TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 1VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 2VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHoa Thịnh Đốn ngày 1 tháng 1 năm 2026Kính thưa quý Văn Thi hữu,Kể từ ngày đầu năm 2026 hôm nay, chúng ta bắt đầu thực hiện ebook Tam Cá Nguyệt San Kỳ I Kính mời quý văn hữu gửi tác phẩm thơ văn mới hay cũ có ý nghĩa và phù hợp với những ngày lễ trong chu kỳ 3 tháng của Tam Cá Nguyệt San Kỳ I năm 2026. Chúng ta cùng nhau góp nhiều tác phẩm giá trịđể giúp kho tàng văn chương của Văn Bút Hải Ngoại ngày càng đặc sắc và phong phú hơn.Thay mặt Ban Chấp Hành VBVNHN, Cung Lan chân thành cảm ơn sự tham gia đóng góp của quý Văn Thi hữu.Kính chúc quý Văn Thi hữu luôn dồi dào sức khỏe, thành công và may mắn. Quý mến,Cung Thị Lan Chủ tịch VBVNHN 2024-2026Đăng Nguyên Phó chủ tịch VBVNHN 2024-2026Erlinda Thuỳ Linh Phó chủ tịch VBVNHN 2024-2026Lê Thị Ý Thủ quỹ VBVNHN 2024-2026Lê Thị Nhị Tổng Thư Ký VBVNHN 2024-2026Diêm Trân Kratzke Uỷ viên dịch thuật VBVNHN 2024-2026 Chủ tịch Cung Thị Lan Phó chủ tịch Erlinda Thuỳ Linh Thủ quỹ Lê Thi Ý Tổng thư ký Lê Thị Nhị Uỷ viên dịch thuật Diêm Trân KratzkePhó chủ tịch Đăng Nguyên
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 3VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 4VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIĐÓN NĂM NGỰA 2026Táo Khánh Hòa Chầu Ngọc Đế
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 5VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIKịch một màn –XãLiếc - letamanhCẢNH THIÊN ĐÌNH: Thượng Đế áo mão chỉnh tề, râu dài, tóc bạc, áo mão vàng lấp lánh.Hai bên có Thiên Sứ, Thiên Lôi, Nam Tào Bắc Đẩu cùng chư Tiên Nữ… quạt hầu!Dưới sân chầu, một số đông những Táo Ông Táo Bà, quần áođủ màu, đủ sắc tộc. Riêng Táo Việt Nam khá đông, nhưng chỉ mặc áo, đội mão mà không quần! Táo Sông Dinh mang hai giỏ xách thật lớn, khệ nệ, chậm chạp mệt lả bước vào sân chầu.Ngọc Hoàng: ngó qua hai bên tả hữu, vuốt râu nạt:Nam Tào Bắc Đẩu ra xem kỹTáo nào lạng quạng mang bomb vậy hỷ?Nam Tào : Dạ!, chạy ra kiểm soát hai bao lớn của Táo SôngDinh, tâu:Trình Ngọc Hoàng thần đà xét kỹ,Toàn là “nem”, sản phẩm của Ninh Hoà!Nem chua, nem nướng, thịt nướng quấn lộn da,Mùi thơm phức làm mũi thần mê mệt!Cả cung đình xôn xao, cùng ồ lên một tiếng lớn, toàn thể bá quan văn vỏ có mặt phấn khởi kháo nhau về một cuộc tiệc “Nem Ninh Hoà”. Ngọc Hoàng sửa lại thế ngồi, vuốt râu cười, hướng về Táo Sông Dinh:Táo Khánh Hòa hằng năm theo lệ,Về chầu Trời – còn khệ nệ món ngon!Nem Ninh Hoà, Trẫm nghe vọng tiếng đồnNay thử nếm cho tỏ tường nguyên uỷ!Táo Khánh Hòa hãy tâu trình tỉ mỉ,Chuyện trần gian quê Dốc Lếch Hòn Hèo…Táo Khánh Hòa :vội quỳ xuống, hai giỏ xách nem dình dàngđược Nam Tào thâu nhận đem vào trong, bàn soạn và cho món “nem nướng” lên lò than,Táo Sông Dinh:Muôn tâu Thượng Đế, Hạ thần thất lễKhệ nệ xách mang,Phi Trường Nha TrangĐợi Boeing Ngựa nhảy!Thiên Lôi xách búa nhảy ra cắt đứt lời Táo Sông Dinh:Hay a! Táo Sông Dinh lộng hành hết thảy,Ngựa Boeing là loại ngựa gì?Đến Thiên đình truồng chạy lại còn lỳ, Ngựa phi ngươi biến thành nhảy nhảy?Táo Sông Dinh liếc xéo Thiên Lôi, nhìn khắp hai bên quần thần đang chầu Thượng Đế:
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 6VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThần ở truồng nhưng có áo che thân Ngồi lưng ngựa hoá thân rồng uốn lượn Xin cho Thần tấu trình chờ nem nướng Mời cả làng vào tiệc đón tân niên!Ngọc Hoàng nóng lòng, nhìn vào hậu cung, mùi nem nướng toả ra khắp nơi, mọi người thèm thuồng, chảy nước miếngNgọc Hoàng:Thiên Lôi hãy vào trong thị sát, Để Táo tâu trình mau lẹ xem nào!Thiên Lôi dạ một tiếng lớn lui vào trong; Táo Khanh Hòa được thế vểnh râu tâu tiếp:Tấu trình của Táo, Tình hình năm qua, Toàn thểKhánhHoà Dân tình bị lụt,Bão dài bão cụt,Áp thấp áp cao, Khánh Hoà xôn xao, Ninh Hoà mưa gió… Nhiều sông nước xoáy Thủy điện vỡ đêNướ dâng thành biểnMặt mạnh cũng tiện Đường sá nối liền, Dốc Lếch đầy Tiên, Hòn Chồng nhiềucá,Hòn Hèo cây lá,Xuân Hoà ruộng nương,Dục Mỹ trầm hương, Đi khắp nẻo đườngNem chua nem nướng… Cam ranh sung sướng Ruộng muối thênh thang. Dục Mỹ rỡ ràngTrầm hương trân quýTrong lúc Táo Khánh Hòa trình tâu, mùi nem nướng toả ra thơm phức, khiến cho toàn thể mọi người, kể cả Ngọc Hoàng và các tiên nữ đều mong cho Táo mau kết thúc tấu sớ. Nhưng sớ của Táo vẫn dài lê thê!Bắc Đẩu khoác tay áo, ra hiệu cho Táo dừng lại, bước ra chắp tay tấu với Ngọc Hoàng:Muôn Tâu, Ngọc Hoàng rộng đường suy xét, Hai ngày rồi nhiều báo cáo quá dài,Từ Bắc chí Nam ai chẳng thua ai,Sớ tấu lê thê vừa dai vừa dở,Chỉ Khánh Hòalà đất đai màu mỡ, Nem Ninh Hoà thơm phức đem dâng,Món hiếm quý chỉ xuất hiện một lần,Xin Thượng Đế nghỉ xả hơi thưởng thức!Ngọc Hoàng có vẻ nao núng vì mùi thơm, nhưng rán giữ bình tĩnh phán:Táo Khanh Hòa đã có lòng góp sứcBản tấu trình hãy tiếp tục, Trẫm nghe! Rồi thịt ngon, nem nướng rượu đầy ghè!Ta thưởng thức đón xuân về không muộn.Táo Khánh Hòa thấy bá quan văn vỏ đang háo hức món nem chua, nem nướng Ninh Hoà, nên bỏ bớt báo cáo, dõng dạc tâu:Muôn tâu Bệ HạChuyện trong không lạ,Thưa tiếp chuyện ngoài,Thi hữu lai rai,Thơ – Văn – Phú Nhạc,
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 7VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIPhạm Lang linh hoạt,Quan Dương tiếng cười,Hùng Đốc Suy tưLê Ánh - Văn NgôGồm thâu đây đó,Văn Hữu đăng bài,Duy Xuyên đa tàiTánh Ngô Đường luật.Vinh Hồ kiệt xuấthàng loạt tập thơVõ Tánh dựng cờSong hành trường NữHọp mặt đông đủVui Tết đoàn viênKể sao cho hết!....Mọi người có mặt vỗ tay tán thưởng – Ngọc Hoàng vừa vỗ tay, vừa phán:Trẫm nghe đồn Hội Khánh Hòa NhaTranghàng năm chung nhau tổ chức và tham gia nhiều viêc chung trong Cộng Đồng rất nên khen ngợi!Thôi ta ngồi lạiVào dự tiệc chờđón tiết xuân sang,Mùi nem nướng khiến lòng dây háo hức!Bá quan văn võ - Nam Tào Bắc Đẩu cùng chư Tiên vỗ tay hoan nghênh lời phán của Ngọc Hoàng.Nam Tào bước ra sân chầu tâu:Tâu Ngọc Đế!Táo Khánh Hòa xưa nay toàn nỗ lực,Rạng rỡ quê nhà tuyệt đẹp đáng khen, Xin Ngọc Hoàng lệnh Tiên đốt hoa đèn,Bày ngự tửu thưởng công lao hãn mã!Ngọc Hoàng vừa đứng lên vừa cười phán:Thôi ta vào ngồi nhâm nhi món lạ,Thưởng Khánh Hòa ngự tửu với nàng tiên, Phòng mát xa đấm bốp bớt hưu phiềnCông bội hậu ta cho ngươi hưởng phúc!Táo Khánh Hòa mừng quá sụp lạy:Đội ơn Thượng Đế Cầu trời sức khoẻ Chăn dắt quần thần, Chúc quý ân nhân, Văn nhân thi sĩ, Chúc qua nghiệp dĩ Dân tộc Việt NamThoát ách gian tham Thoát tay bán nước, Thoát vòng bạo ngược, Giành lấy tự do
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 8VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVun bồi cõi bờVẹn toàn lãnh thổ…Ngọc Hoàng khen:Khá khen là Táo Khánh Hòa,Những lời chúc tụng cho mình cho ta! Việt Nam – Hoàng Sa – Trường Sa, Vẹn toàn lãnh thổ quốc gia đẹp giàu, Trẫm sẽ ra chiếu ngày sau.Thiên Lôi sẽ xuống bắt đầu lệnh ra!Toàn thể quần thần bá quan văn võ đồng quỳ xuống :Vạn tuế Ngọc Hoàng Năm Ngựa bước sang Trăm điều hạnh phúc Đường mây muôn thức, Hy vọng tương lai…Ngọc Hoàng:Miễn lễ bình thânVào tiệc chúc mừng,Món nem chua ngọt -Đưa ta trái ớt,Một ly rượu vangToàn thể hai hàngNâng ly hạnh phúc!Toàn thể nâng ly dạ rang –Các tiên nữ múa ca vui hội!Màn từ từ hạletamanh(Ninh Hòa là quê bà xã của tôi nên tôi mê nem NH)Xã Liếc - tháng 2-2026 XUÂN VIỄN XỨLàng xưa mãi khuất nẻo sương mờ,Đất khách ngoài sân tuyết lạnh trơ.Ngựa chạy năm nay khơi dậy sóng?Mão lùi thuở ấy xóa tàn cờ!Xuân về mây trắng vùi hy vọng,Tết đến mai vàng cuốn mộng mơ.Ngót bốn mươi năm thuyền tách bến,Cố huơng bỏ lại lúc xa bờ... Hai lúa miệt vườn NJNương vận thơ N.G.K.Ngày lạnh lẽo chờ Tết Bính Ngọ 2026
