miał przede wszystkim na rozwiązywaniu
W tle jest bowiem próba odebrania PO pokazać, że Trzaskowski jest ponad- problemów służby zdrowia, nierównoś-
jej największego atutu, czyli samorzą- partyjnym liderem, mającym potencjał ciach w edukacji i jakości kształcenia,
dowców. Trwa też nieuchronna wojna mobilizowania i łączenia przeciwników na walce o każde miejsce pracy i podej-
Rafała Trzaskowskiego z Szymonem PiS, że odnosi sukcesy. Jeśli jednak ruch mowaniu wyzwań wynikających z kata-
Hołownią – kosztem PO. A to sprawi, będzie klapą, a przeciwnicy nałożą to strofy klimatycznej i innych rzeczywi-
że partia Budki będzie musiała walczyć na jego porażkę w wyborach prezyden- stych spraw Polek i Polaków”, „Polski,
z jednym i drugim. Wszystkie te inicja- ckich i brak sukcesów w Warszawie, Ra- w której silniejsi pomagają słabszym,
tywy zabierają bowiem tlen Platformie. fał Trzaskowski pozostanie z niczym. pełnosprawni niepełnosprawnym,
A temu przygląda się odstawiony na Nieprzypadkowo jego RWP już jest zdrowi chorym, urzędnicy obywate-
boczny tor Grzegorz Schetyna, który porównywany do utworzonego w 1927 r. lom, a bogatsi tym, którzy potrzebują
nie może się nadziwić, jak można się za- przez Walerego Sławka Bezpartyjnego wsparcia”. RWP „ma być przestrzenią

