JAK ZATRZYMAĆ PANDEMIĘ

Sieć Przyjaciół

NAJWIĘKSZY
KONSERWATYWNY
TYGODNIK OPINII
W POLSCE

Szanowny Czytelniku,

pobrałeś to wydanie tygodnika „Sieci”
w ramach swojej subskrypcji w Sieci Przyjaciół.
Możesz je przeglądać na wszystkich urządzeniach.
Prosimy o nieudostępnianie tego pliku PDF

osobom trzecim.

Życzymy miłej lektury

Zespół tygodnika „Sieci”

www.SiećPrzyjaciół.pl

Wildstein: Ks. Isakowicz-Zaleski: UJAWNIAMY

Wolności O co walczą Jak działała szajka
mediów Ormianie dziennikarzy szantażystów
zagrażają dziś sądy

Gorzki bilans rewolucji: największy
konserwatywny
ŁukaszenkA
kontroluje Białoruś, tygodnik opinii
Rosja kontroluje w polsce
Łukaszenkę
Nr 42 (411) 2020
12–18 października 2020

cena: 6,90 zł

(w tym 8% VAT)

Epidemia – faza druga

jak to

zatrzymać?
INDEKS 287393 issn: 2544-2694 O dramatycznych wyborach stojących przed Polską
piszą Jan Rokita i Maciej Pawlicki
[email protected]

POLSKI KOMPAS 2020

ROCZNIK INSTYTUCJI FINANSOWYCH I SPÓŁEK AKCYJNYCH

Bezpłatna wersja elektroniczna do pobrania Pobierz darmowe
na gb.pl oraz na: e-wydanie

ODKRYWAJ W PARTNER STRATEGICZNY:
PARTNERZY WSPIERAjąCY:
AppGallery

NAJSTARSZY MAGAZYN EKONOMICZNY W POLSCE

ORGANIZATOR:

PATRONAT HONOROWY:

Mariusz BŁ ASZCZAK
Minister
Obrony Narodowej

PARTNER ZŁOTY:
PARTNERZY GŁÓWNI:

PARTNER:
[email protected]

Hienowate zagrania

M edia brytyjskie, francuskie, włoskie, amerykań- polsku go serwuje. Zastanawiałem się, czy i w temacie ko-
skie, japońskie, greckie, hiszpańskie, brazylijskie, ronawirusa Donald Tusk postawi na hienowatość. Zrobił to.
szwedzkie i we wszelkich innych możliwych kra-
jach, regionach, w każdym żywym języku, publikują co jakiś Ale przecież problem jest szerszy. Opozycja wyraźnie
czas listy osób, które zmarły wskutek zakażenia koronawiru- uznała, że totalność w sprawie epidemii, frontalne i popu-
sem. Długie listy. listyczne zaatakowanie rządu w tym obszarze to jej jedyna
szansa. Za nami już atak na premiera za to, że późną wiosną,
Nie ma tu dla nas znaczenia, czy byli to seniorzy, osoby w sła- gdy spadały wskaźniki zakażeń, śmiał zachęcić Polaków do
bej kondycji zdrowotnej, czy też tacy, których nic wcześniej optymizmu, do ostrożnych wakacji – co uratowało zdrowie
nawet nie bolało. Bo każda ofiara to czyjaś tragedia. I co naj- psychiczne wielu rodzin i potężny sektor naszej gospodarki.
ważniejsze – nikt nie znalazł sposobu na jej uniknięcie. Można
sobie z epidemią i jej skutkami radzić lepiej, można gorzej – ale Warto zatem opozycji przypomnieć, że to ona sama chciała,
żaden rząd ani żadni eksperci nie mają cudownych maseczek, żądała, proponowała, by kampania i wybory prezydenckie
gotowej szczepionki, recepty na pokonanie tego paskudztwa. odbywały się właśnie teraz – jesienią. Bo jej zdaniem wtedy
– w maju – koperty były zabójcze, a wybory miały zabijać.
Jest oczywiste, że bez względu na przyjętą strategię koszty
społeczne i gospodarcze są duże, zwykle nawet nie w pełni Strach pomyśleć, co byśmy mieli, gdybyśmy poszli tym
ujmowane w oficjalnych statystykach. Cierpią też nasze ro- tropem. Z dwojga złego niech Tusk siedzi daleko i stamtąd
dziny, wspólnoty religijne, nie możemy w pełni realizować wbija swoje internetowe szpile. Mimo wszystko, od kiedy się
wielu pasji i planów. wyprowadził, sprawy w kraju idą dużo lepiej.

To wszystko zwiększa społeczną nerwowość. Michał Karnowski
Jednak życie toczy się dalej.
Autopromocja Niemieckie media realizują reportaże z Majorki, martwiąc
się o tamtejszy przemysł turystyczny pozbawiony dopływu
gości z Niemiec. W Monheim w Niemczech 7 października
otworzono instalację artystyczną – fontanny na rondzie. Za-
bawka kosztowała miasto 600 tys. euro. A ludzie w tym czasie
umierają.
Szwedzka Akademia Noblowska przyznała nagrody wdzie-
dzinie medycyny, ale też z literatury. Czytają poezję, a ludzie
umierają.
Francuski prezydent Emmanuel Macron cieszy się właś-
nie z wyniku referendum w Nowej Kaledonii, które oznacza
utrzymanie tego zamorskiego terytorium przy Republice.
A ludzie w Paryżu umierają.
Odbywają się rozgrywki sportowe, pewnie i Tusk kilka
meczyków obejrzał.
Innymi słowy, ludzkość stara się żyć pomimo trudności,
stara się cieszyć z wielu wydarzeń, trwają też polityczne za-
pasy, odbywają się wybory.
Jednak nikomu z tych wszystkich liderów, żadnemu rzą-
dowi, pan Tusk, w końcu figura dziś międzynarodowa, nie
rzucił w twarz tak pogardliwego wpisu, jak to uczynił wobec
rządu polskiego.
„Duda radośnie komentuje sportowe wydarzenia, uśmiech-
nięty Morawiecki ogłasza kolejne sukcesy, Kaczyński schował
się w nowym gabinecie. Wirus zabił prawie trzy tysiące Pola-
ków i zabija dalej. Zaraza” – napisał.

Nikomu. Ani Niemcom, ani Francuzom, ani
Czechom. Choć wszyscy starali się i sta-
rają żyć normalnie, tak samo jak próbo-
wali i próbują Polacy.

Pan Tusk wie, że tam opinia publiczna
uznałaby ten rodzaj turbopopulizmu za
żenujący. Dlatego tylko Polakom i tylko po

12–18.10.2020 | 3 |

[email protected]

32 Iwulscy na służbie n a p o c z ą t e k Świat Reklama | 11/1020/F
Marek Pyza
6 Sygnalista nadaje 62 Gorzki bilans rewolucji
43 Gramy do jednej Nieoficjalny przegląd tygodnia Marek Budzisz
bramki
dodatek sportowy 10 Sorry mnie bite 66 Związek Ormian z Rosją
Krzysztof Feusette to wybór mniejszego zła
49 Fake – plaga naszych Jakub Augustyn Maciejewski
czasów 11 Covidowa bezduszność
dodatek specjalny Dorota Łosiewicz s i e c i k u l t u r y
| 4 | 12–18.10.2020
12 światowe życie 69 Hiob w czasie zarazy
[email protected] redaguje Konrad Kołodziejski Jolanta Gajda-Zadworna

14 Pani Barley zarządza głodówkę 72 zaremba przed telewizorem
Jan Pietrzak Piotr Zaremba

15 Knebel dla dziennikarzy 74 z jerzym kaliną
Bronisław Wildstein rozmawia Goran Andrijanić

16 Walizka Karoliny 78 Zaczynamy ofensywę
Pajączkowskiej Robert Tekieli
Michał Korsun
79 wojna światów
17 prawda nigdy nie leży pośrodku Robert Tekieli
Dominik Zdort
80 Czytanie jako sport
18 ogniem na wprost
Andrzej Rafał Potocki ekstremalny
Wojciech Stanisławski
19 Cyfrowa transformacja
Marta Kaczyńska-Zielińska kuchnia

20 felietony
82 moje smaki: Jabłka
Tomasz Łysiak, Piotr Cywiński w przepisach gwiazd
Jolanta Gajda-Zadworna
temat tygodnia
83 słodko-słony/Wilczym okiem
Anna Monicka, Przemysław Barszcz
22 Niebezpieczna bezsilność
Jan Rokita n a k o n i e c

25 druzgocąca pandemia 84 Jest coraz dziwniej
manipulacji Hanna Karp
Maciej Pawlicki
86 Dziennikarska wiarygodność
kraj Alina Czerniakowska

87 FELIETONY
28 Rząd jak w systemie Lech Makowiecki
prezydenckim
Stanisław Janecki 87 z życia kościoła
Agnieszka Ponikiewska
30 edukacja na froncie
Konrad Kołodziejski 88 Nasze miejsce w historii
Jan Pospieszalski
32 iwulscy na służbie
Marek Pyza 89 I kiedy złotem października
oczarowani...
35 z kacprem płażyńskim Leszek Długosz
rozmawia Aleksandra Jakubowska
90 Wyobraźnia w szafie
38 dziennikarz czy szantażysta?
Wojciech Biedroń Katarzyna i Andrzej Zybertowiczowie

40 z jackiem pałkiewiczem
rozmawiają Jacek i Michał Karnowscy

opinie


57 Werbalne wykolejenie
Aleksandra Rybińska

Numer 1

wśród opiniotwórczych
stacji radiowych w 2020 roku

wg Instytutu Monitorowania Mediów

Najważniejsze słowa
padają o 8:02 w RMF FM

1 201 000

słuchaczy
Gość Radia Zet

421 000 281 000

słuchaczy słuchaczy
Salon Polityczny Gość Poranka

Trójki (Tok FM 7:45)

Robert Mazurek
zapraszam o 8:02

Źródło: Radio Track, Kantar Polska, 01-06.2020, audytorium średniego kwadransa (kwadrans z audycją), dni powszednie, wszyscy 15-75 lat

[email protected]

Na początek  |

Poseł Solidarnej Polski Jan Kan- Donald Tusk Ocenia, że „tak już widać musi być i jest
thak do opozycji: „Wygrajcie wy- skomentował to cena, którą trzeba płacić za bycie
bory. Będziecie mogli robić ministrami sobą”. Na koniec dodaje: „Starzeję się
edukacji takich, którzy będą wyrażali rosnące jednak i nie starcza mi cierpliwości do
wasze poglądy”. Odpowiedział Jan Vin- wskaźniki zakażeń ludzi, którzy nie potrafią się zachować.
cent-Rostowski,ministerfinansówwrzą- koronawirusem: „Duda Proszę mnie więc nie winić, że paru
dach Tuska: „Oddajcie telewizję »pub- radośnie komentuje wkrótce postawię do pionu”. Nie, tak
liczną«, to wygramy nie tylko wybory, ale sportowe wydarzenia, nie można. Chodziło przecież o prze-
dostaniemy większość konstytucyjną!”. uśmiechnięty Morawiecki łom, a nie o nas.
Internauci: „Mieliście TVP, TVN, Onet, ogłasza kolejne sukcesy,
WP, »Newsweek«, »Politykę«, Polskie Kaczyński schował się Na rynku medialnym świetnie
Radio, RMF, Zet, prasę regionalną, »Ga- w nowym gabinecie. Wirus radzi sobie także TVN. W ze-
zetę Wyborczą« itd., itd. I tak przegrali- zabił prawie trzy tysiące szłym roku firma zanotowała 540 mln zł
ście”. Rostowski: „Bzdura!”. Oni już do Polaków i zabija dalej. Zaraza”. zysku. Firma zatrudnia 1,6 tys. osób,
władzy nie wrócą. Nawet w Polsce nie No ale Polska jest i jeszcze rośnie zwiększyła wydatki na wynagrodzenia,
może wygrać formacja tak skrajnie wy- w siłę. A jeszcze parę lat Tuska marketing i badania. I to jest prawdziwy
jałowiona z jakiejkolwiek świeżej myśli. i mogłoby być różnie. obraz siły regulacyjnej państwa pol-
Tomasz Sakiewicz: „Po latach skiego. Bo to w regulacji leży dziś praw-
zasłużyłem na odrobinę sza- dziwa władza.
cunku. I dlatego jak widzę jakiegoś mło-
kosa, który mówi mi, co powinienem, Byli dziennikarze radiowej Trójki,
a czego nie powinienem robić w swoich m.in. Marek Niedźwiecki i Jakub
mediach, uważam to za brak szacunku. Strzyczkowski, planują w grudniu po-
Kiedy bliżej nieznany z umiejętności, wołanie internetowego Radia 357. Ze-
zasług, a często i zdolności intelektual- spół ma liczyć 40 osób, które do nie-
nych prezes państwowej spółki albo szef dawna pracowały w Programie
jego marketingu pyta mnie, co dla niego III  Polskiego Radia. Już zbierane są
zrobiłem, też uważam to za brak sza- pieniądze na start projektu. W ten spo-
cunku. Kiedy rozlicza się moich dzien- sób wkrótce będą działały trzy Trójki:
nikarzy, którzy nadstawiali głowę, by ta właściwa, nadająca z Myśliwieckiej,
zrobić w tym kraju przełom, z tego, że Radio Nowy Świat Magdaleny Jethon
nie trzymają z tym czy z tamtym, oraz 357 Niedźwieckiego i Strzyczkow-
a jednocześnie konkurencja, która skiego. Trzymamy kciuki za wszystkie
ślizgała się po salonach III RP albo brała nowe inicjatywy, ale ostrzegamy:
pieniądze od oligarchów, jest pokazy- własne medium to bardzo ciężki kawa-
wana jako wzór, to uważam to za brak łek chleba. Zwłaszcza wówczas, gdy
szacunku”. Rozumiemy, mamy to samo. zatrudnia się na starcie kilkadziesiąt
Red. Sakiewicz podkreśla, że osób. To nie pojedzie.
„spokojnie znosi problemy fi-
nansowe, osobiste zagrożenie czy nie- Dziennikarz „Super Expressu”:
sprawiedliwe ataki ze strony wrogów”. „Wiele moich koleżanek i kole-
gów coraz częściej odchodzi z mediów
lub odejście rozważa z powodu

| 6 | 12–18.10.2020

[email protected]

klikbajtozy i kurczącej się przestrzeni dla jakoś-Fot. Andrzej Skwarczyński, Julita Szewczyk x2tradycji Wolnego Miasta? Może Dulkiewicz nie
ciowego dziennikarstwa. I to najczęściej świetni wie, że to było właśnie wtedy?
fachowcy. Za chwilę nie będzie od kogo przepi-
sywać newsów, bo nie będzie komu ich tworzyć”. Dulkiewicz znów nie powiedziała, kto mor-
To akcja niszczenia byłej premier Beaty Szydło dował, choć słowo „Niemcy” padło: „W 1938 r.
wymaga aż tak wyrobionych piór? Przesada. Da- Niemcy anektowali Austrię, pół roku później, także
cie radę. wbrew postanowieniu traktatu wersalskiego, zajęli
część Czechosłowacji i wcielili ją do III Rzeszy.
Sama Beata Szydło stwierdziła: „Media nie Przed 2 września wielokrotnie naruszali granice
ustają w atakowaniu mojej rodziny. Jeszcze Rzeczypospolitej Polskiej. W tragedii, którą wspo-
trochę, a okaże się, że rodzina Beaty Szydło nie ma minamy dziś, boleśnie splata się historia mocar-
prawa nawet oddychać. Cieszę się, jak wiele osób stwa bezwzględnie idącego po władzę z losami
krytycznie odniosło się do oszczerstw Onetu [do- zwykłych ludzi”. Można się śmiać z toporności tych
tyczących leśniczówki, z której ma korzystać syn zdań, ale ten historyczny i mentalny kisiel to jednak
byłej premier]. Razem musimy stawiać opór temu jest znieważanie bohaterów.
pseudodziennikarstwu”. Pani premier, to nie Wcześniej prezydent Gdańska w wypowie-
dziennikarstwo ani nawet nie pseudodziennikar- dzi dla niemieckiego radia stwierdziła: „Wol-
stwo. To zlecenie. ność jest zabierana po kawałku, przecież tak było
Wiceszefowa Parlamentu Europejskiego w III Rzeszy”. Czy przeprosi za to skandaliczne
Katarina Barley – ta, która chciała zagłodzić porównanie? „Czasem użycie mocniejszych słów,
Węgrów, a w sumie i Polaków też – w „Gazecie Wy- opisanie pewnego mechanizmu powinno działać
borczej”: „Rządy w Warszawie i Budapeszcie in- ku przestrodze. Dzisiaj faktem jest to, że nie mamy
strumentalizują każdą krytyczną wypowiedź pod niezależnego sądownictwa, nie mamy niezależnej
swoim adresem, bo nie tolerują krytyki – niezależ- prokuratury, po raz kolejny przesunięto głosowa-
nie od tego, czy pochodzi ona z kraju, czy z zagra- nie w sprawie wyboru Rzecznika Praw Obywatel-
nicy”. Dobre, dobre. Jak wiadomo, centrale unij- skich. Mówiłam ku przestrodze” – odpowiedziała.
nego imperium wręcz uwielbiają krytykę pod To nieprawda, ale nawet gdyby tak było, to i tak by
swoim adresem. I w ogóle nie są małostkowe ani nie znaczyło, że szykujemy obozy koncentracyjne,
mściwe. O nie, to „zagłodzenie” to był przecież taki komory gazowe i plany podboju świata. Poza tym
żart zapewne. akurat w III Rzeszy naziści wolność zabrali
Nasza opozycja wciąż uważa, że nie przekro- błyskawicznie.
czyła wszystkich granic. Magdalena Adamo- Europosłanka Sylwia Spurek, dawniej za-
wicz: „Z kłamstw i szczucia PiS zrobiło machinę stępczyni Adama Bodnara, odniosła się do
zdobywania i utrzymywania władzy. Teraz tę podłą jednej z wypowiedzi nowego ministra edukacji.
machinę PiS kieruje na europejskich polityków, „Panie ministrze Czarnek, nie mieliśmy dzieci, nie
którym chce się bronić naszej polskiej demokracji. mamy i nie zamierzamy mieć! Mamy po 44 lata,
Kiedyś Katarina Barley czy Michal Šimečka [sło- jesteśmy szczęśliwi, walczymy o prawa innych! Nie
wacki europoseł] powinni dostać polskie odzna- czujemy się gorsi!” – zadeklarowała, publikując
czenia za walkę dla Polski”. Nie lepiej zacząć od zdjęcie ze swoim partnerem (mężem?). Przynaj-
odznaczenia tych, którzy w przeszłości głodzili mniej jest jasne, jak brzmi propozycja pani Spurek
Polaków? – i bliskich jej środowisk – dla świata. Ma nie być
Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkie- niczego.
wicz podczas uroczystości upamiętniającej Leszka Millera zapytano, czy głosował za
81. rocznicę zamordowania obrońców Poczty Pol- przyjęciem rezolucji wzywającej Unię Euro-
skiej: „Dziś, w XXI w., pocztowcy, jesteście dla nas, pejską do powiązania funduszy unijnych z tzw.
współczesnych gdańszczanek i gdańszczan, wzo- praworządnością. „Oczywiście głosowałem za”.
rem najwyższego poświęcenia. Nie tylko dlatego, Dodał, że w jego mniemaniu było to głosowanie „za
że mężnie broniliście swojego urzędu, ale również Polską”: „Polska powinna być państwem prawo-
dlatego, że latem 1939 r. nie zrejterowaliście dla rządnym i w pełni demokratycznym. Jeżeli są do-
ochrony swojego prywatnego bezpieczeństwa. wody, że tak nie jest, to działanie na rzecz Polski to
A przecież w latach 30. Gdańsk brunatniał z dnia przywrócenie praworządności”. To nieprawda, że
na dzień”. Cenne słowa. Skoro Gdańsk „brunatniał”, to brzmi komunistycznie. To brzmi jeszcze moc-
to dlaczego współczesne miasto odwołuje się do niej: przedrozbiorowo.

[email protected] 12–18.10.2020 | 7 |

na początek  |  ZDJĘCIE TYGODNIA  |

| 8 | 12–18.10.2020

[email protected]

Wielki sukces polskiego tenisa Fot. EPA/JULIEN DE ROSA/EastNews

Wychodzi na kort z poczuciem siły. I na-
tychmiast stara się zdominować rywalki.
Tak, żeby poczuły się słabsze, przede
wszystkim w głowach. Dlatego właści-
wie nie okazuje emocji, a tym bardziej
słabości. Jedyne, na co sobie pozwala,
to ściskanie dłoni po wygranej piłce. Mię-
dzy zagraniami i wymianami porusza się
energicznie: żadnego znużenia, człapania,
zwieszania rąk.

Poczucie siły Igi Świątek jest uzasad-
nione, skoro na teoretycznie wolnym
korcie ziemnym w Paryżu stara się grać
bardzo szybko. I szybko kończyć piłki.
Najlepiej sposobem serw i kończący wo-
lej. Albo zabójczym returnem rujnującym
psychikę rywalek. A jeśli to się nie uda,
wypycha rywalki za końcową linię, by za-
dać decydujący cios. Wzdłuż linii, w sam
narożnik kortu, tuż za siatkę albo pod
takim kątem, że rywalkom odechciewa
się wszystkiego. Albo podchodzi do siatki,
wywierając presję. I popełnia bardzo mało
niewymuszonych błędów.

Iga Świątek gra jak Rafael Nadal i chyba
żadna inna tenisistka nie jest w stanie
obecnie tak grać. I to jest wyjątkowy
komplement, bo oznacza siłę, szybkość,
precyzję oraz wszechstronność. Z tego
punktu widzenia jest niebywałym i wy-
jątkowym talentem. Technicznie jest już
jedną z najlepszych. I najbłyskotliwszych.
Któż może to bardziej docenić niż komen-
tująca turniej Rolanda Garrosa Chris Evert,
zwyciężczyni 18 turniejów wielkoszlemo-
wych (w tym siedmiu w Paryżu).

Iga ma dopiero 19 lat. I już w tym
wieku jest dominatorką, co podkreślają
liczni dawni mistrzowie. Cisną się porów-
nania do przedwojennej mistrzyni Jadwigi
Jędrzejowskiej (trzykrotnej finalistki Wiel-
kiego Szlema) i Agnieszki Radwańskiej
(raz w finale Wielkiego Szlema i wygrana
w Turnieju Mistrzyń). Ale Iga Świątek jest
inna, chyba bardziej kompletna (jak na
swój wiek). Niezwykle silna psychicznie,
a przez to spokojna i skupiona na grze.
Szybko korygująca własne błędy, do-
skonale analizująca grę. W dodatku jest
wyjątkowo sympatyczną, skromną młodą
osobą.

Przyszłość kobiecego światowego te-
nisa należy do Igi Świątek.

Stanisław Janecki

12–18.10.2020 | 9 |

[email protected]

Na początek  |

H alo? Guten… tak, ja dzwo- Sorry w rocznicę wybuchu wojny. Po
nię z Danzig, pani mnie pierwsze, z tego, co się dowiedzia-
połączy, bite, z herr am- łam, to nawet nie była pierwsza
basador? Jak to „z jakim”? No, na- wojna na świecie, tylko druga. A po
szym! A gdzie ja się dodzwoniłam? mnie bite drugie, jakie to ma dziś znaczenie,
Ambasada polska w Berlinie? Se- kto kogo najechał czy mordował
rio? Aha, to przepraszam, bo zaszło w obozach, skoro wszyscy jesteśmy
małe kleine nieporozumienie, ten teraz wielką europejską rodziną?
jełop coś pokręcił…. Kto to jest je- Kurczę, herr ambasador, przecież
łop? No, to jest on właśnie. Nie słyszała pani, jak mówił, my tego czasu nie wrócimy! Więc ja naprawdę
że wojnę wywołało złe słowo Polaka wobec innego nie wiem, jak mogłam porównać obecną Pol-
narodu oraz Niemca wobec innego narodu? To już skę do III Rzeszy. I to w uczciwych, niemie-
nie mógł sobie tego Niemca darować? Dobra, kończę, ckich mediach. Zestawić demokratyczne pań-
bo widzę, że jak się sama nie połączę, to nikt mnie nie stwo prawa, może trochę kulawego, ale jednak
połączy. Auwidezejn, do usłyszenia. prawa, z tym strasznym reżimem? Przecież
Z kim ja muszę pracować? Tylko mi trzeba skan- Hitler wygrał w demokratycznych wyborach,
dalu za granicą, i tak wszyscy pamiętają, jak a pisowcy swoje sfałszowali! Musieli sfał-
błysnęłam z tym ciemnym z Londynu. Że, szować, bo niemożliwe, żeby większość
ho, ho, witamy egzotycznego gościa… społeczeństwa głosowała na faszystów!
Myślałam, że mnie wzrokiem zabije. Z drugiej strony, ja, ja, naturliś, jeste-
Albo dzidą, bo z takimi nigdy nic nie śmy w Polsce, a nie w którejś z doj-
wiadomo. Zanim ta pierwsza integra- rzałych demokracji. Myśmy Stuhra
cja nastąpi, to trochę wody w rzece dzieci do Głogowa przywiązywali.
upłynie. Jeszcze żeby to woda była… Co, herr ambasador Grossa nie czy-
Wielkie pasmo nieszczęść z tym Ra- tał? Albo grosse Grabowskiego? To-
karczuk też polecam, chociaż wy-
fałem. Przyjeżdża co chwilę jak jakiś wiady ma lepsze niż książki. W piersi
rewizor. Co on, do cholery, swojego
miasta nie ma? Halo? Ja… ja… bite się bije, aż dudni. Jak to, czy w swoje?
mnie połączyć z herr ambasador A czy ona zabijała? Przecież to Polacy
dojcze w Polszcze, Warszał, Wahrrr- robili! Już pomijam fakt, że wojna trwała
szał – właściwie. Ja, ja, sznela. Znaczy
się: pilne. Przepraszam, ale ja dużo sześć lat, a PiS rządzi sieben, więc łatwo
porównać.
zapomniałam po niemiecki, a nie A po drugie, to chciałam bardzo
mam kiedy odświeżyć. Nawet ostat- KRZYSZTOF FEUSETTE danke. Za te piękne i potrzebne

nio udzielałam wywiadu i tak sobie słowa frau Bayern, tfu, Harley,
myślałam, kurczę blade, kuhrrrcze, że ja właściwie lepiej nie, też nie, no, jakżeż ona się nazywa? Barley! Te, że czas
myślę po dojcze niż szprechen po polski. No i stąd właśnie zagłodzić Polskę i Węgry. To znaczy na razie same Węgry,
ajne klajne nieporozumienie, które muszę herr ambasador ale wiadomo, że kwestię polską też trzeba będzie ostatecz-
wyjaśnić. To znaczy, mam nadzieję, że ono jest kleine, bo nie rozwiązać. To jest to, na co my, w Danzig ratuszen bar-
jeszcze nie rozmawiałam. Ja… ja… ja poczekam. Jawohl… dzo czekamy. Żebyśmy tak mogli dostawać tę kasę, co na
Halo, herr ambasador dojcze republik w polnisze repub- przykład na fundusze struktutalne idzie. Czy herr amba-
lik? Och, jak się cieszę, że się dodzwoniłam, ja muszę coś sador wie, jaki ja bym mogła supermarket z multipleksem
panu powiedzieć. Pan czytał, naturliś, mój wywiad dla radio na Westerplatte, za przeproszeniem, postawić? I wszę-
dojczefanki czy jakoś tak? Wiedziałam. Czy pan herr już dzie tabliczki: danke, dziękujemy, gdańszczanie z Danzig.
po ten wywiaden, gdzieś dzwoniła? To znaczy dzwonił? Można by breloczki ze Schlezwigiem-Holsteinem na
Telefoniren? Sorry mnie bite, to jest wszystko z nerwów. Ja pocztach sprzedawać, żeby ludzie pamiętali, co może złe
muszę to z siebie wyrzucić. Ja… ja… ja pragnę, jak to będzie słowo Polaka wobec innego narodu zrobić. Ja mam dużo
po niemiecku? Phrrragnem – chyba, więc ja phrrragnem pomysłów, naprawdę. To jest w końcu, w pewnym sensie,
przeprosić waszą ekscelencję. A na ekscelencji ręce – całe dziedzictwo również Pawła Adamowicza, który mnie na-
Niemcy, naród niemiecki oraz diasporę rozsianą po Ame- uczył, że tramwaj w Danzig także dzisiaj może nosić imię
ryce Południowej przez te dzikie wysiedlenia. Pan wie, nazisty. Choćby ten nazista, akurat Niemiec, brał udział
o czym ja mówię, ja wiem, o czym pan myśli. Ja nawet nie w eksperymentach dr. Mengele. A ja powiem szczerze,
wiem, jak ja mogłam. Wypsło mi się czy wypsnęło? Po pro- herr ambasador, moim zdaniem to Szumowski nie był lep-
stu nie pomyślałam. Ale potem się przeraziłam. Sama sobą, szy. Sama nie wiem dlaczego. Może o to chodzi, że teraz
dosłownie. Ja… ja… kretinen. Ale kto? Ja? No, tak. z Niemcem rozmawiam i wtedy mi się coś takiego włącza?
Tym bardziej żałuję, nie takie były meine intencje. Ja to Słucham? Ja… ja… kretinen, jawohl. Polnische kretinen,
jestem taka, że lubię radosne pochody i tańce. A choćby ha, ha, ha…

| 10 | 12–18.10.2020

[email protected]