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 9VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMÀU XUÂNMàu xuân gọi khẽ, êm đềm nắngỦ cánh mai vàng nghiêng gió trưaMộng theo chiều rớt ngoài hiên vắngChạm nỗi buồn, trôi xuống cơn mưaCuối chạp nhìn năm gầy hấp hốiBánh thơm áo lá, gió xuân lènĐất trời sắp sửa vào hôn phốiMưa tràn qua ngõ nắng mon menCon chim gõ kiến trong lòng cấtTừng nhịp âm thầm, thương nhớ quêNgười xưa không biết ai còn, mấtMột gánh, hai vai nhật nguyệt vềGót qua truông hẹp lòng se khóiThắt bím đôi vần thơ đánh rơiKhúc Xuân khơi lộng tình vòi võiMùa cạn dần đông, năm tháng vơiXuân ẩn đằng sau tờ lịch cũÁo nhàu, căng mọng gió tương tưThơ nháp, nhét chêm chân sập gụTiếng cười giấu bớt, sợ hòng dưDẫu xuân cũng có khi ngọt, đắngĐời xáo nhào, bao cuộc được, thuaBởi thế nên Ông Trời thinh lặngKhi không lại dựng đến bốn mùa
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 10VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITrốn đâu cũng được thêm một tuổiThần thời gian vốn rất công bằngHạnh phúc - khổ đau là co, duỗiHai đầu đều phỏng, lửa và băngAnh vay cơn gió mùa triển hạnĐuổi gặp chùm quê lạc cuối trờiCon nước qua cầu, con nước cạnDễ gì cho giặt búi sầu phơiHoustonĐặng Toản
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 11VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINHỚ TẾT QUÊ XƯATàn đông ngồi nhớ quê ray rứcÁo gấm ai đành soi bước đêmHiu hắt thẳm sâu vùng ký ứcDường như Xuân khẽ gọi bên thềmTrái đất day nghiêng mùa đổi trụcThức hoài sao mộng vẫn còn dưCha cười lãng đãng bên giậu trúcCặm cụi em chùi mấy bộ lưChùm hoa vạn thọ bàn thổ địaNgước nhìn ghẹo cụm sứ bàn thiênCon mực nằm ngáp ruồi lia lịaChậu quý đêm rồi trộm đã khiêngMẹ ngồi vo nếp bên bờ giếngCủi đã phơi khô, gạch chất kiềngGừng xên nhỏ lửa chanh vài miếngKiệu đủ ăn dần hết tháng giêngÁo dài khăn đóng ông nội váiChị mót xôi chia đám trẻ gầyAnh đùm cặp rượu sang nhà gáiĐẹp lòng nhạc phụ cuối thôn TâyLạt chiều buộc bánh đêm say khướcƯớt mấy chùm trưa, lá rửa đìaGánh Xuân chạy đụng mai sân trướcMàu cúc vàng như luống cải chia
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 12VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIXuân đứng bên đời canh nhật nguyệtVét buồn len lén gửi thu đôngVui đến khi nào con trăng khuyếtRọi bờ lau sậy phía ven sôngNgao ngán năm nao mùa thất bátNếp, đường, mâm cỗ phải vay đongHội làng cũng vắng hoe tiếng hátĐêm gầy, đèn hột vịt thôi chongGió xa lùa áo ai ngời nắngMột giọng hò xanh mấy quãng đồngBao năm rồi Tết quê mình vắngAnh về biết có kịp Xuân không?Anh hốt tàn tro trong bóng khóiTrả về nắng mật chút hương thầmXuân miền cố quận chiêm bao vóiRót sầu xiêu lệch xuống vai câmViết bên máy laser CNCĐặng ToảnHouston
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 13VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHÀNH HƯƠNG TÌM ĐỈNH MÙA XUÂNXé thơ vá những nụ cườiRách tơi tả giữa kiếp người trầm luânHành hương tìm đỉnh mùa xuânXôn xao vẳng tiếng tình quân hẹn hòLặn sâu tận đáy âu loLắng nghe ngọn gió buồn xo thổi trànTrầm tư, lời nhẹ hỏi hanTừ tro nguội một mầm than còn hồngÁo ngày về giặt ven sôngĐã lâu nhuốm bụi chợ đông phiên nàoĐỉnh mùa xuân ở trên caoĐường xanh lối mộng mắt vào khói sươngGiọng ai hò ở bên nươngLòng không còn bị vòng cương tỏa nàoSau lưng chừng tiếng ai chàoỒ! Cô hàng xóm chung rào chửa quênÁo tình tôi khoác buồn tênhNụ cười em nở lênh đênh môi hồngÁo người xanh mấy cuộc sôngĐỉnh mùa xuân cũng trôi không quay vềĐỉnh tình trao, đỉnh môi thềĐỉnh nào tay chạm vụng về đa đoanHành hương cặm cụi chân ngoanĐỉnh mùa xuân gọi hân hoan muộn phiềnHoustonĐặng Toản
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 14VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIQUÊ HƯƠNG ƠI XA QUÁHồi nhỏ ta học toánMười nhân mười một trămChừ bấm tay nhẩm đoánHai cộng hai bằng …nămVốn học trường xếp xóBạn có tin không nàoLẩm cẩm như vậy đóThơ đôi vần nghêu ngaoChuyện quê , hoài không hếtDửng dưng lòng không đànhNay buồn tin cá chếtMai vui chuyện …đá banhBuồn bao nhiêu , bao nhiêuBuồn nốc hoài không cạnVui bao nhiêu , bao nhiêuVui nhấm chưa hề chánBuồn cũng là buồn theoVui cũng là vui kéNói chỉ là …nói leoCười chỉ luôn cười …khẽVui bao nhiêu cũng đủBuồn biết mấy cho vừaChạp dần tàn chợt nhủ…Xuân sắp về hay chưa ?Quê hương xa vạn dặmNói gì nữa bây giờĐứng đằng xa mà ngắmSắt se lòng …câu thơ !HoustonĐặng Toản
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 15VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICỞI GIÀY CHÂN THÁNG CHẠPLoài mây nhớ giăng, từ trường đổ bệnhTrổ mưa đêm vào mộng buổi xa ngườiDòng lệ cũ ghim vào thơ hiệu lệnhNgót mùa vui nhìn trăng mọc lênh đênhEm vẫn mắt thủy tinh , chiều mưa hẹngió ngọt bùi thổi mát rượi tai ươnganh lỡ dại chui vào thơ làm kénso cô đơn với vị ngọt thiên đườngtrăng thút thít nhìn bờ môi cỏ úaphút nồng nàn xé toạc rũ cơn đauhoài niệm tựa con sóng ngầm lượn múatình vô biên , nếp gấp cũng thêm nhàuchừng đi lạc giữa đốm ngày tơi tảgiấu muộn phiền trong gấu áo trăm nămbờ vai mộng nương bóng chiều chắp vágió lạc loài qua ngõ muộn xa xămsương phiến phiến đã giăng ngầm lan tỏagõ bên triền thơ tiếng vọng lu câmlời son mộc trên bờ môi lấp lóangón xa tình, diệu vợi một nguyên âmSông ôm nắng mà bện dòng sợi Tếtkhói cầu hôn một bím tóc bên đườngchân tháng chạp, cởi chiếc giày mỏi mệtngõ đông tìm vùng kỷ niệm soi gươngHouston ngày 25/1/2026Kỷ niệm một ngày lạnh đông đáĐặng Toản
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 16VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVÀ QUANH TÔIXếp ngày vui trả câu kinhbuồn lăn qua trán tượng hình nếp nhăndốc chiều mòn vệt xe lăncuốn theo hạt bụi ăn năn mệt nhoàigió lay nhẹ phiến lạc loàivùng tương ưng đã xanh ngoài điểm rơiđôi khi thơ cũng như lờivô biên sa xuống khung trời lạc xiêuEm còn mắt lụa, môi điềuvò cơn mơ, ném qua chiều của tôiNhớ tràn qua đỉnh mồ côiDòng chiêm bao cũng lở bồi như sôngDẫu rằng thơ quá mênh môngCó nên giữ hộ chút chông chênh mùaQuanh ta ngày tháng thêu thùaTừng cơn mưa đã vẽ bùa trên sôngChân còn đạp tuyết mùa đôngMà chân mây đá ửng hồng gió Xuânem về thưa với tình quân …Và quanh tôi tiếng chim nhuần nhị layHouston ngày đầu tháng chạp âm lịch năm ẤT TỴ19/1/2025Đặng Toản
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 17VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICŨNG NHƯ CHIỀUnối chiều vào một bờ saychiều thiên di khiến lung lay cội mừnghai tay còn níu ngập ngừngrót chiều ra cái xây chừng kế bêncòn khuyên chiều gắng trổ bềnem qua chiều đã bắt đền thơ ngâytrong vòng tay chiều tròn đầyhiên ngang bước xuống vũng lầy chúng tagót chiều đôi lúc kiêu sabến chiều trầm mặc thiết tha gọi mờigắn chiều vào một cung lơingồi buồn gõ phím ngân lời ngọt chuagối đầu khúc hát được thuabán rao sầu khổ mà mua trang đàibóng chiều thấp, lối mây càilót chiều trong rổ lời khai muộn mànghỏi chiều còn nợ đá, vàng?tình di căn, trút phũ phàng tháng nămngõ chiều chân bước đăm đămchợt nghe miền vắng xa xăm tiếng đùalặng nhìn trời đất thêu thùasớm trưa, mưa nắng ; bốn mùa ngu ngơkhoác cho chiều chiếc áo thơmới hay mình cũng..bơ vơ như chiềuHouston những ngày cuối năm 2025Đặng Toản/ BTT
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 18VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIXUÂN CHỚMChườm xuân vào mấy cành đôngHay tin tết đã xa trông đến vừaChiều biên tập những cơn mưaÁo xanh chợt đọng màu trưa lấm vàngChiều trôi vào mộng khẽ khàngNắng tuôn ngập lối thênh thang phân kỳGói lòng một phận thiên diTình xa gió lộng, xuân đi ngập ngừngKhúc Xuân lạc giọng bìa rừngÁo xuân bặt thiệp khoác mừng tri âmVở kịch đời, đóng vai câmVin màu thương hải ta trầm tích nhauBài ca xa vắng thuộc làuNgẩn ngơ mộng chín bên màu nắng phaiHouston Đặng Toản/ BTT
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 19VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITáo Quân Long Hồ Vĩnh LongDạ ...dạ....dạ....dạ.....Muôn tâu Ngọc HoàngKim Oanh thần TáoKhông dám bẫm láoSắp Tết Bính NgọBận với KeyboardTối ngày mằn mòĐăng bài mệt nghỉMệt nghỉ cái mà mệt nghỉ....Thông thái quý thầyHọc trò vui vầyXướng Họa tưng bừngTác giả vui XuânGửi bài tới tấpTáo Thần Biên TậpBẫm trình khẩn cấpKhẩn cấp... cái mà khẩn cấpẤt Tỵ sắp quaLong Hồ Trang NhàĐược nhiều Độc giả