| 44 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

dialogu i współpracy samorządow- czyli samorządowców z wielkich miast. kosztem ruch Trzaskowskiego ma bo-
ców, NGO, ekspertów, polityków, ak- A to był dotychczas największy zasób wiem okrzepnąć, wyciągając najbar-
tywistów, społeczników i wszystkich partii, szczególnie gdy chodzi o dzie- dziej aktywnych i młodszych działaczy
ludzi dobrej woli, którzy chcą dzia- siątki tysięcy posad, którymi można było oraz zwolenników. W kręgach decyzyj-
łać”. RWP ma „przeprowadzić wielką nagradzać swoich ludzi. Tym bardziej że nych PO przewidują, że za chwilę Rafał
analizę priorytetowych Trzaskowski zostanie
potrzeb Polek i Polaków największym wro-
oraz dobrać odpowiednie giem wewnętrznym,
argumenty i język”. Chce którego trzeba będzie
„wypracować wizję Polski, bezwzględnie zwal-
w której wszyscy czujemy czać. I partia powinna
się dobrze i przygotować zacząć to robić, gdy
program, zawierający ma jeszcze więcej atu-
szczegółowe rozwiązania tów niż Trzaskowski.
na dzień po wyborach”. W tych kręgach ist-
nieje też świadomość,
Nie było chyba w dzie- że im bardziej PO bę-
jach Polski po 1989 r. bar- dzie Trzaskowskiego
dziej infantylnego mani-
festu politycznego i jest to zbijać, tym bardziej
ocena pochodząca z wnę- będzie się on odgry-
trza PO.
zał, walcząc o życie,
Rozbiory skoro partia przesta-
Platformy nie go popierać. Na to
nakłada się osaczanie
Ruch Wspólna Polska oraz PO przez ruch, partię
plany powołania związku i think tank Szymona
zawodowego Nowa Solidarność dla Nie było chyba w dziejach Polski Hołowni. Jedynym
samozatrudnionych zostały w PO po 1989 r. bardziej infantylnego pocieszeniem jest to, że Hołownia
kierowanej przez Borysa Budkę nie ma żadnego interesu, żeby się
uznane za zagrożenie i działalność z Trzaskowskim sprzymierzyć. Ale
rozłamową. Jest to interpretowane manifestu politycznego niż jednak oznacza istnienie dwóch
tak, że Rafał Trzaskowski najwyraź- ten przedstawiony przez w miarę silnych konkurencyjnych
niej uznał, że z Platformą nic wię- ośrodków, rywalizujących z PO nie
cej już nie osiągnie, tym bardziej że Ruch Wspólna Polska Rafała tylko o ten sam elektorat, lecz także
w 2023 r. nie będzie kandydatem tej Trzaskowskiego. To opinia o media, młodych sympatyków,
partii na premiera, a w 2025 r. na ekspertów, tzw. autorytety, a nawet
prezydenta (w partii uznano, że nie płynąca z wnętrza Platformy celebrytów. A wszystko to w czasie,
wchodzi się dwa razy do tej samej
rzeki). Budka upewnił się, że Trza- Obywatelskiej gdy panuje kryzys związany z pan-
skowski jest obecnie na tyle słaby, demią i jedynym politycznym wro-
że jego inicjatywy służą tylko jemu giem powinien być obóz rządzący.
( jako tratwy ratunkowe), a nie partii. Tę W tej rozgrywce chodzi jed-
słabość potwierdza najnowszy sondaż nak o to, w jakiej formie i w ja-
zaufania do polityków (IBRiS dla Onetu), uderza to w stan posiadania Platformy kim stanie PO oraz inicjatywy Trza-
w którym Szymon Hołownia wyprze- przed pierwszymi wyborami z kolejnego skowskiego i Hołowni znajdą się
dził Rafała Trzaskowskiego (37,9 wobec cyklu – samorządowymi w 2023 r. A PO w roku wyborczym 2023. I Hołownia,
34,2 proc.). bez bazy samorządowej staje się wy- i Trzaskowski liczą na wzmocnienie
dmuszką. Do tego dochodzi rywalizacja się kosztem PO, co oznacza, że partia
Prezydent Warszawy zdecydował się z Trzaskowskim o ekspertów i wpływo- Borysa Budki byłaby w jakimś sensie
na swój BBWR po tym, jak stwierdził, wych zwolenników. Atych już częściowo przed wyborami obiektem rozbiorów.
że nie ma żadnych szans na przywódz- zagospodarował Szymon Hołownia. Przeprowadzanych etapami, żeby
two w PO. Rafał Trzaskowski przestał Inicjatywy Rafała Trzaskowskiego są opór był mniejszy. Analogia do rozbio-
być w swojej partii hołubiony, gdyż obecnie w PO postrzegane jako konku- rów I Rzeczypospolitej jest tu całkiem
uznano, że przez swego pecha i słabe rencja w kontekście wyborów w 2023 r. zasadna. Tym bardziej że Borys Budka
rządy w Warszawie szkodzi PO, a nie i mają być bojkotowane, bo BBWR pre- chce na to zareagować swoją wersją
Fot. Andrzej Wiktor pomaga. I nie jest wobec partii lojalny, zydenta Warszawy wzmacniałby się reform w Platformie Obywatelskiej,
skoro chce jej zabrać największy atut, kosztem partii. Wojna będzie również mających te rozbiory uniemożliwić.
o niektóre struktury terenowe PO, ich Pytanie, czy zdąży.

26.10–1.11.2020 | 45 |

[email protected]

kraj  |  Elity III RP  |

Matka Polka à rebours

Polacy powinni być jej wdzięczni za „walkę
z antypolonizmem”, jej męża docenić jako
wybitnego dyplomatę, a na Donalda Tuska trzeba
patrzeć jako na „historyczne zadośćuczynienie”
za tragedie historii XX w. Anne Applebaum
wydała książkę, która szokuje kolejnym poziomem
pychy i oderwania od polskości. Już sam tytuł
– „Matka Polka” – jest rażąco niestosowny