WIEŻA BAB

W łaściwie już się przy- Covidowa szeć bicia mojego serca czy mojego
zwyczailiśmy, że głosu. Łzy nie przestawały płynąć.
w Polsce ciągle ktoś Taki to był odpoczynek. Choć po
tygodniu przeniesiono nas na
przeciwko czemuś protestuje. bezduszność oddział dzienny i mogłyśmy być
Przyzwyczailiśmy się także do razem już bez ograniczeń, to do
tych samych twarzy na większo- dziś (a córka ma już prawie pięć
ści protestów. Bez względu na to,
czy chodzi o dziki, korniki, sądy
lat) tulę ją z całych sił, żeby wy-
czy prawa osób homoseksualnych. nagrodzić tamten tydzień. Tylko
Warto jednak powiedzieć o jed- Dla czyjego dobra wprowadzono te i aż tydzień! A w wielu miejscach
nym proteście, który w ostatnim Polski rodzice są rozłączeni z cho-
czasie miał głęboki sens, a uczest- przepisy? Czy lekarze zapomnieli, rymi dziećmi całymi tygodniami.

niczące w nim osoby szczęśliwie jaki wpływ na powrót do zdrowia Dla czyjego dobra wprowadzono te
zostały częściowo wysłuchane. przepisy? Czy lekarze zapomnieli,
Chodzi mi o rodziców, głównie dziecka ma obecność i opieka matki? jaki wpływ na powrót do zdrowia
matki, które zebrały się przed dziecka ma obecność i opieka
matki?
Centrum Zdrowia Matki Polki
w Łodzi. Matki wcześniaków walczyły w ten sposób o prawo Tymczasem personel medyczny, który zajmuje się dziećmi
do odwiedzin swoich dzieci. Wizyty na oddziałach neonato- codziennie, wychodzi do domu. Lekarze, pielęgniarki i sa-
logii i pediatrycznym, nie tylko w tej jednej placówce, zostały lowe chodzą do sklepów, spotykają się z ludźmi, z rodzinami,
mocno ograniczone przez trwającą pandemię. Protestujące po prostu żyją. We wspomnianym szpitalu i tak pojawiły się
kobiety skarżyły się, że nie mogły widzieć dzieci nawet ty- ogniska koronawirusa, a jego źródłem był personel.
godniami, a na ich apele i pisma o zmianę procedur nikt nie Na szczęście się okazało, że w tym przypadku presja miała sens.
reagował. Domagały się od dyrekcji złagodzenia przepisów. Zaangażowaniewsprawęmediówiorganizacjipozarządowych
Np. Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi, to, pod którym sprawiło,żedyrekcjategokonkretnegoszpitalapoinformowała
odbywał się protest, wydało następujące regulacje: „Matki o wdrożeniu nowego regulaminu wizyt rodziców, m.in. na
mogą widywać dziecko (ciężko chore) 1 godzinę na 10 oddziale neonatologii. Zapowiedziano również, że szpital
dni, tylko w przypadku »szczególnego uzasadnie- postara się zorganizować specjalnie wydzieloną strefę
nia medycznego«, wyłącznie za pisemną zgodą i po dlamatek,w którejbędąmogłymieszkaćiregularnie
wykonaniu testu na koronawirusa na 72 godziny odwiedzać swoje dzieci. Jedynym warunkiem jest
przed wizytą”. Wcześniej takie odwiedziny nie posiadanie negatywnego testu na COVID-19. Szpital
były w ogóle możliwe. zapowiedział też pomoc w przeprowadzaniu testów.
Jedna z kobiet opowiadała swoją historię. Szkoda, że tak późno, że trzeba było wielkiej presji,
W trakcie siedmiu miesięcy widziała swoje także medialnej, by ruszyć czyjeś sumienie.
Dobrze, że ktoś postanowił skończyć z tym bez-
przedwcześnie urodzone dziecko tylko dwa
razy. Dziecko zmarło. Trudno nawet wyob- dusznym absurdem. Jednak sprawę należy roz-
razić sobie ból, którego nic nie utuli. Kiedyś wiązać na poziomie ministerstwa w całym
już opisywałam na tych łamach historię kraju, bo placówek, które utrudniają lub
Anielki. Dokładnie pamiętam, gdy uniemożliwiają obecność rodziców przy
przyszła na świat moja najmłodsza dzieciach, jest więcej. Ograniczane są
córka. Była chora i pierwszy miesiąc także porody rodzinne, a starsi ludzie
życia musiała spędzić w szpitalu, umierają w szpitalach i DPS-ach sa-
z tego pierwszy tydzień była na motnie, bez możliwości pożegnania
oddziale intensywnej terapii.
się z rodziną. Resort zdrowia nie
Na tym oddziale rodzicom może umyć rąk od tych problemów.
Potrzebne są ludzkie, w miejsce nie-
nie wolno było przeby- ludzkich, procedury, które zapew-

wać w nocy, mogliśmy być nią bezpieczeństwo na oddziałach
z córką tylko w dzień (i to na
zmianę). Pielęgniarki mó- (choćby szersze testowanie) i po-

wiły: „Proszę korzystać”, zwolą na więcej normalności cho-
„Proszę się wyspać”, „Proszę rym i ich opiekunom. Trzeba też się
odpocząć”, a ja nie byłam w sta- zająć organizacją opieki na oddziałach
nie myśleć o niczym innym, położniczych. Nie może być tak, że chore
tylko o tym, że moje dziecko jest i bezbronne dzieci, osoby starsze znaczą
gdzieś tam na szpitalnej sali beze mniej niż norki.
mnie. Nie może się przytulić, usły- Dorota Łosiewicz

12–18.10.2020 | 11 |

[email protected]

Światowe życie

redaguje Konrad Kołodziejski

O d chwili, gdy podano informację Koronawirus Fot. IuliaIR/Shutterstock.com
o tym, że Donald Trump zaraził się rządzi
koronawirusem, było wiadomo, że pre- wyborami USA media będą też pewnie przypominać
zydent zrobi ze swojej choroby spektakl lekceważące słowa Trumpa o wirusie
medialny. Nasuwa się jednak pytanie, i wielkie manifesty ideologiczne. Tyle i paradowanie jego sztabowców (kilku
jak na ten show zareagują Amerykanie, że frustracja związana z pandemią z nich zapadło na koronawirusa) bez
którzy każdego dnia muszą się mie- mocno daje się we znaki Amerykanom, maseczek. Przecież to podczas de-
rzyć nie tylko z kolejnymi rekordami co przekłada się na sporą, sięgającą na- baty, kiedy Trump już musiał zarażać
zakażeń, ale też z rosnącym widmem wet 14 proc., stratę duetu Trump/Pence koronawirusem, prezydent wyciągnął
bankructwa. do Joego Bidena i Kamali Harris. z kieszeni maseczkę, mówiąc, że za-
kłada ją tylko, gdy musi, Biden zaś pa-
Tuż przed opuszczeniem szpitala, Triumfalna reakcja Trumpa po przej- nikuje. Jednak covidowy test Bidena był
w którym spędził zaledwie weekend, ściu COVID-19 może się zderzyć właśnie negatywny.
Trump napisał na Twitterze: „Nie bój z tą frustracją. Prezydenta leczono eks-
się COVID-a. Nie pozwól, aby wirus perymentalnymi lekami i gdy opuszczał Na razie Trump podkreśla swoją dobrą
zdominował twoje życie. Opracowali- szpital, CNN przestrzegł przed optymi- formę, ale przecież nie wyzdrowiał. Wia-
śmy naprawdę świetne leki i mamy wie- zmem: „Jeśli zachorujesz na COVID-19, domo, że zanim trafił do szpitala, dwu-
dzę. Czuję się lepiej niż 20 lat temu!”. to nie spodziewaj się takiego samego le- krotnie podawano mu tlen, co dowodzi,
Można się spodziewać, że Trump będzie czenia, jakie otrzymał Donald Trump. że prezydent nie przechodzi łagodnie
jeszcze mocniej podkreślał wizerunek Oczywiście przywódca kraju może choroby. Jej dalszy przebieg może mieć
twardziela, jaki przez całą prezydenturę liczyć na najlepszą opiekę i dodatkową więc duże znaczenie dla wyników wybo-
budował. Twardziela, który pokonał wi- uwagę, ale niektóre metody jego leczenia rów. Koronawirus ma większy wpływ na
rusa, mimo że jako 74-latek jest w gru- nie są dostępne dla ogółu społeczeństwa”. świat, niż nam się zdawało.
pie podwyższonego ryzyka. Możliwe, że
napisze, iż Joe Biden chował się przez W czasie napięć klasowych i finan- Łukasz Adamski
pół roku w swojej piwnicy i udzielał wy- sowej zapaści taka argumentacja może
wiadów tylko za pomocą Skype’a, a on, mieć zdwojoną siłę. Nawet konserwa-
mając zaledwie cztery lata mniej, stanął tywny „National Review” zamieścił
twarzą w twarz z wirusem i go powalił. artykuł o potrzebie pełnej transpa-
W ostatnich tygodniach kampanii pre- rentności leczenia Trumpa. Liberalne
zydenckiej obrazowe i mocne symbole
są ważniejsze niż wyborcze elaboraty

Ś wiatowa Organizacja Zdrowia korzystywania seksualnego dochodziło
(WHO) po raz kolejny znalazła się w hotelach, w których agencje oenze-
towskie i organizacje pozarządowe miały
w ogniu krytyki. Po tym jak oskarżono wykupione całe piętra. Podczas śledz-
ją o nieodpowiedzialne zachowanie
twa potwierdzili to zatrudnieni w tych
w pierwszym okresie pandemii, do- organizacjach miejscowi kierowcy,
szły nowe zarzuty, tym razem z Afryki.
Niezależne śledztwo dziennikarskie którzy mówili, że wykorzystywanie
prowadzone przez niemal rok w Demo- seksualne miejscowych dziewcząt było
kratycznej Republice Konga ujawniło tak normalne, jak kupowanie jedzenia
wielki skandal seksualny, którego nie- w supermarkecie.
chlubnymi bohaterami stali się właśnie To kolejny skandal seksualny, który
pracownicy tej organizacji, wysłani na kładzie się cieniem na oenzetowskiej
Czarny Ląd, aby walczyć tam z epide- Seksualna działalności w Afryce. Najpoważniej-
mią wirusa ebola. Przy okazji wykorzy- szy z nich miał miejsce kilka lat temu
stywali oni dziesiątki czarnoskórych kolonizacja w Republice Środkowoafrykańskiej,
kobiet i dziewcząt, najczęściej zatrud- Demokratyczna Republika Konga gdzie przedstawiciele misji pokojowej
nionych jako kucharki, sprzątaczki lub ONZ, wysłani tam w celu ochrony lud- Fot. Belen B Massieu/Shutterstock.com
tłumaczki. Często sprawcy szantażowali swoje ofiary groźbą ności cywilnej i zapewnienia przestrzegania prawa człowieka,
utratypracy,niekiedyupijalije,zamykaliw pokojachi gwałcili. gwałcili dziesiątki kobiet i dziewcząt.
W proceder, oprócz pracowników WHO, zamieszani byli Teraz, jak zapewniają władze WHO, sprawcy, wśród któ-
też przedstawiciele Funduszu Narodów Zjednoczonych na rych znajdują się obywatele m.in. Belgii, Francji i Kanady,
rzecz Dzieci UNICEF, Międzynarodowej Organizacji ds. Mi- zostaną surowo ukarani. Czy aby na pewno? Dotychczas takie
gracji (IOM) oraz trzech organizacji pozarządowych: Lekarze czyny popełniane w Afryce uchodziły bezkarnie.
bez Granic, Alima i World Vision. Do wielu przypadków wy- Grzegorz Górny

| 12 | 12–18.10.2020

[email protected]

Rewolucja Kirgistan Nowa Zelandia

bez rozstrzygnięć Dość już angielskiego!

Fot. Umomos/Shutterstock.com W Kirgistanie kolejna, trzecia już, kolorowa rewolu- N iewykluczone, że za kilka lat z mapy świata zniknie Nowa
cja. Los obalonych przed laty prezydentów Kari- Zelandia. Tak się stanie, jeśli rząd Partii Pracy przyjmie
mowa i Bakijewa może podzielić obecna głowa państwa postulaty Maorysów i zmieni dotychczasową nazwę państwa
Sooronbaj Dżeenbekow, który – gdy piszę te słowa – nie na Kraj Długiej Białej Chmury – czyli po maorysku Aotearoa.
złożył wprawdzie urzędu, ale jego odejścia domaga się
zjednoczona opozycja. Miejsce pobytu prezydenta jest Maorysi uważani za rdzenną ludność Nowej Zelandii (choć
nieznane, co oznacza, że nie można wykluczyć, iż wyjechał przybyli tutaj w średniowieczu) coraz głośniej domagają się ofi-
na kontrolowane przez jego klan południe kraju i przygo- cjalnego uznania ich dziedzictwa kulturowego i historycznego.
towuje kontrnatarcie. Wśród zgłoszonych niedawno postulatów pojawiły się żądania
wprowadzenia maoryskiego nazewnictwa geograficznego na
Wydarzenia potoczyły się niezmiernie szybko. W nie- wyspach – dotyczy to nie tylko nazwy państwa, ale i poszcze-
dzielnych wyborach do parlamentu dostały się cztery gólnych miast, oraz obowiązku nauczania języka maoryskiego
formacje, z których aż trzy są kontrolowane przez współ- i maoryskiej historii w szkołach podstawowych i średnich.
pracowników Dżeenbekowa i zaprzyjaźnionych z nim
oligarchów. Gdy ogłoszono te wyniki, opozycja zwołała Maorysi, którzy stanowią – według spisu z 2018 r. – 16,5 proc.
wiec w centrum stolicy, domagając się powtórzenia nie- ludności Nowej Zelandii, ubolewają, że rdzennym językiem
uczciwych, jej zdaniem, wyborów. Nie chodziło o rażące posługuje się dziś zaledwie jedna piąta ich populacji. Chcie-
naruszenia procedur, ale o notowany na masową skalę pro- liby, aby docelowo język maoryski stał się równie popularny co
ceder kupowania głosów, dzięki któremu bogate klany angielski, a w przyszłości nawet go częściowo zastąpił. Dlatego
z południa kraju, w tym prezydencki, zdobyły kontrolę postulują szerokie wprowadzenie go do mediów. Zgodnie z ich
nad parlamentem. projektem finansowanie przez państwo nadawców i wydawców
miałoby zostać uzależnione od biegłej znajomości maoryskiego
Niedługo potem demonstracja przerodziła się w starcia przez dziennikarzy.
z siłami porządkowymi, w których 600 osób odniosło obra-
żenia, a jedna miała zginąć. Co ważne, gdy część policjan- Kampania na rzecz przywrócenia maoryskiej tożsamości na-
tów przeszła na stronę protestujących, pozostali zaczęli brała impetu wraz z falą walki z kulturą zachodnią, która roz-
ustępować pola demonstrantom i wkrótce uciekli. Tłum poczęła się przy okazji zamieszek w Ameryce i rozlała na cały
zdobył budynek parlamentu, a późną nocą demonstrujący świat. Maorysi uważają się za ofiary kolonializmu i rasizmu, a ich
uwolnili z więzienia byłego prezydenta Atambajewa, ska- postulaty dotyczące edukacji i symboliki państwowej są zale-
zanego w tym roku za korupcję, i byłego premiera Isakowa. dwie wstępem do znacznie poważniejszych żądań. W zeszłym
tygodniu Partia Maoryska (Māori Party) przedstawiła projekt
W rezultacie rebelii Komisja Wyborcza unieważniła zastąpienia dotychczasowego prawa karnego wywodzącym się
wyniki niedzielnego głosowania, a partie opozycyjne po- z tradycji autochtonów systemem sprawiedliwości naprawczej.
wołały Komisję Koordynacyjną, której celem jest przejęcie Zdaniem maoryskich polityków obecne przepisy są podykto-
władzy. Do dymisji na masową skalę zaczęli się podawać wane rasistowskimi uprzedzeniami i służą represjonowaniu
ministrowie, burmistrzowie i gubernatorzy. Z kolei de- „niewinnych Maorysów”.
putowani, którzy zebrali się w innym miejscu, powołali
nowego premiera. Został nim Sadyr Żaparow, którego Radykalizacja ma również tło polityczne. Par-
również wypuszczono z więzienia. Żaparow był kiedyś tia Maoryska ma znikome poparcie społeczne,
doradcą prezydenta Bakijewa, później kierował służbami również wśród autochtonów, i w ostatnich wy-
walczącymi z korupcją, a do więzienia trafił za zorganizo- borach w ogóle wypadła z parlamentu. Teraz
wanie wiecu, na którym wzięto jednego z gubernatorów chce do niego powrócić i zdobyć rozgłos,
na zakładnika. więc zasypuje rząd kolejnymi żądaniami.
Zresztą część z nich ma szanse przeforso-
Jednak sytuacja w Kirgizji jest daleka od stabilizacji. Na- wać, bo rządząca Partia Pracy przedstawia
stępnego dnia po wybuchu rewolucji zaczęły się grabieże się jako formacja wspierająca mniejszo-
i podpalenia, a opozycja się podzieliła, co doprowadziło ści. Potomkowie Brytyjczyków
do powstania dwóch Komisji Koordynacyjnych. Część będą więc pewnie musieli
formacji politycznych nie zgadza się z wyborem Żaparowa. wkrótce pokutnie uderzyć
Nieznane są też zamiary stronników prezydenta Dżeen- się w piersi i przejść przy-
bekowa i byłego prezydenta Atambajewa. spieszony kurs języka ma-
oryskiego. Co ciekawe, tego
W rosyjskiej bazie lotniczej w Kant zarządzono stan języka będzie się również musiała nauczyć
podwyższonej gotowości, a w kraju, w którym nie ma jed- większość Maorysów.
nego ośrodka władzy, w każdej chwili może zapanować
chaos. Konrad Kołodziejski

Marek Budzisz 12–18.10.2020 | 13 |

[email protected]

Na początek  | Felietony |

I śmieszno, i straszno

Pani Barley zarządza głodówkę

Z za granicy pokoju i przyjaźni na Odrze do- Wielu ludziom wydawało się, że w organizacji zwa-
leciały do nas zabawne słowa wiceszefowej nej Unią Europejską dawne rany się zabliźnią i, szanu-
PE Katariny Barley o tym, jak to Polacy jąc się nawzajem, odnajdziemy lepszy model sąsiedz-
i Węgrzy żyją z pieniędzy europejskich i trzeba twa niż zaproponowany przez Hitlera dla Generalnej
nas zagłodzić finansowo. Tak nas rozszyfrowała, Guberni. Śpiewano wtedy na ulicach Warszawy: „Hej
biedaków. tam pod Krakowem, skąd ta Wisła płynie, rozwaliła
Co do zagłodzenia, brałem udział w takim eks- nam się świnia na polskiej krainie. A jak się upasie,
perymencie. W czasie okupacji niemieckiej czę- przyjdą lepsze czasy, zabijemy pałą świnię, narobim
sto żywiłem się jedynie zupą z pokrzyw i komosy. kiełbasy. Tymi kiełbasami wedle receptury wytru-
Dużo smaczniejsze szczaw i mirabelki wyjadali jemy wszystkie w Polsce Prusaki i szczury!”.
z okolicznych „plantacji” silniejsi, starsi chłopcy. Jan Obecnie odnoszę wrażenie, że zagapiliśmy się
Napisałem „zabawne słowa”, bo są typowym dla Pietrzak
wostatnichlatachi świniaznowusięrozwalanapol-
Niemców szyderstwem, wywołującym dziarski skiej krainie. Niemcy nie chcą nas szanować, chcą
rechot w szeregach einsatzgruppen jednoczących nami pomiatać. Nasze chrześcijańskie miłosierdzie
Europę w poprzednim rozdziale historii. i bezgraniczna tolerancja traktowane są jako słabość. Czy tak
Tamten morderczy rozdział wydawał się zamknięty od mabyćzawsze?PaniNitek-Płażyńskaskandalicznieobrażana
momentu zburzenia muru berlińskiego przez polską Soli- przezbiznesmenahitlerowcazostajeskazanaprzezpolskisąd!
darność. Tak właśnie było, mur berliński runął pod bramą Jak to możliwe? Polski prezydent nikczemnie traktowany
Stoczni Gdańskiej, pod portretem św. Jana Pawła II. Było przez goebbelsowską gadzinówkę? Środowiska polityczne
to wydarzenie rozciągnięte w czasie, ale dokonało się dzięki korumpowane przez niemieckie firmy? Nieustająca agresja
odwadze głodnych Polaków, a nie przeżartych wurstami wobec naszych władz? Z jakiego powodu mamy się na to go-
Niemców. dzić? A co do pieniędzy, czekamy na reparacje wojenne!

W tajemniczym ogrodzie

Z Roksaną Węgiel, zwyciężczynią pierwszej edycji „The Voice Kids”

oraz Eurowizji Junior 2018, rozmawia Jolanta Gajda-Zadworna

Swoim najnowszym teledyskiem sem piosenkę „Tajemnice”. Ten numer jest dla mnie wyjątkowo
promujesz film, który ważny. Opowiada o tym, że ze wsparciem bratniej duszy możemy
w tym tygodniu wejdzie na poradzić sobie nawet z najtrudniejszymi przeciwnościami losu.
polskie ekrany. Co zna- Kogo spotkałaś przy okazji tego filmu?
lazłaś w ekranizacji Świetnych ludzi z ekipy produkcyjnej, którzy udzieli mi cen-
klasycznej książki nych wskazówek dotyczących dubbingu, a na planie klipu – mo-
Frances Hodg- jegodobregokolegęz pierwszejedycji„TheVoiceKids”,Antka
son Burnett? Scardinę. Reszty dubbingujących niestety nie miałam okazji
Roksana poznać, ponieważ każdy z nas nagrywał w innym terminie.
Węgiel: Jako 13-latka przywiozłaś z Mińska zwycięstwo zdo-
Przygoda byte podczas Eurowizji Junior 2018. Miałabyś jakieś
z „Tajemni- rady dla 10-letniej Ali Tracz, która wystąpi w kolejnej
czym ogrodem” edycji konkursu, 29 listopada w Warszawie?
była dla mnie cudownym Mocno trzymam kciuki za naszą reprezentantkę. Ala pięknie
śpiewa, jest bardzo zdolną dziewczynką, a piosenka, z którą
doświadczeniem. Jestem ogrom- będzie reprezentowała nasz kraj, bardzo przypadła mi do
nie wdzięczna za możliwość gustu. Najważniejsze, żeby potraktowała ten konkurs jako
brania udziału w tym projekcie. zabawę i zaśpiewała najpiękniej, jak tylko potrafi.

Oprócz podkładania głosu pod
główną bohaterkę filmu stwo-
rzyliśmy również z Pawbeat-
Fot. fot. Podlewski/AKPA
Fot. materiały prasowe

| 14 | 12–18.10.2020

[email protected]

Bronisław Wildstein

Knebel
dla

dziennikarzy

W iem już, że moje życie upłynie w świecie na opak, zabrać stamtąd kompromitujące rząd materiały, a słuchane Fot. Andrzej Wiktor
w rzeczywistości odwróconych znaczeń. Musimy szeroko radio katolickie nie mogło otrzymać koncesji telewi-
się temu przeciwstawiać, ale bez złudzeń, że w da- zyjnej, których kolejne pakiety otrzymywały przyjazne rządowi
jącej się przewidzieć przyszłości uda się przywrócić elemen- wielkie korporacje medialne. Reporterzy bez Granic ogranicze-
tarny porządek sensów i wartości. Czynimy w tym kierunku nie wolności słowa upatrują w pluralizowaniu się medialnego
pierwsze kroki, uczestniczymy wbudowie tamy przeciwko do- rynku i w pojawianiu się w nim różnorodnych treści. Wprawdzie
minującemu dziś nurtowi ideologicznego zakłamania, ale upły- dominujący, lewicowo-liberalny nurt nadal stanowi w Polsce
nąć musi sporo czasu, zanim – jeśli w ogóle – cywilizacja nasza zdecydowaną większość, ale jego przewaga zmniejszyła się. Czas
znowu stanie na nogach. Jest to jednak warunek jej przeżycia. bić na alarm.

„Wiemy już, że cywilizacje są śmiertelne” – stwierdził sto Do pewnego stopnia muszę jednak zgodzić się ze wspomnia-
lat temu Paul Valéry. Fakt, że uznano to wówczas za rewelację, nym rankingiem. W Polsce zagrożenie wolności słowa narasta.
świadczył o niepokojącej ignorancji, która była efektem nowo- Jej potężnym przeciwnikiem są sądy.
czesnych przesądów. Do stwierdzenia tego banału wystarczyła
bowiem podstawowa znajomość historii. To, że przestaliśmy Było tak przez cały czas trwania III RP. Sędziowski układ
wyciągać z niej wnioski, powinno być znakiem ostrzegawczym. przeniesiony in corpore z PRL stanął na straży nowego po-
Nie było. rządku i tłumił jego krytykę. Sędziowie decydowali, jakie tre-
ści mogą pojawiać się w debacie publicznej. Do pewnego czasu
Kiedy piszę o przywracaniu podstawowego ładu, nie odwo- Adam Michnik pozywał swoich krytyków, a sędziowie się z nim
łuję się do mitycznej arkadii, która nigdy nie istniała. Nawet zgadzali iza niewłaściwą (czyli niezgodną zjego oczekiwaniami)
najbardziej twórcze i dynamiczne epoki cywilizacji nie wolne interpretację kazali przepraszać oraz wypłacać należne odszko-
były od śmiertelnych zagrożeń, akłamstwo i obłuda towarzyszą dowania. To tylko przykład.
i będą towarzyszyć człowiekowi zawsze. Rzecz w tym, że jeszcze
niedawno mniej więcej rozumieliśmy znaczenie zasadniczych Od 2015 r. znacząco jednak zwiększa się liczba spraw wyta-
pojęć, a więc norm i wartości. Dominująca dziś ideologia oraz czanych dziennikarzom, zwykle przez potężne koncerny me-
środowiska, które się nią posługują, aby zdobyć i utrzymać wła- dialnei celebrytóww nichposługujących.WizjaPolski,w której
dzę, robią wszystko, aby pozbawić nas tej zdolności. niezależni dziennikarze mogą krytykować, kogo chcą, spędza
sen z powiek również sędziom tęskniącym za czasami, kiedy
Te bardzo ogólne refleksje przyszły mi do głowy przy okazji w polityce, kulturze, mediach czy wymiarze sprawiedliwości
partykularnego i, wydawałoby się, nie tak znaczącego wszerszej ostateczny porządek ustalało „właściwe” towarzystwo. I chociaż
skali wydarzenia, jakim jest proces, który Ringier Axel Sprin- demokracja pozwala nieświadomym obywatelom wybierać nie
ger Polska wytoczył dziennikarzowi Samuelowi Pereirze za tego, kogo powinni, to jej obowiązująca liberalna forma daje
zamieszczane przez niego na Twitterze krytyczne uwagi pod sądom możność blokowania decyzji nielubianych przez siebie
adresem koncernu. władz, a także skazywania tych, którzy piszą nie to, co powinni.