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 20VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIDù xa diệu vợiChung về một nơiNgọc Hoàng xét soiQua một Năm cũMong càng phong phúPhong phú...cái mà phong phú...Từ già đến trẻBính Ngọ mới mẻĐược nhiều sức khoẻHạnh phúc an khangThành công vẻ vangThần luôn sẵn sàngCực nhọc chẳng màngDiễn Đàn vui nhộnĐa tạ... cái mà đa tạ.....Năm Cũ sắp quaNăm Mới sẽ đếnKính chúc Ngọc HoàngVạn sự an khang ....!Thần xin lui gót.....Táo Kim Oanh23. Chạp 2025
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 21VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHƯƠNG NGỌC LANTùy Bút Hồng ThủyChưa Tết năm nào căn phòng khách quen thuộc hàng ngày của tôi lại trở nên đáng yêu và làm tôi say sưa như Tết năm nay. Lý do cây ngọc lan ở góc phòng nở đầy hoa trắng muốt. Hương ngọc lan thơm mát, dịu dàng tỏa ra khắp căn phòng đưa hồn tôi trở về những ngày thơ ấu êm đềm.Tôi yêu hoa ngọc lan từ những ngày còn bé tí teo. Một hôm tôi nằm nhõng nhẽo trong lòng bà ngoại. Bà cúi xuống hôn tôi làm bông hoa màu trắng bà dắt trên mái tóc rớt xuống. Bông hoa có mùi thơm thật nhẹ nhàng. Tôi hỏi: “Hoa gì vậy bà?” Bà trả lời: “Hoa ngọc lan.” Tôi phải lòng hoa ngọc lan từ giây phút đó.Khi bước vào tuổi xuân thì, tình cờ Ngọc Trâm, trưởng ban văn nghệ của trường Trưng Vương lại dậy chúng tôi múa vũ khúc “Ngọc Lan” để góp mặt trong Ðại Hội Văn Nghệ do Tổng Liên Ðoàn Học Sinh tổ chức tại rạp Norodom (sau này đổi tên thành rạp Thống Nhất.)Ðang ở lứa tuổi ô mai, cái tuổi “Hôm nay trời nhẹ lên cao. Tôi buồn không biết vì sao tôi buồn” * lại sinh hoạt trong một môi trường đầy những dân văn nghệ hào hoa phong nhã. Chàng nào cũng hát hay, đàn giỏi, tán gái ướt ruợt như trong tiểu thuyết. Thử hỏi làm sao các cô “nai vàng ngơ ngác” mới lớn của trường Trưng Vương, tâm hồn còn trong trắng như những búp hoa ngọc lan, lại không khỏi bị lao xao. Sau những đêm văn nghệ, mỗi lần tan học, thay vì có thể về nhà bằng con đường ngắn hơn, chúng tôi lại rủ nhau đạp xe vòng qua phía sau rạp Thống Nhất, để được ướp mình trong cái không khí thơm mát của hương ngọc lan và ôn lại những kỷ niệm khó quên của những đêm văn nghệ hôm nào.Thập niên đó là thời kỳ vô cùng lãng mạn của văn thơ, ca nhạc…Thời mà những câu văn “Anh không giữ trong tay một kho tàng hay một danh vọng quí báu nào cả. Anh chỉ giữ hình ảnh một buổi chiều, khi nắng vàng nhuộm mái tóc em.” Hoặc, hãy đếm trên trời có bao nhiêu vì sao, thì anh yêu em còn nhiều hơn thế nữa” … Những bài thơ như “Tình Tuyệt Vọng” của Khái Hưng, “Hai Sắc Hoa Ti-gôn” của T. T. Kh.,được hầu hết chúng tôi thuộc nằm lòng.Những cuốn tiểu thuyết như Ðoạn Tuyệt, Ðôi Bạn của Nhất Linh, Hoa Vông Vang của Ðỗ Tốn, Dòng Sông Ðịnh Mệnh của Doãn Quốc Sỹ, Ðời Phi Công của Toàn Phong v.v. được coi là những cuốn sách gối đầu giường của những cô cậu mới lớn. Những bài hát “Love is a Splendored Thing”, “When I Fall in Love”, Smoke Gets in Your Eyes”… được hát ra rả mỗi ngày trong chương trình nhạc yêu cầu.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 22VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILớn lên ở thời điểm như vậy, và hoa Ngọc lan lại là một phần kỷ niệm của tuổi học trò, nên dù trải qua bao nhiêu thăng trầm của cuộc sống, hương ngọc lan vẫn cứ mãi quấn quít trong tâm hồn tôi. Từ ngày lưu lạc sang xứ người, tôi vẫn nghĩ hương ngọc lan vĩnh viễn chỉ còn là một niềm mơ ước. Nên tôi đã yên phận, mỗi năm chờ đến cuối xuân, đi thơ thẩn trên con đường nhỏ ở gần nhà, nơi những bụi hoa Honeysuckle tỏa hương thơm ngát.Nhắm mắt lại, tưởng tượng đang được trở về những ngày áo trắng học trò, đạp xe đạp trên quãng đường sau rạp Thống Nhất, đắm mình trong cái không khí ướp đẫm hương ngọc lan. Cho đến một ngày, cô Tường tôi đi Cali chơi, mua về hai cây ngọc lan. Cô bảo tôi “Hai cô cháu mình cùng mê hoa ngọc lan. Nên nghe nói bên Cali có, cô đã phải nhờ chú Lưu tìm mua cho bằng được. Mang về đây là cả một công trình đó cháu ơi! Cháu làm gì có thời giờ mà săn sóc cây cối được. Ðể cô lo, rồi khi nào có hoa cứ việc đến cô mà lấy.”Lẽ ra tôi phải gọi cô Tường là dì Phi mới đúng. Vì cô là người dì ruột độc nhất của tôi. Nhưng ngay từ thuở bập bẹ biết nói, bà ngoại đã dạy tôi gọi dì Phi là cô Tường. Tường là tên chồng của dì tôi, một ông phán của tòa sứ tỉnh Thanh Hóa thời xa xưa. Tên tục của dì tôi là Trần Thị Phi Phi. Sở dĩ bà ngoại tôi muốn tôi gọi dì tôi là cô, vì thời đó Việt Nam còn theo lối cổ, “trọng nam khinh nữ.” Cái gì dính dáng tới đàn ông đều quí cả. Họ hàng bên bố là họ nội. Nội là bên trong. Họ hàng bên mẹ là họ ngoại, ngoại tộc là bên ngoài, có nghĩa là chả có dây mơ rễ má gì cả. Em bố goị là cô. Em mẹ gọi là dì. Chữ cô mọi người thấy ngay là họ nội, thân thiết… Chữ dì mọi người biết là họ ngoại. Ở vòng ngoài,nghe xa cách làm sao. Do đó bà ngoại muốn tôi gọi dì là cô cho quí hóa gần gũi hơn.Tội cho đàn bà Việt Nam quá. Ðáng lẽ đàn bà chúng ta phải làm một cuộc cách mạng. Cái gì liên hệ tới đàn bà phải gọi là họ nội mới đúng. Vì người mẹ mang nặng, đẻ đau, nuôi con bằng giòng sữa của mình. Con từ trong bụng mẹ chui ra thì đúng là nội rồi còn gì nữa. Vậy mà bị coi là ngoại thì có đau không? Tôi hơi lạc đề rồi, không hiểu sao mỗi lầnnhắc đến những bất công của xã hội VN thời cổ xưa đối với đàn bà là “tự ái dân tộc ” của tôi lại nổi lên và tôi muốn tranh cãi đến cùng.Bây giờ xin trở về chuyện cây hoa ngọc lan của tôi. Cô tôi giữ đúng lời hứa. Mỗi lần hai cây ngọc lan có hoa, cô tôi hái một ít, bỏ vào bao nylon để dành cho tôi. Suốt bao nhiêu năm trời, không phải khổ công săn sóc cây mà lúc nào tôi cũng có hương hoa ngọc lan nhẹ nhàng thơm mát ở đầu giường trong phòng ngủ. Cách đây năm năm, cô tôi bị bệnh nặng, không còn sinh hoạt bình thường được. Cô phải ngồi xe lăn.Cô gọi tôi lại nhà, cho tôi một cây ngọc lan. Tôi ngạc nhiên và cảm động vô cùng.Cô tôi có sáu người con. Tôi biết các em tôi ai cũng muốn có cây ngọc lan trong nhà. Vậy
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 23VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠImà cô lại dành cho tôi thì đủ hiểu cô biết lòng tôi yêu hoa ngọc lan đến dường nào.Tôi mang cây ngọc lan về, nâng niu như một báu vật. Cây tươi tốt được hơn một năm. Sau đó, sợ đất trong chậu cây hết hoa màu, tôi đem thay đất mới. Ông chồng tôi biết vợ mê hoa ngọc lan. Ðể chắc ăn, chàng bèn đổ nguyên cả một bịch phân hóa học vào xung quanh cây. Hy vọng cây sẽ tốt tươi, ra hoa nhiều cho vợ hài lòng. Nào ngờ phân hóa học mạnh quá, thay vì người ta chỉ cho vài muỗng cà phê, ông chồng tôi lại cho nguyên cả bịch lớn. Cây chịu không nổi, chết queo luôn. Lòng tôi quặn đau theo từng chiếc lá cây vàng úa, rồi lần lượt rụng hết. Tôi cố gắng cứu chữa mà cây ngọc lan cứ khô dần. Cho đến lúc cây chỉ còn là một cành củi mục, tôi vẫn không muốn vứt đi. Hy vọng một phép mầu nhiệm nào đó cứu cây sống lại. Nhưng niềm hy vọng của tôi cứ nhỏ dần, cho đến lúc biến thành niềm tuyệt vọng. Cây chết gần cả năm, tôi vẫn không dám cho cô tôi biết. Tôi buồn bã như mất một món nữ trang thật quí giá, nhưng không dám lộ ra cho ông chồng tôi hay. Sợ chàng lại áy náy vì đã làm chết cây hoa quí của tôi. Mỗi lần đến thăm cô Tường, cô hỏi về cây ngọc lan, tôi lại phải nói dối. Một lần nhìn những cánh hoa trắng muốt thơm ngát trên cây ngọc lan của cô, tôi không tài nào ra về tay không được. Tôi đành phải hỏi xin cô mấy bông mang về. Cô ngạc nhiên hỏi tôi “Cây ngọc lan của cháu không có hoa à? Như vậy là cháu không săn sóc nó đúng như lời cô dặn rồi.” Thấy nét mặt cô không vui, sợ cô hiểu lầm tôi đã không biết quí cây ngọc lan cô ưu ái tặng tôi, tôi đành phải thú thực. Tôi tưởng cô sẽ la, nhưng không, cô chỉ chép miệng nói thật nhỏ, “uổng quá! Cây ngọc lan đó còn khỏe và có nhiều hoa hơn cây của cô nữa đấy. Cô chọn cây tốt nhất cho cháu, mà để chết mất!”Tôi ra về, với