Jakub Augustyn w innym miejscu sugeruje, że jego po- Sikorskiego a jej komentarzami bie-
Maciejewski glądy są takie, jak Ku Klux Klanu, pre- żącymi. Kontrast to mało powiedziane
zydenta USA nazywa też tchórzem. Dla – wręcz przepaść. Przecież nad „Gu-
J eśli ktoś angloamerykańską pi- żony Radosława Sikorskiego „Duda łagiem” autorka pracowała dziesięć
sarkę postrzega jako wybitną bredzi o Unii Europejskiej”, cały PiS to lat, korzystając z otwartych w czasach
dziennikarkę – w końcu jest karierowicze, z wyjątkami, choć „ideo- Borysa Jelcyna rosyjskich archiwów,
laureatką Nagrody Pulitzera za ważną logów, którzy naprawdę w to wszystko a sama książka pomogła otworzyć oczy
książkę o sowieckich gułagach – jego wierzą, prawie nie ma, a ci, którzy są, re- wielu zachodnim intelektualistom na
prawo. Ale nic chyba nie usprawied- prezentują dość niskie IQ”. Applebaum sowieckie zbrodnie. Za książkę „Czer-
liwia prymitywnych wyzwisk wobec nie wskazuje, kogo widzi jako ideologa wony głód” Applebaum została wyróż-
oponentów politycznych. Tymczasem Zjednoczonej Prawicy, natomiast niona m.in. ukraińskim Orderem Księż-
Applebaum nazywa Donalda Trumpa paradoksalnie jej książka ukazała się nej Olgi, bo pokazała światu rosyjskie
w jednym miejscu „idiotą”, w innym równocześnie z dziesiątą edycją Kon- ludobójstwo na Ukraińcach, „Za żela-
„debilem”. To ma być język publicy- gresu Polska Wielki Projekt, na którym zną kurtyną” zaś to solidna monografia
styki światowej klasy? Książka została dziesiątki profesorów, szefowie think o mechanizmach zaprowadzania w Eu-
opublikowana w formie wywiadu tanków i fundacji społecznych, a także ropie Wschodniej stalinowskiej władzy
rzeki, przeprowadzonego przez Pawła eksperci zagraniczni, zarysowują kie- po II wojnie światowej.
Potoroczyna, zresztą wtórującego roz- runki strategii rozwoju Polski i ruchu
mówczyni w obrażaniu ludzi o innych konserwatywnego w naszym kraju. Na To jest właśnie rys intelektualny
poglądach. takie przedsięwzięcie polscy liberało- Anne Applebaum – komentując komu-
wie nie zdobyli się nigdy, prawica zaś nizm czy dzieje Związku Sowieckiego,
Ostrzał inwektywami działa tu od dekady w zinstytucjonali- autorka pokazuje publicystyczne zacię-
zowanej formie. cie, wnikliwość, troskę o prawdę. Gdy
Tak oto zdobywczyni Pulitzera pisze zaś przechodzi do politycznej bieżączki,
o demokratycznie wybranych głowach Chodzi jednak nie tyle o krytykę, w którą tak bardzo zaangażowany jest jej
państw: „Trump, który jest ewiden- jaką dziennikarka wystosowuje wobec mąż, popada w chorobliwe skrajności.
tnie debilem, […] mówi sloganami”; konserwatystów, ile o knajacki język,
wyzwiska spotykane w tanich barach, Tusk polskim mesjaszem
gdy piwo podczas wieczornej rozmowy
wejdzie za mocno do głowy. Skoro było o antypatiach Anne Apple-
baum, to dodajmy słowo o jej politycz-
Między wnikliwością nych sympatiach, choć uwielbienie
a obsesją i nieomal mesjanistyczny podziw dla