Polska osuwa się coraz niżej w rankingach wolności słowa Zjednoczona Prawica usiłuje przywrócić wnaszym kraju de-
opracowywanych przez światowe organizacje w rodzaju Re- mokrację, a więc dać reprezentantom narodu zdolność rządze-
porterzy bez Granic. Według organizacji tej wolność panowała nia. Sędziowie, którzy w liberalnej demokracji i jej szczególnym
w naszym kraju, kiedy media publiczne „oczyszczone” zostały ze wariancie, jakim była III RP, stanowią realną nadwładzę, są tym
wszystkich krytycznych dziennikarzy i przyłączyły się do chóru, przedsięwzięciem szczerze oburzeni i robią wszystko, aby się
który chwalił rząd i, przede wszystkim, niszczył opozycję. Nie ono nie udało. Jedną z metod jest zastraszanie dziennikarzy,
dostrzegały więc m.in. zeznań prezydenta Bronisława Komo- którzy mają w tej kwestii inne zdanie. Wielkie korporacje iesta-
rowskiego, który publicznie plątał się w wyjaśnieniu swojego blishment sędziowski ramię w ramię działają na rzecz osiąg-
udziału w kryminalnej aferze, nie zauważały całej tej sprawy. nięcia tego celu. Na szczęście władza polityczna ma w tej mie-
Wolność zdaniem Reporterów bez Granic rozkwitała, kiedy rze także coś do powiedzenia. To, czy uda się obronić w Polsce
agenci służb specjalnych wkroczyli do redakcji tygodnika, aby wolność słowa, pozostaje ciągle pytaniem.

[email protected] 12–18.10.2020 | 15 |

na początek  | Fot. Andrzej Wiktor Walizka

| 16 | 12–18.10.2020 Karoliny
Pajączkowskiej
[email protected]
dziennikarki, reporterki i prezenterki

Z awsze stylowo i z dbałością o każdy szczegół. Odwie-
dziła 30 krajów na czterech kontynentach. Podróżuje
prywatnie i zawodowo jako reporterka do zadań spe-
cjalnych. Od blichtru Oscarów w Hollywood po wertepy Afryki
Subsaharyjskiej. Jak sama mówi, serce zostawiła w Afryce, i to
na ten kontynent wraca najchętniej. „Kiedyś żyłam na waliz-
kach. Mieszkając od Wielkiej Brytanii przez Luksemburg po
Nigerię, szukałam swojego miejsca na Ziemi. Dzisiaj je zna-
lazłam. Mój dom, moją drogę”. Swoje 30. urodziny zamierza
spędzić w Kenii wraz z niespełna sześcioletnim synem. Safari
w jego towarzystwie jest spełnieniem jej dziecięcych marzeń.

BALETKI
Najczęściej podróżuję samolotem i na
czas lotu lubię założyć takie „kapcie”.
Dają mi one poczucie komfortu. Jest
to odwrotny trend niż większości
pasażerów, którzy wolą epatować
zgrzanymi stopami w skarpetkach.

LEKTURA
Przeważnie czytam pozycje oparte na
faktach:reportaże,biografiei autobiografie.
Z racji zawodu lubię poznawać życiorysy
i doświadczenia zawodowe innych
reporterów. Często też dobieram lekturę do
docelowego kraju mojej podróży. Tak było
w przypadku mojego lotu na galę oscarową, podczas którego
czytałam „Atlantyk–Pacyfik” Melchiora Wańkowicza.

KASZMIROWY SZAL
Jestem zmarzluchem i często używam go
jako okrycia. Zakupiony na targu w stolicy
Omanu, był dla mnie prezentem… ode mnie
samej. Mam taki zwyczaj, że w każdym kraju
kupuję sobie prezent, który jest nie tylko
sentymentalną pamiątką, lecz jest też praktyczny.

PERFUMY
Zapachy jak lektury dobieram do okazji. Jadąc
w jakieś miejsce, używam konkretnej nuty
zapachowej, która po jakimś czasie przypomina
mi tę podróż.

KUFEREK
To jest przykład mojego prezentu dla siebie
zakupionego w Hollywood. Duży kuferek,
bo dużo kosmetyków. Jestem estetką i sama
dbam o swój wizerunek. Nie uznaję czegoś
takiego jak gorszy dzień i codziennie od rana
wszystko musi być dopięte na ostatni guzik. W tym make-up.

Prawda nigdy nie leży pośrodku

To nie żarty

W ydawałomisię,żechoroba
Igora Zalewskiego – ko-
ronawirus – była faktem
powszechnie znanym. W końcu to
modny felietonista, współtwórca kul-
towej rubryki, kiedyś współautor tele-
wizyjnego programu, postać lubiana,
inteligentna, dowcipna.
Celebryta – przynajmniej prawi-
KOSTKA MIKROFONOWA cowy, choć akurat w jego przypadku
/„UCHO”/„DESKA” to przydomek odrobinę niespra- Dominik
Ostatnio tak wyglądają moje podróże. „Deska”, wiedliwy, bo mógłby być celebrytą Zdort
czyli podkładka, przydaje się po wywiadach
do spisywania w punktach poruszanych ponadpolitycznym. No ale jest, jak
zagadnień, żeby w relacjach live mieć jest. Mój dom murem podzielony, podzielone murem
wszystko uporządkowane. „Ucho” to kontakt schody – a Igor po prawej stronie tych schodów zasiadł
ze studiem. Kostka – wiadomo. i jakoś tu został. Co oczywiście jest z korzyścią dla prawicy,
a lewica niech zazdrości, bo ich ponuracy takiego śmieszka
ŻELAZKO u siebie nie mają.
Kupiłam je na konkurs Miss Intercontinental Wracając do meritum. Otóż okazało się, że nie wszyscy
do Hiszpanii 10 lat temu i do tej pory o chorobie Zalewskiego wiedzieli i spisana przez nas (Ty-
działa nienagannie. Ponieważ jestem godnik TVP) relacja Igora z jego covidowych przeżyć cie-
perfekcjonistką, nawet po przylocie późną
nocą prasuję swoje stroje, żeby na rano szyła się wielką popularnością, przepisywały ją portale od
wszystko było gotowe i nienaganne. prawa do lewa, niekoniecznie odsyłając do oryginalnego
LEKI NA CHOROBY LOKOMOCYJNE tekstu. Wybaczmy tym, którzy nagrzeszyli, łamiąc prawa
W samochodzie mogę tylko prowadzić lub siedzieć autorskie, pochwalmy tych, którzy chcieli się poprawić
koło kierowcy. Zajmowanie tylnego miejsca zawsze się i zadośćuczynić.
źle kończyło. Najgorzej znoszę podróże statkiem. Jeżeli Ważniejsze jest teraz, że wyznania Igora pokazały nam
chodzi o samolot, to potrafię zasnąć przed startem. wszystkim, że korona to nie tylko liczby w komunikatach
ministerialnych, ale ciężkie przejścia konkretnego faceta,
SZPILKI którym może być każdy z nas. I kolega Igora, redaktor jego
Chodzę tylko w szpilkach. Są moją słabością. tekstów, i każdy ich czytelnik – choć akurat przez lekturę tak
Ponieważ szanuję swoje stopy, wybieram błyskotliwych felietonów raczej trudno się zarazić.
tylko dobre i markowe. Ci, którzy mnie znają, wiedzą, że mam podglądy „wolnoś-
KOSTIUM KĄPIELOWY
Jestem fanką beach holidays, czyli wakacji, ciowe”. Od lat bronię swobód gospodarczych – ostatnio nie
podczas których nic nie robię. Ale po pracy też dogmatycznie, ale wciąż konsekwentnie, pod warunkiem
uwielbiam udać się na zasłużony relaks. Sauna że nie zaburzają ich państwowe interwencje. Jednak dziś
i basen rozluźniają mięśnie. Sprawiają, że się mam wrażenie, że obrony najbardziej potrzebują wolność
regeneruję. słowa i myśli, które usiłuje się zdusić za pomocą politycznej
poprawności.
KOSTIUMY
Nie podróżuję w dresie, nie chodzę No i tu jest problem. Bo z jednej strony popieram z całego
w szortach. Kultywuję włoski styl, gdzie serca swobodę głoszenia rozmaitych niestworzonych teorii
kobieta jest zawsze zadbana i dobrze na temat nieistniejącej ponoć epidemii. Z drugiej – świat jest
ubrana. Myślę, że dobrze reprezentuję zagrożony zarazą: społeczeństwo, naród, kolejne setki czy
Polki na świecie. tysiące Polaków mogą paść ofiarą niefrasobliwości innych.
To nie żarty. Mogą umrzeć.
Wysłuchał i spisał: Michał Korsun Kładąc na szale tej wagi różne wartości, wybieram trzecią.
Stan nadzwyczajny, gdy na jakiś czas zawieszone będą pewne
wolności. To potrzebne dla przetrwania narodu. Niekoniecz-
nie zomowcy przy koksownikach. Koniecznie prawda o wi-
rusie i obostrzenia. Dla Polaków. Dla Polski. Więcej we mnie
patrioty niż wolnościowca.
Autor jest szefem portalu tygodnik.tvp.pl

12–18.10.2020 | 17 |

[email protected]

Na początek  | Felietony |

Ogniem na wprost

W ciemnym
kanale

N ie milkną echa skandalu zwią- wirusów niż COVID-19. „Zastanawiam czy w inny sposób pozbawionej możli- Fot. Andrzej Wiktor
zanego z niemiecką wiceprze- się, czy te kilka miesięcy epatowania wości wydostania się kuli z lufy. Broń
wodniczącą Parlamentu Euro- ludzi niebezpiecznym, śmiertelnym pozbawiona możliwości strzelania wraz
pejskiego Katariną Barley i jej słowami wirusem (de facto o bardzo niskiej z bronią zmodyfikowaną do kalibrów flo-
o „finansowym głodzeniu Polski i Wę- śmiertelności) zupełnie odebrało zdol- bert (4 mm, 6 mm, 9 mm) również znala-
gier”, a zamiast przeprosin doczekaliśmy ność zdrowego myślenia. Zapomnieli- zły się na cenzurowanym. Przy podąża-
się akcji medialnej na terenie Niemiec śmy, że ludzie zawsze mieli infekcje, niu tą drogą łatwo o wpadnięcie w absurd.
w „starym dobrym stylu”. Do szturmu zwłaszcza górnych dróg oddechowych Wedle regulacji często pada określenie,
ruszył wysokonakładowy dziennik „Die (kilka milionów osób rocznie). Za więk- że jeśli ostrze ma ponad 8 cm, jest bronią,
Welt”. Piórem Karla Geigera zaapelo- szość z nich odpowiadają zawsze wirusy a jeśli mniej – już nie. Przy takim podej-
wał: „Każdy obywatel niemiecki powi- (w tym 10 proc. koronawirusy), ale nikt ściu nie dziwi już, że w 2018 r. angielski
nien być zainteresowany zapewnieniem nigdy nie wykonywał z tego powodu sędzia z Luton walczył o zakaz sprzedaży
przestrzegania praworządności w Euro- testów, nie kierował nikogo na kwa- noży kuchennych. Drogą tego sędziego
pie Wschodniej – gdyż bez niezależnej rantannę, nie zamykał szkół, przed- wydają się podążać unijni urzędnicy. Nic
kontroli miliardy unijne trafiają do ciem- szkoli. Dzisiaj jedno dziecko w szkole, tak nie drażni lewactwa jak zezwolenia na
nych kanałów”. Zaraz potem autor tekstu przedszkolu z dodatnim testem skut- posiadanie broni palnej u obywateli i nic
dodaje: „Jednak transfer funduszy może kuje kwarantanną kilkuset osób”. Nie tak nie kręci prawdziwego urzędasa jak
być kontrolowany w docelowych krajach jestem wrogiem noszenia maseczek (na wydawanie zakazów.
tylko przez nieprzekupnych posłów, bez- świeżym powietrzu?), przestrzegania
stronne sądy i niezależnych dziennika- zasad higieny i trzymania dystansu, ale J ak podaje portal Polonia Chri-
rzy. Rządy w Warszawie, Budapeszcie reszta? Rozumiem, że dziennikarze stiana, na przełomie sierpnia
czy Sofii są w trakcie niszczenia właśnie mają o czym pisać, a rząd ma z koro- i września 2020 r. odbyły się
tych organów kontrolnych”. Rozumiem, nawirusa niezły parawan do unikania warsztaty zorganizowane przez stowa-
że „Die Welt” pod pojęciem „nieprze- publicznego dyskursu na poważniejsze rzyszenie Kampania przeciw Homofo-
kupnych posłów” rozumie takie postaci tematy. Jak się okazuje, władze znanego bii dla dziennikarzy Onetu (wydawni-
jak: Janusz Lewandowski czy Magda- z eksperymentów społecznych stanu ctwo Ringier Axel Springer). Szkolenie
lena Adamowicz, która walczy z hejtem, Kalifornia w oficjalnych komunika- dotyczyło operowania w publikacjach
mając na głowie prokuratorskie zarzuty. tach nakazują już zasłanianie twarzy „właściwym, niedyskryminującym
Bezstronne sądy to oczywiście człon- ludziom w przerwie między braniem językiem” opisu społeczności LGBT
kowie stowarzyszeń takich jak Justitia kolejnych kęsów, gdy wspólnie spoży- i coś tam. Od teraz możemy brać przy-
czy Temida, zwani „kastą”, a niezależni wają posiłek. A to już stan umysłu. kład z przeszkolonego „po linii i na ba-
dziennikarze to rzesza funkcjonariuszy zie” aktywu dziennikarskiego Onetu
Ringier Axel Springer czy koncernu N a celowniku eurokratów zna- i uczyć się od nich, jakich słów używać
Agora z Czerskiej. Ci już z pewnością do- lazły się różne rodzaje broni politpoprawnie w swoich publikacjach.
pilnują, żeby unijne pieniądze nie trafiły nieśmiercionośnej (non-lethal To wielki przełom w dziedzinie zwanej
do „ciemnych kanałów”, tylko do krajów weapon). Dlatego, że można je przerobić wolnością słowa. Najpierw dać sobie
południa Europy, które aż przebierają na śmiercionośne. Są to: AEW, czyli re- przeprać mózg, potem założyć kaganiec
z tego powodu nogami. pliki symulujące broń prawdziwą, tzw. autocenzury i powielać bełkotliwą no-
broń hukową, air soft gun (ASG) oraz womowę środowisk wywodzących się
J ak pisze na swoim profilu wiatrówki. Nadchodzi czas na dodat- z kręgu osób (broń Boże, nie ideologii)
prof. Ryszard Chazan, choruje kowe regulacje. Brukselskie urzędasy LGBT. Człowiek, jak widać, ciągle musi
(w tym umiera) „w Polsce ponad węszą także w dawnej broni palnej, ale się uczyć, jak się utrzymać na fali.
400 tys. osób rocznie” z powodu innych zmodyfikowanej do strzelania ślepakami
Andrzej Rafał Potocki

| 18 | 12–18.10.2020

[email protected]

Cyfrowa transformacja

P andemia przyspieszyła cyfrową rewolucję. Z raportu opracowanego przez Kongres Stanów
Konieczność ograniczenia kontaktów spo- Zjednoczonych wynika, że internetowi mono-
łecznych wymusiła przenoszenie do inter- poliści – Google, Apple, Facebook czy Amazon
netu zarówno sfery wielu usług, jak i relacji między (w skrócie GAFA) – posiadają łączną kapitalizację
państwem i obywatelem. W ostatnich miesiącach w wysokości 5,3 bln dol., a najnowsze prognozy
liczba petentów zwracających się do urzędów wskazują, że w 2020 r. przychody wymienionych
przez internet wzrosła dwukrotnie. W najbliższych gigantów technologicznych osiągną 900 mld dol.
dniach parlament będzie się zajmować nowymi Polska jest najbardziej dynamiczną gospodarką
przepisami dotyczącymi e-korespondencji, która Unii Europejskiej i państwem jak dotąd najspraw-
ma usprawnić doręczanie listów poleconych. niej radzącym sobie z kryzysem wywołanym przez
Najnowsze analizy wskazują, że w ostatnich mie- Marta COVID-19. Pod względem technologicznym do-
Kaczyńska- tychczas do czempionów w Unii nie należeliśmy.
siącach w związku z obostrzeniami wywołanymi -Zielińska Ten stan był uwarunkowany przede wszystkim
przez COVID-19 liczba osób, które skorzystały
strukturą rodzimej gospodarki, składającej się
z usług internetowych, wzrosła o ponad 3,5 mln.
Użytkownicy internetu korzystali przede wszystkim w największym stopniu z niewielkich podmiotów
z oferty banków, sklepów i platform rozrywkowych. Do grona działających lokalnie i uznających zwiększenie zaangażowa-
internetowych surferów dołączyło aż 40 proc. więcej osób po nia w rozwiązania IT za zbędny wydatek. Według ekspertów
65.rokużycia.Przedwybuchempandemiiwielustarszychludzi i menedżerów kryzys ekonomiczny spowodowany pandemią
odczuwało opór przed załatwianiem spraw online. Podobnie można powstrzymać. Szczepionką na koronawirusa w gospo-
wielemniejszychprzedsiębiorstwstroniłoodwirtualnychna- darce ma się stać właśnie przyspieszona cyfrowa transforma-
rzędzi usprawniających prowadzenie działalności gospodar- cja, która dokonuje się na naszych oczach.
czej. Cyfryzacja była postrzegana jako koszt, nie zaś inwestycja.
Jedna z najbardziej znanych w Polsce platform zakupowych
od kwietnia do czerwca br. zyskała 15 tys. kont firmowych, co REKLAMA

stanowi jedynie 5 tys. mniej w porównaniu z całym 2019 r.
Obecnie ogromną popularnością cieszą się wirtualne
oferty zakupów żywności. Popyt na swoje towary obserwują
nie tylko sklepy internetowe, lecz także pośrednicy. Kiedyś
o zakupy można było poprosić kogoś bliskiego, dziś w 15 mia-
stach w Polsce może je za nas zrobić także wykwalifikowany
shopper. W czasie lockdownu liczba nowych klientów wspo-
mnianej platformy zwiększała się nawet o 1 tys. proc.
Wielu Polaków zaczęło spędzać swój wolny czas w inter-

necie. W okresie ograniczenia możliwości przemieszczania
się zdecydowanie częściej odwiedzano platformy stream-
ingowe. Niemal połowa dawnych bywalców kin i teatrów
zrezygnowała z uczęszczania na seanse i spektakle, a ponad
jedna trzecia znacznie ograniczyła takie wyjścia. Co piąty RADIO WAWA

z nas przeznaczył więcej pieniędzy na swoją pasję czy do-
datkową aktywność.
Kilkanaście procent Polaków korzysta z teleporad medycz-
nych, a ponad jedna trzecia planuje zasięgnięcie porady le-
karskiej w ten sposób.
Część uczelni funkcjonuje w trybie zdalnym, podobnie czyni
wiele szkół językowych. Popularność zyskują więc wszelkiego
rodzaju aplikacje umożliwiające prowadzenie konferencji on-
line. Wielu uczniów, mimo powrotu do tradycyjnych metod
nauczania, wskazuje, że dzięki komunikatorom internetowym
nawiązanie kontaktu z nauczycielami przebiega teraz spraw-
niej i jest bardziej bezpośrednie w porównaniu z czasem sprzed
lockdownu. Część szkół stara się transmitować lekcje online 44/0920/F
dla uczniów, którzy nie mogą być obecni w klasach.

12–18.10.2020 | 19 |

[email protected]

Na początek  | felietony |

Rzeczy pospolite

Hetmańska rocznica

D ziwniecichoibezechaprzeszławielkarocz- staci – smutny koniec. Śmierć pod Cecorą. Odcięcie
nica śmierci hetmana Stanisława Żołkiew- głowy przez pohańców i posłanie jej jako trofeum
skiego. Wspaniały rycerz, zwycięzca spod sułtanowi. Może zresztą to odcinanie głów – wycho-
dząc jeszcze od historii męczeńskiej śmierci księcia
Kłuszyna, zdobywca Moskwy, zginął 7 października
1620 r. pod Cecorą, gdy po właściwie nierozstrzygnię- Henryka Pobożnego, któremu Tatarzy po odmowie
tej bitwie z wojskami turecko-tatarskimi jego armia złożenia hołdu i zaparcia się wiary, także głowę odcięli
znajdowała się w odwrocie. – być jakimś symbolem okrucieństwa, nienawiści
skierowanej do chrześcijan, do świata Zachodu. Po
Kilka obrazów przychodzi do głowy, gdy się o nim
myśli. Pierwszy to wzięty jeszcze ze wspomnień jego dziś islamscy terroryści stosują tę okrutną metodę,
prawnuka Jana III Sobieskiego – zdarzenie z dzie- mordując chrześcijan na całym świecie, o tej martyro-
ciństwa, gdy nad kołyską przyszłego wodza usiadł Tomasz logii zaś rzadko kto przypomina, rzadko kto krzyczy.
ptak drapieżny, znakując w ten sposób, że w narodzie Łysiak
Wracając do czasów hetmana – bitwa pod Cecorą
polskim kolejny Orzeł powstaje. I wróżba o tym, że to był początek naszej wojny z imperium osmańskim,
będzie wielki. Podobnie i Piłsudskiego porówny- wojny zwieńczonej sukcesem – zwycięską obroną
wano do orła, który do wolności wyrwa się z ciemnej piwnicy Chocimiaw1621r.Czterechsetnąrocznicętegowydarzeniabę-
– jak to poetycko określił Juliusz Kaden-Bandrowski. Kolejny dziemy obchodzili w przyszłym roku i powinniśmy to uczynić
obraz to ów Kłuszyn z szarżami husarskimi, wielokrotnie po- na miarę, godnie, z blaskiem. Bośmy wtedy, nie mniej, a może
wtarzanymi, raz za razem. Potem Moskwa. I Warszawa oraz nawet i bardziej znacząco niż pod Wiedniem obronili zachodni
carowieSzujscy,którychwłaśniehetmanŻółkiewskiprowadził chrześcijańskiświatprzezzagrożeniemmuzułmańskim.Wce-
Traktem Królewskim na zamek, by złożyli hołd przed polskim corskim męczeństwie jest więc już wpisany przyszły triumf.
królem. Ale też i po tych wszystkich triumfach owej pięknej po- Trzeba tylko rok zaczekać.

Współczesna targowica

H istoryczne określenie targowicy dotyczy dodatek rozlicza sędziów uczciwie dyspozycyjnych
prośby rzekomych obrońców niby zagro- wobec wcześniejszej władzy. I w ogóle u nas gorzej
żonej wolności w naszym kraju do Rosji jak za komuny i III Rzeszy, bo geje bardziej prze-
o „pomoc”. W efekcie ich porozumienia zawartego śladowani niż Żydzi przed wojną i strefy wolne od
w Petersburgu naszą pierwszą w Europie konstytucję LGBT, że nawet dzieciom odbierają przyjemność
szlag trafił, targowiczanie dostali jakieś urzędy, a Pol-
nauki onanizmu w szkołach. Zgroza!
ska została pokrótce wymazana z mapy. Skąd to moje Więc jeżdżą ci nasi współcześni targowiczanie
i o ratunek proszą. Pani od głodzenia powinna do-
nawiązanie do tych zdarzeń? Tak mi się skojarzyło ze stać medal „za walkę dla Polski”, zaproponowała
sprawą Katariny Barley, gotowej nas zagłodzić, ma się
rozumieć, w ramach pomocy w obronie demokracji europosłanka po mężu Adamowicz z KE. Sprawa
w naszym kraju. Jasne, wiceszefowa europarlamentu Piotr Barley wpisuje się w szerszy kontekst o znaczeniu
Niemka Barley to nie caryca Katarzyna II (też aku- Cywiński wręcz egzystencjalnym dla naszego kraju. Można

rat Niemka, de domo von Anhalt-Zerbst, urodzona by było oczekiwać, że dymisji tej pani zażądają po-
w Szczecinie, później żona cara…) – są w naszym eu- litycy wszystkich maści, wsparci przez opluwany
rosojuzieważniejszepostaci,np.szefowaKomisjiEuropejskiej, przez Barley, „reżimowy” rząd RP. Nic takiego… Protest
równieżcałkiemprzypadkowoNiemka,UrsulavonderLeyen. grupy europosłów to za mało, a same wyrazy oburzenia wy-
WięcnasiwspółcześnitargowiczaniezPOinietylkojeżdżąjuż kazują tylko, że na Polsce można jeździć jak na łysej kobyle.
nie do Petersburga i nie do Moskwy ani Berlina, lecz do Brukseli. Czy sojusz polsko-amerykański może się podobać Niem-
Jeżdżą, proszą i donoszą, że polski rząd tylko psuje stosunki com, nie mówiąc o Rosjanach? Albo polska idea silnego Trój-
dobrosąsiedzkie, bo nie chce przywództwa Niemiec w Euro- morza? A zabieranie głosu w sprawach Białorusi, Ukrainy,
pie, nawet media w naszym kraju chce im odebrać i lotnisko Gruzji i innych państw posowieckich? Czyż nie trzeba nam
własne budować zamiaruje, choć mamy to w Berlinie, i Ro- pomocy Europy pod niemieckim przywództwem, aby zawró-
sji pluje w kaszę, bo przywala w Nord Stream 2, i w Mierzei cić nas z tego obłędnego kursu? – skoro rząd sobie pozwala,
Wiślanej ryje, choć mamy przesmyk na Bałtyk z Rosji. Na a współcześni proszą…

| 20 | 12–18.10.2020

[email protected]

rysuje andrzej krauze

38%

Na które ugrupowanie polityczne oddałaby Pani/

oddałby Pan głos, gdyby wybory do polskiego

24% parlamentu odbywały się w najbliższą
niedzielę? (bez niezdecydowanych)

14%

11%

6% 7%

Zjednoczona Koalicja SLD, Wiosna, Konfederacja PSL + Kukiz’15 Inne
ugrupowanie
Prawica Obywatelska Lewica Razem

Czy według Pani/Pana ambasadorowie innych państw

pełniący swoje obowiązki w Polsce powinni zabierać

głos na temat wewnętrznych spraw Polski, komentując,

krytykując albo pisząc listy otwarte mogące wpływać

na decyzje polskich polityków i rządu? 28%

24%

18% 18%

12% Zdecydowanie tak
Raczej tak
Zdecydowanie nie
Raczej nie
Trudno powiedzieć

36% 36%

ISSN 2544-2694 Redaktor naczelny: Jacek Karnowski Czy według Pani/Pana istnieje 30%
e-mail: [email protected]
www.wsieciprawdy.pl tel. (22) 616 36 00 ideologia LGBT? 25%
ul. Finlandzka 10, 03-903 Warszawa

Autorzy: Łukasz Adamski, Goran Andrijanić, przemysław Augustyn Maciejewski, Ryszard Makowski, Maja 18%
barszcz, Marek Budzisz, Adam Ciesielski, Piotr Cywiński, Narbutt, Marzena Nykiel, Maciej Pawlicki, Jan Pietrzak, 15%
Jan Pospieszalski, Andrzej Rafał Potocki, Marek Pyza, Zdecydowanie tak
Leszek Długosz, Krzysztof Feusette, Jolanta Gajda- Wojciech Reszczyński, Jan Rokita, Aleksandra rybińska, Raczej tak12%
-Zadworna, Grzegorz Górny, Krystyna Grzybowska , Zdecydowanie nie
Przemysław Skrzydelski, Wojciech Stanisławski, Raczej nie
Jerzy Jachowicz, Stanisław Janecki, marta kaczyńska- Wiktor Świetlik, Marcin Wikło, Bronisław Wildstein, Trudno powiedzieć
zielińska, Jacek Karnowski, Michał Karnowski, konrad
kołodziejski, Cezary Kowalski, Andrzej Krauze, jaromir Piotr Zaremba, Rafał Zawistowski, Dominik zdort,
kwiatkowski, Dorota Łosiewicz, Tomasz Łysiak, Jakub Andrzej Zybertowicz

Wydawca: Fratria sp. z o.o. Ewentualne pytania prosimy kierować na adres e-mail: 33% 37%
prezes: Romuald Orzeł [email protected] lub kontaktując się
ul. Legionów 126-128, z Centrum Obsługi Klienta „RUCH” pod numerami: Jakie są postawy względem epidemii koronawirusa
81-472 Gdynia 22 693 70 00 lub 801 800 803 – czynne w dni robocze w Pani/Pana najbliższym otoczeniu?
w godzinach 700 – 1700.
[email protected], www.fratria.pl Koszt połączenia wg taryfy operatora. Poziom obaw związanych
Druk: Walstead Kraków Sp. z o.o. z koronawirusem nie ulega zmianom
Dyrektor wydawniczy: Maciej Wośko Dyrektor ds. Rozwoju Biznesu:
Produkcja i dystrybucja: Mariola barcikowska, Katarzyna Marchewka – [email protected] 50%
Biuro Reklamy:
[email protected] [email protected], tEL. (22) 463 49 93 17% 33%
Dyrektor artystyczny: Paulina Kąkol – [email protected]
Agnieszka Woźniak – [email protected] Zmniejszają się obawy Zwiększają się obawy
Michał Korsun, [email protected] Marcin Dąbrowski – [email protected] związane z koronawirusem związane z koronawirusem
Kolportaż: [email protected]
Studio graficzne: Andrzej Skwarczyński (kierownik), Redakcja zastrzega sobie prawo do ­redagowania Badania zrealizowane metodą CAWI (Computer Assisted Web Interview) na panelu
[email protected], i skracania tekstów. Copyright © Fratria Sp. z o.o. internetowym. Badania przeprowadzone na ogólnopolskiej, reprezentatywnej (pod względem:
Wszystkie prawa zastrzeżone­ płci, wieku, wielkości miejsca zamieszkania) próbie Polaków. W badaniu wzięło udział N=1076.
Lidia Słowikowska-SMOLIŃSKA, JANUSZ ŻYCHOWICZ (włącznie z tłumaczeniem na języki obce).
Projekt graficzny: Michał Korsun Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych. Zakres czasowy badania 2–5 października 2020 r.
Ogłoszenia i reklamy nie stanowią materiału
Fotoedycja: Anna Łabęcka, [email protected], pochodzącego od Wydawcy.
Bartłomiej Szyperski, Bezumowna sprzedaż numerów bieżących i archiwalnych
po cenie niższej od ustalonej przez Wydawcę jest
Obróbka zdjęć: Tomasz Kieras zabroniona, nielegalna i grozi odpowiedzialnością karną.