niềm ân hận vô cùng. Ân hận vì đã thú thực với cô chuyện cây ngọc lan chết để cô buồn. Vừa về đến nhà thì chuông điện thoại reo. Tôi vội vàng nhấc máy lên nghe. Giọng cô tôi nhỏ nhẹ ở đầu dây. “Thôi cháu đừng buồn nữa. Cuối tháng chú Yến qua thăm cô. Cô sẽ nhờ chú Lưu chọn mua một cây khác. Nhờ chú Yến cầm qua cho cháu.” (Chú Lưu và chú Yến là hai người em ruột của chú Tường).Tôi cảm động đến chảy nước mắt. Cô tôi thương tôi và chiều tôi quá. Cây ngọc lan đang nở đầy hoa và tỏa hương thơm ngát ở góc phòng khách của tôi bây giờ là cây ngọc lan chú Lưu đã phải khổ công đi chọn, đóng vào thùng carton cẩn thận. Và, chú Yến đã phải mất bao nhiêu công trình đưa từ Cali qua cho tôi. Cây ngọc lan ở với tôi được hai năm thì cô tôi mất. Mỗi lần nhìn cây ngọc lan, tôi lại nhớ đến người dì ruột thân yêu. Tôi còn nhớ có lần dì bảo tôi “Cô cháu mình phải là mẹ con mới đúng. Vì cháu giống cô nhiều điểm quá. Ham làm việc, làm như trâu mà không biết mệt. Suốt cuộc đời chỉ thích lo cho các con. Chúng lớn rồi mà cũng còn lo. Ngoài ra, cô cháu mình còn mê hoa ngọc lan và nhất làhay khóc.” Sau đó cô cười nói tiếp “giống gì thì giống, nhưng không được giống cô cái điểm ngồi xe lăn đó nhé.” Miệng cô cười mà nước mắt cô chảy. Tôi chạy lại ôm cô hôn, hai côcháu cùng khóc. Chưa bao giờ tôi thương cô như vậy. Cô là một người hoạt động,
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 24VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIham làm việc, mà cuối cùng phải ngồi xe lăn. Tôi biết cô tôi đau khổ đến chừng nào.Mùng ba Tết năm nay là giỗ đầu của cô. Ði thăm mộ cô về, tôi ngồi lặng người bên cây ngọc lan. Nhìn những bông hoa trắng muốt, tôi nhớ cô tôi vô cùng. Nước mắt tôi cứ thi nhau chảy. Bên tai tôi văng vẳng lời cô dặn dò “lần này cháu phải cố gắng săn sóc cây ngọc lan cho đàng hoàng đấy nhé! Mai mốt cô chết, chả có ai mua cho cháu cây ngọc lan khác nữa đâu.” Hồng ThủyCHÚC TẾT BÍNH NGỌNăm mới mươi hôm đến Tết rồi,Đôi lời mến chúc Việt muôn nơi.Suốt năm mạnh khỏe vui đời sống,Chốn ở thanh bình đẹp thảnh thơi,No ấm tiêu dùng dư chẳng thiếu.Nhà xe sắm mới, đủ yên chơi.Luôn năm phúc lộc trời cho đủ,Tình nghĩa thân thương mến giúp đời.Nhật Quang Phi Hồ (10/2/2026)
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 25VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI1/. KHAI BÚT ĐẦU NĂMKhai bút đầu năm chúc phát tàiXuân về sắc thắm ngát vàng MaiThanh niên Danh Phận nơi nhàn nhãThiếu nữ Hạnh Dung chốn gác đàiCố quận xin vơi cơn ách nhụcĐất xưa cầu bớt cảnh nhân taiƯớc mong dân Việt đừng vô cảmHãnh diện Lạc Hồng dòng dõi khai!ThaNhân2/. CHÚC MỪNG NĂM MỚI 2026CHÚC toàn Nhân loại bạn gần xaMỪNG cõi Ta Bà cõi tạm nhàNĂM tới Đinh Mùi không chém giếtMỚI này Bính Ngọ sống an hòaHAI từ Hạnh Phúc muôn người hátKHÔNG tạo chiến tranh ai cũng caHAI chữ Tự Do thay Độc BáSÁU nay Xuân đến vui cùng ta!!ThaNhânCamthành Jan 1st, 20263/. AI SẼ CHO?!!Bánh vẽ suốt đời chẳng thể noĐảng ta sôi thịt thật luôn ‘’lo’’Con đen gầy đét hàm trơ ngóCán đỏ béo tròn núc ních coĐầu gấu mõm dài táp tựa chóTà quyền mồm rộng nhai như bò!Chính chuyên vô sản không thành cóDân Chủ Tự Do ai sẽ cho!!?ThaNhân vui họaCamthành Nov 9th, 2025
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 26VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI4/. LẼ ĐỜICó tuổi cho nên cũng hiểu đờiTự nhiên tựa việc lá vàng rơiThời gian dàn trải đều như sẵnCác thứ xảy ra đầy hoặc vơi!Cần biết giữ tâm không vướng mắcNhớ buông lỏng cả biết rằng lơiTrên đường đang bước luôn giăng bẫyThắng được bản thân thắng nhất đời!!ThaNhân vui họaCamthành Nov 3rd, 20255/. MỘNG TRỞ VỀ!Ôm mộng trở về giải Núi SôngDiệt trừ sạch sẽ thứ ba không*!Cho phường bành trướng tan mơ hãoĐể lũ Cáo già hết núp hồngChính Nghĩa Cộng Hòa tô Đất TổTự Do Dân Chủ đắp bờ ĐôngGiang Sơn cẩm tú luôn bền vữngThế giới năm châu Nước Việt trong.ThaNhân góp họaCamthành Oct 31st, 2025*chủ trương Tam Vô của VC6/. SẦU HÉO HẮTBạc đầu canh cánh buổi chiều tàDưỡng dục công ơn hổ mẹ cha!Gãy gánh nửa đường lưu đất kháchĂn nhờ một kiếp trú quê xaƯơm mầm quang phục đành vô vọngNhúm lửa trở về nỡ bỏ qua??!!Ôm mối hoài hương sầu héo hắtPhải chăng oan nghiệp chỉ riêng TA?!!ThaNhân chia sẻCamthành Oct 29th 2025
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 27VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI7/. CHẲNG CÓ XUÂNXuân lại về rồi mắt lại hoe!Giả nhân, vượn múa áo không xòeChó ngồi bàn độc oang oang sủaKhỉ núp dòm nhà khẻng khẹc khoeĐắc thế đười ươi cười tíu títĐược thời cầy cáo nhắng ti toeBao lâu chúng trụ trên ngôi mãiXuân chỉ là cơ để nó lòeTha Nhân8/. QUÊ NGHÈO XUÂN BUỒNXuân buồn ảo não nắng hoe hoeCây nhỏ cây to nụ chẳng xòeTiếng pháo đì đùng kêu lẻ tẻHàng hoa thưa thớt có gì khoeCành không trổ lộc cành hiu hắtTrẻ thiếu lì xì miệng thiếu toePhật tự, giáo đường người lác đácQuê nghèo Xuân đến, Tết loe ngoeCalifornia, 2/2015 ThaNhân 9/. ĐỐI CẢNH…THẦM ĐAU!!Đất nước ta nay đã nát nhàuThương về cố quận xót thầm đau!Cờ Vàng chánh nghĩa hương thơm phấtNhân Bản Tự Do sắc ngát chầuKhai phóng Văn minh tỏa sáng sớmQuyền Người Dân Chủ rạng ngời mauPhong xưa cảnh cũ giờ thay cảNgẩn ngẩn ngơ ngơ tóc trắng đầu!!ThaNhân phụng họa TBHC của Bà HTQCamthành Nov 2nd
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 28VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI10/. MONG ƯỚC…!Cờ thì đã nắm trong tayCũng mong có gió phất ngay ngọn cờBao năm vẫn đợi vẫn chờCon Thuyền chờ lái đang mơ khơi dòngĐến nay dòng đã khơi trongChỉ mong gió lớn thuyền giong suôi dòngDòng suôi thẳng tiến ra khơiTạo cơn bão lốc để dời chuyển trangThế thời rồi sẽ huy hoàngTái xây Đất Nước vinh quang giống nòiThời cơ thì đã đến rồiChỉ mong chí sĩ xuất đời giúp dânBao năm ngóng đợi thất thầnChỉ sợ không kịp thấy lần Cờ bayMay thay cờ kịp đến tayCó người chiến sĩ bắt ngay kip thờiHÙNG CAO chiến sĩ tuyệt vời!!ThaNhân cảm tác khi ĐT Hùng Cao được TT D.J. TRUMPđề cử chúc vụ Phụ Tá Bộ Trưởng Bộ Hải Quân HK
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 29VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠISingapore - Đến Một Lần Mãi NhớPhương HoaSau chuyến du lịch Singapore trở về, người thì đã tới nhà, mà hồn vía tôi vẫn còn lửng lơ đâu đó bên kia bán cầu. Vì trái múi giờ, mắt cứ ríu lại mở lên không nổi, ban ngày ngủ gà ngủ gật, ban đêm thức trắng mắt mũi lờ đờ, nhưng ký ức về chuyến đi thì vẫn còn tươi roi rói trong đầu. Chỉ nhớ tới thành phố sạch đẹp này thôi là tôi thấy tỉnh ngủ… được chút xíu, liền ngồi dậy ghi vội đôi điều, trước khi quên mất tiêu vì bị công việc “vùi dập” bởi sự đình trệ trong thời gian đi vắng.Tất cả những nơi chúng tôi đi qua trong hai tuần ở Singapore đều thật là đáng nói. Nhưng trong bài viết nhanh để “trình diện ngày trở về” này, tôi chỉ xin tóm tắt ghi lại vài nơi thăm viếng sau cùng trước khi lên máy bay về Hoa Kỳ. Nhóm tôi tuy đến từ Mỹ, nhưng người ở rải rác khắp các tiểu bang, từ California đến Texas, Florida… và đều book chung khách sạn “D’Resort Downtown” gần bờ biển, và gần shopping mall của một trong vài khu phố thị lớn nhất Singapore, là khu Downtown East. Chuyến bay thẳng hơn 17 giờ trên United Airline từ San Fransisco tới Singapore quả thật là dài dằng dặc. Vì… tiết kiệm, mấy người bạn khuyên nên book theo dạng “con nhà nghèo” nghĩa là hạng “Basic Economy” chỉ hơn sáu trăm bạc khứ hồi cho mỗi người, cộng thêm một trăm tiền bảo hiểm, phòng ngừa nếu đổi ý hủy bỏ hoặc dời đổi chuyến bay sẽ không bị mất tiền hay bị phạt. Hình như tuyến đường từ Mỹ qua Singapore không có nhiều người đi. Lên máy bay, chúng tôi kéo hành lý xách tay vượt qua những hàng ghế thương gia ở đầu tàu, thấy mỗi ghế ngồi được chia cách riêng biệt, trong bụng tôi nghĩ thầm, phải trả thêm mấy nghìn nữa để được ngồi hạng ghế này cũng …đáng đồng tiền bát gạo. Nhưng khi đến những khoang sau nơi có số ghế nhóm chúng tôi, thì thấy còn rất nhiều ghế trống. Thế là chúng tôi mỗi người “chiếm lĩnh” một hàng 3 ghế trống, có thể chồng gối lên, đắp mền nằm ngủ thoải mái, và có thể xem một lúc… 3 bộ phim, còn rộng rãi và “riêng tư” hơn cả…hạng thương gia! Cả chuyến đi chuyến về cũng đều như thế. United Airline phục vụ hai bữa ăn chính rất đa dạng và ngon, có cả những món chay theo yêu cầu của hành khách, cộng thêm một lần ăn vặt, còn nước uống các loại thì tự chọn thoải mái không tính tiền.