Jest więc kontrast pomiędzy histo-
rycznymi dziełami żony Radosława

| 46 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Donalda Tuska przybiera w książce w… obronie Polski. „Byłam zaangażo- polskość, zarazili się naszą kulturą
„Matka Polka” ramy albo groteskowe, wanym rzecznikiem przeciwko anty- i zaczęli o niej pisać.
albo dla Polaków obraźliwe. polonizmowi […] – zaczyna wywód
dziennikarka, kontynuując z nutą W „Matce Polce” Applebaum opo-
„Mam wrażenie, że Polacy nie byli groźby. – Może się myliłam? Może wiada też o swoich żydowskich ko-
w stanie zauważyć i być wdzięcznymi ten upiór [antysemityzmu – przyp. rzeniach: „[…] ta część rodziny, która
za ten moment, kiedy Polska została na- red.] nie został do końca zakopany, przybyła z Francji, nazywała się Bonart,
prawdę zaakceptowana na Zachodzie tylko polakierowany cienką warstwą zanim osiedlili się w Alzacji, żyli w Kra-
i traktowana jak równa wśród rów- europejskiego obycia? Może nie mia- kowie […]. Przypuszczam, że wyjechali
nych. To było wtedy, gdy Tusk został łam racji, może fakt, że zrobili ze mnie z Polski po rozbiorach, czyli wypro-
przewodniczącym Rady Europejskiej” anty-Polkę, antybohaterkę na okład- wadzili się już z Austrii. […] Są różne
– stwierdza Applebaum. To chyba naj- kach ich obrzydliwych szmatławców, gałęzie rodziny ojca, ale ci moi Apple-
bardziej kuriozalna wypowiedź z całej sprawia, że teraz musiałabym to jesz- baumowie pochodzą z Kobrynia koło
książki, bo wywiad rzeka zawiera szer- cze raz przemyśleć? Nie wiedzą, co Brześcia, dzisiaj to jest Białoruś. Uciekli
sze refleksje historyczno-polityczne na dla nich zrobiłam? Teraz atakują, że z carskiej Rosji pod koniec XIX wieku
temat Zachodu, Stanów Zjednoczonych jestem anty-Polish? Co oni wiedzą?”. […] Prawdopodobnie nie mówili ani po
i Polski i awans Tuska jest tu przedsta- polsku, ani po rosyjsku, tylko w jidysz”.
wiony jako nagroda dla Polski za Ten paternalizm u państwa
trudną historię XX w. „Mam wra- Sikorskich jest uderzający Dziennikarka przyznaje, że jako
żenie, że tylko nieliczni naprawdę – oni, oświeceni, mądrzy, amerykańscy Żydzi jej dziadkowie
głęboko zrozumieli historyczne, postępowi i ta polska nie mieli tożsamości europejskiej,
przełomowe znaczenie tego faktu”. czerń głosująca na ludzi nie utożsamiali się w żaden sposób
Gdy Applebaum widziała Tuska z „niskim IQ”, nierozumiejąca ze Starym Kontynentem. I choć
na politycznych szczytach świata, błogosławieństw, jakie znamy antypolskie wystąpienia
uznała, że „to było coś w rodzaju historia zsyła na Polskę Applebaum, to jednak razi tutaj
historycznego zadośćuczynienia”. w postaci Donalda Tuska wulgarność i nachalność wypo-