Prenumerata wydania papierowego: fot. na okładce: G rand Warszawski / Shutterstock.com,Asatur Yesayants / Shutterstock.com,
tel. (22) 616 36 00, [email protected] Shutterstock (5)
Regulamin oraz warunki prenumeraty na stronie

www.wsieciprawdy.pl
Wpłat za prenumeratę prosimy dokonywać na konto:

91 1240 5354 1111 0010 7713 6290
FRATRIA Sp. z o.o., ul. Legionów 126-128, 81-472 Gdynia,

w tytule wpłaty wpisując pełne dane ­adresowe do
wysyłki oraz rodzaj prenumeraty

Prenumerata realizowana przez RUCH S.A.:
Zamówienia na prenumeratę w wersji papierowej i na

e-wydania można składać bezpośrednio na stronie
www.prenumerata.ruch.com.pl.

12–18.10.2020 | 21 |

[email protected]

temat tygodnia  |  Pandemia koronawirusa  |

Od minionej soboty cała Polska
znalazła się w tzw. strefie żółtej.
Oznacza to obowiązek zakrywania
ust i nosa w przestrzeni publicznej.
„Nie można ustnie usprawiedliwić
braku maseczki. Musi być odpowiedni
dokument, który policja będzie
weryfikowała” – ostrzegł minister zdrowia
Adam Niedzielski

v

Niebezpieczna
bezsilność

Nie ma w Polsce nikogo, kto by postulował zamknięcie na nowo fabryk, komunikacji,
szkół. Ale nie ma zarazem żadnych ekonomicznych przeciwwskazań, aby głoszoną
przez polityków i lekarzy regułę DDM (dystans, dezynfekcja, maska) ubrać w mocne

przepisy i z obywatelskiego kaprysu przekształcić w obywatelski obowiązek

Fot. Zbyszek Kaczmarek/REPORTER/East News/ jan rokita jak i zamkniętych. Stan wyjątkowy nowy słowacki premier Igor Matovič,
wprowadzają Słowacja i Czechy – kraje sygnalizując konieczność silnego po-
I talia przedłuża stan wyjątkowy do sąsiedzkie, które wiosenne uderzenie litycznego przywództwa na czas walki
przyszłego roku, a minister zdro- zarazy przeszły zaskakująco łagodnie. z nawrotem zarazy.
wia Roberto Speranza (notabene Na Słowacji wiąże się to m.in. z zaka-
jedenz kluczowychpolitykówrządzącej zem zgromadzeń przekraczających Macron poleca rządowi zamknąć
lewicy) ogłasza nakaz używania masek liczbę 50 uczestników i obowiązkiem bary, kawiarnie i ograniczyć do mini-
zarówno w przestrzeniach otwartych, noszenia masek, także w starszych kla- mum poruszanie się ludzi po ulicach
sach szkolnych. W Czechach restrykcje Marsylii i na całym obszarze tzw. Wiel-
liczbowe są ostrzejsze: najwyżej 10 osób kiego Paryża.
w pomieszczeniach, 20 zaś w otwartej
przestrzeni, z wyższymi limitami dla Rząd Hiszpanii zarządza mały lock-
kościołów i zawodów sportowych. down w Madrycie, co oznacza zakaz
opuszczania dzielnicy, w której się
„Po trzech miesiącach przejmuję zamieszkuje, z wyjątkiem wyjść do
walkę z covidem” – pisze na Facebooku pracy i szkoły. Skądinąd ta decyzja
socjalistycznego gabinetu spotyka się

| 22 | 12–18.10.2020

[email protected]

z kontrą prawicowej prezydent regionu downu, nie kopiowali żadnej jednolitej skiego zaufania nie jest li tylko doświad-
stołecznego Isabel Ayuso, która oskarża unijnej strategii. Przeciwnie, w Euro- czeniem polskich władz, ale przytrafiło
premiera Sáncheza przed trybunałem pie toczył się wtedy ostry spór, jak taka się licznym rządom w Europie i Ame-
o bezprawne pozbawianie Hiszpanów strategia powinna wyglądać, a decyzje, ryce. Wkrótce miało się bowiem okazać,
wolności. które zapadły w Warszawie, przechylały że w sprawie zarazy politycy zbyt jaw-
szalę na stronę zwolenników twardego nie tracą zasady i zaczynają kuglować.
To tylko kilka spośród świeżych do- lockdownu. Dopiero potem, z powoły- W Polsce spór o majowe wybory był
niesień z jesiennego frontu walki z za- waniem się na coraz bardziej wątpliwą pod tym względem przełomem, gdyż
razą. Europejscy przywódcy, pomimo wartość „naukowych” argumentów, spektakularnie obnażył to, iż na pozór
katastrofalnych doświadczeń ze skut- minister Szumowski zaczął zarządzać obiektywne „sanitarne” oceny rzeczy-
kami wiosennego lockdownu, znów rzeczy tak jawnie absurdalne jak sła- wistości służą maskowaniu zwyczaj-
boją się koronawirusa bardziej nawet wetne zamknięcie lasów albo ściganie nego partyjnego interesu.
niźli gniewu swoich wyborców. samotnych rowerzystów przez poli-
cję. Wtedy zadziałała znana w Polsce Nazbyt jawnie i nachalnie taką właś-
Wiosenne strachy choroba kseropolityki; skoro gdzieś nie naturę miały zarówno argumenty
w Europie ktoś coś uznał za słuszne, opozycji o „śmierci przynoszonej
Kiedy wiosną Morawiecki z Szumow- to my musimy tak samo… Jednak choć w pocztowym pakiecie wyborczym”,
skim decydowali o polskiej wersji lock- wszyscy (chyba poza członkami rządu) jak i sławetne słowa premiera z wiecu
zdawali sobie sprawę z nonsensowności w Tomaszowie o „radości, iż już nie
części zarządzeń, otwartej kontestacji trzeba się bać wirusa, bo jest on w od-
nie było, społeczna subordynacja zaś wrocie”. Co więcej, opinia publiczna
okazała się lepsza nawet niźli osławiona z rosnącym zdumieniem obserwo-
(a należąca już do przeszłości) „dyscy- wała, jak rząd, z taką samą „naukową”
plina niemiecka”. pewnością, z jaką zaprowadzał twardy
lockdown, teraz go znosi, choć nawet
Wiosną Polska pokazała swoje dla mało rozgarniętego obywatela było
ładne, wspólnotowe oblicze, zupełnie jasne, iż okoliczności sanitarne nie tylko
sprzeczne ze stereotypem narodowej nie uległy poprawie, lecz przeciwnie,
przekory i warcholstwa. Skąd się to wyraźnie się pogorszyły.
brało? Oczywiście wszyscy byliśmy
trochę przestraszeni, nie wiedząc nic O ile zatem marzec sugerował od-
o tym, jak dalej taka zaraza może się wagę działania i moralny fundament
współcześnie rozwinąć. Ale to tylko działań władzy, o tyle maj i czerwiec
ćwierć prawdy. Te pozostałe trzy ćwierci spektakularnie temu zaprzeczały,
to nasze ówczesne zbiorowe przekona- obnażając jej polityczną arbitralność.
nie, że państwo zadziałało wprawdzie Nic więc dziwnego, że wkrótce miał
twardo, ale z pobudek moralnych. Czyli się ujawnić coraz bardziej wpływowy
po to, aby słabych, starych i schorowa- ruch społeczny i uliczne demonstracje,
nych ochronić przed niechybną śmier- domagające się „odwołania pandemii”.
cią, jaką zwiastował dla nich COVID-19. Co prawda władze, część lekarzy i ma-
Wybaczaliśmy więc państwu nawet instreamowe media są skłonne ów spo-
jawne absurdy, niepotrzebnie zatru- łeczny odruch traktować jako objaw ros-
wające nam codzienność, okazując mu nącej społecznej ciemnoty („Nie wiem,
tym samym spory kapitał zaufania. Spo- naćpali się, jakaś cyberwojna, nie wiem,
łeczny podziw i uznanie dla „wiecznie co to jest” – mówi w Polsacie wirusolog
zmęczonego” Szumowskiego stał się prof. Krzysztof Simon). Jednak jeśli
tego widocznym symptomem; minister na sprawę spojrzeć chłodnym okiem,
zdrowia przez chwilę wygrywał wszyst- to wcale nie jest aż tak irracjonalna
kie sondaże popularności. postawa tych, którzy uznali, że zaraza
jest bardziej fenomenem politycznym
Zmarnowany kapitał niźli sanitarnym. Po prostu wyciągnęli
zaufania logiczne wnioski z arbitralności pań-
stwa, które w kwietniu policyjnie ści-
Dziś trzeba sobie powiedzieć otwarcie: gało jako przestępców rowerzystów na
tamten kapitał zaufania do państwa zo- leśnych duktach, w czerwcu wzywało
stał zmarnowany. I tylko do pewnego do „tłumnego” udziału w wyborach
stopnia usprawiedliwieniem może być i rodzinnych wyjazdów na wakacje,
to, że owo zmarnotrawienie obywatel- we wrześniu zaś odmawiało zawiesze-
nia lekcji szkolnych nawet tam, gdzie

12–18.10.2020 | 23 |

[email protected]

temat tygodnia  |  Pandemia koronawirusa  |

zaraza zaatakowała jakąś część szkol- rzy, np. Paweł Grzesiowski na łamach tywirusowy zamordyzm”, a Szwecja
nego grona pedagogicznego. Widząc „Rzeczpospolitej”), że „Polska przespała potrafi być prawdziwie wolnym krajem.
to, ludzie musieli dojść do wniosku, wakacje”, zamiast się przygotować do
że w materii zarazy władza jest kugla- drugiej fali zarazy. I dwa, że to z powo- Czas premiera
rzem. I tak umocniła się podejrzliwość dów politycznych, a nie sanitarnych,
wobec państwa, jego apeli i zarządzeń, władza unika bardziej stanowczych Wystarczy chłodno popatrzeć na coraz
powodując coraz bardziej katastrofalne kroków powstrzymujących zarazę. bardziej drastyczne decyzje podejmo-
w skutkach ich powszechne lek-
ceważenie, przeradzające się już Europejscy przywódcy, wane w tych dniach przez rządy
latem w coś na kształt spontanicz- pomimo katastrofalnych europejskie oraz na ostro rosnącą
nego i masowego nieposłuszeń- doświadczeń ze skutkami liczbę zgonów z powodu zarazy
stwa obywatelskiego. wiosennego lockdownu, w naszym kraju (czyli wskaźnik,
znów boją się koronawirusa którego ważność uznają wszyscy,
Przespane wakacje bardziej nawet niźli gniewu nawet zawzięci „negacjoniści” epi-
swoich wyborców demii). Dziś już jest pewne, że im
W takich warunkach nie jest ła- później rząd Morawieckiego doj-
two odeprzeć główną, jesienno- Chronić gospodarkę dzie do wniosku, iż trzeba wszyst-
-zimową ofensywę wirusa, której kim kazać nosić maski czy zakazać
początków właśnie doświadczamy. To jasne, że tak dalece jak to możliwe wesel, imprez rozrywkowych i zgro-
I to tym bardziej że owa zmiana trzeba ochronić narodową gospodarkę madzeń, tym wyższa będzie cena
społecznego nastawienia zbiega przed dalszą koronawirusową zapaś- ofiar braku takiej decyzji. Ta decyzja
się jeszcze z coraz liczniejszymi cią. Tym bardziej że z wiosennego lo- powinna była zapaść już co najmniej
świadectwami bezsilności czy też ckdownu Polsce udało się wyjść w ciut w połowie września, jeśliby rząd po-
nieporadności władzy. lepszej kondycji od wielu innych krajów stępował wedle logiki prewencji,
Unii. Jak niepotrzebne zaklęcie brzmi tak właśnie jak czynił to w marcu.
Świetnym przykładem jest zatem powtarzana do znudzenia przez Niestety marcowe i kwietniowe za-
niezdolność państwa do zapobieżenia polityków teza, że „nowego lockdownu ufanie do sanitarnych decyzji władz oraz
„kryzysowi szczepionkowemu”, który nie będzie”. Nie ma w Polsce nikogo, ówczesna spontaniczna dyscyplina spo-
wybuchł na skutek deficytu importo- kto by postulował zamknięcie na nowo łeczna zostały utracone bezpowrotnie,
wanych do Polski szczepionek przeciw fabryk, komunikacji, szkół. Ale nie ma więc nawet polityczny geniusz nie zdo-
grypie. Kryzys ten uruchomił ponure zarazem żadnych ekonomicznych prze- łałby dziś ich przywrócić. Niemniej jed-
demony komunistycznej przeszłości: ciwwskazań, aby głoszoną przez poli- nak nie znaczy to wcale, że państwo nie
zapisy i kolejki bez nadziei na kupienie tyków i lekarzy regułę DDM (dystans, ma już innego wyjścia, jak manifestować
towaru, protekcję w aptekach, wście- dezynfekcja, maska) ubrać w mocne coraz bardziej niebezpieczną bezsilność,
kłość tysięcy (a nie wykluczam, że mi- przepisy i z obywatelskiego kaprysu co czyni od chwili, gdy jesienny nawrót
lionów) ludzi, skazanych na używanie przekształcić w obywatelski obowią- zarazy stał się faktem.
wszelkiego cwaniactwa dla „zdobycia” zek. To w końcu w Szwecji, o której Strach Morawieckiego ma zapewne
szczepionki, a i tak w większości bez cały czas mowa, jako o kraju najbardziej polityczne podstawy, gdyż w obecnym
sukcesu. Teraz okazuje się również, że liberalnie podchodzącym do wirusa, od złym społecznym klimacie restrykcje
w szpitalach powoli braknie jedynego wiosny aż do dziś obowiązuje prawny mogą wywołać bunt albo co najmniej
leku dopuszczonego do stosowania zakaz zgromadzeń powyżej 50 osób, rozszerzające się obywatelskie nieposłu-
w najcięższych przypadkach zachoro- czyli coś, co w Polsce zostało w końcu szeństwo, które przekształci je w kom-
wań, a wiceminister zdrowia ze spoko- wprowadzone, ale tylko w „czerwonych pletną fikcję. Żeby tak się nie stało,
jem tłumaczy, że po prostu „nie da się” powiatach”, będących epicentrami za- trzeba, aby rządzący, a zwłaszcza pre-
go szybko kupić. Co prawda nowy szef razy. Tylko to jedno porównanie poka- mier (który dysponuje ciągle potrzeb-
tego resortu Adam Niedzielski wiele zuje, do jakiego stopnia nieprawdziwy nym do tego autorytetem) porzucił choć
spraw stawia znów z głowy na nogi, ra- jest potoczny obraz rzeczywistości, na chwilę język wszechogarniającej
cjonalnie odciążając niewydolny san- w którym my w Polsce stosujemy „an- propagandy i ludzką mową opowiedział
epid i szpitale zakaźne, grożące wkrótce o złej sytuacji, w jakiej się znaleźliśmy,
zatkaniem, a także włączając do walki przyznając przy tym oczywiste błędy,
z zarazą biernych wcześniej lekarzy jakich sam się dopuścił. Tak, to prawda,
pierwszego kontaktu. że jest to w całkowitej sprzeczności z za-
leceniami rządowych spin doktorów od
Jednak niezależnie od tego, jak praw- propagandy, wedle których rząd nigdy
dziwe i poważne byłyby przeszkody nie popełnia błędów, a premier odnosi
w sprowadzeniu szczepionki na grypę same sukcesy. Tym razem jednak sytu-
czy leku ratującego życie, trudno dzisiaj acja jest zbyt poważna, aby ich bez szem-
uniknąć dwóch zdroworozsądkowych rania słuchać.
wniosków. Raz ( jak mówi wielu leka-

| 24 | 12–18.10.2020

[email protected]

Drmuzgaocnąciappaundleamciaji

Świat płonie! Pandemia unicestwia ludzkość! Musimy się pogodzić z narastającymi
restrykcjami i wszystko podporządkować zatrzymaniu straszliwej, druzgocącej
pandemii! Ta narracja dominuje w większości mediów. Poddają się jej rządy
i obywatele. Nie widzą, że jest zbudowana na absurdzie

Fot. Andrzej WiktorMaciej PawlickiN arracja ta opiera się bowiem na roba to stan, gdy organizm funkcjonuje
radykalnej zamianie znacze- normalnie, ale wykryto w nim wirusa.
[email protected] nia kluczowego słowa CHO- To definicja absurdalna. Na co dzień
ROBA. Bo choroba to – wedle tradycji, spotykamy się z wieloma wirusami
logiki, słownika PWN, polskiego prawa i bakteriami, w ogromnej większości
i wytycznych Światowej Organizacji przypadków nawet o tym nie wiemy,
Zdrowia – zaburzenie funkcjonowania gdyż nasz system odpornościowy sobie
organizmu, nieprawidłowe działanie z nimi radzi, unieszkodliwia je. W ten
jednego lub wielu organów. Tymczasem sposób buduje także swą siłę, by być go-
dziś na gwałt wmawia się światu, że cho- towym na kolejne spotkania z wirusami

12–18.10.2020 | 25 |

temat tygodnia  |  Pandemia koronawirusa  |

i znów je pokonywać. A jednak ta nowa, kilkuset profesorów). Autorzy dekla- Sygnatariusze deklaracji z Great
niewypowiedziana wprost i absurdalna racji, a za nimi owe 14 tys. naukowców Barrington apelują o nową strategię
definicja jest na siłę wprowadzana. I na i lekarzy wołają i ostrzegają: „Przycho- walki z pandemią, nazwaną przez nich
tej absurdalnej definicji są budowane dzimy z lewa i z prawa, ze wszystkich „ochroną zogniskowaną, skupioną”.
decyzje zmieniające świat. Paraliżujące stron świata, poświęciliśmy całe na- Głównym jej założeniem jest skupienie
służbę zdrowia i narażające na cierpie- sze zawodowe życie chronieniu ludzi. się na ochronie osób z grup wysokiego
nie i śmierć miliony. Ale nie z powodu Obecna polityka restrykcji ma druz- ryzyka, wrażliwych, bezbronnych, pod-
rzekomej pandemii, tylko z powodu gocący wpływ na krótko- i długoter- czas gdy ludzie zdrowi powinni funkcjo-
unicestwiania normalnych mechani- minowe zdrowie publiczne oraz całe nować całkowicie normalnie, podobnie
zmów społecznych, normalnych pro- społeczeństwa. […] Jesteśmy świadkami jak wszelkie publiczne instytucje i miej-
cesów niesienia pomocy, leczenia, wza- radykalnego spadku wykrywalności le- sca spotkań.
jemnego wspierania się.
Trwa właśnie
14 tys. naukowców wiele pandemii
i lekarzy Deklaracja z Great Barrington
Nie wiem, ilu polskich naukowców
Druzgocąca jest owszem, ale nie wzywa do opamiętania i lekarzy podpisało już deklarację
pandemia, tylko efekt wprowa-
dzanych restrykcji. Właśnie tak, i radykalnej zmiany z Great Barrington, ale sądzę,
jako „druzgocące” dla zdrowia że jest wśród nich dr Zbigniew
publicznego i życia społecznego dotychczasowej strategii Martyka, szef oddziału zakaźnego
określa obecną i właśnie narasta-
jącą politykę covidowych ograni- walki z chorobą COVID-19, szpitala w Dąbrowie Tarnowskiej,
czeń – w chwili gdy to piszę – 5 tys. opartej na ograniczeniach, jeden z tych, którzy nie boją się
wybitnych naukowców i 9 tys. publicznie przeciwstawić po-
praktykujących lekarzy z całego
świata. 4 października tego roku blokadach, izolacjach wszechnie narzucanej narracji
troje naukowców symbolicznie i kwarantannach stosowanych o straszliwej pandemii.
z trzech najlepszych uniwersyte-
tów świata – Harvardu, Oxfordu W wywiadzie dla „Super Ex-
i Stanfordu – ogłosiło dokument pressu” dr Martyka powiedział:
nazwany deklaracją z Great Bar- wobec wszystkich, gdyż skutki „Wielu naukowców i lekarzy
rington. Wzywa ona do opamię- obecnej strategii są druzgocące, twierdzi, że ukierunkowanie pod-
tania i radykalnej zmiany dotych- stawowej działalności ochrony
czasowej strategii walki z chorobą dramatycznie gorsze niż zdrowia na koronawirusa, z trak-
COVID-19, opartej na ogranicze-
niach, blokadach, izolacjach i kwa- rzeczywista skala samej towaniem po macoszemu wszyst-
rantannach stosowanych wobec kich pozostałych chorób, przynie-
wszystkich, gdyż skutki tej strate- choroby i mogą być dla życia sie więcej skutków negatywnych
gii są druzgocące, dramatycznie
gorsze niż rzeczywista skala samej cho- społecznego nieodwracalne i więcej śmierci, niż gdyby w ogóle
roby i mogą być dla życia społecznego nie zajmowano się wymazami,
nieodwracalne. szukaniem kontaktów, nie zamy-
kano przed chorymi placówek
Autorami deklaracji i petycji są ochrony zdrowia w obawie przed
dr Martin Kulldorff (profesor medycyny »śmiertelnym« wirusem, którego
na Uniwersytecie Harvarda, biostaty- czenia chorób serca i układu krążenia, śmiertelność jest porównywana do
styk i epidemiolog), dr Sunetra Gupta wykrywalności i leczenia nowotwo- śmiertelności zwykłej grypy… Oczy-
(profesor Uniwersytetu Oksfordzkiego, rów, pogorszenia leczenia chorób ner- wiście po wyeliminowaniu sztucz-
epidemiolog z doświadczeniem w im- wowych i umysłowych […] wszystko to nie naciąganych rozpoznań »covid«
munologii i opracowywaniu szczepio- przyniesie wielki wzrost śmiertelności u osób, które były tylko nosicielami
nek), dr Jay Bhattacharya (profesor w najbliższych latach, a pracownicy na- wirusa, a zmarły z powodu innych
Stanford University Medical School, jemni i młodsi członkowie społeczeństw ciężkich chorób. Nadzwyczajne dzia-
lekarz, epidemiolog, ekspert ds. polityki poniosą najcięższe konsekwencje. łania doprowadzają do tego, że pacjenci
zdrowia publicznego). W ciągu zaledwie Utrzymywanieobecnychrestrykcjispo- nie mogą się doprosić, by jakiś lekarz
kilku dni deklarację z Great Barrington woduje nieodwracalne szkody i znisz- ich dokładnie zbadał. Jak to ktoś sar-
podpisało kolejne 5 tys. naukowców czenia, szczególnie wśród nieuprzywi- kastycznie zauważył: »Doszło do tego,
i 9 tys. praktykujących lekarzy (w tym lejowanych warstw społecznych. […] Na że lekarz nie chce zbadać pacjenta, bo
szczęście nasza wiedza o wirusie wzra- pacjent może być chory«.
sta. Wiemy, że […] dla dzieci stwarza Pomimo tego, że zdecydowana więk-
zagrożenie mniejsze niż grypa. Wiemy, szość osób, według różnych szacunków
że odporność budowana w zbiorowości – nawet ok. 90 proc. zainfekowanych
chroni także grupy ryzyka”. wirusem SARS-CoV-2, ma znikome

| 26 | 12–18.10.2020

[email protected]