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 30VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIĐặt chân xuống phi trường quốc tế “Singapore Changi International Airport”, nhận hành lý xong, việc đầu tiên của chúng tôi là chạy đi đổi tiền “cho kịp thời cuộc”. Đổi xong mới giật mình, mới thấy mệnh giá tiền Singapore đúng là “đẳng cấp quốc tế”, 100 đô Mỹ mà chỉ đổi được có 124 đô Singapore. Cầm xấp tiền mỏng dính, nhẹ tênh, và nhìn các bảng giá hàng hóa quanh đây tôi thấy trong lòng hơi… hụt hẫng, cái điệu này hỏng biết số tiền mặt đem theo hai vợ chồng xài được mấy hôm đây. Khi hỏi ra mới biết, ở Singapore du khách có thể dùng thẻ nhà băng ATM để rút tiền và các loại thẻ tín dụng có thể trả khi đi ăn uống và mua sắm.Đổi tiền xong, cả nhóm gọi taxi thẳng tiến về khách sạn D’Resort - Downtown East. Vừa tới nơi là thấy liền cái phong cảnh hấp dẫn của một nơi nghỉ dưỡng đầy lý tưởng: Khu Resort gần sát biển, gió mát rười rượi, đường đi bộ thì sạch sẽ, thẳng tắp, nhìn là muốn… bỏ dép đi bộ cả ngày như Thầy Minh Tuệ bên Ấn Độ. Hai bên đường, cây cối xanh mướt, đặc biệt là dưới những tàng cây, người ta nhặt từng chiếc lá rụng cho vào bao, không để sót dù chỉ một chiếc lá khô. Nói chung thì đường lộ, trạm nghỉ chân, vỉa hè đều sạch bóng loáng. Đi mỏi chân người ta có thể ngồi bệt xuống, thậm chí nằm dài ra đất nghỉ ngơi mà quần áo vẫn sạch tinh, không dính một hạt bụi nào. Khí hậu Singapore ấm áp, trời luôn trong xanh rất đẹp, nắng vừa đủ cho da cảm giác khỏe mạnh mà không bị nhơm nhớp mồ hôi như mùa hè bên quê nhà. Hình như đất nước này rất biết chiều lòng du khách, nên du khách nhộn nhịp khắp nơi, ban ngày và cả ban đêm.Từ D’Resort, chỉ chưa tới 10 phút đi bộ ra khu shopping Downtown East, và nơi đây mới thật sự choáng ngợp. Nào là nhà hàng san sát, các món ăn chụp hình trưng bày cái nào cũng hấp dẫn, long lanh, rực rỡ, nhìn là muốn đứng lại…chụp hình bỏ lên FaceBook khoe với bạn bè! Rồi tới khu vui chơi, khu mua sắm, khu chợ Nhật, chợ Tàu… tất cả đều sạch đẹp, gọn gàng, nhìn rất “Singapore” như lời đồn trước khi chúng tôi đến đây. Chỉ có một điều duy nhất hơi… đau tim, là giá cả!
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 31VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIPhải nói giá cả ở đây thật là đắt, đắt hơn Mỹ rất rất xa, làm cho du khách dù có là “dân xịn” đến từ đất nước Cờ Hoa thì khi móc túi trả tiền cũng đều có chung một phản xạ, giật mình, rồi phải cố bình tĩnh mỉm cười cảm ơn cho đúng phép lịch sự, và khi ra ngoài thì đứng lại xầm xì. “Thức ăn ngon thiệt, nhưng giá thì đúng là… ăn bằng vị giác, trả tiền bằng cảmxúc” một người bạn chúng tôi đến từ Pháp đã nói đùa như vậy. Ví dụ: Một đĩa rau dền xào tỏi giá 17 đô, một trái táo nhỏ xíu giá 2 đô rưỡi, còn hai trái dưa leo bé tẹo bằng ngón tay cái mà giá tới 5 đô Sing. Cũng có mấy người bạn chúng tôi book khách sạn xa hơn về vùng ngoại ô thì mua được các loại trái cây đến từ Malaysia có giá khá dễ chịu hơn nhiều.Bù lại, người dân Singapore rất dễ thương, hầu hết đều nói được ít nhiều tiếng Anh, nên giao tiếp vô cùng thuận tiện. Hỏi đường, hỏi giá, hỏi… đủ thứ chuyện trên đời đều được trả lời rõ ràng, lịch sự, không cần phải đoán ý hay dùng ngôn ngữ “to quơ”.Nơi khám phá tuyệt vời.Lạc vào Gardens by The Bay từ ban chiều tới ban đêm.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 32VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITrong chuyến du lịch Singapore lần này, nếu phải chọn một nơi khiến tôi vừa đi vừa“ồ à” nhiều nhất, thì chắc chắn đó là Gardens by the Bay. Nghe tên tưởng như vườn cây bình thường, nhưng bước vô trong mới biết, là khu vườn…đúng kiểu Singapore, tức là vừa xanh, vừa to, vừa hiện đại, lại còn có cả rừng cây phát sáng vào ban đêm.Hôm đó chúng tôi đi buổi chiều. Trời xanh trong, nắng không gắt, gió thổi nhẹ nhẹ man mác. Vừa xuống taxi, bước vào Gardens by the Bay là thấy không gian mở ra rộng mênh mông. Lá hoa xanh mướt tốt tươi, lối đi sạch bong, cây cối được trồng ngay hàng thẳng lối, nhìn đâu cũng thấy đã mắt. Những chòm cây xanh kìn kịn, mượt như nhung, mong manh như tơ, long lanh như sương đêm… được uống tỉa công phu thành hình những con thú xinh đẹp đầy oai phong như, hà mã, khủng long, voi…nên mọi người thi nhau chụp hình lia lịa. Đi thêm một đoạn về bên trong, nhiều cây Supertree nhân tạo bắt đầu xuất hiện. Nhìn từ xa đã thấy kỳ lạ, lại gần thì càng thấy chúng rất to. Những “cây nấm” này cao vút, thân to, tán xòe tròn như những chiếc nấm khổng lồ mọc sừng sững giữa trời. Mọi người cứ ngẩng mặt lên mà nhìn muốn vẹo cả cổ.Ban chiều trời còn sáng, Supertree nhìn rất oai, rõ từng chi tiết, chúng đứng im lặng giữa trời xanh, xung quanh là du khách đi qua đi lại, chụp hình không ngớt. Người đứng bên này tạo dáng, người đứng bên kia chờ tới lượt, không khí đông nhưng vẫn rất trật tự. Đúng kiểu… Singapore, đông mà không loạn xạ, không ồn ào.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 33VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIChúng tôi đi dạo vòng vòng, chụp hình, ngắm cây, ngắm hoa, ngắm cả đám đông người thật là thú vị. Có những khu trồng cây từ nhiều vùng khí hậu khác nhau, cây nào cũng xanh tốt, được chăm chút kỹ lưỡng. Đi một hồi mỏi chân, cả nhóm dừng lại nghỉ, có người ngồi cả xuống dưới đường. Giữa khu vườn rộng lớn, nghe gió thổi, nhìn cây rung rinh, tự nhiên thấylòng dịu lại hẳn. Tôi đứng đó hít một hơi dài bầu không khí trong lành ấy, cảm giác thật dễ chịu. Khu vực hiện đại là thế, sôi động là thế, vẫn có chỗ cho người ta chậm lại, tĩnh tâm, lặng lẽ đếm thời gian trôi.Tới chiều gần tối, mọi người chúng tôi quyết định ở lại để xem Supertree lên đèn. Và lúc này đây mới là lúc Gardens by the Bay thật sự “bung hết công lực” tỏa sáng lên bầu trời, nếu ai bỏ về thì sẽ hối tiếc không nguôi.Trời sụp tối hẳn, đèn bắt đầu bật lên, cả khu vườn, cả một vùng trời, bỗng chốc như biến hình. Những Supertree ban ngày trông đã to, ban đêm lại càng “khủng” hơn, vô vàng kỳ thú. Từ một cây, tới hai, rồi ba, bốn… và rồi ánh đèn sáng rực đủ màu, xanh, tím, hồng, vàng, đỏ… chạy dọc các thân cây rồi tràn lan lên tán, tỏa ra, nhìn như một khu rừng ánh sáng
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 34VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIkhổng lồ. Tất cả những “cây nấm” này bỗng nhiên sống động hẳn lên, lấp lánh, lung linh, khiêu vũ nhịp nhàng giữa trời đêm Singapore.Du khách ban chiều vốn đã đông, lúc này càng đông hơn rất nhiều. Người đứng, kẻ ngồi, có nhiều người còn nằm dài trên bãi cỏ, trên các lối đi, ngửa mặt lên nhìn cho đã. Không khí lúc này giống như một lễ hội, tuy không ồn ào, nhưng rất rộn ràng.Vì sợ độ cao, tôi quyết định không leo lên cầu treo OCBC Skyway để ngắm từ trêncao, mà chỉ trèo lên mấy bậc rồi đứng dưới nhìn lên. Chỉ mấy bước dưới chân cầu mà tôi đã thấy hơi… run run. Từ trên bậc thang nhìn ra xung quanh, các Supertree sáng rực, ánh đèn đổi màu liên tục, trông đẹp mê hồn như cảnh thiêng đường đang phát sáng trong các bộ phim Tàu. Nhìn lên cầu treo, du khách lớp đi, lớp đứng, người dựa lan can chụp hình, đông đến nỗi người ta phải đứng sát vào nhau. Ánh đèn từ các “cây nấm” phảng chiếu, lấp loáng trên các ngọn cây và lối đi. Gió đêm thổi mát rượi, tiếng người từ nhóm bạn tôi chen lẫn du khách muôn phương lớp ngồi lớp nằm la liệt dưới đất gần cầu nói chuyện nhỏ dần, họ lặng lẽ ngắm cảnh, nên chỉ còn cảm giác vừa choáng ngợp, vừa yên bình. Tôi đứng ngắm nhìn quang cảnh tuyệt mỹ có một không hai này, do thiên nhiên cộng thêm nhân tạo, vừa quay phim, vừa chụp hình tới tấp, và trong đầu quên hết mọi sự, chỉ có ánh sáng của những cây hoa điện trước mặt mà thôi.