Doprecyzujmy kontekst – oto Pol- czy Anne Applebaum wiedzi, coś mało stosownego dla
ska po traumie II wojny światowej mistrza dziennikarskiego pióra.
czy niewoli komunistycznej do- Ten paternalizm u państwa Sikor-
czekała się wynagrodzenia, czyli skich jest uderzający – oni, oświeceni, Na opak
wyboru Tuska na przewodniczą- mądrzy, postępowi i ta polska czerń
cego Rady Europejskiej. Ostatnie głosująca na ludzi z „niskim IQ”, niero- Jest też pewien zgrzyt kulturowy
tego typu porównanie w polskiej zumiejąca błogosławieństw, jakie histo- – bo jak tu tłumaczyć wybór tytułu
dyskusji o historii najnowszej pa- ria zsyła na Polskę w postaci Donalda książki „Matka Polka”? W naszej
dało wobec Jana Pawła II. „Matka Tuska czy Anne Applebaum. kulturze słynny Mickiewiczowski
Polka”, jak mianuje się anglo- wiersz „Do Matki Polki” wyrażał
amerykańska autorka, o papieżu Spartaczona opowieść romantyczną, nieco irracjonalną
Polaku nie wspomina, wystarcza nawet, miłość do kraju, za który
założyciel Platformy Obywatel- A przecież ta opowieść mogłaby być oddaje się życie i idzie na Sybir, gor-
skiej. Czy są gdzieś granice tego ciekawa i strawna – autorka powta- liwy patriotyzm oznacza cierpie-
szaleństwa? rza drogę innych anglosaskich hi- nie, jeśli staje się przeciwko silniej-
storyków, którzy w taki sam sposób szemu wrogowi. Tymczasem zarówno
Wdzięczność Polacy powinni oka- zapoznawali się z Polską: Timothy książka, jak i życiorys Anne Applebaum
zywać nie tylko wobec Tuska, lecz Garton Ash czy Norman Davies także są dowodem na coś przeciwnego – na li-
i wobec samej Applebaum. Państwa odwiedzili PRL, wyłuskali z szarości beralne kunktatorstwo, poczucie wyż-
Sikorskich zabolała okładka tygodnika komunizmu niesforną i buntowniczą szości, wreszcie nie wiem czy polskość,
„Sieci”. W czerwcu 2016 r. tematem na którą ludzie Zachodu wielokrotnie
numeru naszej gazety byli właśnie się nawracali, ale na pewno obywatel-
Anne i Radosław Sikorscy, którzy stwo polskie otrzymane w 2013 r. Cu-
w zachodnich mediach kreowali dzoziemcy zazwyczaj darzyli nabywaną
skrajnie negatywny wizerunek Polski polskość szacunkiem, nie domagali się
i świeżo wybranej władzy. Aleksandra wdzięczności, nie wystawiali nowej oj-
Rybińska i Bronisław Wildstein ob- czyźnie rachunku za bycie Polakiem.
nażyli mechanizm szkalowania na- Pani Applebaum wyszło więc z tytułem
szego kraju w środowisku liberalnej książki na opak, jak zresztą z całą treścią
prasy, zwłaszcza w „Washington Post”. wywiadu, który bardziej pasowałby do
W książce Applebaum odpowiada na kolonizatora patrzącego na nasz kraj jak
to nazwaniem tygodnika „szmatław- na dzikie safari niż patrioty z Mickiewi-
cem” i domaga się uznania swojej roli czowskich strof.