objawy lub nie ma ich wcale, dosłow- kie skutki naszych działań i decyzji, to Jak to możliwe?
nie paraliżuje się palcówki ochrony nasz obowiązek”. Dlaczego na świecie
zdrowia. Jestem mocno zaniepokojony tak się nie dzieje? Dlaczego zarządza Jak to możliwe, że chorobę, która
narastającą ilością nie osób, u których się izolacje i kwarantanny, by lekarze uśmierca rzadziej, niż czyni to kilka-
znaleziono SARS-CoV-2, ale osób, nie spotykali pacjentów? Dlaczego dziesiąt innych chorób, w tym kilka za-
które nie mogą uzyskać pilnej pomocy polskie Ministerstwo Zdrowia „z przy- kaźnych, rzadziej niż wypadki drogowe
medycznej, bo personel ochrony zdro- krością informuje” wyłącznie o zmar- i samobójstwa – jak to możliwe, że taką
wia obawia się »covida« lub nie wolno łych, u których wykryto wirusa SARS- chorobę udało się wykreować na me-
przyjmować pacjentów z innymi cho- -CoV-2? Stanowią jeden, ostatnio kilka chanizm, który zatrzymał świat, rujnuje
robami poza »covidem«. procent wszystkich zmarłych każdego międzyludzkie relacje, szczuje ludzi na
dnia Polaków. Dlaczego na współczucie siebie, niszczy systemy wartości, życie
Samo wykrycie wirusa nie jest rów- Ministerstwa Zdrowia zasługują tylko ci duchowe oraz przepompowuje już nie
noznaczne ze stwierdzeniem, że ktoś z – prawdziwą lub domniemaną cho- setki miliardów, ale biliony z kieszeni
zachorował. U prawie każdego do- robą COVID? pracowników najemnych i właścicieli
rosłego człowieka można stwierdzić
obecność wirusa ospy wietrznej Jak ktoś sarkastycznie drobnych biznesów do kieszeni
(VZV), który aktualnie nie daje zauważył: „Doszło do tego, multimiliarderów? Przy potulnej
objawów klinicznych choroby, że lekarz nie chce zbadać akceptacji, czasem nawet gorli-
choć w każdej chwili w sytuacji pacjenta, bo pacjent wym współudziale większości tych
obniżenia odporności może się może być chory” pierwszych. Jak to możliwe?
ujawnić pod postacią półpaśca.
Ponadto istotą problemu jest to, Koronawirusy znane są od 1965 r., Choroba jest stanem radykalnie
że WHO zmieniła definicję pan- jest ich wiele. Dwa razy w roku, wiosną odmiennym od braku choroby.
demii. Według tej nowej można i jesienią, nasilają się, podobnie jak inne Manipulacja polega na narzucaniu
nazwać pandemią każdą chorobę wirusy. U ogromnej części populacji, psychozy strachu przy użyciu nie-
infekcyjną, która rozszerza się ponad 99 proc., koronawirusy nie po- prawdy o istnieniu choroby także
szybko po świecie. Przy dzisiej- wodują choroby. U niewielkiej części tam, gdzie jej nie ma.
szych możliwościach szybkiego powodują zachorowania, zwykle prze-
przemieszczania się można po- chodzone łagodnie. U ułamka procenta Jak to możliwe, że stan braku
wiedzieć, że jest pandemia za- powodują schorzenia cięższe, wymaga- choroby, gdy nasz organizm radzi
palenia płuc, HIV/AIDS, cytomega- jące leczenia szpitalnego. U 0,003 proc. sobie z wirusami, także z wirusem
lii (CMV), mononukleozy zakaźnej populacji powodują śmierć. Dosięga SARS-CoV-2, pokonuje go dzięki
(EBV), zakażeń jelitowych itp. Możemy ona zwykle osób chorych na inne po- swemu systemowi odpornościowemu,
wybierać. Najbardziej chyba rozprze- ważne schorzenia, osób w wieku 75–95 a więc stan dobra, zgadzamy się nazy-
strzenia się zakażenie CMV i EBV, gdyż lat, choć zdarzają się wyjątki, gdy umie- wać stanem zła, chorobą? Stwierdzenie
praktycznie każdy dorosły ma wysokie rają młodsi. obecności wirusa nazywać „zachorowa-
wartości przeciwciał IgG, które świad- niem”? Dobro nazywać złem. Po co? By
czą o przebytym zainfekowaniu tymi Osób, które w ciągu siedmiu miesięcy stale utrzymywać powszechną histerię
wirusami. W zdecydowanej większości zmarły w Polsce na chorobę COVID-19, i psychozę? By wywołać potulne podpo-
przypadków te zakażenia przebiegają jest około 300, co stanowi 0,0005 proc. rządkowanie się wszelkim restrykcjom?
bezobjawowo, ale według nowej defini- populacji. 300 osób umiera w Polsce By ludzie zgodzili się na aplikacje, które
cji WHO, która nie wymaga spełnienia na raka każdego dnia. Ile z nich umiera będą śledzić każdy ich krok? Tak wystra-
kryterium wysokiej śmiertelności, to dziś z powodu siedmiomiesięcznego szyć i udręczyć wszystkich, by tęsknili do
też można nazwać pandemią. Mogli- zablokowania, zamrożenia dostępu do szczepionki placebo, bo przecież wirus
byśmy więc także robić przesiewowe diagnostyki i leczenia nowotworów? dawno zmutował? Bo Gates, Pfizer, So-
badania, zarządzać kwarantannę, ob- Ile umrze z tego powodu w kolejnych ros, Johnson czy Rothschild, właściciel
ostrzenia – w stosunku do wielu innych dniach, miesiącach, latach? A to tylko patentu na testy SARS-CoV-2 muszą
chorób…”. jedna z dziesiątków chorób nieleczo- jeszcze więcej zarobić?
nych wskutek „covidowego” zabloko- Nie wierzę, by mój rząd, któremu
Po co ta psychoza? wania służby zdrowia. chcę nadal ufać, miał takie cele. Nie wie-
rzę. Jaka więc operacja trwa za kurtyną
Współautor deklaracji z Great Bar- wykreowanej pandemii? Proszę o ot-
rington prof. Kulldorff z Harvardu wartą debatę z autorami i sygnatariu-
mówi: „Podstawowym zadaniem szami deklaracji z Great Barrington.
publicznej służby zdrowia jest to, że Niech eksperci polskiego rządu zasiądą
nie wolno nam patrzeć tylko na jedną z nimi przy (choćby wirtualnym) stole.
chorobę, musimy patrzeć szeroko, ca- Rozwiejmy wątpliwości. Bo nigdy się
łościowo, na wszystkie choroby, wszyst- Polakom nie dało i nadal się nie da siłą
wmówić, że dobro jest złem, a zło do-
brem.

12–18.10.2020 | 27 |

[email protected]

kraj  |  Zjednoczona Prawica  |

Rząd jak

w systemie prezydenckim

Rekonstrukcja to nie jest kwestia przetasowań w rządzie, tylko przestawienie
decyzyjnego centrum państwa na osiąganie strategicznych celów

stanisław janecki cydowana większość) były spójne ze być zracjonalizowany i odciążony od Fot. Grzegorz Jakubowski/KPRP
strategicznymi celami rządu. zbędnych kosztów: e-praca, e-urzędy,
B ędzie mniej ministerstw, ale e-zdrowie, e-bankowość, e-usługi itd.
powstaną urzędy centralne je A pierwszy cel strategiczny to szybkie W mniejszym stopniu, ale także, kryzys
zastępujące albo odpowiednie pokonanie kryzysu wynikającego z pan- obnażył strukturę produkcji i eksportu,
biura w Kancelarii Prezesa Rady Mini- demii. Tak, żeby najpóźniej w 2022 r. pokazując, w jakich sektorach gospo-
strów. I będzie wicepremier Jarosław Ka- gospodarka wróciła do tempa rozwoju darki konieczne są zmiany. Trzecim
czyński, ale w gruncie rzeczy niewiele się sprzed pandemii. Wielką rolę w tym celem strategicznym ma być znaczący
zmieni – tak większość mediów opisuje powrocie mają odgrywać inwestycje, wzrost poziomu życia – mimo kryzysu
skutki rekonstrukcji rządu. Tyle że taka przede wszystkim publiczne. Realizo- i kłopotów z utrzymaniem dotychczaso-
rekonstrukcja nie miałaby większego wane w tempie dwa–trzy razy szybszym wych dochodów. W jakimś sensie można
sensu, a ma mieć wręcz strategiczne niż w „normalnych” czasach. I to nie jest powtórzyć tzw. niemiecki cud gospodar-
znaczenie. Zmiany mają doprowadzić zadanie dla jednego czy kilku resortów, czy (skądinąd przygotowany przez Ame-
nie tylko do skrócenia drogi podejmo- lecz całego aparatu państwa. Drugi cel rykanów), tylko nie z lat 1948–1954, ale
wania decyzji i wdrażania ich w życie, strategiczny, powiązany z pierwszym, z drugiej połowy lat 50. i początku lat 60.
lecz przede wszystkim do tego, żeby to modernizacja całego państwa. Nie ma W tym kontekście rekonstrukcja to nie
wszystkie decyzje (a przynajmniej zde- lepszej okazji do skoku cywilizacyjnego jest kwestia przetasowań w rządzie, tylko
i pokonania zapóźnień niż kryzys w skali przestawienie decyzyjnego centrum pań-
globalnej, który poniekąd znosi przewagi stwa na osiąganie strategicznych celów.
konkurencyjne. Tylko trzeba trafnie
wskazać cele takiej wielkiej moderniza- Rząd rządny
cji. Lockdown zastosowany na początku
pandemii obnażył nie tylko słabe strony Administrować rząd Mateusza Morawie-
dotychczasowej struktury rynku pracy, ckiego mógłby spokojnie do wyborów
lecz również pokazał, jak ten rynek może

| 28 | 12–18.10.2020

[email protected]

parlamentarnych w 2023 r. Nawet mimo sortu, a inni będą mu w tych projektach dlaczego tego się nie zmienia. Dlaczego
kryzysu i jego skutków. Tylko nic by z tego podporządkowani. premier nie może być decyzyjny? Dla-
nie wynikało. I opozycja zdaje się zupełnie czego skutki są tak bardzo odłożone
nierozumieć,żechoćcelemstrategicznym Mniej nowego prawa w czasie albo ich wcale nie widać? To ma
jest odbudowanie wzrostu sprzed pande- się zmienić m.in. wskutek rekonstrukcji
mii, do tamtego czasu nie ma powrotu. Rząd i jego sejmowe zaplecze będą i generalnej przebudowy filozofii funk-
W nowej rzeczywistości nie da się już tworzyć mniej nowego prawa, tym cjonowania rządu: są strategiczne cele,
działać starymi metodami. I to jest główna bardziej że wciąż faktem jest opozy- są za to odpowiedzialni i jest konkretny
przyczyna rekonstrukcji rządu, a nie rela- cyjna większość w Senacie, co proces horyzont czasowy. Jeśli każde zada-
cje między koalicjantami czy nowy podział tworzenia i zmieniania prawa utrud- nie można opóźnić, a cel zredukować,
stref wpływów. Teraz każde ministerstwo nia oraz wydłuża. Oznacza to, że rząd trudno mówić o tym, że rząd naprawdę
ma mieć agendę podporządkowaną strate- będzie zdecydowanie więcej robił na rządzi. Szczególnie jest to ważne w go-
gicznym celom uzgodnionym, zapisanym podstawie istniejącego już prawa. spodarce, a przede wszystkim w inwe-
i na bieżąco weryfikowanym. I to będzie Ma to być coś w rodzaju działania na stycjach. Ważne dla społeczeństwa
kontrolowane oraz koordynowane na podstawie dekretów (rozporządzeń), transfery socjalne są pod tym względem
poziomie premiera i wicepremierów, ze niemających jednak mocy ustaw ani łatwiejsze, potrzebna jest bowiem wola
znaczącym udziałem wicepremiera Jaro- niezmieniających treści ustaw, bo to polityczna oraz decyzja o sprawiedliw-
sława Kaczyńskiego. Oznacza to przede byłoby niezgodne z konstytucją. W po- szym wykorzystaniu wzrostu.
wszystkim odejście od funkcjonowania szczególnych resortach wielu rzeczy
ministerstw jako samodzielnych księstw. nie robiono, powołując się na brak sto- Rząd prezydencki
Oznacza też zdecydowanie efektywniejsze sownego ustawodawstwa, podczas gdy bez prezydenta
wydawanie środków z budżetów poszcze- dotychczasowe prawo jednak pozwa-
gólnych resortów. I oznacza skrócenie lało działać. Dotychczas prawie jedna Zjednoczona Prawica uznała, że głów-
drogi podejmowania decyzji oraz weryfi- trzecia nowych przepisów przyjmo- nych celów rekonstrukcji oraz zmiany
kacji ich wdrażania. wana była dlatego, żeby doprecyzować filozofii rządzenia nie dałoby się zreali-
poprzednie, co tylko zabierało czas, i ta zować bez wsparcia Jarosława Kaczyń-
W nowej konfiguracji konkretny mi- część praktycznie zniknie. Tylko w wy- skiego i jego udziału w rządzie. Obecność
nister nie będzie w stanie „bojkotować” padku niemożności rozwiązania czegoś w rządzie lidera całego obozu politycz-
decyzji premiera czy Rady Ministrów bez zmian ustawowych będzie nowy nego skraca uzgadnianie i podejmowa-
bądź ich opóźniać, co jest zmorą w fede- projekt, ale liczba takich zmian ma być nie decyzji, ma też wpływać na skutecz-
racyjnej strukturze rządu (każdego). Nie ograniczona co najmniej o połowę. ność ich wdrażania. Cała ważna polityka
jest tajemnicą, że kilku ministrów stoso- W dodatku projekty mają być zgła- będzie rozgrywana w Radzie Ministrów
wało taktykę potakiwania, ale niewpro- szane na pół roku i trzy miesiące przed i kontrolowana z poziomu posiedzeń
wadzania decyzji w życie. Pytani o efekty, terminem ich procedowania, żeby był rządu. Z tego powodu mają zniknąć lub
mówili, że wszystko idzie dobrze, albo się czas na sprawdzenie ich konsekwen- być ograniczone do minimum zastęp-
dziwili, że czegoś jeszcze nie zrobiono, cji, przede wszystkim ekonomicznych stwa wiceministrów podczas posiedzeń
choć sami za to odpowiadali. I zapew- i międzynarodowych. Mają zniknąć Rady Ministrów. Żaden szef resortu nie
niali, że zaraz wszystko ruszy z kopyta. projekty ustaw wrzucane z resortów będzie mógł udawać, że o czymś nie wie,
W istocie nie robiono nic poza tym, co w ostatniej chwili i procedowane jako przerzucać odpowiedzialności na pod-
sam minister uważał za priorytetowe projekty poselskie, żeby było szybciej. władnych i współpracowników. Żaden
albo ważne dla środowisk czy grup, nie będzie też mógł być nieprzygoto-
z którymi się liczył. Albo robiono mało. Celem zmian jest doprowadzenie do wany w kwestiach pozostających w jego
I takie gierki mogły trwać miesiącami. tego, żeby rząd funkcjonował trochę tak kompetencjach, chyba że nie chce być
Ministrowie będą mieli teraz obowiązek jakwsystemieprezydenckim,np.w USA dłużej szefem resortu. Żeby to wszystko
relacjonowania Radzie Ministrów stanu czy w jakimś sensie we Francji, choć sprawnie funkcjonowało, potrzebna jest
spraw, które mieli rozwiązać, gdyż do- w Polsce rząd ma oczywiście inne kon- oczywiście współpraca z prezydentem,
tychczas nawet połowa zadań była po stytucyjne usytuowanie. Ma to przyspie- tym bardziej że rząd chciałby działać
prostu odkładana lub rozwadniana, i to szyć decyzje oraz zlikwidować resortową na sposób gabinetu prezydenckiego,
bez konsekwencji, co wynikało ze struk- „samowolkę”. Każdy rząd traci wtedy, gdy choć nie z głową państwa, lecz premie-
tury rządu i było problemem praktycznie efekty decyzji są rozmyte albo bardzo od- rem na czele. I tu mogą być największe
przez całe ostatnie 30-lecie. W zrekon- łożone w czasie. Powstaje wtedy wraże- problemy. Choćby dlatego, że w drugiej
struowanym rządzie żadna resortowa nie, że rząd faktycznie nie rządzi, tylko (i ostatniej) kadencji siłą rzeczy prezy-
inicjatywa nie przejdzie bez pośredni- reaguje na aktualne wydarzenia. dentura jest bardziej asertywna. Ale
ctwa Komitetu Stałego Rady Ministrów platformą dobrej współpracy mogą być
i akceptacji Rady Ministrów. I będą Gdy Leszek Miller przestał być pre- strategiczne cele rządu, czyli całego
projekty realizowane przez kilka resor- mierem, mówił publicznie, że szef rządu państwa. One są też celami prezydenta
tów jednocześnie, z tym że każdy z nich znacznie mniej może, niż się wydaje, Andrzeja Dudy.
będzie nadzorował konkretny szef re- i że ma więcej ograniczeń niż możliwo-
ści. Ale wtedy wyborcy mogą zapytać,

12–18.10.2020 | 29 |

[email protected]

kraj  |  Spór o ministra  |

Edukacja na froncie

Ostra stylistyka jest świadomym zabiegiem, który ma zbudować
wizerunek Przemysława Czarnka jako twardego konserwatysty
i świadczyć o tym, że nie zamierza iść na żadne kompromisy.
Sam zresztą to potwierdza, deklarując, że w walce o edukację
będzie „nieugięty”. Pytanie tylko, czy tę walkę można wygrać,
a jeśli tak, to jak należy grać?

Konrad Kołodziejski kałów casus belli. Dla lewicy edukacja uczniów, nawet tych ze szkół podsta-
to absolutnie kluczowy sektor, to dzięki wowych, krążyły cytaty z publicznych
N ominacja Przemysława niej kształtuje się przecież umysły wypowiedzi Czarnka, zwłaszcza ten,
Czarnka na ministra eduka- i wrażliwość młodych ludzi, a – w kon- w którym nowy minister krytykuje
cji i nauki wywołała gwał- sekwencji – przyszłość i kierunek roz- późne macierzyństwo, dodając za-
towną reakcję opozycji, zwłaszcza tej woju całego społeczeństwa. Trudno razem, że kobieta została powołana
o bardziej lewicowym zabarwieniu. I to przy tym nie dostrzec, że od wielu lat to przez Pana Boga do rodzenia dzieci.
mimo że Czarnek nie został zaprzysię- właśnie lewica nadawała ton procesowi Zostało to zinterpretowane jako
żony z powodu zakażenia koronawiru- edukacyjnemu, budując sobie w ten obraźliwa mizoginia i odbieranie
sem, nie rozpoczął jeszcze urzędowania sposób dominującą pozycję w kręgach młodym kobietom prawa do kariery
ani nie podjął żadnej decyzji. inteligencji. Prawicowe rządy mogły zawodowej.
temu mniej lub bardziej przeszkadzać,
Czarnek jest atakowany a priori, bo ale nigdy nie były w stanie temu całkiem Na niektórych uczelniach – według
w ostatnich miesiącach – głównie dzięki zapobiec. twitterowej relacji jednej ze studentek
swoim ostrym wypowiedziom – stał się tak było na UMK w Toruniu – wykła-
jednym z głównych bojowników na fron- Dlatego przejęcie przez ostro kwe- dowcy wygłaszali podczas inauguracyj-
cie walki kulturowej z lewicą. Twardo stionującego lewicowe świętości nych zajęć tyrady przeciwko nowemu
sprzeciwia się wszystkim świętościom Przemysława Czarnka nadzoru nad ministrowi. Posypały się również listy
obozu postępu, a szczególnie promowaniu edukacją to – przy zachowaniu odpo- protestacyjne kadry akademickiej,
i uprzywilejowaniu LGBT. Nie ukrywa wiednich proporcji – trochę tak, jakby których sygnatariusze sprzeciwiali się
też swoich konserwatywnych przekonań, katolicy się dowiedzieli, że papieżem nominacji Przemysława Czarnka, choć
lubi odwoływać się do kategorii prawdy został ateista. Lewica widzi w tym trzeba dodać, że byli też profesorowie,
obiektywnej i do Boga. To wszystko musi niemalże zgaszenie kaganka oświaty którzy publicznie stanęli w obronie no-
oczywiście działać na radykalną lewicę jak i zagrożenie dla swojej pozycji. Czar- wego ministra.
czerwona płachta na byka. nek wkracza więc niejako do gniazda
os, które zapewne będą go kąsać tak Krytycy Czarnka przedstawiają jego
Nominowanie Czarnka na mini- długo, aż się nie cofnie. nominację jako zagrożenie dla wolności
stra odpowiedzialnego za edukację to akademickiej. Dlaczego? Ano dlatego,
z punktu widzenia obyczajowych rady- Nowy wróg że Czarnek ma – zdaniem części pra-
cowników polskich uczelni i ich kadry
Przedsmak czekającej nas burzy mie- naukowej – posługiwać się „mową nie-
liśmy już w zeszłym tygodniu. W wielu nawiści” i wykluczać inaczej myślących.
szkołach ogłoszono „czarny tydzień”, Można to jednak odczytać inaczej,
zachęcając uczniów, aby w geście w mniej ezopowym języku, że po prostu
protestu ubrali się na czarno. Wśród Czarnek ma poglądy nieakceptowane
w lewicowym mainstreamie, a więc

| 30 | 12–18.10.2020

[email protected]

Fot. M. Czutko takie, których nie powinno się dopusz- oznacza oczywiście, że Czarnka należy perspektywa stabilnej przyszłości to nie
czać w szkołach i na uczelniach. lekceważyć. Bo – niezależnie od intencji tylko pomysł na przyciągnięcie mło-
– jest on wrogiem i trzeba go zwalczać. dego elektoratu, lecz również istotny
O jakie poglądy chodzi? Sygnatariu- element tak ważnej dla PiS polityki
sze chętnie służą cytatami. Wszystkie Są wreszcie również inne uzasadnie- prorodzinnej.
je łączy jedno – ostra krytyka LGBT. nia. Twierdzi się np., że postawienie
W jednej z wypowiedzi nowy minister wyrazistego polityka na czele resortu We wspomnianej już wypowiedzi
szuka pokrewieństwa tęczowej ideolo- edukacji i nauki świadczy o tym, iż kie- Przemysława Czarnka krytykującego
gii z nazizmem, w innej deklaruje się rownictwo PiS bardzo poważnie po- późne macierzyństwo zabrakło tej per-
jako przeciwnik promocji „zboczeń, deszło do problemu wychowania mło- spektywy. Czarnek ma rację, gdy wska-
dewiacji i wynaturzeń”, w jeszcze in- dzieży, która coraz mniej chętnie – jak zuje, że rodzina jest zagrożona przez
nej ma twierdzić, że „ci ludzie [LGBT] pokazują wyniki ostatnich wyborów ideologię radykalnej lewicy, ale jest też
nie są równi ludziom normalnym”. – oddaje swoje głosy na partię rządzącą. druga strona medalu. Kryzys rodziny
Wprawdzie w niedawnej rozmo-
wie z tygodnikiem „Sieci” Prze- Krytycy Czarnka przedstawiają ma często podłoże ekonomiczne.
mysław Czarnek wyjaśniał, że „je- jego nominację jako Dlatego należy z tym kryzysem
żeli ekshibicjonista w biały dzień zagrożenie dla wolności walczyć w obu tych wymiarach
wychodzi z szampanem w ręku akademickiej. Można to i nie lekceważyć żadnego z nich.
i spaceruje z przyrodzeniem na jednak odczytać inaczej, że po
wierzchu, na oczach także dzieci, prostu Czarnek ma poglądy Drugi wymiar
to nie jest to zachowanie normalne nieakceptowalne dla lewicy
i taki człowiek mianem normal- Trochę ekonomicznego podejścia
nego cieszyć się nie może”, to jed- Prawda jest taka, że obie strony przydałoby się również w przy-
nak wspomniane cytaty zaczęły sporu: prawa i lewa, zabiegają o młody padku sporu z kadrą nauczyciel-
już żyć własnym życiem. Czarnek elektorat. Przy czym młodzi wybierają ską i akademicką. Rząd ma tu spore
nic sobie z tego nie robi, bo – jak zwykle tych, których uważają za antysy- możliwości, choćby w postaci poli-
dodaje – większość Polaków do- stemowych, a w tym przypadku żadna tyki przyznawania grantów. O tym,
brze zrozumiała, co miał na myśli. z głównych partii: ani PiS, ani PO, na że polskie, wiecznie niedoinwesto-
Zapewne ma rację, choć zarazem pewno nie jest tak postrzegana. Na tym wane uczelnie są tak podatne na
trudno nie powstrzymać się przed zresztą korzysta Lewica i – z drugiej wpływy lewicy, przesądziły prze-
refleksją, że jego ostra stylistyka strony – Konfederacja. PiS musi więc cież nie tylko intelektualne mody,
jest świadomym zabiegiem, który ma przyjąć inną strategię. lecz również brak pieniędzy. Tak
zbudować wizerunek twardego kon- się bowiem składa, że naszą naukę fi-
serwatysty i świadczyć o tym, że nowy Dobrym pomysłem byłoby pochyle- nansują często zagraniczne instytucje.
minister nie zamierza iść na żadne nie się nad kiepskimi perspektywami Nie jest przy tym żadną tajemnicą, że
kompromisy. Sam zresztą to potwier- uczącej się młodzieży. Dziś dyplom najłatwiej pozyskać grant na projekty
dza, deklarując, że w walce o edukację szkoły wyższej stał się powszechny „poprawne ideologicznie”.
będzie „nieugięty”. Pytanie tylko, czy tę i młodzi ludzie są zwyczajnie oszuki- W jednym z listów otwartych prze-
walkę można wygrać, a jeśli tak, to jak wani, gdy mówi się im, że wykształcenie ciwko nominacji Przemysława Czarnka
należy grać? Czy uderzać frontalnie, gwarantuje dobrą pracę i zarobki. Otóż wprost pojawia się ten wątek. Pracow-
czy raczej posłużyć się umiejętną stra- takich gwarancji nie ma. Zadaniem pań- nicy UJ np. wypominają w swoim liście
tegią i skomplikowanymi manewrami? stwa powinno być więc albo ogranicze- władzom uczelni „bierność” w sprawie
nie dostępu do wykształcenia wyższego, kandydatury Czarnka i ostrzegają, że
Młodzież umie liczyć aby dostosować liczbę absolwentów do „może to grozić wykluczeniem uczelni
rynku pracy, albo – co jest znacznie z międzynarodowych mechanizmów
Na razie Przemysław Czarnek woli lepszym rozwiązaniem – taka stymula- finansowania”. Pokazuje to również, jak
uderzać frontalnie, choć zarazem za- cja rynku, aby wchłonął jak najwięcej trudnym zadaniem jest postulowane
strzega, że strategia może się zmieniać, młodych absolwentów uczelni i po- przez nowego ministra odwojowanie
bo w polityce liczy się skuteczność. zwolił im, choćby częściowo, zaspokoić uczelni. Stanowią one bowiem jedno
W tym kontekście w mediach pojawiają aspiracje. Warto przy tym zauważyć, że z ogniw międzynarodowego systemu
się różne interpretacje tłumaczące jego wymiany naukowej, a ta nie zawsze
nominację. Wśród nich ta, wedle której opiera się na czysto merytorycznych
wysunięcie kandydatury Czarnka ma kryteriach.
wzmocnić tożsamościowy wizerunek Oczywiście Przemysław Czarnek
PiS u konserwatywnego wyborcy. Po- jako profesor KUL musi o tym wszyst-
seł Lewicy Maciej Gdula zakłada przy kim wiedzieć. Jeśli więc rząd chce zrów-
tym, że poglądy Przemysława Czarnka są noważyć „przechył na lewo” polskiej
jedynie grą na użytek elektoratu. Co nie edukacji, to musi działać podobnie jak
druga strona. Na kilku polach.

12–18.10.2020 | 31 |

[email protected]

kraj  |  Ludzie sędziowskiej kasty  |

Postkomunistyczny układ
chroniący dawnych

funkcjonariuszy bezpieki
nadal świetnie się trzyma.
Swoich adwokatów ma
nawet na samym szczycie
wymiaru sprawiedliwości.