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 35VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIKhi rời Gardens by The Bay để theo các bạn đi xem Marina Bay Water Show, tôi vẫn còn ngoái lại nhìn mấy cây Supertree đang sáng rực phía sau. Đám đông du khách vẫn còn đứng đó, vẫn ngước nhìn, vẫn chụp hình. Còn tôi thì biết chắc một điều, khi về nhà, chỉ cần nhớ lại buổi tối hôm nay thôi là đủ thấy chuyến đi này thật sự đáng giá.Người bạn “Thổ địa” sống tại Singapore dẫn chúng tôi đi một hồi, khi lên bờ, khi vượt thác, lúc xuống xe điện ngầm, mà chúng tôi như những…thầy bói mù không biết đâu là đâu, cứ “mở banh mắt” chạy theo anh ta, lòng ai cũng háo hức vì sắp coi một màn… ảo thuật khổng lồ giữa trời đêm, như lời người bạn nói. Show nướcĐến nơi, nhóm chúng tôi len vào được một khoảng trống nhỏ xíu cạnh thành cầu, chen chúc nhau ngồi bệt xuống nền xi măng sạch bóng cho đỡ mỏi chân, sau một hồi bước thấp bước cao chạy theo người bạn dẫn đường mệt đến “ná thở”. Đêm Marina Bay rực rỡ như một bức tranh sống động. Gió từ vịnh thổi vào mát rượi, mang theo mùi nước biển pha lẫn mùi hương người đủ loại của du khách. Chúng tôi may mắn đến vừa kịp lúc, vì show diễn bắt đầu ngay. Khi nhạc bắt đầutrổi vang lừng, là lúc những tia nước bỗng phụt lên, vươn cao, rồi uốn lượn theo từng nhịp trống nhạc, lúc mềm mại, mơn man như dải lụa trong điệu vũ của các tiên nương, lúc lại mạnh mẽ như sóng cồn, vỗ dồn dập ngoài khơi bắn vào tung tóe trên người của khách xem, làm ướt cả áo quần mặt mũi mà nào ai để ý. Ánh đèn laser đổi màu liên tục, xanh, đỏ, tím, vàng, hồng tía chiếu lên màn nước tạo thành những hình ảnh lung linh như giấc mơ kỳ diệu đang trôi giữa không trung. Nhạc chuyển tông, thì những vòm nước quay ngoắt, rồi hình thành những bông hoa khổng lồ, lại chuyển sang hình những con rồng phụng, đến sấm chớp, cầu vồng… Cả bầu trời Marina Bay sáng rực, phản chiếu xuống mặt nước lấp loáng, làm cho những tòa nhà cao tầng xung quanh cũng như đang “xem ké” cùng du khách.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 36VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITôi hào hứng quá đứng bật dậy, quay phim chụp hình lia chia, mà trong bụng cứ… đánh lô tô, lo cái điện thoại bị tuột tay rơi xuống nước là…tiêu tùng. Xung quanh chúng tôi người đứng sát người, ai cũng ngước nhìn, miệng trầm trồ không ngớt, tay đưa điện thoại ra quay phim, cố không bỏ lỡ một khoảnh khắc đẹp nào. Show chấm dứt sau một màn biểu diễn hoa nước cộng hoa pháo thật độc đáo. Chúng tôi vội kéo nhau bước lẹ ra ngoài, bỏ lại sau lưng tiếng cười, tiếng reo hò ngợi khen, cùng tiếng vỗ tay vang lên ầm ỹ hòa trong bầu trời đêm của vùng vịnh Marina Bay.Đoàn người dắt díu nhau lên xe điện ngầm, tìm đến khu phố Tàu ở Downtown để “thưởng thức những món ăn độc lạ” của phố thức ăn nổi tiếng đất Sing. Chúng tôi về đến khách sạn thì đã hơn một giờ sáng. Mệt thì có mệt, nhưng niềm vui thì cũng tràn đầy trong tim.Tóm lại, đất nước Singapore quả là sạch, đẹp, văn minh, khí hậu ôn hòa thích hợp với dân …gốc mít chúng tôi, cộng với thức ăn ngon, chỉ có cái giá cả là ở “trên mây”. Nhưng thôi, đã đi du lịch thì cũng nên mở lòng, mở ví, cộng mở luôn tầm mắt, để mang về những tấm hình đẹp và cả một mớ kỷ niệm… cùng đôi tiếng cười hạnh phúc trong cuộc sống tất bật nơi xứ Cờ Hoa mỗi khi ngồi nhớ lại. Cho nên sau này nếu có ai hỏi đi du lịch đất Singapore nữa hông, tôi sẽ sẵn sàng giơ tay… cái rụp.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 37VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Phương Hoa – Bắc Cali, Mùa Valentine 2026.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 38VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINăm Ngọ Nói Chuyện Ngựa Tháng chạp năm Ất Tỵ chỉ có 29 ngày nên gọi là tháng thiếu. Năm Ất Tỵ lại là năm nhuần, có đến hai tháng 6 nên tết nguyên đán năm Bính Ngọ đến trễ – vào trung tuần tháng 2 - 2026. Mồng một tết sẽ rơi vào ngày 17 tháng hai. Trước đó ba ngày là ngày lễ Valentine – ngày của tình yêu. Thôi thì cứ yêu nhau trước rồi ăn tết sau vài ngày cũng kéo dài thêm cuộc vui…Đêm giao thừa em rắn sẽ “cuốn theo chiều gió” về với ông bà, chờ đến 12 năm sau mới tái ngộ nhân gian. Vậy là vào thứ ba, ngày 17 tháng hai chúng ta lại tiếp tục đón một cái tết nơi quê người mang tên tết Con Ngựa. Nói đến Con Ngựa thì hình như loài thú bốn chân này đã có mặt trên thế gian này kể từngày xuất hiện loài người từ bấy cho đến nay, chúng vẫn là một trong số những con vật thân thiết với loài người. Chẳng những thế mà chúng đã cùng loài người trải qua bao nhiêu thời đại từ cổ sử hồng hoang cho đến thời trung cổ và thời cận hiện đại. Và cũng - hình như loài ngựa đã góp sức với loài người viết nên những trang lịch sử nhân loại qua các cuộc chiến tranh binh lửa diễn ra không chừa một nơi nào trên trái đất.Có ba con vật đều to con lớn xác ở với loài người từ thời huyền thoại cổđại là trâu, bò và ngựa. Xét chung thì con nào cũng giúp ích cho loài người cả. Trâu bò thì cày bừa, kéo xe kéo gỗ, suốt năm suốt tháng không bao giờ ngơi
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 39VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠInghỉ. Nói chung thì hai con vật hữu dụng này chỉ “sống và làm việc” loanh quanh khu dân cư hay ngoài đồng ruộng, xa lắm là ra bìa rừng bìa suối chứ ít khi đi xa ngàn dặm. Trái lại, ngựa là con vật có sức chịu đựng và nhanh nhẹn hơn hai con vật kia cho nên chúng đã cùng với con người “ông đến đâu thìchúng thần đến đó”. Thật vậy! Hồi xửa hồi xưa lúc chưa có phương tiện di chuyển thì ngựa là phương tiện di chuyển duy nhất qua các thời đại. Hãy xem, một ông điền chủ, một chủ nông trại hay một thương gia giàu có nuôi một hai chú ngựa trong nhà đề làm phương tiện di chuyển. Từ làng này qua làng khác, từ thành phố này qua thành phố khác, chỉ cần đóng bộ yên lên lưng ngựa rồi phóc lên ngồi chễm chệ, quất một roi vào lưng là ngựa sẽ đưa ông chủ đến nơi muốn đến, về nơi muốn về. Nếu gia chủ muốn cho cả nhà cùng đi thì ngựa cũng sẵn sàng làm công việc chuyên chở. Chỉ cần dắt chú ra đặt vào giữa hai gọng xe bằng gỗ, lấy dây cương khớp vào miệng và che đôi mắt lại. Công nương quýtử lên xe. Mệnh phụ lên xe…Người cầm cương quất một roi vào mông ngựa. Thế là quý bà quý cô và quý cậu đến nhà thờ, đến phố chợ, đến mọi nơi cần đến, bỏ lại đằng sau tiếng lóc ca lóc cóc trên những con đường lát đá hoa cương thường thấy ở Âu châu nhiều thế kỷ trước. Chú ngựa nào sống ở vùng quê xa thì phải băng đồng, băng rừng, leo dốc, xuống đồi, lội sông qua suối cỡ nào cũng “hoàn thành nhiệm vụ”. Không một lời than tiếng thở mà thỉnh thoảng chỉnghe tiếng hí hình như để vui mừng được làm thân “con ngựa”. Những chú ngựa nói trên tạm gọi là “ngựa gia dụng” cho dễ hiểu. Còn có một loại ngựa khác không phải dùng vào việc chuyển cây, chở thóc hay dùng để dạo chơi mà dùng vào việc khác. Chính việc này mà loài ngựa nhà ta được trọng dụng đồng thời được chăm sóc rất kỹ lưỡng. Đó là ngựa chiến hay gọi làchiến mã. Nghĩa là ngựa đi đánh giặc, phải xông pha ngoài chiến trường, giữa lằn tên mũi đạn, khát uống thiếu ăn, mùa đông băng giá, mùa hạ nóng bức cũng không bao giờ quay đầu lùi bước – trừ khi người ngồi trên lưng ngựa giật dây cương cho ngựa quay đầu bỏ chạy. Xác ngựa cùng với xác người, các loại vũkhí, chiến cụ nằm lênh láng trên các bãi chiến trường đầy máu me là hình ảnh thường thấy ở những trận đánh từ thời xa xưa cho đến thời cận đại. Đừng nói chi đâu cho xa. Lịch sử nhân loại còn ghi rõ, sau tây lịch khoảng thế kỷ thứ 5, bầy ngựa chiến của Attila đã dẫm nát từ lục địa Trung hoa cho đến các vùng lãnh thổ thuộc Âu Châu. Nền văn minh Tây phương đã hơn một lần run sợ trước sức mạnh vũ bão của của những chiến binh ngày đêm ngồi trên lưng ngựa. Đàn ngựa chiến dũng mãnh của Attila chạy đến đâu thì cây cỏđều rạp đến đó. Chả thế mà mà lãnh tụ Attila đã từng nói: “Nơi nào ta đã qua thì cỏ sẽ không bao giờ mọc nữa”. Thử tượng tượng 500 ngàn quân Rợ ngồi