26.10–1.11.2020 | 47 |

[email protected]

kraj  | Kościół |

Lawendowa mafia

Lobby gejowskie wśród duchowieństwa staje się
coraz większym zagrożeniem dla misji Kościoła.
Czy obudzimy się w pustych świątyniach jak w Irlandii?

grzegorz górny Przypomnijmy, że w lutym 2018 r. ów- lub zaniechaniach mających na celu Fot. MAREK BARCZYŃSKI/EAST NEWS
czesny rektor kaliskiego seminarium zakłócenie lub uniknięcie dochodzeń
S ymbolicznego znaczenia na- duchownego ks. Piotr Górski złożył cywilnych lub kanonicznych« dotyczą-
biera fakt, że premiera książki w nuncjaturze w Warszawie skargę na cych wykorzystania seksualnego osoby
ks. Dariusza Oki pt. „Lawen- bp. Janiaka, zarzucając mu tolerowanie małoletniej przez duchownego, każdy
dowa mafia” zbiegła się w czasie z dy- aktywnego homoseksualizmu oraz wy- ksiądz jest zobowiązany do poinformo-
misją jednego z bohaterów tej publika- korzystywania seksualnego osób ma- wania o sprawie władzę kościelną”. Wa-
cji – bp. Edwarda Janiaka. Autor zalicza łoletnich wśród podległych mu księży. tykan zareagował szybko: Kongregacja
byłego ordynariusza kaliskiego do ho- Biskup miał nalegać m.in. na dopusz- ds. Biskupów zleciła abp. Stanisławowi
moseksualnego lobby, które uważa za czenie do święceń kleryka (Krzysz- Gądeckiemu przeprowadzenie wstęp-
jedno z głównych źródeł zgnilizny mo- tofa  S.), który był właścicielem całej nego dochodzenia.
ralnej w Kościele. kolekcji pedofilskich zdjęć i filmów
pornograficznych. Rektor stanowczo Bp Janiak odpowiedział listem do po-
Sprawa biskupa Janiaka się sprzeciwił: uznał, że nie może wziąć zostałych biskupów polskich, w którym
takiej decyzji na swoje sumienie. Udało nazwał abp. Wojciecha Polaka „sprawcą
Nie ma wątpliwości, że rezygnacja mu się postawić na swoim, co ocaliło ogromnego zamieszania”, jego działanie
hierarchy nie była dobrowolna, lecz diecezję od kolejnego skandalu, po- zaś określił jako „uderzenie w wizeru-
została na nim wymuszona, tym bar- nieważ wkrótce potem wspomnianym nek Kościoła”. Stwierdził też, że podczas
dziej że towarzyszyły jej inne decyzje klerykiem zainteresowała się policja. posiedzenia episkopatu prymas został
Stolicy Apostolskiej, np. podtrzymanie We wrześniu 2018 r. skonfliktowany wybrany na delegata ds. ochrony dzieci
zakazu przebywania biskupa na terenie z biskupem ks. Górski został zmuszony i młodzieży w sposób bezprawny, a Fun-
swej niedawnej diecezji. To, że dymi- do odejścia z seminarium. dację św. Józefa (mającą wspierać ofiary
sja nastąpiła przed zakończeniem wa- pedofilii przez duchownych) powołano
tykańskiego postępowania w sprawie Sprawa nabrała przyspieszenia w maju bez aprobaty większości biskupów.
tuszowania afer pedofilskich, świad- 2020 r. po emisji filmu braci Sekielskich W odpowiedzi sekretarz episkopatu
czy o tym, iż zarzuty wobec bp. Janiaka pt. „Zabawa w chowanego”. Jednym bp Artur Miziński wydał oświadczenie,
musiano uznać za niezwykle poważne. z głównych bohaterów tego obrazu był w którym stanowczo odrzucił zarzuty
Znacznie poważniejsze wydaje się jed- właśnie bp Edward Janiak, któremu bp. Janiaka, pisząc, że zarówno wybór
nak postanowienie o zamknięciu kali- zarzucono, iż nie zgłosił do Watykanu abp. Polaka, jak i powstanie Funda-
skiego seminarium duchownego oraz przypadku molestowania seksualnego cji dokonały się głosami większości
przeniesieniu jego alumnów (zarówno nieletnich przez podległego mu księdza hierarchów.
obecnych, jak i przyjętych w przyszło- (Arkadiusza H.), mimo że zobowiązy-
ści) do Poznania. Decyzja podjęta zo- wało go do tego prawo kościelne wpro-
stała po wizytacji apostolskiej we wspo- wadzone w 2001 r. przez Jana Pawła II.
mnianej placówce.
To spowodowało, że po emisji filmu
prymas Wojciech Polak, jako dele-
gat Konferencji Episkopatu Polski
ds. ochrony dzieci i młodzieży, zgłosił
sprawę bp. Janiaka do Watykanu. Uza-
sadnił to później następująco: „Zgod-
nie z motu proprio papieża Franciszka
»Vos estis lux mundi«, po otrzymaniu
wiarygodnej informacji o »działaniach

| 48 | 26.10–1.11.2020

[email protected]