Są nierozerwalnie
związani z aparatem
terroru PRL. Ujawniamy
szczegóły pracy żony
sędziego Iwulskiego

w Służbie
Bezpieczeństwa

nIwauslsłcuyżbie
poziomu przeciętnych, jakie otrzymuje SN BRONI UBEKÓW
Fot. Jan Bielecki / East News marek pyza większość polskich seniorów. Dr Szarek
miał rację. Ten haniebny wyrok jest ko- Zdaniem Sądu Najwyższego „pozba-
„N iepodległa Polska przegrała” lejną plamą na SN, w którym nadal nie wienie uprawnień emerytalnych, często
– tak prezes IPN Jarosław udało się przeciąć powiązań z dawnym nabytych już w wolnej Polsce na podsta-
Szarek skomentował wrześ- systemem. wie prawa ustanowionego w demokra-
niowy werdykt Sądu Najwyższego mający tycznym państwie, może dotyczyć tych
chronić funkcjonariuszy SB przed obni- Nie mogło być inaczej, skoro składowi osób, które w trakcie służby na rzecz
żeniem im niebotycznych emerytur do sędziowskiemu przewodniczył Józef totalitarnego państwa dopuściły się na-
Iwulski. Jego żona w 1970 r. na ochotnika ruszeń podstawowych praw i wolności
zgłosiła się do Służby Bezpieczeństwa. człowieka. Tylko takie rozwiązanie jest
Przepracowała w niej 15 lat. Była gorliwą sprawiedliwe”. Uchwała wskazuje, że
funkcjonariuszką, która – według sowie- nie można obniżać emerytury z powodu
ckich kryteriów – zasłużyła na sowite samego zatrudnienia np. w SB, bo to od-
uposażenie.I takimjakonasędziaIwulski powiedzialność zbiorowa, bez wskazania
dziś te uposażenia chce zagwarantować.

| 32 | 12–18.10.2020

[email protected]

Małżeństwo szała uchwałę menty jednoznacznie wskazują, że ko-
Iwulskich w sprawie dezu- bieta była gorliwą funkcjonariuszką SB.
bekizacji, sędzia
– Józef i Anna. sprawozdawca Według kryteriów przedstawionych
Zdjęcie żony Bohdan Bieniek przez SN z Iwulskim jako przewodni-
mówił: „Nie mo- czącym Anna Iwulska nie mogłaby być
sędziego pochodzi żemy działać jak objęta ustawą dezubekizacyjną, obni-
z archiwum IPN państwo totali- żającą jej emeryturę. Nie ma bowiem
tarne, które nie dowodów (a przynajmniej jeszcze ich
konkretnej winy. Lecz takie rozumowa- przestrzegało żad- nie ujawniono), że przez półtorej dekady
nie jest niczym więcej niż uzurpacją sę- nych reguł i żad- „dopuszczała się naruszeń podstawowych
dziów w obronie ubeków i jest sprzeczne nych praw jedno- praw i wolności człowieka”. Czym jednak
z ustawą przyjętą przez Sejm. SN znów stki do rzetelnego mogłasięzajmować,pracującw Wydziale
więc udawał ustawodawcę, czego zabra- i sprawiedliwego Techniki Operacyjnej? Prześledźmy jej
nia mu konstytucja. Przypomnijmy, tzw. procesu. Staliby- karierę w aparacie bezpieczeństwa PRL.
ustawa dezubekizacyjna wyraźnie stwier- śmy się wówczas
dza, że sam fakt pracy wSB daje podstawę niczym innym, jak 16 września 1970 r. mieszkająca w Koń-
do zmniejszenia emerytury wwolnej Pol- tym samym syste- skich Anna Kania [nazwisko panieńskie
sce. Posłowie słusznie uznali, że wysoce mem, który krytyku- – przyp. red.] pisze do krakowskiej ko-
niesprawiedliwe jest, by wolna Polska jemy”. W tak zgrabny mendy wojewódzkiej: „Uprzejmie proszę
wypłacała podwyższone świadczenia sposób sędziowie o przyjęcie mnie do pracy w Komendzie
ludziom, którzy służyli w aparacie bez- próbują zrównywać Wojewódzkiej Służby Bezpieczeństwa
pieczeństwa PRL. Istnieje oczywiście ustawę dezubekizacyjną (spóźnioną w Krakowie. Na decyzję moją co do
ścieżka odwoławcza dla osób, które np. o wiele lat!) z totalitarnym systemem pracy w tej jednostce wpłynęła świado-
były w bezpiece zatrudnione wyjątkowo PRL. mość, że w każdym państwie muszą być
krótko. Teraz sędziowie SN chcą jednak Na słowa Bieńka sędzia Józef Iwulski, odpowiednie instytucje, które zajmują się
rozciągnąć parasol ochronny nad wszyst- który przewodniczył temu składowi, utrzymaniem porządku wewnętrznego
kimi funkcjonariuszami SB, którym nie mógł się tylko w duchu uśmiechać. Czło- i zapewniające bezpieczeństwo obywa-
da się udowodnić „naruszenia praw i wol- wiek, który w stanie wojennym wsadzał telom danego państwa. Będzie mi bardzo
ności”, bo np. akta w ich sprawach zostały do więzienia opozycjonistów, ponad trzy przyjemnie, jeżeli będę się mogła czuć
zniszczone. dekady od upadku komunizmu znalazł jedną z tych, którym wszyscy zawdzię-
się w kluczowym miejscu układu obrony czająto,żemogąspokojnieuczyćsięi pra-
Gdy Izba Pracy i Ubezpieczeń Spo- ubeków. Żona byłaby z niego dumna. cować. Proszę o przychylny stosunek do
łecznych Sądu Najwyższego ogła- Sama bowiem ubekiem była. mojej prośby”.
Iwulski występował więc w tej spra-
wie w co najmniej podwójnej roli, a na Aby sprawdzić, czy 24-letnia absol-
pewno w konflikcie interesów (sąd nie wentka Wydziału Filozoficzno-Histo-
przychylił się do wniosku o wyłączenie go rycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego
z tej sprawy). Sędziowska toga i majestat szczerze deklaruje swoje oddanie reżi-
Sądu Najwyższego kryją wszak dawnego mowemu aparatowi bezpieczeństwa, SB
oficera Ludowego Wojska Polskiego (do- dokładnie ją prześwietla. Przeciwwska-
chrapał się stopnia kapitana), szkolonego zań nie ma. Jeden z trzech braci należy
przez Wojskową Służbę Wewnętrzną, do PZPR, ojciec legitymację partyjną
czyli wywiad wojskowy podporządko- miał przez 13 lat (wykluczony w 1961 r.,
wany bezpośrednio Moskwie. Jego mał- po zwolnieniu z Koneckich Zakładów
żonka zaś, zanim została panią Iwulską, Odlewniczych „za próbę kradzieży jednej
z porywu sercazgłosiłasię do Służby Bez- sztuki drzwiczek kuchennych oraz nad-
pieczeństwa, a następnie przepracowała używanie alkoholu”). Ona sama działała
w niej 15 lat. w Związku Młodzieży Socjalistycznej.
„Postawa etyczno-moralna nie budziła
„BARDZO PRZYJEMNIE W SB” zastrzeżeń. (…) Do PRL ustosunkowana
pozytywnie. (…) Z klerem bliższych sto-
W sprawie swojej i swoich kolegów nie sunków nie utrzymywała”.
doczekała dzielnej postawy małżonka
w Sądzie Najwyższym, zmarła w 2018 r. W styczniu 1971 r. marzenia Anny
Zapoznaliśmy się z jej teczką znajdującą Kani się spełniają. Zostaje przyjęta do
się w archiwach IPN. Zachowane doku- MO w ramach służby przygotowawczej
na stanowisko oficera techniki operacyj-
nej Sekcji Fotografii Wydziału „T” SB.
Jednostka ta zajmowała się wszelkimi

12–18.10.2020 | 33 |

[email protected]

kraj  |  Ludzie sędziowskiej kasty  |

­metodami ­inwigilacji – podsłuchami, dawaniem dokumentów. Częściej wręcz Jak się okazuje, duży wpływ na tę decy-
filmowaniem, fotografowaniem figuran- przeciwnie – odmawianiem ich wyda- zję miał małżonek, wówczas sędzia Sądu
tów. Była rozbudowaną strukturą wyko- nia. Ale nie tylko. Prowadził też własną Wojewódzkiego w Krakowie. „Świadczy
rzystującą wszelkie zdobycze ówczesnej agenturę i działania operacyjne wobec o tym m.in. jego wypowiedź do A. Iwul-
techniki do śledzenia, werbowania, kom- cudzoziemców, np. studentów. W aktach skiej, że nie chce spotykać się ze stwier-
promitowania, szantażowania działaczy Iwulskiej znajdujemy opinię służbową dzeniami »że jest mężem tej, która przyj-
opozycji. Właśnie tam na długie lata za- sporządzonąw lipcu 1985r.Wynikaz niej, mowała korzyści materialne w Wydziale
kotwiczyła pani Anna. że Iwulska pełni obowiązki kierownika Paszportów«”. To dość osobliwe tłuma-
punktu paszportowego w Krakowie- czenie, bo przecież z takimi stwierdze-
W styczniu 1975 r. jej przełożeni dowia- -Podgórzu, „z nałożonych obowiązków niami mógł się spotykać niezależnie od
dują się, że planuje wyjście za mąż. Na- wywiązuje się bardzo dobrze”, „zna tego, czy żona pozostałaby w SB, czy nie.
rzeczonego trzeba więc sprawdzić. 4 lu- problematykę Wydziału i zasady pracy”. Ale faktem jest, że dalszą karierę w struk-
tego do wydziału kadr KW MO wpływa
dokument z informacjami na temat Człowiek, którego żona turach państwa PRL robił już tylko
Józefa Iwulskiego. Okazuje się, że półtorej dekady wiernie służyła Józef Iwulski. Anna zajęła się dwójką
jego matka pracuje wówczas w Ko- SB w wydziale zajmującym kilkuletnich wówczas dzieci.
mendzie Dzielnicowej MO Psie Pole się inwigilacją, nie ma prawa
we Wrocławiu, a ojciec jest rencistą decydować o utrzymywaniu HAŃBA
MO. Wszystko się zgadza, resortowa przywilejów funkcjonariuszy
rodzina. Ślub odbywa się cztery dni służb PRL Podsumujmy, Józef Iwulski nie był
później. funkcjonariuszem aparatu repre-
Jej „postawa ideowa” nie budzi zastrze- sji w PRL. On był „tylko” oficerem
Anna Iwulska jest już wtedy od żeń, bierze aktywny udział w pracach LWP (awans na porucznika otrzy-
roku funkcjonariuszem stałym SB. OOP (oddziałowej organizacji partyjnej mał w stanie wojennym, skończył
Musiała być wzorowym pracowni- PZPR) i zdaniem przełożonych „w pełni jako kapitan). W komunistycz-
kiem, bo choć biegle posługiwała się zasługuje na awans”. W dokumentach nie nym kontrwywiadzie wojskowym
językiem szwedzkim (z tego tytułu znajdujemy jednak informacji o nim. był „tylko” na kilkumiesięcznym
dostawała nawet 120 zł dodatku do szkoleniu (przełożeni chwalili go
pensji), to miesiąc po ślubie wysłano Jest za to rozkaz karny z lipca 1986 r. m.in. za „trafne stosowanie w prak-
ją na pół roku do Sztokholmu, by o służbowym zdegradowaniu Iwulskiej tyce” wiedzy nabytej na studiach
doskonaliła umiejętności. Czy był i przeniesieniu „do służby w innych i w ośrodku szkolenia WSW).
to wydłużony miesiąc miodowy? ogniwach służbowych”. Podobna kara Przez ostatnie 30 lat nigdy nigdzie się
Tego nie wiemy. spotkała jej koleżankę z pracy. Za co? tym nie chwalił, tę kartę jego biografii
Doprowadziły do wydania zawieszonego upublicznił w 2018 r. prof. Sławomir
Wiadomo za to, że tuż przed wyjaz- paszportu w zamian za łapówkę. Cenckiewicz. Jako sędzia w stanie wo-
dem awansowała na stanowisko refe- jennym Iwulski orzekał „tylko” w kilku
renta techniki operacyjnej Sekcji I „B” Wobec powyższego jeszcze w lipcu sprawach, w których skazywano opo-
Wydziału „T”. W kolejnym roku została st. sierż. sztab. wniosła o zwolnienie jej zycjonistów (również na więzienie).
starszym referentem. Każdy krok w ka- ze służby i przeniesienie na emeryturę. A jego żona służyła w SB „tylko” 15 lat
rierze to również lepsze zarobki, kolejne W czasie rozmowy w Wydziale Kadr z okładem, otrzymując kolejne awanse
dodatki do pensji itd. I uznanie w resorcie. WUSW miała powiedzieć, że „wymie- i podwyżki.
W czasie stanu wojennego, we wrześniu rzona kara dyscyplinarna, wyznaczenie Dla sędziowskiej kasty III RP Iwulski
1981 r., po 10 latach pracy otrzymała brą- na niższe stanowisko służbowe jest dla jest wzorem. Dla postkomunistycznej
zową odznakę W Służbie Narodu, przy- niej krzywdząca i niewspółmierna do lewicy największą nadzieją w kampanii
znawaną za wzorową służbę osobom popełnionego przewinienia”. Dodała obrony ubeków. Człowiek, który za kol-
wyróżniającym się przy wykonywaniu też, że „zawsze była uczciwa przez okres portaż 200 ulotek wzywających w stanie
zadań w ochronie spokoju, porządku swej 16-letniej służby w resorcie spraw wojennym do strajku wsadził działacza
i bezpieczeństwa publicznego. wewnętrznych i za taką się uważa dalej, niepodległościowej opozycji do więzie-
a ambicja nie pozwala jej na dalszą pracę nia, nie powinien być sędzią. Człowiek,
ŁAPÓWKA ZA PASZPORT przy takiej karze dyscyplinarnej”. którego współmałżonek półtorej dekady
wierniesłużyłSBw wydzialezajmującym
W listopadzie1982 r. Iwulska zostaje mia- się inwigilacją, nie ma prawa decydować
nowana starszym referentem techniki o utrzymywaniu przywilejów funkcjona-
operacyjnej, ale w Wydziale Paszporto- riuszy służb PRL.
wym, i umieszczona na wolnym etacie To, co dzieje się w Sądzie Najwyższym
starszego inspektora. W 1983 r. dostaje 31 lat po odzyskaniu niepodległości, jest
ostatni awans w strukturach Milicji hańbą dla wolnej Polski. Ta hańba ma
Obywatelskiej – na starszego sierżanta twarz kapitana Józefa Iwulskiego.
sztabowego. Przypomnijmy, że Wydział
Paszportów nie zajmował się tylko wy-

| 34 | 12–18.10.2020

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

Haniebne słowa

Myślę, że pani prezydent jest przekonana, że politycznie wykorzystuje swoje pięć minut.
Czasami robi to w sposób skandaliczny, wzbudzając bardzo negatywne emocje, opierając się często na
manipulacjach i insynuacjach wobec polskiego rządu, chcąc stać się gdańską ikoną totalnej opozycji

Z Kacprem Płażyńskim, posłem na Sejm RP, byłym przewodniczącym klubu radnych PiS

w Radzie Miasta Gdańska, rozmawia Aleksandra Jakubowska

Od 18 miesięcy prezydent Aleksandra Dulkie- czynienia. Nie obiecywał znaczących inwestycji. Czy ten
wicz pełni swoją funkcję. Jakie były oczekiwania program by zrealizował? Ze swoich doświadczeń wspomnę
mieszkańców, kiedy na nią głosowali, czego się kwestię wsparcia mieszkańców lokali komunalnych, których
spodziewali po tej prezydenturze?
w Gdańsku mamy kilkadziesiąt tysięcy.
Kacper Płażyński: Nie było specjalnych ocze- Od lat nie widzę żadnej poprawy, wręcz
kiwań, to była kampania zbudowana na zrozu- przeciwnie, nasz publiczny majątek, jakim
miałych emocjach po śmierci Pawła Adamowicza. są gdańskie nieruchomości, niszczeje, ro-
Aleksandra Dulkiewicz karierę polityczną zaczynała jako jego dziny tam mieszkające w dalszym ciągu żyją w fatalnych wa-
asystentka, później u jego boku była wiceprezydentem i dla runkach,a częstosątorodzinyz osobaminiepełnosprawnymi.
mieszkańców Gdańska, pogrążonych w żałobie i smutku po
W jednym z ostatnich wywiadów prezydent Dulkiewicz
śmierci Adamowicza, była tym kandy- zapytana o to, jaką ocenę by sobie wystawiła za okres pre-
datem, który miał im zastąpić tragicznie zydentury, powiedziała, że czwórkę. A pan jaki stopień
by wystawił?
zmarłego prezydenta.
Ale jeżeli przekazuje się urząd Myślę, że pani prezydent jest przekonana, że politycznie wy-
komuś, kto ma być niejako korzystuje swoje pięć minut. Czasami robi to w sposób skan-
sukcesorem prezydenta Ada- daliczny, wzbudzając bardzo negatywne emocje, opierając
mowicza, to liczy się na kon- się często na manipulacjach i insynuacjach wobec polskiego
tynuację jego programu. rządu, chcąc stać się gdańską ikoną totalnej opozycji. Za cy-
Pani Dulkiewicz nie wykonała niczną grę polityczną, mającą na celu wypromowanie własnej
nawet niewielkiej części pro- osoby, piątka. Jeżeli skupimy się na mieście i – to wiem od
gramu wyborczego Adamowicza urzędników – rosnącej stercie papierów na jej biurku, niechęci
do podpisywania decyzji, zrzucania wszystkiego na swoich za-
z kampanii, w której obaj ubiegali- stępców i braku wyraźnej aktywności wzarządzaniu miastem,
śmysięo urządprezydentaGdańska. to oceniam ją mizernie. Nie chcę powiedzieć, że nie przeszłaby
Z jednej strony wzięła na siebie ciężar do następnej klasy, ale myślę, że z wielu przedmiotów musia-
odpowiedzialności za obietnice Adamo- łaby zdawać poprawkę.
wicza, ale z drugiej, jak do tej pory,
Wspomniał pan o problemach Gdańska, przede wszystkim
im nie sprostała. starej substancji komunalnej, która nie jest remontowana
Jakie to były obietnice? ani modernizowana. Co jeszcze doskwiera mieszkańcom?
Szedł do wyborów z progra-
mem, który miał sprawić, W dalszym ciągu nie jest rozwiązana kwestia podtopień,
aby ludziom w dzielnicach co wynika z przyjętej błędnej polityki zagospodarowania
zaczęło się żyć lepiej. To przestrzennego miasta, które według określenia Jarosława
były obietnice dotyczące Wałęsy jest „republiką deweloperów”. Gdańsk jest pięknie
oświetlenia ulic czy przy- położony, między morzem azalesionymi wzgórzami moreno-
gotowania Gdańska wymi, na których notorycznie wycina się drzewa i betonuje
do ulewnych desz- teren. W wyniku tego działania spadające ztych morenowych
czy, tak aby w końcu wzgórz potoki zamieniają się w rwące rzeki i trafiają do dol-
w mieście nie poja- nych, historycznych dzielnic miasta, które czasami przypo-
wiały się bardzo po- minają Wenecję. W tej sprawie prezydent Dulkiewicz do
ważne podtopienia, dzisiaj nic nie zrobiła. W dalszym ciągu betonuje się górny
z którymi mamy taras miasta. To jest też kwestia Szadółek, czyli ogromnego wy-
regularnie do sypiska śmieci. Dwa tygodnie temu wysłałem list do prezydent

[email protected] 12–18.10.2020 | 35 |

KRAJ  | Rozmowa | od 1923 r. Polacy musieli się mierzyć. Stworzono
klub, w którym uprawiano różne dyscypliny spor-
z pytaniem, kiedy w końcu w Gdańsku przestanie śmier- towe, ale był on też miejscem kultywowania pamięci
dzieć. Paweł Adamowicz zapowiadał, że w 2014 r. prob- o ważnych dla Polski historycznych wydarzeniach,
lem zostanie rozwiązany, ale od tego czasu sytuacja staje się
coraz gorsza, pomimo iż pół roku temu oddano do użytku manifestowania swojej narodowości, prze-
kompostownię. Kosztowała 50 mln zł, a dzi- żywania rocznic patriotycznych czy
siaj okazuje się, że nie ma już tam miejsca, też świąt kościelnych katolickiej
by składować odpady biodegradowalne, mniejszości. Ten klub zostawił
przez co ta walka z nieprzyjemnymi za- po sobie spuściznę materialną
pachami nie jest skuteczna. Jak można po Polakach w WMG, co bardzo
było zaprojektować i wybudować za ważne, bo nie zostało jej wiele.
50 mln coś, co po półtora roku okazuje Ocalał stadion i niezaburzony
się niewystarczające? układ urbanistyczny w zabytko-
Nie było pomysłu, żeby zamiast tego wej dzielnicy Wrzeszcz Dolny.
wybudować spalarnię śmieci? I doszło do tego, z czym mieli-
Był i będzie realizowany dzięki rzą- śmy do czynienia w latach 90.,
dowi. Dopiero co została podpisana czyli dzikiego uwłaszczenia się
umowa pożyczki na 300 mln zł, na nomenklatury komunistycz-
bardzo dobrych warunkach, z Na- nej na majątku narodowym.
rodowym Funduszem Ochrony Za 1 proc. wartości cały teren
Środowiska. Ale to kwestia kilku został przekazany panu Stan-
lat, zanim inwestycja o tej skali kiewiczowi, byłemu działa-
zostanie zrealizowana. czowi PZPR, na mocy decyzji
W Gdańsku przed wojną Pawła Adamowicza, który jako
żyło ponad 80 proc. ludności prezydent miasta na prawach
niemieckiej, ale są w mieście powiatu decydował o zawiera-
trzy miejsca, które są bliskie niu tego typu umów z prywat-
sercom Polaków, zapisały nymi podmiotami. Klub działał
się w naszej historii. Wester- jeszcze przez kilka lat, w końcu
platte, teren Poczty Polskiej doprowadzono go do ruiny
i Gedania. Dzięki „republice i sprzedano cały teren dewelo-
deweloperów” Klub Sportowy perom, wraz z ziemią i stadionem.
„Gedania”, powstały 98 lat temu ośrodek nie
tylko sportu, lecz i polskiego patriotyzmu, A to nie było wpisane do rejestru
może przestać istnieć. zabytków?
Zdecydowanie dłużej miasto Gdańsk w swojej Dopiero niedawno dzięki społecznikom
tysiącletniej historii było królewskim miastem i mieszkańcom pobliskich terenów udało
polskim, które koronę w herbie dostało dzięki się zgłosić wniosek, teren trafił do rejestru
Kazimierzowi IV Jagiellończykowi. i ochrona znacząco się zwiększyła, ale jak to
Ale współcześnie odwołania czyni się nie do w gdańskim sosie bywa, uprawomocniła się
tysiącletniej historii, tylko tej najnowszej, decyzja o pozwoleniu na budowę, wydana
XX-wiecznej, do Wolnego Miasta Gdańska. dla firmy Robyg, która może oznaczać kres
Do lat, w których następowała germanizacja mia- tego historycznego miejsca. Decyzja została
sta, a kto się z tym nie chciał pogodzić, lądował czę- wydana dzień po tym, jak złożyła rezygnację
sto na marginesie społecznym. Cale szczęście było pomorska konserwator zabytków Agnieszka
kilka instytucji, w których Polacy mieszkający w Wol- Kowalska, przez urzędniczkę, która miała
nym Mieście Gdańsku (WMG) mieli możliwość praco- pełnomocnictwo do udzielania uzgodnień
wać, takie jak choćby Urząd Celny czy Polska Kolej Pań- konserwatorskich niezbędnych w takich
stwowa. Polacy, mimo że nie mieli takich możliwości przypadkach do tego, aby inwestor mógł
finansowych jak Niemcy, potrafili stworzyć instytucje, otrzymać pozwolenie na budowę.
takie jak chociażby Gimnazjum Polskie, które cieszyło
się ogromnym szacunkiem i prestiżem, uznawane za Ale to była pierwsza instancja, jest jesz-
jedną z najlepszych szkół w Gdańsku. I takie przedsię- cze odwołanie, do Generalnego Konser-
wzięcia przeprowadzano, mimo szykan i dyskrymina- watora Zabytków
cji czy wręcz brutalnych ataków fizycznych, z którymi Dowiedzieliśmy się o tym fakcie dopiero po
| 36 | 12–18.10.2020 uprawomocnieniu się decyzji, poprosiliśmy mi-
nister Magdalenę Gawin, generalnego konser-
[email protected]

watora zabytków, aby wniosła tę sprawę do Generalnej Komisji to miasto Gdańsk było organizatorem tych uroczystości,
Konserwatorskiej. Komisja jednoznacznie wskazała, że ten odnosiłam wrażenie, że to nie polska polityka historyczna
teren jest niezwykle wartościowy z punktu widzenia material- nadawała im ton, tylko niemiecko-europejska.
nych, jak i niematerialnych walorów, co daje minister Gawin
możliwość uchylenia tego uzgodnienia konserwatorskiego, I cały czas to trwa. Prezydent Dulkiewicz, podobnie jak wcześ-
a tym samym unieważnienia całego pozwolenia na budowę. niej Paweł Adamowicz, wpisuje się w ten nurt, w którym
Nie mam wątpliwości, że Robyg odwoła się do sądu admini- zresztą też głęboko osadzony był Donald Tusk. MIIWŚ i wy-
stracyjnego, ale też mam nadzieję, że sąd stwierdzi nieważność stawa w nim prezentowana do czasu zmiany dyrekcji nie miała
pozwolenia na budowę. na celu przedstawić jednoznacznie, kto był odpowiedzialny
Zdarzały się takie, ujmijmy to tak, przypadki, że jeśli na za wybuch II wojny światowej, ale raczej pokazać tragizm sa-
terenie zabytkowym przeszkadzały w inwestowaniu ja- mej wojny. Oczywiście jedno nie wyklucza drugiego, ale jeśli
kieś obiekty, to albo pozwalano, żeby popadły w całkowitą tylko jedno się uwzględnia, to po prostu zakłamuje się historię.
ruinę, albo jeśli ktoś był niecierpliwy, nagle wybuchały I ta narracja trwa, nie będę już przypominał wiceprezydenta
pożary, które całkowicie niszczyły zabytek Grzelaka z jego frazą o złym słowie Polaka, ale porównywanie
I właśnie na terenie Gedanii w Wielką Sobotę tego roku wy- przez Aleksandrę Dulkiewicz Polski do III Rzeszy w niemie-
buchł pożar, nieznani sprawcy dokonali podpalenia, miesiąc ckim radiu publicznym to jest rzecz niezrozumiała. Słowa
temu śledztwo zostało umorzone, bo nie udało się ich ustalić. tak haniebne, że trudno zachować spokój, komentując taki
Duża część zabytkowych budynków spłonęła, nie wiemy, czy wybryk, który nie wiem, czym był podyktowany i co miał na
uda się je odtworzyć. I jeszcze taka ciekawostka, mam nadzieję, celu, ale na pewno nie miał nic wspólnego zpolską racją stanu
że pozwoli ona wyrobić czytelnikom opinię na temat tego, co czy reprezentowaniem mieszkańców Gdańska.
się w Gdańsku dzieje. Urzędniczka, która umożliwiła uzyskanie
pozwolenia na budowę inwestorowi na terenie Gedanii, kilka „Wybryk” to łagodne słowo, według pani prezydent ofiary
miesięcy później została zwolniona przez obecnego konserwa- z Firogi i Klukowa zostały zamordowane przez nazistów,
tora zabytków i pracuje na rzecz zakonu dominikanów w Gdań- a rozstrzelani pracownicy Poczty Polskiej bronili urzędu
sku. A jeszcze dwa lata temu przeorem klasztoru dominikanów i są ofiarami mordu sądowego mocarstwa idącego bez-
w Gdańsku był ojciec Okoński, prywatnie syn prezesa firmy względnie po władzę. Kto kogo zamordował, kto szedł po
Robyg, która w tej chwili dysponuje terenem Gedanii. władzę i czego naprawdę bronili Polacy w budynku Poczty
Wróćmy do prezydent Dulkiewicz. Takim najbardziej za- Polskiej – nie wiadomo. „Zło kiełkowało, a nienawiść nara-
palnym punktem w jej drodze do kariery politycznej był sta stopniowo” – kwituje obronę Poczty Polskiej prezydent
spór z rządem o Westerplatte. Teren był w zarządzie mia- Dulkiewicz.
sta, zaniedbany. Dopiero po odzyskaniu go przez państwo
dokonano tam ekshumacji – pięciu obrońców Westerplatte Nie wiem, czy pani Dulkiewicz sprawia jakąś niezdrową
zostało zidentyfikowanych. Dlaczego tak ambicjonalną satysfakcję ciągłe prowokowanie w tym zakresie, może tak
sprawą stało się to, kto zarządza Westerplatte? bardzo się chce przypochlebić swoim niemieckim kolegom,
Ekshumowanych zostało dziewięciu żołnierzy, ale dopiero z których wielu chciałoby odrzucić prawdziwe postrzega-
pięciu zostało na podstawie badań DNA zidentyfikowanych. nie historii. Być może pani prezydent nie zdaje sobie z tego
Prace ekshumacyjne i archeologiczne trwają i nie jest wy- sprawy, że w tle są naprawdę bardzo duże pieniądze. Sku-
kluczone, że więcej żołnierzy zostanie odnalezionych. Warto piamy się w Polsce na debacie o odpowiedzialności Nie-
wspomnieć, że w momencie, w którym Muzeum II Wojny miec za II wojnę światową, na kwestii reparacji wojennych
Światowej zaczęło prowadzić prace, magistrat pani Dulkie- i oczywiście to są potężne kwoty i ogromne argumenty po
wicz ostro się temu sprzeciwiał, twierdząc, że tam już wszystko stronie polskiej, ale są też takie aspekty odpowiedzialności
zostało przebadane i że to jest jakaś hucpa polityczna w wy- za II wojnę światową, o których się u nas nie mówi. Jestem
konaniu muzeum. Fakty obnażyły nie tylko niemoc, lecz i hi- wiceprzewodniczącym polskiej delegacji w Konferencji
pokryzję rządzących miastem polityków, bo to jest coś bez Państw Morza Bałtyckiego i nie dalej jak półtora miesiąca
precedensu, że dopiero po 80 latach od wojny odkrywamy ciała temu brałem udział w corocznym spotkaniu, na którym
tych, którzy pierwsi za wolną Polskę ginęli w starciu z niemie- jednym z tematów była kwestia oczyszczenia Bałtyku z po-
ckim agresorem. Westerplatte jest własnością całego narodu, zostałości po II wojnie światowej, pojemników z niebez-
szczególnym w naszej martyrologii i normalnym odruchem piecznymi gazami czy amunicji, które niewątpliwie mogą
włodarzy miasta powinno być zadowolenie, że państwo pol- być niebezpieczne dla środowiska. Wspólnota europejska
skie obchodom rocznicy wybuchu II wojny światowej chce powoli przymierza się do tego, aby Bałtyk posprzątać. Jednak
przywrócić odpowiednią rangę. jeżeli słyszę z ust przedstawicieli Bundestagu, że trudno
Mówiłam o sporze ambicjonalnym, ale tam chyba było dru- dzisiaj mówić o odpowiedzialności za to Niemiec, w związku
gie dno – kto organizuje obchody, nadaje im ton i kontekst z tym wszystkie państwa basenu Morza Bałtyckiego powinny
historyczny. Przeglądając materiały sprzed roku, kiedy partycypować w oczyszczaniu Bałtyku, to jednak człowiek
zdaje sobie sprawę, że to większa gra, niż nam się wydaje, bo
[email protected] to są dziesiątki miliardów dolarów, a może i więcej. Niemcy
prowadzą swoją politykę, mającą na celu relatywizację winy
za II wojnę światową i podział kosztów, które musieliby po-
nieść, gdybyśmy wszyscy pamiętali, kto za to odpowiada.