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 40VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠItrên bầy chiến mã tràn qua đến đâu thì mạng sống của con người đều không vẹn toàn huống hồ chi là cây với cỏ! Quốc gia chịu thiệt hại nhiều nhất dưới vóngựa của Attila không ai khác hơn là đế quốc La Mã. Chiến công của Rợ Hung không những thuộc về những chiến binh dũng cảm và man rợ mà nó còn thuộc về bầy ngựa chiến đã say mùi gươm dáo để xông vào làn tên mũi đạn.Chuyện về ngựa là chuyện đã có từ khuya. Sao lại khuya? Khuya tức làvề đêm, đồng nghĩa với bóng tối hoặc chỉ là có ánh sáng lờ mờ. Thời kỳ gọi là“khuya” của nhân loại gọi là thời “huyền sử” được biết qua những chuyện “thần thoại”. Mấy chú ngựa nhà ta cũng xuất hiện trong thời kỳ u u ám ám đó bằng những huyền thoại được đề cập như sau:1/ Trong thần thoại Hy Lạp có ngựa Pegasus của hải thần Poseidon cócánh và chạy rất nhanh đã giúp người anh hùng Bellerophon đánh bại quái vật và được thần Zeus biến nó thành một chòm sao sáng trên bầu trời. 2/ Chollima là giống ngựa trong thần thoại của một số nước ở Đông Ágọi là Thiên Lý Mã có 8 cánh và mỗi ngày có thể chạy đến 400 cây số.3/ Tulpa là loài ngựa có cánh của các nước các nước Trung Á như Mông cổ và Kazakstan.4/ Trong thần thoại Hy Lạp đàn ngựa cái của Diomedes xuất hiện với người hùng Hercules.5/ Ngựa Kanthala (Kiền Trắc) trong thần thoại Phật giáo được thái tử Tất Đạt Đa cưỡi bay qua sông A Nô Ma trong đêm khuya, từ bỏ hoàng cung để đi tìm chân lý. 6/ Trong thần thoại Cơ Đốc Giáo có 4 con ngựa của ngày tận thế được nhắc đến trong sách khải huyền như dấu hiệu của sự phán xét. 7/ Thần thoại của người Hồi Giáo có ngựa Al-Buraq là con ngựa chiến có nhiệm vụ chở nhà tiên tri Muhammad và thần Jibril từ Mecca dến Jerusalem. 8/ Thần thoại Hindu có ngựa trắng Uchchaihshravas bảy đầu và biết bay là ngựa cưỡi của thần sấm sét và quỷ vương Bali.9/ Ngựa gỗ thành Troy. Thần thoại Hy Lạp kể chuyện thành Troy do thần Poseidon và Apollo xây dựng. Quân Hy Lạp đánh vào thành suốt 10 năm nhưng không chiếm được bèn lập kế làm một con ngựa bằng gỗ để chứa một đội quân tinh nhuệ bên trong trước khi rút lui và báo cho quân trong thành Troy biết đây là món quà dùng để dâng cúng cho thần linh. Quân thành Troy kéo ngựa vào thành và đội quân bên trong thân ngựa đã tràn ra để chiếm thành.10/ Ngựa sắt của Thánh Gióng. Vào đời Hùng Vương thứ 6 giặc Ân bên Tàu sang đánh chiếm nước ta. Vua sai quan quân tìm người tài để đánh giặc.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 41VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITại làng Phù Đổng có cậu bé ba tuổi vẫn chưa biết nói. Khi nghe lệnh vua cậu ta bỗng biết nói và lớn lên như thổi. Cậu bảo đem cho cậu ngựa và gươm bằng sắt để đi đánh giặc. Vua ban cho cậu ngựa và gươm, ra trận cậu đánh đâu thắng đó. Khi gươm gãy cậu nhổ cả bụi tre để giết giặc. Sau khi thắng trận cậu cùng ngựa sắt chạy đến núi Sóc và bay về trời.11/ Trong thần thoại Mỹ có chú ngựa Widow-maker (Tia chớp) là con vật cưng của Pesos Bill, một cao bồi huyền thoại ở miền Tây hoang dã. Đây làchú ngựa chỉ có Bill mới cưỡi được. Thức ăn của chú ngựa này là thuốc nổ…Nói về ngựa có lẽ nói hoài chẳng hết chuyện ngựa trên thế gian. Thôi thìnói chuyện ngựa Việt Nam. Không nói chuyện ngựa ngoài đời thường mà xin nói chuyện ngựa trong văn học Việt Nam. Đó là truyện “Lục Súc Tranh Công” nói về sáu con vật nuôi trong nhà tranh nhau để giành công trạng về mình. Sáu con vật đó là Trâu (Ngưu), Chó (Khuyển), Ngựa (Mã), Dê (Dương) Gà (Kê) Lợn (Thỉ). Mỗi con vật đều cho mình là có công trạng nhất trong nhà. Tài liệu văn học ghi rằng: Lục Súc Tranh Công là một truyện thơ viết bằng chữ Nôm, tác giả khuyết danh. Theo nhận định của Cụ Bùi Kỷ, căn cứ vào giọng văn thì tác giả có lẽ sống vào thời Lê mạt, Nguyễn sơ, là một nhân vật trong phái cựu học ở vùng Nghệ Tĩnh trở vào.Truyện được Cụ Trương Vĩnh Ký phiên âm ra Quốc ngữ đầu tiên vào năm 1887. Nó dần được phổ biến và lưu hành rồi được xem như truyện ngụ ngôn thịnh hành của Việt Nam đầu thế kỷ XX.Toàn truyện có 570 câu, gồm 3 phần: phần mở gồm 12 câu, phần kết gồm 4 câu, còn lại là 10 đoạn, mỗi đoạn là những lời tranh luận của sáu con vật. Theo Cụ Bùi Kỷ, tác giả là một học giả uyên bác, biết dùng nhiều điển cổ để tả tâm tư, thể hiện được khẩu khí nhân vật, biết điểm xuyết vài câu trào phúng tao nhã và có nhiều ý vị. Trâu thì rằng làm ăn vất vả, có công sinh ra thóc, gạo, ngô, đỗ. Chó thì rằng có công coi nhà giữ trộm. Ngựa thì rằng có công đem chủ đi quán về quê, đánh đông dẹp bắc. Dê thì rằng có công trong việc tế lễ. Gà thì rằng có công gáy sáng, báo giờ. Lợn thì rằng có công trongviệc quan, hôn, tang, tế. Theo các nhà phân tích văn học, thông qua truyện, tác giả muốn truyền tải thông điệp về việc đời, bất cứ lớn hay nhỏ, mỗi người có một chức vị, làm trọn được, tức là giúp cho đời, và không nên ganh tị lẫn nhau. “Lục Súc Tranh Công” được đưa vào các giờ học “cổ văn”, nay ta thử đọc lại vài đoạn để biết toàn câu chuyện ra sao. Đoạn đầu là những lời kể lể của Trâu với những công việc nặng nhọc hàng ngày như việc cày bừa, kéo gỗ kéo xe, thân dãi dầu mưa gió:Trâu mỏi nhọc, trâu liền năn nỉMột mình trâu nghe nỗi gian nan
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 42VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILóng canh gà vừa mới gáy tanChủ đã gọi thằng chăn vội vãDạy rằng: đuổi trâu ra thảo dãCho nó ăn ba miếng đỡ lòngChưa bao lâu thoắt đã rạng đôngVừa đến buổi cày bừa bua việc……Trâu nhọc nhằn, ai dễ thế cho?Cày ruộng sâu, ruộng cạn cho noLại vườn đậu, vườn mè khiến chởLàm không kịp thởĂn không kịp nhaiTắm mưa, trải gió chi nài!Đạp tuyết, giày sương bao sá!Có trâu, sẵn tằm tơ, lúa máKhông trâu, không hoa quả, đậu mèLúa gặt cất lên đà có trâu xeLúa chất trữ, lại để dành trâu đạpTừ tháng giêng cho đến tháng chạpKể xuân, hè, nhẫn đến thu, đôngViệc cày bừa, nông vụ vừa xongLại xe gỗ, dầm công liên khói…Tác giả dành trên 100 câu cho Trâu kể lể công trạng nghe ra cũng thấy bao nỗi ê chề đắng cay…Nhưng xem trong nội dung “kể công” của bác Trâu nhà ta cũng không quên “đá giò lái” qua chú Khuyển để hạ chú Chó (muông) nhà: …Những loài muông vô tướng bất tàiNuôi giống ấy làm chi cho nhọc Ăn cho lớn, dưỡng vai, dưỡng vócGiỡn với nhau vạch cửa vạch sânMỗi ngày ba bữa chực ăn…Để phân trần Khuyển nhà bèn lên tiếng:…Ai ai đều phận thủ như nhau Khắn khắn cũng một lòng phò chủ Kẻ đầu kia người việc nọ Đứa coi ngoài, có đứa giữ trong Đêm năm canh con mắt như chong Đứa đạo tặc nép oai khủng động Ngày sáu khắc lỗ tai bằng trống Đứa gian tham thấy bóng cũng kinh
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 43VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILại đến ngày kỵ lạp tiên sinh Cũng ra sức săn chồn đuổi sóc Bao quản chui gai, lướt góc Chi này múa mỏ, lòn hang Anh trâu sao chẳng biết thương Nỡ lại tra lời sanh nạnh Ăn thì cơm thừa, canh cặn Ăn thì môn sượng, khoai sùng… Bị chú muông phản bác, bác Trâu quay sang anh Ngựa xỉa xói:Dám thưa người, báu gì giống ngựa Mà trau tria, lều trại nhọc nhằn Ăn cho ăn những cháo đậu xanh Ở thì ở những tàu lợp ngói Bữa bữa dạo chơi tắm gội Ngày ngày chắn vó, hớt mao Sắm sửa cho chẳng biết chừng nào Suy tính lại dư trăm dư chục Sắm lá vả, sắm yên, sắm lạc Sắm chân đưng, hàm thiếc dây cương Dời tiền, dời hậu bao vàng Thắng đái, dây cương thếp bạc Gẫm giống ấy Nết na giớn giác Tính khí chàng ràng Tuy đang khi mọi vẻ nghiêm trang Trong gia sự nhiều điều ngơ ngáo Nghề cày bừa nghe coi lếu láo Việc bắn săn coi cũng ươn tài Chủ nuôi không biết chủ là ai Nhà ở chẳng biết nhà mà lại Dại không ra dại Khôn chẳng nên khôn Ngất ngơ như ốc mượn hồn Nuôi giống ấy làm chi cho rối…Ngựa nghe Trâu nói xấu mình, không biết đáp lại nên bèn quay sang chú Dê mà bảo:Dê với ngựa cùng là giống thúChăn đồng chăn, nuôi cũng đồng nuôi Dê, người cho ăn nhảy chơi bời