Komentując w wywiadzie radiowym się przerażający obraz czegoś w rodzaju głośnym „Liście o przyczynach kryzysu
skandal w diecezji kaliskiej, bp Miro- wrogiego przejęcia tych katolickich Kościoła” z 2019 r. Pisał w nim m.in.
sław Milewski z Płocka powiedział: uczelni przez osoby sprzeciwiające się o przeniknięciu postulatów rewolu-
„Mówię to z pełną świadomością i z bó- nauczaniu Kościoła oraz prowadzące cji seksualnej do wnętrza Kościoła,
lem serca, że to, co tam się działo, to niemoralny tryb życia. przedstawiając proces mentalnej i oby-
jest przykład tak klasyczny działania czajowej kolonizacji duchowieństwa.
»lawendowej mafii« w Kościele […]. Powyższą diagnozę potwierdził W kontekście skandali pedofilskich
Homoseksualiści kryją homoseksua- w dużej mierze Benedykt XVI w swym wspomniał o lobby gejowskim, stwier-
listów, tuszują afery i udają, że nic się dzając, że w wielu seminariach powstały
nie dzieje. Żyją w innym świecie i nie homoseksualne kliki, które – działając
jest to świat Kościoła […] My – biskupi mniej lub bardziej otwarcie – znacząco
– musimy zrobić jak najwięcej, żeby to zmieniły klimat w tych placówkach.
po prostu zmienić. I koniec, kropka, Wizytacje apostolskie, które tam prze-
bo inaczej obudzimy się w pewną prowadzono, nie przynosiły rezultatów,
niedzielę, pójdziemy do kościoła i będą ponieważ – jak pisze Benedykt XVI
puste ławki jak w Irlandii”. –  „różne siły połączyły się, by ukryć
prawdziwą sytuację”.
Homoseksualne kliki
Problem jest o tyle poważny, że – jak
Bp Mirosław Milewski jako pierwszy wykazały oficjalne raporty kościelne
hierarcha w Polsce publicznie użył słów lub państwowe w Stanach Zjednoczo-
„lawendowa mafia” na określenie zja- nych, Australii, Niemczech czy Belgii
wiska występującego także w naszym – sprawcami przytłaczającej większości
kraju. Jest to pojęcie, które pierwszy przypadków pedofilii wśród duchow-
wprowadził do obiegu publicznego nych (od 62 do 90 proc.) są homoseksua-
w 1989 r. amerykański duchowny i so- liści. Biorąc pod uwagę, że stanowią oni
cjolog Andrew Greeley, opisując śro- zaledwie 1–2 proc. w skali społecznej,
dowiska aktywnych homoseksualistów oznacza to olbrzymią nadreprezentację
wśród księży w USA, tworzących nie- mężczyzn o tych preferencjach wśród
jawne grupy wpływu i nacisku. W na-
stępnych latach problem został bogato sprawców wykorzystywania dzieci.
udokumentowany i doczekał się w Sta-
nach Zjednoczonych pokaźnej litera- Premiera książki
tury przedmiotu, by wspomnieć ks. Dariusza Oki
tylko prace Paula Camerona, pt. „Lawendowa
Thomasa Crangle’a, Richarda mafia” zbiegła się
Sipe’a czy Jamesa G. Wolfa. w czasie z dymisją
jednego z bohaterów
W Polsce ukazał się w tym
roku przekład bestsellero- tej publikacji
wej książki katolickiego – bp. Edwarda Janiaka
dziennikarza Michaela
Rose’a z 2002 r. pt. (na zdj.)
„Żegnajcie, dobrzy
ludzie. Jak ateiści
i homoseksua-
liści opanowali
amerykańskie
seminaria”. Autor
przeprowadził 150
pogłębionych wy-
wiadów z byłymi
klerykami, z któ-
rych część została
wyświęcona na
księży, część zaś po-
rzuciła seminarium.
Z ich opowieści wyłania

26.10–1.11.2020 | 49 |

[email protected]