12–18.10.2020 | 37 |

kraj  |  Prawo i media  |

Dziennikarz czy szantażysta?

Kulisy próby wymuszenia wielomilionowego haraczu na prezesie Mlekovity

G dy 28 września Centralne Biuro cownik spółdzielni mleczarskiej. Miał mieć
Śledcze Policji zatrzymało Pawła M. dowody na to, iż w Mlekovicie przerabia
oraz kilka innych osób związanych się daty ważności. Jest rozżalony na szefo-
ze sprawą szantażu na prezesie Mlekovity, stwo zakładu. Twierdzi, że był poniżany.
większość dziennikarzy i komentatorów Marcin O. kontaktuje się z Pawłem  M.
przyjęła ten fakt bez większego zdziwienia. Dziennikarz przekonuje, że rozpoczął
Paweł M. był już karany za podobne przestęp-
stwa. Dlatego, jak przekonuje prokuratura, Wojciech Biedroń śledztwo w sprawie nieprawidłowości
w Mlekovicie. Z ustaleń prokuratury wy-
to, że uczestniczył on w grupie przestępczej, nika, że „śledztwo dziennikarskie” i pomoc
która chciała wyłudzić pieniądze za „milczenie” w sprawie prawna Marcina O. dla pracownika Mlekovity zamieniły
rzekomych nieprawidłowości związanych z potentatem mle- się w proceder, który miał służyć wyłudzeniu haraczu od
czarskim, nieszczególnie zdziwiło branżę medialną. firmy mleczarskiej. Prokuratura wszczęła nawet śledz-
two dotyczące rzekomego przerabiania dat ważności. Nie
ustalono jednak, by do takiego procederu dochodziło.
Człowiek z Wieści24.pl „Usiłowali wprowadzić w błąd prezesa spółdzielni co do

Jednym z najważniejszych bohaterów tej bulwersującej faktu posiadania informacji świadczących o dokonywaniu
sprawy jest właśnie Paweł M., związany z portalem Wie- fałszowania daty przydatności do spożycia produkowa-
ści24.pl, a wcześniej z „Gazetą Warszawską”. Paweł M. na- nych przez nią produktów mleczarskich. Grozili mu, że
zywany jest w branży medialnej „człowiekiem Pińskiego” w razie nieuiszczenia żądanej kwoty złożą zawiadomienie
– byłego szefa Agencji Informacji TVP i byłego redaktora o popełnieniu przestępstwa z art. 306 kk, a także że opub-
naczelnego „Gazety Finansowej”. Obaj współtworzą portal likują materiały rzekomo dowodzące fałszerstwa i szeroko
Wieści24.pl, na którym nieustannie atakują obecny rząd oraz nagłośnią sprawę w mediach” – informuje Prokuratura
służby specjalne. Okręgowa w Poznaniu.
Zdaniem śledczych operacja Pawła M. i innych osób pole-
gała na nacisku i szantażu, którymi mieli próbować wyłudzić
4 mln zł od prezesa Mlekovity. „Groźby sprowadzały się do Zabezpieczona korespondencja

złożenia bezpodstawnego zawiadomienia o przestępstwie Szantażowany prezes zabezpieczył rozmowy z grupą, w któ-
fałszowania produktów mleczarskich, a następnie medial- rej działali mecenas Marcin O., dziennikarz Paweł M. oraz
nego nagłośnienia sprawy. Skutkiem powyższych działań m.in. jedna z pracownic firmy mleczarskiej. Dotarliśmy do
miała być utrata zaufania do firmy i jej produktów, tak na jednej z rozmów między Marcinem O. a rzekomo poszko-
rynku polskim, jak i za granicą, a w konsekwencji jej wiel- dowanym pracownikiem firmy. Poprzedziła ona spotkanie
kie straty finansowe”– informowała Prokuratura Okręgowa Marcina O. z prezesem Mlekovity.
w Poznaniu. P.S. (pracownik firmy): Marcin, musisz być jutro pewny
Jak przekonują prokuratorzy, prezes Mlekovity był szan- siebie, jak jeszcze nigdy nie byłeś… Powiedz mu jutro, że jeżeli
tażowany w Lesznie oraz w Wysokiem Mazowieckiem się nie dogadacie, to twój klient za te trzy lata upokorzeń ze
w okresie od lipca do września 2019 r. Paweł M. miał grozić strony przełożonych jest gotów was zniszczyć medialnie i wi-
prezesowi złożeniem zawiadomienia o popełnieniu przestęp- zerunkowo, bez skrupułów, więc zanim odpowiedzą, niech
stwa polegającego na fałszowaniu produktów mleczarskich się dwa razy zastanowią […].
w należącym do spółdzielni zakładzie. „Z dokonanych ustaleń Marcin O. (prawnik): Jutro jadę do Wrocławia na spotkanie
wynika, że dziennikarz oraz pracownik kancelarii prawnej z M. [Paweł M., dziennikarz].
Marcin O. usiłowali doprowadzić tę spółdzielnię mleczar- W innym zeznaniu jednego ze świadków pojawiła się kwota
ską do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 4 mln zł:
4 mln zł” – przekazała poznańska prokuratura okręgowa.
„W tym momencie O. [Marcin O.] na ekranie swojego te-
lefonu nakreślił jakieś znaki, a następnie podszedł do mnie
i skierował wyświetlacz w moją stronę, tak żebym tylko ja
Nieprawidłowości w Mlekovicie? odczytała, co jest tam napisane. Tam widniała kwota 4 mln zł

Sprawa szantażu na prezesie Mlekovity rozpoczyna się […]. Następnie zapytał mnie, czy zrozumiałam, o co mu cho-
w połowie ubiegłego roku. Do kancelarii Marcina O., który dzi. […]. Ja zapytałam, czy „to” zamknie temat. Na co O. od-
zdaniem śledczych był mózgiem całej operacji, trafia pra- powiedział, że „tak”.

| 38 | 12–18.10.2020

[email protected]

Paweł M. w akcji że nie stosowałem [gróźb bezprawnych wobec prezesa Mle-
kovity – przyp. red.]. Przygotowywany przez pana artykuł
Marcinowi O. potrzebny jest pisany pod z góry założoną tezę, iż jestem przestępcą.
był w całym procederze W rzeczywistości zostałem pomówiony przez osobę składa-
medialny sojusznik. jącą wyjaśnienia” – napisał Paweł M. w odpowiedzi na nasze
Zdaniem śledczych pytania.
chodziło o wzmocnienie
„przekazu” do prezesa Prezes Mlekovity
Mlekovity. Paweł M. był
idealnym wyborem. M. miał Z materiału zebranego przez śledczych wynika,
już na koncie wyrok za wyłu- że grę z podejrzanymi zakończył sam pre-
dzenie pieniędzy od Marcina P., zes Mlekovity, który nie chciał płacić
szefa Amber Gold. W 2014 r. zo- ogromnych pieniędzy za milczenie
stał zatrzymany i usłyszał zarzuty „płatnej protekcji, Marcina O., Pawła M. oraz innych
próby wyłudzenia pieniędzy od właściciela Amber osób. „Szantażowany prezes od-
Gold, fałszowania dokumentów, podawania się za mówił zapłaty i sam zawiadomił
funkcjonariusza publicznego oraz wykonywania organy ścigania o popełnieniu
zabiegów mających na celu oskarżenie innej osoby przestępstwa. Jak ustalono
o popełnienie przestępstwa”. Paweł M. był też auto- w toku innego śledz-
rem słynnej prowokacji z sędzią Ryszardem Milew- twa, w jego zakładzie
skim, byłym prezesem Sądu Okręgowego w Gdańsku.
W 2012 r. podał się za asystenta ówczesnego szefa kance- nie przerabiano
larii premiera i miał namawiać Milewskiego do spotkania dat przydatności
z Donaldem Tuskiem w KPRM. Prezes sądu dał się nabrać do spożycia produk-
na akcję Pawła M. Dla Marcina O. taka przeszłość Pawła M. tów mleczarskich. Wobec
była świetną rekomendacją, by go zaprosić do współpracy. stwierdzenia, że zarzuty for-
mułowane przez szantażystów są
Paweł M. przystąpił do działania. Szeroko informował pre- nieprawdziwe, postępowanie w tym zakresie zakończono
zesa Mlekovity o swoich ustaleniach w sprawie rzekomej decyzją o umorzeniu” – informuje poznańska prokuratura.
afery z datami przydatności do spożycia produktów spół-
dzielni. Ta presja na szefa firmy miała na celu lepszą pozycję Ostatecznie Marcin O. usłyszał zarzut założenia zorgani-
negocjacyjną Marcina O. Samego dziennikarza miały obcią- zowanej grupy przestępczej i kierowania nią, zaś Paweł M.
żyć rozmowy z Marcinem O. Dziennikarz kontaktował się i Zuzanna C. – pracownica spółdzielni – zarzut udziału w tej
z mecenasem aż 3236 razy. Dodatkowo obciążyć miały go grupie. Ponadto obaj mężczyźni usłyszeli zarzuty usiłowania
zeznania jednego ze świadków, który stwierdził, że Paweł M. oszustwa w stosunku do mienia znacznej wartości i zmusza-
w trakcie „negocjacji” miał go zapytać wprost, „czy chcemy, nia do określonego zachowania się. Zuzanna C. jest podej-
aby ten artykuł się w ogóle ukazał?”. Świadek potwierdził, rzana natomiast o pomocnictwo w popełnieniu oszustwa
że to pytanie uznał za próbę szantażu. Inna podejrzana w tej poprzez dostarczanie materiałów rzekomo świadczących
sprawie zeznała z kolei, że zdawała sobie sprawę, iż działania o fałszowaniu dat przydatności do spożycia. Mężczyznom
Marcina O. oraz Pawła M. były wymierzone w Mlekovitę. grozi kara do 15 lat pozbawienia wolności.

Dramatyczne zatrzymanie Inni dziennikarze?

Gdy policjanci chcieli zatrzymać dziennikarza, ten zamknął Z naszych informacji wynika, że w skład grupy mogli wchodzić
drzwi na klucz i nie chciał ich wpuścić. Z zeznań wynika, także inni dziennikarze. W śledztwie badany jest np. wątek re-
że w trakcie, gdy policjanci czekali na ślusarza, Paweł M. portera pracującego niegdyś dla jednego z największych pol-
miał wykonywać wiele połączeń telefonicznych z osobami, skich brukowców.
które mogą mieć wiedzę na temat całego procederu. Prokura-
tura domagała się zastosowania wobec niego tymczasowego 12–18.10.2020 | 39 |
aresztu, ale sąd nie wydał na to zgody. M. nie przyznał się też
do winy i przekonywał, że jego jedynym celem było śledztwo
dziennikarskie w sprawie nieprawidłowości w Mlekovicie.
Śledczy nie wierzą w te tłumaczenia i przygotowują akt os-
karżenia. Poprosiliśmy Pawła M. o komentarz. Zaprzeczył,
że uczestniczył w grupie przestępczej, która szantażowała
prezesa firmy mleczarskiej. „Nigdy nie byłem członkiem żad-
nej grupy przestępczej. Nie uczestniczyłem nigdy w żadnym
procederze i nikogo nigdy nie szantażowałem. Oczywiście,

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

Postcovidowy człowiek

będzie lepszy

W mojej najnowszej książce stawiam tezę, że można spojrzeć na epidemię także
jako na szansę na lepsze ustawienie priorytetów ludzkości, zerwanie z kultem

skrajnego indywidualizmu, pogłębienie duchowości

Jacek i Michał Karnowscy rozmawiają z Jackiem Pałkiewiczem, podróżnikiem, odkrywcą źródeł

Amazonki, autorem książek, w tym właśnie ukazującej się na rynku pt. „Pałkiewicz.com”

Fot. Andrzej Wiktor Podróże w czasach epidemii znowu spodziewaliśmy. Codzienne statystyki zekwowany, a trzeciego miesiąca życie
stały się towarem luksusowym, zare- nie pozostawiają złudzeń. Nieodpo- zaczęło wracać do normy. Opowiadają
zerwowanym dla nielicznych? wiedzialność społeczeństwa bagate- mi, że Szanghaj żyje dziś tak samo jak
lizującego obowiązkowe rygory jest wcześniej. W Europie być może taki
Jacek Pałkiewicz: Dla młodszego porażająca i środowisko medyczne nie scenariusz był niemożliwy, ale wefekcie
pokolenia to rzeczywiście moment szczędzisłówkrytykipodadresem dzia- dla ludzi w moim wieku każde opusz-
szokujący, oni nie pamiętają nie tylko łań rządowych. czenie domu to rzucenie wyzwania
trudności z uzyskaniem paszportu, przypadkowi i przeznaczeniu, istna
wizy, lecz nawet granic w Europie, na Koszty społeczne i gospodarcze za- gra w rosyjską ruletkę. Straszna zabawa
których każdego bardzo dokładnie mrożenia są jednak ogromne. w chowanego, gdzie wygrywa ten, który
kontrolowano. Wydawało się, że świat nie dasię złapać. Ale jedyną nagrodą jest
będzie coraz bardziej w zasięgu ręki, Nie ma tu sporu – za wszystko w życiu dla niego konieczność kontynuowania
coraz bardziej będzie się kurczył, także się płaci. Dziś płacimy w mojej ocenie tej diabolicznej, nierównej gry. Diabel-
dzięki taniejącym połączeniom lotni- przede wszystkimzato,że wmomencie, ski, desperacki maraton.
czym, możliwości rezerwacji noclegu gdy epidemia się pojawiła, świat nie za- Nasze życie zmieni się na trwałe?
przez internet na całym świecie, łatwe reagował solidarnie, nie przestrzegano Tak. Ślady będą głębokie i długotrwałe.
transfery finansowe. Epidemia zatrzy- wszystkich koniecznych ograniczeń. Koronawirus przypomniał, że są za-
mała i odwróciła ten trend. Wskutek tego nie udało się epidemii grożenia, wobec których wszyscy je-
zdusić. Szkoda. steśmy tak samo bezbronni i bezradni.
Uważa pan epidemię za poważną Uzmysłowił społeczeństwom, że nie
sprawę? Media i niektórzy eksperci Gdzieś się udało? jesteśmy w stanie wszystkiego kontro-
nie straszą nas za bardzo? Moi synowie mieszkają w Szanghaju. lować. Zmienił nawyki, zmienił relacje
Przez dwa miesiące panował bardzo
Absolutnie nie, koronawirus wymyka ostry reżim, przestrzegany i solidnie eg-
się spod kontroli, robi się gorzej, niż się

| 40 | 12–18.10.2020

[email protected]

między ludźmi, w rodzinach. Nawet podział my–oni. Ze smutkiem słyszę, się w patriotyczny projekt „Pałkiewicz
zapachy – mniej perfum w powietrzu, że syn z ojcem i sąsiad z sąsiadem nie łączy Polaków”, podyktowany szczerą
w windach, więcej charakterystycz- chcą rozmawiać, bo dzieli ich polityka. troską o mój kraj. Odpowiedzialność
nego zapachu spirytusu, środków de- To niesie naprawdę poważne ryzyko, za tę sytuację ponoszą nie tylko poli-
zynfekujących. Skończyły się spotkania mamy w Europie wiele przykładów, tycy obu stron, lecz i społeczeństwo.
przyjaciół, kolacje, wizyty, którymi mój czym się może skończyć niezatrzymana Polska potrzebuje pokoju. Ludziom
dom był zawsze wypełniony. Zamknięte nienawiść. dobrej woli potrzebna jest rozwaga
drzwi, ograniczenie wyjść. Odczuwamy i dialog, opanowanie i rozsądek, kon-
to bardzo boleśnie. Dziś to wszystko nakręcane jest także struktywne rozmowy na podstawie
przez anonimowość internetu, nigdy zasad równej odpowiedzialności. By-
Jak epidemia zmieniła Włochy? Pana obrzucanie błotem nie było tak łatwe łoby niewybaczalnym błędem tego nie
żona jest Włoszką, przez kilka mie- i tak tanie. zrobić. Na dziś nie widzę bardziej ak-
sięcy w roku mieszka pan w Italii. tualnego zadania. Wierzę w powodze-
Niestety, w pełni się muszę zgodzić. nie, bo w trosce o autentyczne dobro
Dominuje ulga, że udało się wyjść zbar- To jest ta zła, porażająca strona inter- wspólne możemy dużo wygrać.
dzo trudnej sytuacji. To było ciężkie do- netu, który stał się także przestrzenią
świadczenie, ale paradoksalnie trochę używaną do różnych gier. Ale to nie Dlaczego tak prosty jest jej tytuł:
Włochów zjednoczyło, pokazało, że zmienia naszego zadania: mur dzie- „Pałkiewicz.com”?
muszą na sobie nawzajem polegać, To nawiązanie do mojej strony
że ważna jest sąsiedzka przyjaźń. Dzielę czas między Włochy internetowej, na której czytelnik
Nie ma oczywiście gwarancji, że a Polskę. Zawsze, kiedy wracam znajdzie pogłębienie pewnych
to potrwa dłużej. do Warszawy, z zażenowaniem rozważań. Ale i opisy moich licz-
obserwuję „wojnę polsko- nych przygód. Bo w książce, w wy-
Co może przerwać ten, jak pan -polską” i ten odczłowieczający wiadach i nawet wśród przyjaciół
to nazywa, diabelski maraton podział my–oni opowiadam połowę tego, co mi się
uciekania przed wirusem? przydarzyło.
lący Polaków na pół, bolesne rozdar-
Nadzieją jest wypróbowana cie zwaśnionego i targanego złymi Dlaczego połowę?
szczepionka, która skutecznie emocjami społeczeństwa nakazują Bo kiedyś na jednym ze spotkań
uodporni całą populację. Ale nie szukanie porozumienia. Dlatego z czytelnikami we Włoszech usły-
mamy pewności, czy za chwilę nie w mojej książce staram się zapropono- szałem, jak jedna pani do drugiej
pojawi się coś podobnego. Ulgi wać język, który o sprawach trudnych pani mówi, komentując moje opo-
można szukać także w pracy nad pozwala mówić w sposób nie dzielący, wieści: „Ależ ten człowiek ma fanta-
sobą. W mojej najnowszej książce ale umożliwiający porozumienie. To zję!”. A mówiłem czystą prawdę. Zrobiło
„Pałkiewicz.com” stawiam tezę, że naprawdę jest możliwe, a ja jestem mi się tak przykro, że od tamtej pory
można spojrzeć na tę epidemię również tego żywym dowodem: mam przy- trzymam się tej zasady. A tych, którzy
jako na przymusowe wyhamowanie, jaciół na prawicy i lewicy, w jednym chcą poznać całą prawdę, zapraszam
czas na refleksję, bardzo konieczny dla i drugim obozie. Mogę pójść na kawę na stronę internetową, gdzie są po-
naszej tak hiperrozwiniętej, globalnej czy lunch zarówno z Aleksandrem dane konkrety oddalające wątpliwości
cywilizacji. Może to szansa na lepsze Kwaśniewskim, jak i Ryszardem niedowiarków. I stąd taki tytuł książki.
ustawienie priorytetów ludzkości, Terleckim, z Borysem Budką i Wła-
zerwanie z kultem skrajnego indywi- dysławem Kosiniakiem-Kamyszem, Okładka bardzo oszczędna graficznie.
dualizmu, wyrzeczenie się uprzedzeń z kard. Kazimierzem Nyczem czy Zibi Liczę, że ten zabieg, tak odbiegający
i nienawiści, wreszcie naprawę relacji Bońkiem albo z panami czy z Jurkiem od pstrokacizny innych okładek, przy-
człowieka ze środowiskiem naturalnym. Domańskim z tygodnika „Przegląd”. ciągnie oko, wyróżni. Ale jest jeszcze
A także ograniczenie konsumpcyjnego Zaświadczam, że wszędzie są ludzie jeden powód: tym razem przygód opi-
fanatyzmu, pogłębienie duchowości. porządni i mniej solidni, mądrzy suję tylko kilka, główny nacisk kładę
Obalenie murów, które pracowicie i głupi. Wymaga to trochę wysiłku, na refleksje o współczesnym świecie,
wznosimy przez całe dekady. Uważam, ale jest możliwe. Rozwijam te wątki na przemyślenia o tym, jak słabnie,
że postcovidowy człowiek będzie lepszy, w mojej książce. Przy okazji angażuję wali się współczesna Europa. Bardzo
mniej opętany konsumpcjonizmem, to przeżywam, bo czuję się dumnym
bardziej przyjazny wobec natury. Polakiem, także Włochem, ale i Eu-
ropejczykiem. Wiem, jak to ważne,
Dotyczy to wszystko także Polaków? bo zanim jeszcze powstała Unia Eu-
Oczywiście. Jak już wspomniałem, ropejska, już podróżowałem po całym
dzielę czas między Włochy a Polskę. świecie i w wielu miejscach na pytanie,
Zawsze, kiedy wracam do Warszawy, skąd jestem, odpowiadałem właśnie
z zażenowaniem obserwuję „wojnę
polsko-polską” i ten odczłowieczający

12–18.10.2020 | 41 |

[email protected]

KRAJ  | Rozmowa |

tak: jestem Europejczykiem. To był socjalistycznego. Tak było nie tylko wrażenia. Ale to dobra okazja, żeby
czas, gdy ten kontynent był potęgą. kiedyś, dziś jest podobnie i, co muszę zapytać, czy dzisiaj możliwe jest
To niestety odchodzi w przeszłość, podkreślić, taka mieszanka suprema- podróżowanie nie w ramach przemy-
islam zjada naszą kulturę, wymywa cji i  pobłażliwości, zwykle zarezer- słu turystycznego, który zwozi gości
nasze korzenie, chrześcijaństwo traci wowana dla imigrantów z Trzeciego do luksusowych ośrodków, często od-
wpływy. Świata, wciąż gnieździ się w głowach separowanych od normalnego życia.
zachodnich prominentów działających
Pesymistyczna diagnoza. w strukturach UE. To prawda, że tak to często wygląda.
Tak, ale takie są fakty. Kiedyś Europa W Ameryce Południowej znam przy-
była centrum świata, latarnią cywi- Jan Paweł II nie zmienił postrzegania kłady wiosek rzekomo indiańskich,
lizacji, a chrześcijaństwo trzymało Polaków? zasiedlanych na chwilę przez ludzi żyją-
cały kontynent, spajało go. Dziś na- cych już normalnie, wzachodnim stylu.
sza część świata zapomniała o swoich To nie był tylko papież, to był także Jak przychodzi sygnał, chowają radia,
tradycjach, wartościach i korzeniach. Lech Wałęsa, dla Zachodu wówczas przebierają się z dżinsów w tradycyjne
Świadomość tożsamości jej mieszkań- symbol Solidarności. To były dwie po- stroje, ale i one często są już z Chin.
ców się zatraca. Przypomnę, że Unia staci, które spojrzenie na Polskę zmie- Mnie to razi, bo ja wiem, jak wyglądają
Europejska miała być chrześcijańska, niły przede wszystkim w tym wymiarze, prawdziwi Indianie, i zawsze szukałem
takie były intencje jej Ojców Założy- że zaczęto wiedzieć, gdzie jesteśmy na prawdy o ludziach, a nie przedstawień.
cieli. Ale chcę podkreślić, że te słowa mapie, że stolicą jest Warszawa, że jest Takie sztuczne paciorki dziś w tury-
wynikają właśnie z troski o Europę: Gdańsk. Postrzegania kraju nie zmie- styce dominują. Bardziej podobają mi
niezależnie od rozczarowania pogrążo- niło to zbytnio. Pewnie to nasza wina. się młodzi ludzie z plecakami, którzy
nym w chaosie i tkwiącym na rozdrożu Nie wykorzystywaliśmy tych – nieład- jeżdżą po danym kraju. Ale oni też bar-
Starym Kontynentem, z jego ultrano- nie mówiąc – kart, które mieliśmy. Ina- dzo często ograniczają się do tras opisa-
woczesną tożsamością, rozlewającym dal tego w mojej ocenie nie robimy, nie nych w przewodnikach.
się islamem, degradacją narodowych walczymy odpowiednio o zmianę wi-
norm, marginalizowaną rolą religii zerunku Polski. Cóż z tego, że nasz kraj Śnią się panu jakieś podróże?
i zanikiem tradycji, a więc obrazu bar- jest nowoczesny, innowacyjny, ma po- Daleki jestem od wspomnień senty-
dzo odległego od mojej wizji Europy, tencjał i rozwijającą się gospodarkę. Nie mentalnych. Czasem raczej ze stra-
nadal się czuję lojalnym i dumnym zbudowaliśmy swojej wyrazistej marki, chem myślę o ekstremalnych przygo-
Europejczykiem. A także Polakiem. bo wolimy świętować nasze historyczne dach, które przeżyłem. Dzisiaj już sił by
Paradoksalnie, być może COVID-19, klęski, a nie wspaniałe zwycięstwa czy nie starczyło, zdrowie by nie pozwoliło.
który odwrócił do góry nogami nasze osiągnięcia, które uczyniłyby nasz kraj Jeśli coś mnie szczególnie jeszcze po-
codzienne nawyki, pozwoli na reflek- wyjątkowym w globalnej rywalizacji ciąga, to południowo-wschodnia Azja,
sję. Zły los przynosi nadzwyczajną oka- o wpływy. Ta martyrologia jest obecna jak to kiedyś mówiono – Indochiny,
zję do skorzystania z awaryjnej sytuacji na każdym kroku. oraz Ameryka Południowa. Te kraje
i odbudowę narodowej i europejskiej zrobiły na mnie ogromne wrażenie, ich
wspólnoty. Na szczęście miliony turystów odwie- geografia, zabytki, historia, ale przede
dzających Polskę mają coraz lepsze wszystkim ludzie. Często biedni, po
A czy Zachód widzi, że Polska w ostat- przejściach, jak po terrorze Czerwo-
nich dekadach tak poszła do przodu, nych Khmerów w Kambodży, ale za-
tak się wzbogaciła? wsze uśmiechnięci, pełni pasji życia. Na
początku denerwowało mnie w Peru,
Nie widzi. Wciąż pokutują stereotypy. że jak się z kimś umawiałem na trzecią,
Polska, Polak – te słowa wciąż wywo- to przychodził o piątej albo wręcz na-
łują poczucie wyższości. Ten mur, stępnego dnia. Ale z czasem nawykłem.
który dzielił Europę przez pół wieku,
żelazna kurtyna, wciąż funkcjonuje Wielkich odkryć już nie będzie? Chło-
w wielu umysłach. My – normalny pięce marzenia już nie do spełnienia?
świat, oni z bloku komunistycznego,
zniewoleni, biedni. Nie umiemy się Takich odkryć jak w epoce wiktoriań-
promować, nasze sukcesy przechodzą skiej już nie będzie, ale nawet najbar-
bez echa, ba, nawet ewidentnych zwy- dziej opisany kraj ma swoje tajemnice.
cięstw nie potrafimy przekuć na lepszy Jak się dobrze poszpera, jak się człowiek
wizerunek. Nic dziwnego, że Europa zanurzy, jak nie będzie się spieszył, to
Zachodnia nie skrywa dystansu, po- znajdzie swoje odkrycia. To zawsze
czucia wyższości i przewagi cywili- młodym mówię: jeśli będziecie mieli
zacyjnej czy przynajmniej protekcjo- odwagę, cierpliwość i pracowitość, je-
nalności względem dawnego obozu śli odejdziecie od utartych szlaków, to
przygoda was nie ominie.

| 42 | 12–18.10.2020

[email protected]

dodatek sportowy

Gramy

do jednej bramki

Partner dodatku

[email protected]

Z nadzieją w przyszłość

Piłka nożna to w Polsce sport numer jeden. Patrząc na losy naszej reprezentacji na przestrzeni dekad,
bycie kibicem futbolu to żywot niełatwy. Ale są momenty, kiedy kibicowski los przynosi emocje i szczęście

nieporównywalne z żadnymi innymi uczuciami. Czy stoimy w przededniu kolejnej pięknej karty w historii
Biało-Czerwonych, których głównym sponsorem przynajmniej do końca 2022 r. jest Grupa LOTOS?

T riumfy kadry prowadzonej przez Kazimie- piękniejszych chwil polskiej piłki. Jak mówi Paweł Jan
rza Górskiego czy Antoniego Piechniczka Majewski, prezes zarządu Grupy LOTOS: – Wspieramy
to chwile, które każdy polski kibic ma wy- polskich zawodników, by zwiększać poczucie dumy na-
ryte w sercu. Nie ukrywajmy, że złoty czas rodowej i ułatwiać im osiąganie sukcesów na świato-
polskiej kadry trwał stosunkowo krótko, wych turniejach. Trzymamy kciuki za naszych piłkarzy
bo w zasadzie możemy go ograniczyć do i chcemy wspólnie ze wszystkimi Polakami cieszyć się
lat 70. i początku lat 80. poprzedniego wieku. Polacy z ich zwycięstw. Trwające zgrupowanie kadry związa-
żyją nadzieją, że owa prosperity kiedyś się powtórzy. ne jest z Ligą Narodów UEFA, ale nie ukrywajmy, że
Zastanówmy się, czy reprezentacja prowadzona przez prawdziwe emocje przyjdą w czerwcu przyszłego roku
Jerzego Brzęczka ma potencjał, aby nawiązać do naj- podczas opóźnionego Euro.

12 – 18.10.2020 // 2 //

[email protected]

Zespół Brzęczka, który objął stanowisko selekcjone- więzadeł wróci kolega Jóźwiaka z Derby – Krystian Bielik,
ra dwa lata temu po nieudanych mistrzostwach świata a wielką formę na włoskich boiskach zaprezentuje dwóch
w Rosji, nadal wydaje się w fazie budowy. Od dziesięcio- młodych Ślązaków – Szymon Żurkowski i Patryk Dziczek.
leci pokutuje przekonanie, że Polacy nie potrafią grać pił-
ką i jedyną ich bronią są kontry, ale patrząc na nazwiska Pozycja bramkarza to klasycznie ból głowy spowodo-
przywdziewające trykot z orłem, należy cenić się wyżej. wany wielką formą polskich golkiperów. Niepodważalnym
Niedawno kapitan reprezentacji i najlepszy polski pił- numerem jeden jest oczywiście Wojciech Szczęsny, następ-
karz w historii, Robert Lewandowski, otrzymał nagro- ca Gialuigiego Buffona w bramce Juventusu Turyn, jeden
dę Piłkarza Roku UEFA. Napastnik z Warszawy ma za z najlepszych bramkarzy na świecie. Zresztą Polacy bro-
sobą genialny sezon: w barwach Bayernu Monachium niący bramki są we Włoszech bardzo doceniani: od deski
strzelił 55 bramek w 47 spotkaniach, będąc tym samym do deski grają Bartłomiej Drągowski w Fiorentinie i Łukasz
najważniejszym trybem w machinie, która sięgnęła po Skorupski w Bolonii. Do tego dochodzi Łukasz Fabiański,
pięć trofeów. Pozycja Lewandowskiego w kadrze jest nie- wciąż podstawowy bramkarz West Ham United. Na miej-
podważalna – zespół Brzęczka gra przeważnie jednym sce starszych kolegów już czekają młode wilki wypatrzone
napastnikiem, a rywale do miejsca w składzie są najzwy- przez futbolowych gigantów: Kamil Grabara (Liverpool),
czajniej w świecie słabsi od gracza Bawarczyków. Krzysz- Radosław Majecki (Monaco) czy Marcin Bułka (PSG). Pod-
tof Piątek po nieudanej przygodzie w AC Milan walczy stawową parę stoperów tworzą mający swoje klubowe prob-
o miejsce w składzie Herthy Berlin, ale na razie wychodzi lemy Kamil Glik, który jednak w reprezentacji nie zawodzi
mu to średnio. W jeszcze gorszej sytuacji jest Arkadiusz nigdy, oraz podpora Southampton Jan Bednarek. Na zgrupo-
Milik. Niegdyś hołubiony przez kibiców Napoli, dziś jest wanie Brzęczek zaprosił także 20-letniego Sebastiana Walu-
ich wrogiem numer jeden. Zamieszanie związane z jego kiewicza rozpychającego się w Serie A w barwach Cagliari,
chęcią odejścia do najbardziej znienawidzonego na połu- świeżo upieczonego zawodnika holenderskiego Heerenveen
dniu Włoch Juventusu Turyn miało swoje konsekwencje, Pawła Bochniewicza oraz weterana Legii Warszawa Artura
łącznie z odsunięciem od składu. Teraz Milik najbliższe Jędrzejczyka. Na uznanie w oczach selekcjonera muszą za-
pół roku spędzi na trybunach. Kto wie, czy już niebawem pracować grający ogony w swoich klubach Paweł Dawido-
selekcjoner nie będzie chciał wypróbować na szpicy gra- wicz i Marcin Kamiński. Względny spokój panuje na bokach
jących w reprezentacji młodzieżowej i mocnych europej- obrony. O miejsce na lewej stronie walczą weteran Lokomo-
skich drużynach Patryka Klimali czy Bartosza Białka. tiwu Maciej Rybus i młody gniewny z Legii Michał Karbow-
nik, który został wykupiony przez Brighton za 5,5 mln euro.
Przez ostatnie lata, gdy Kamil Grosicki i Jakub Błasz- W ramach uzupełnienia pod ręką jest też zawodnik Crotone
czykowski byli w najwyższej formie, o reprezentacyjne Arkadiusz Reca, a w perspektywie powołanie musi otrzy-
skrzydła nie trzeba się było obawiać. Teraz „TurboGro- mać świetny Tymoteusz Puchacz z Lecha. O rolę następcy
sik” jest głębokim rezerwowym w West Bromwich Al- Łukasza Piszczka na prawej stronie walczą Bartosz Bere-
bion, a Kuba gra w dołującej Wiśle Kraków. Na szczęście szyński z Sampdorii i Tomasz Kędziora z Dynama Kijów,
na horyzoncie stosunkowo szybko pojawili się następcy. a niebawem miejsce w Augsburgu musi wywalczyć Robert
Kamil Jóźwiak za 4 mln euro przeszedł z Lecha Poznań do Gumny, kolejny wychowanek poznańskiej akademii.
grającego w Championship Derby County, a 6 mln koszto-
wał przed rokiem transfer Sebastiana Szymańskiego z Le- Z takim składem Jerzy Brzęczek może czegoś doko-
gii Warszawa do Dynamo Moskwa. Obaj zawodnicy uda- nać. Być może wejście w buty Kazimierza Górskiego,
nie rozpoczęli sezon. O miejsce w hiszpańskim Eibarze na co tak liczy selekcjoner w swojej niedawno wydanej
walczy Damian Kądzior, który wraz z Grosickim stanowi biografii, jest zadaniem nieco karkołomnym, ale przecież
dobre zabezpieczenie polskich skrzydeł. A w odwodzie każdy kibic polskiej reprezentacji, sponsorowanej przez
zawsze pozostaje chociażby kopiący w USA Przemysław Grupę LOTOS, ucieszyłby się z takiego obrotu spraw.
Frankowski, wychowanek programu Piłkarska Przyszłość
z LOTOSEM, czy młody i piekielnie zdolny wychowanek
Lecha Jakub Kamiński. W środku pola niepodważalne
miejsce ma podpora Napoli, Piotr Zieliński, którego ubez-
piecza Grzegorz Krychowiak z Lokomitiwu Moskwa.
Miejsce obok wspomnianej dwójki mogą zająć olśniewają-
cy w swoich pierwszych meczach w angielskiej ekstrakla-
sie Mateusz Klich z Leeds United czy Karol Linetty, któ-
ry zamienił Sampdorię na Torino. O swoje na trwającym
zgrupowaniu muszą powalczyć grający w Kazachstanie
Jacek Góralski oraz Jakub Moder, bohater największego
„polskiego” transferu minionego okienka i zarazem naj-
większej transakcji w historii Ekstraklasy, którego angiel-
skie Brighton kupiło za 10,5 mln euro. Brzęczek będzie
miał jeszcze większy wybór, gdy do zdrowia po zerwaniu

// 3 // 12 – 18.10.2020

[email protected]

Kobieca strona piłki

Piłka nożna w wykonaniu pań zyskuje na popularności. Oczywiście w Polsce nie ma jeszcze takiego statusu
jak w Stanach Zjednoczonych, gdzie jest bardziej utożsamiana właśnie z kobietami niż mężczyznami, ale
z pewnością sytuacja jest nieporównywalna z tą panującą jeszcze kilka czy kilkanaście lat temu. W wielkim
stopniu przyczynia się do tego działalność sponsora głównego polskiej reprezentacji kobiet, Grupy LOTOS

P olska reprezentacja kobieca istnieje od czterech ne Miłosza Stępińskiego zremisowały i przegrały z połu-
dekad, ale nigdy dotychczas paniom nie udało dniowymi sąsiadkami, mocno komplikując sobie sytuację
się zakwalifikować na mistrzostwa świata czy w grupie. Szansa na poprawę już niebawem – pod koniec
Europy. Za to reprezentacja młodzieżowa U-17 października reprezentacja Polek sponsorowana przez
przed siedmioma laty sięgnęła po mistrzostwo LOTOS zagra z grupowymi outsiderkami z Mołdawii
kontynentu. To właśnie wtedy objawił się ta- i Azerbejdżanu.
lent Eweliny Kamczyk czy bramkostrzelnej Ewy Pajor,
która jest kobiecym odpowiednikiem Roberta Lewandow- Nie samym futbolem reprezentacyjnym kibic żyje,
skiego. W 2013 r. została uznana za najlepszą młodzieżo- a w Polsce może piłkarki obserwować w Ekstralidze, której
wą piłkarkę w Europie, a obecnie gra w jednym z najbar- poziom można porównać do poziomu rozgrywek w wykona-
dziej utytułowanych klubów na starym kontynencie VFL niu panów. Polskie kluby na arenie europejskiej nie mają wie-
Wolfsburg. Jej klub seryjnie zdobywa mistrzostwo Nie- le do powiedzenia, ale w kraju jest kilka zespołów będących
miec, a sama Polka przed rokiem była najlepszym strzel- potentatami. Od kilku lat taką rolę odgrywa Górnik Łęczna,
cem Bundesligi. Polka gra za zachodnią granicą od pięciu wcześniej równych sobie nie miał Medyk Konin, a w bardziej
lat i przez ten czas udało jej się trzykrotnie dotrzeć do odległej historii znakomite wyniki osiągały zespoły z Raci-
finału Ligi Mistrzyń. Za każdym razem Wolfsburg prze- borza, Wrocławia i Sosnowca. W bieżącym sezonie po raz
grywał z absolutnym europejskim dominatorem, jakim pierwszy do walki o mistrzostwo Polski po historycznym
jest Olympique Lyon. Nową koleżanką Pajor z klubu jest awansie włączyły się zawodniczki Akademii Piłkarskiej
druga z najbardziej rozpoznawalnych polskich piłkarek, LOTOS Gdańsk, klubu będącego centralnym punktem pro-
bramkarka Katarzyna Kiedrzynek, która sławę zyskała gramu Piłkarska Przyszłość z LOTOSEM. Może grające
jako zawodniczka Paris Saint-Germain. Ewa Pajor z po- w szeregach gdańskiego zespołu piekielnie zdolne Julia Wło-
wodu kontuzji kolana nie mogła pomóc koleżankom we darczyk czy Julia Formela mają szansę na to, aby osiągnąć
wrześniowym dwumeczu z Czeszkami, bardzo ważnym sukces na miarę Ewy Pajor? Warto śledzić poczynania pol-
z perspektywy walki o awans na Euro 2021. Podopiecz- skich piłkarek i przekonać się, że futbol w ich wydaniu może
być po prostu piękny.

12 – 18.10.2020 // 4 //

[email protected]

Od małego
na całego

Nikogo nie trzeba przekonywać, jak ważne dla polskiej piłki nożnej jest profesjonalne szkolenie jej
młodych adeptów. Jeśli chcemy się cieszyć z następców Roberta Lewandowskiego, Wojciecha
Szczęsnego, Piotra Zielińskiego czy Arkadiusza Milika, trzeba inwestować w rozwój młodzieży.
Jednym z przykładów dobrej praktyki w tym zakresie jest projekt Piłkarska Przyszłość z LOTOSEM

C zasy, gdy po lekcjach dzieciaki rzucały plecaki TOS Junior Cup, w którym wszystkie ośrodki mają szansę
w kąt i spędzały popołudnie, grając w piłkę przy zweryfikować swoje umiejętności, a zwycięzcy wznoszą w
trzepaku, minęły bezpowrotnie. Wirtualny górę puchar będący ukoronowaniem ich wysiłku na prze-
świat oferuje tyle atrakcji, że aby przyciągnąć strzeni całego sezonu. Najlepsi wychowankowie z całej
młodych ludzi do aktywności fizycznej, trzeba Polski trafiają ostatecznie do klubu UKS LOTOS Gdańsk,
im zapewnić odpowiednie warunki. Z pewnoś- a stamtąd tylko krok, oczywiście naznaczony ciężką syste-
cią takimi może się pochwalić sieć 15 ośrodków w ramach matyczną pracą na treningach, do wielkiej kariery.
programu pod patronatem PZPN, w których piłkę nożną
trenuje ponad 3,5 tys. chłopców i dziewczyn z całej Polski. O słuszności kierunku, w jakim podąża projekt Piłkarska
W piłkarskich szkółkach mają okazję nie tylko podnieść Przyszłość z LOTOSEM, świadczą osiągnięcia jego wycho-
swoje boiskowe umiejętności i zadbać o rozwój fizyczny, wanków. – Na przestrzeni lat udało się odkryć wiele spor-
lecz także otrzymać stypendium i profesjonalny sprzęt towych talentów, dzięki czemu wychowankowie dostali po-
sportowy. To szczególnie ważne w przypadku dzieciaków wołania chociażby do młodzieżowych reprezentacji Polski
z mniejszych miejscowości, dla których droga do sporto- – mówi Łukasz Franiak, szef Biura Sponsoringu, Wydarzeń
wej kariery jest bardziej wyboista niż dla ich rówieśników i CSR Grupy LOTOS. Najlepszym przykładem dla dzieci jest
z dużych miast. LOTOS wypracował w swoich ośrodkach Przemysław Frankowski. 25-latek z Gdańska dzięki trafie-
ujednolicony program szkoleniowy, co jest kluczowe przy niu w ubiegłorocznym meczu z Macedonią Północną stał się
wychowywaniu piłkarskich talentów (przykładem jest cho- pierwszym wychowankiem projektu Piłkarska Przyszłość,
ciażby wielka piłkarska generacja Belgów, gdzie uniwersal- który strzelił bramkę w seniorskiej reprezentacji Polski.
ne metody szkoleniowe w całym kraju wprowadzono już W jego ślady z pewnością pójdą kolejni, jak chociażby silny
przed laty). Co ważne, organizatorzy cały czas mają w gło- punkt reprezentacji U-21, prawy obrońca Karol Fila. Piłka noż-
wie starą prawdę, że sportowa rywalizacja wśród dzieci po- na to dla dzieci przede wszystkim znakomita zabawa i zdrowa
winna być przede wszystkim zabawą. Dlatego tak wielkim aktywność, ale też szansa na zbudowanie swojej piłkarskiej
powodzeniem cieszy się organizowany co roku turniej LO- przyszłości. Żeby ją lepiej poznać, warto zajrzeć na stronę
facebook.com/PPZL2012.

// 5 // 12 – 18.10.2020

[email protected]

W młodości

siła

To nic nowego, że zawodnicy pojawiający się
w meczach reprezentacji Polski U-21 są powoływani

do seniorskiej kadry. Wszyscy kibice liczą na to,
że już niebawem obecni podopieczni Czesława

Michniewicza będą stanowili trzon dorosłej
reprezentacji i poprowadzą Biało-

-Czerwonych do wielkich triumfów. Tymczasem
młodzieżowa kadra, której sponsorem głównym
jest Grupa LOTOS, radzi sobie świetnie i walczy
o awans na przyszłoroczne mistrzostwa Europy

organizowane na Węgrzech i w Słowenii

K tóż nie chciałby zobaczyć Polaków w wielkim w tym sezonie już dwie strzelone bramki. Trafił tam przed Dodatek powstał we współpracy z partnerem komercyjnym | 7/1020/F
finale rozgrywanym na MOL Arenie w Széke- rokiem z Jagielloni Białystok za 4 mln euro. Z kolei na debiut
sfehérvárze? Ale żeby Biało-Czerwoni mogli w Premier League wciąż oczekuje 19-letni Bogusz, którego
wyjść 6 czerwca 2021 r. na boisko przy akompa- już półtora roku temu w chorzowskim Ruchu wypatrzyło
niamencie dopingu tysięcy kibiców, najpierw Leeds United. Ma się od kogo uczyć, bo przecież z najlepszej
muszą przejść eliminacje. Nie ma co ukrywać, możliwej strony w angielskim zespole pokazuje się Mateusz
że Polakom idzie na razie znakomicie. Są w czubie tabe- Klich. Bogusz nie tylko strzela, lecz również masowo dogry-
li eliminacyjnej Grupy 5 wspólnie z Rosją, w pokonanym wa kolegom – w trwających eliminacjach zaliczył już pięć
polu zostawiając Bułgarię czy Serbię. Co najważniejsze, asyst! Pewnymi punktami kadry są boczni obrońcy. Kapitan
młodzież z białym orłem na piersi w rundzie rewanżowej Robert Gumny przed miesiącem opuścił poznańskiego Lecha
(pierwszy mecz zakończył się remisem) pokonała swoich i rozpoczyna swoją przygodę w FC Augsburg, z kolei Karol
rówieśników z Rosji, co stawia Polaków w uprzywilejo- Fila, wychowanek programu Piłkarska Przyszłość z LOTO-
wanej pozycji względem najgroźniejszego rywala. Jeśli SEM, jest żelaznym elementem pierwszej „jedenastki” Lechii
13 października na Stadionie Miejskim w Gdyni wyższość Gdańsk. Pewniakiem na bramce jest wypożyczony z Liver-
gospodarzy będą musieli uznać Bułgarzy, awans na Euro poolu do duńskiego Aarhus Kamil Grabara, z kolei o spokój
U-21 będzie pewny. Oczywiście pod warunkiem dobrego w środku pola dba Patryk Dziczek z drugoligowej włoskiej
występu młodzieżowej kadry w Serbii cztery dni wcześ- Salernitany. Selekcjoner ma do wyboru jeszcze wielu zdol-
niej. Październikowe mecze to sprawdzian nie tylko dla nych i głodnych sukcesu zawodników, jak bramkarz Rado-
piłkarzy, lecz także dla Czesława Michniewicza, który sław Majecki z AS Monaco, skrzydłowy Jakub Kamiński
obecnie łączy rolę selekcjonera reprezentacji U-21 z obo- z Lecha Poznań czy napastnik Bartosz Białkowski, najśwież-
wiązkami trenera Legii Warszawa. szy nabytek VFL Wolfsburg, który trafił tam za 5 mln euro,
stając się tym samym bohaterem największego polskiego
Na kogo liczą polscy kibice w starciach z Serbią i Buł- transferu minionego okienka. Jest w kim wybierać, a z taką
garią? Najlepszymi strzelcami reprezentacji sponsorowanej młodzieżą można z optymizmem patrzyć w przyszłość także
przez LOTOS są na razie Patryk Klimala i Mateusz Bogusz. dorosłej reprezentacji.
22-letni Klimala walczy o skład w Celticu Glasgow, mając

12 – 18.10.2020 // 6 //

[email protected]

Przed komputerem też trzeba dbać
o swoje bezpieczeństwo

Fake, czyli kłamstwo – plaga naszych czasów

Bezpieczeństwo to słowo w wyjątkowym roku 2020, naznaczonym walką z zagrożeniem pandemicznym, nabrało
szczególnego znaczenia. Obecnie, myśląc o zapewnieniu sobie i swoim bliskim bezpieczeństwa, skupiamy się na sposobach

uniknięcia zakażenia koronawirusem. Walka z nim przeorganizowała nasze życie, sprawiając, że wiele dotychczasowych
aktywności zmuszeni byliśmy przenieść z rzeczywistości do świata wirtualnego. I chociaż w takim cyfrowym świecie nasze

zdrowie jest bezpieczne, to czyha na nas wiele innych zagrożeń, których istnienia warto być świadomym

D o problemu rangi globalnej urasta w ostatnich Fot. Shuterstock
miesiącach dezinformacja. Toczy się wie-
le wojen informacyjnych, a świat wirtualny, od rzetelnego podawania faktów. Powinniśmy uczyć tego
czyli internet, już dawno stał się najbardziej zwłaszcza młodsze pokolenia, dla których świat cyfrowych
wdzięcznym narzędziem do prowadzenia wiadomości, wirtualnych treści i wiralowych sensacji jest
wszelkich operacji mających na celu wywoły- oczywistością bez punktu odniesienia w postaci tradycyj-
wanie społecznych napięć czy nawet krwawych zamieszek. nych mediów, gdzie o ukrycie manipulacji czy kłamstwa
Akcje dezinformacyjne, których celem jest najczęściej de- było i jest jednak trudniej.
stabilizacja istniejącego ładu, mogą być inicjowane i pro-
wadzone przez różne podmioty – silnych lobbystów, służby E-bezpieczeństwo
specjalne, a nawet poszczególne państwa. Jest to możliwe Na fake newsach nie kończą się niestety zagrożenia zwią-
głównie dzięki łatwości, z jaką można ukryć przed więk- zane z funkcjonowaniem w wirtualnej rzeczywistości. Moż-
szością odbiorców źródło takich operacji. Autorzy tzw. liwości, jakie daje internet, na szczęście nie są wykorzystywa-
wirali – czyli treści rozchodzących się błyskawicznie po ne jedynie przez oszustów, ale także do ograniczenia naszej
całym świecie przy użyciu mediów społecznościowych aktywności w kontaktach bezpośrednich z innymi ludźmi
– rzadko kiedy są łatwi do namierzenia czy zdemaskowa- w dobie pandemii. Polska w ostatnich miesiącach przechodzi
nia. Toczy się potężna lawina dezinformacji, ale trudno przyspieszoną rewolucję cyfrową. Administracja państwo-
jednoznacznie wskazać, kto poruszył pierwszy kamyczek. wa wciąż poszerza katalog spraw, które możemy załatwiać
zdalnie bez konieczności wizyty w danym urzędzie czy
Jak się chronić? siedzibie jednostki administrującej konkretnym regionem.
Walka z tym zjawiskiem, które samo w sobie jest bardzo Zapewne wielu z nas zastanawia się, czy korzystanie z tzw.
groźne, o czym mogliśmy się ostatnio przekonać na ulicach e-państwa jest w pełni bezpieczne. Czy wpisując w rubryki
amerykańskich miast czy też obserwując atak wizerunkowy nasze najwrażliwsze dane, takie jak nr dowodu osobistego,
na Polskę, jest bardzo trudna. Przypomina to trochę próbę wy- PESEL czy adres zamieszkania, nie ryzykujemy przejęcia ich
muszenia na tradycyjnych mediach, takich jak prasa, sprosto- przez osoby nieuprawnione? By zyskać pewność i spokój du-
wania nieprawdziwych treści, co w przypadku naszego kraju cha, warto odświeżyć sobie katalog bezpiecznych zachowań
i fatalnego tempa pracy aparatu sądowego dzieje się zazwyczaj w trakcie korzystania z dobrodziejstw internetu i e-państwa.
po kilku latach, kiedy o sprawie pamiętają jedynie zaintereso- Pamiętając wciąż aktualne słowa wielkiego kanclerza koron-
wane strony, a dobrego imienia kłamliwie pomówionej ofierze nego Jana Zamoyskiego: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie
nie sposób już przywrócić. W przypadku tzw. fake newsów, ich młodzieży chowanie”, odnieśmy je do wyzwań nowego,
publikowanych dziś masowo w internecie, sprawa jest o tyle cyfrowego, wirtualnego świata.
trudna, że często nie sposób znaleźć autora, od którego można
by żądać przeprosin czy też sprostowania. Jeżeli nawet uda się
go znaleźć, to powielone w milionach przez innych użytkow-
ników kłamstwo i tak sieje spustoszenie w umysłach rzesz in-
ternautów, którzy przyjmują je za prawdę.
Czy istnieje więc jakiś skuteczny sposób ochrony przed
falą kłamstw, nazywaną z angielska fake newsami, jaka za-
lewa dziś internet? Wydaje się, że skuteczny sposób jest tyl-
ko jeden – edukacja. Wszyscy powinniśmy się dziś uczyć,
jak odróżniać prawdę od fałszu, jak zdemaskować próbę
zmanipulowania sposobu, w jaki odbieramy rzeczywistość,

1 12 – 18.10.2020

[email protected]