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 44VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINgựa, người bắt kỵ biều, luân tế Gẫm giống chi hữu đầu vô vĩ Hình con con, bụng lớn Cáng náng như đứa có hạ nang Sớn sác tợ con chàng kẻ cướp Nghề tế kiệu coi đà xấu vóc Việc cày bừa nhắm bóng cũng ươn Hễ thấy người thấp thoáng đôi bên Liền há miệng kêu la … bé hé…Anh Ngựa đá qua, chú Dê đá lại: Thử anh lớn hay là tôi lớn Anh đã từng vào dinh ra trấn Sá chi tôi tiểu thú quê mùa Mạnh thì lo việc nước việc vua Song chớ khá cậy tài cậy tướng Ai có tài chủ ban chủ thưởng Ai không công, tay làm hàm nhai Chẳng dám ăn lúa má, môn khoai Không hề phạm đậu mè, hoa quả Khuyên khuyên, chớ nói ngang nói ngửa Bớt bớt, đừng ỷ thế cậy tài Ai chẳng biết đuôi ngựa thì dài Dài thì để xua mòng đuổi muỗi…Hết nói xấu anh Ngựa, chú Dê chõ mõm sang Gà mà rằng:Nuôi giống gà thật vô ơn ngãi Thấy chủ vãi đám ngò, vạc cải Túc nhau bươi chếch gốc, trốc cây Thấy người trồng đám đậu vồng khoai Rủ nhau vầy nát bông, nát lá Rất đến đỗi thấy nhà lợp rạ Kéo nhau lên vậy vã tâng bầng Cho ăn rồi quẹt mỏ sấp lưng Trời chưa tối đà lo việc ngủ Ba cái rác nằm không yên chỗ Mấy bụi rau nào để bén dây Cả ngày thôi những quấy những rầy Nuôi giống ấy làm chi vô lối…Thím gà nghe vậy:
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 45VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILiền nhảy ra chớp cánh giương đầu Này này gà ngũ đức thâm sâu Nhân dũng trí võ văn gồm đủ Trên đầu đội quan văn một mũ Dưới chân đeo hai cựa thần thương Đã bao phen đến chốn chiến trường Lập công trận vang tai lói óc Thủa Tây Lũng tam canh trống thúc Gà gáy đầu ba tiếng đêm khuya Một tiếng rằng: thiên nhật tác thì Hai tiếng rằng: quốc lộ tác xương Ba tiếng rằng: nhân gian tác lạcĐã cứu mạng Mạnh thường đặng thoát Lại khuyên người tấn sĩ năm canh Hễ ai toan cải dữ về lành Gà cũng biết tỉnh, mê, giấc điệp Coi giò gà xét biết thịnh suy Dóng canh khuya vui dạ kẻ tiểu y Cất tiếng gáy, toại lòng người đãi đán…Sau khi khoe công trạng của mình, thím gà tiếp lời:Heo ăn rồi ngủ ngáy li bì Giả ngây dại, biết gì việc chủ Ngắm diện mạo, dị hình dị thú Xem dung nhan khác thế lạ đời Như nuôi chơi, chẳng phải giống chơi Chạy rau cám, như tiền nội án No đú mỡ, nhảy quanh nhảy quất Đói xép hông, cắn máng cắn chuồng Mỗi một ngày ba bữa ròng ròng Đã chẳng thấy bữa nào sai chạy Bán bổi gì mà người yêu vậy? Mù quáng chi mà phải báo cô?Cô Heo là nhân vật trong “Lục Súc Tranh Công” lên tiếng sau cùng:Chú gà chớ lung lăng múa mỏ Giữ, có ngày cắn cổ chẳng tha Ghét thương thì mặc lượng chủ nhà Chớ thóc mách kiếm lời phỉ báng Như các chú lao đao đã đáng Heo thong dong ăn nhảy mặc heo
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 46VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINội hàng trong lục súc với nhau Ai sánh đặng mình heo béo tốt Vua ngự lễ Nam Giao đại đột Phải có heo mới gọi tam sanh Đừng đừng quen lời nói lanh chanh Bớt bớt thói chê ai ăn ngủ Kìa những việc hôn nhân giá thú Không heo ra, tính đặng việc chi? Dầu cho mời năm bảy chuyến đi Cũng không thấy một người thấp thoáng Việc hòa giải, heo đầu công trạng Thấy mặt heo nguôi dạ oán thùNhẫn đến khi ngu phụ, ngu phu Giận nhau đánh giập đầu chảy máu Làng xã tới lao đao, láu đáu Nào thấy ai gỡ rối cho xong Khiêng heo ra để lại giữa dòng Mọi việc rối liền xong trơn trải Phải chăng, chăng phải Nghĩ lại mà coiViệc quan hôn tang tế, vô hồi Thảy thảy cũng lấy heo làm trước…Trong 570 câu trong “Lục Súc Tranh Công”, ta thấy từ trâu đến chó, từdê đến gà và heo đều khích bác các con vật khác và kể lể công trạng lớn lao của mình. Riêng ngựa, hình như tác giả khuyết danh có ý để cho ngựa nói “ít lời” hơn năm con vật khác. Đặc biệt là không thấy ngựa ta kể công về mình. Không hiểu tác giả có ý gì? Thôi thì cứ xem câu chuyện “Lục Súc Tranh Công” như một bài đọc để giải trí cho vui như lời kết của tác giả:Nhân rảnh thảo ra một lúc Chép ra cho rõ sự đời Sự này cũng sự nói chơi Ai muốn thì đọc mà cười cho vuiNgoài chú ngựa bình thường với những màn cãi vã trong “Lục Súc Tranh Công”, có hai chú ngựa nổi tiếng “không bình thường” được biết đến tên là “Ô Truy” của Hạng Võ và “Xích Thố” của Quan Vân Trường (Quan Công).
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 47VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINgựa “Ô Truy” của Tây Sở Bá Vương Hạng Võ là con chiến mã lông đen tuyền, to lớn, dũng mãnh. Tương truyền ở núi Đồ Sơn có con rồng đen hóa thành ngựa ô hàng ngày xuống thôn Nam Phu phá hoại, ai đến gần đều bị nóđá chết. Hạng Võ đi qua bị thần mã tấn công. Hạng Võ ghì bờm nó xuống, phóng lên lưng và chạy bay như gió. Ngựa chịu thuần phục và Hạng Võ đặt tên ngựa là Ô Truy. Khi bại trận dưới tay Lưu Bang, Hạng Võ tự sát bên dòng Ô Giang. Ngựa Ô Truy cũng nhảy theo chết cùng với chủ.Trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, Xích Thố là con ngựa của Đổng Trác cóthân màu đỏ, không có lông, ngày chạy ngàn dặm, qua sông vượt núi dễ dàng. Sau Đổng Trác tặng cho Lữ Bố. Lữ Bố chết, Tào Tháo chăm sóc ngựa rồi tặng cho Quan Vũ. Quan Vũ nhận ngựa bèn phục lạy tạ ơn. Tào Tháo ngạc nhiên hỏi: “Ta đã bao phen tặng mỹ nữ, vàng bạc, gấm vóc…sao chẳng thấy Quan Vũ vui. Nay cho con ngựa này mà Vân Trường lại tạ ơn hậu như vậy? Quan Vũcưỡi Xích Thố vượt năm ải chém sáu tướng. Sau khi Quan Vũ bị bắt và chặt đầu, Xích Thố được giao cho một tướng khác nhưng Xích Thố bỏ ăn rồi chết. Hai con ngựa Ô Truy và Xích Thố là một trong những con ngựa “huyễn hoặc” đúng phong cách người Tàu.Cũng chuyện ngựa phát xuất từ xứ Tàu có bốn chữ “da ngựa bọc thây”. Thây là thây người chết trận – theo quan niệm xưa của người Trung hoa và kểcả Việt Nam - phải dùng da ngựa để bọc mới nêu rõ được chí khí anh hùng của kẻ làm trai chết ngoài chiến địa. Như vậy khi ngựa đã hy sinh nơi trận mạc thìchúng bị phanh thây để lấy da bọc thây người chăng? Trong “Chinh Phụ Ngâm” của Đặng Trần Côn có hai câu: Chí làm trai dặm nghìn da ngựa Gieo Thái Sơn nhẹ tựa hồng maoTrong sách “Hậu Hán Thư” của Trung Hoa có ghi lời của Mã Viện trảlời Hán Quan Vũ rằng: “Đại trượng phu nên chết nơi biên giới, chốn sa trường, lấy da ngựa bọc thây mà chôn…”. Theo thiển ý “Da ngựa bọc thây” chỉ là ẩn dụ của “thời kỳ đồ gỗ” với quan niệm “quân tử, anh hùng” kiểu Made in China thời Xuân Thu của ông Khổng Tử. Chuyện đó đã xưa rồi. Ngựa là con vật được loài người ưa chuộng chẳng những về công lao của chúng mà còn vì vẻ đẹp của chúng nữa. Chả thế mà từ nhiều thế kỷ trước, nhiều quốc gia Âu Châu đã xây dựng nhiều tượng đài trên có hình ngựa làm bằng đồng bằng đá đặt ngay các trung tâm thành phố. Tại các nước Á đông thì hình tượng của ngựa được đặt trong các đền thờ, lăng miếu và coi chúng như là một trong những linh vật ngoài tứ linh Long Lân Quy Phụng. Chẳng những thế, ngựa còn được gửi xuống tận địa phủ cho người chết có phương tiện để di chuyển. Đó là tục đốt vàng mã cho người chết để họ có tiền tiêu xài thoải mái, đồng thời có ngựa cưỡi đi đây đi đó trong cõi âm ti. Nhưng theo đà tiến hóa
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 48VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠInhảy vọt của xã hội, những chú ngựa “vàng mã” đã được thay thế bằng những loại xe đắt tiền như Rolls Royce, Mercedes, Lexus, Porsch…Ở chốn địa phủbây giờ cũng văn minh đến tột đỉnh rồi…Trong thời nội chiến (Civil War) của Hoa Kỳ 1861 – 1965 ngựa vẫn làphương tiện cho cả quân lính đôi miền Nam – Bắc. Đệ nhất thế chiến 1914 –1918 ngựa cũng hiện diện trên các bãi chiến trường. Đệ nhị thế chiế 1939 –1945 ngựa đã được thay thế bằng các loại “ngựa sắt” không cần ăn mà chỉ uống xăng với dầu mà thôi. Không còn thấy hình ảnh mấy ông tướng ngồi trên lưng ngựa để duyệt binh mà thấy ngồi trên những chiếc xe jeep nhỏ gọn chạy ngang qua các đoàn quân. Nếu nói loài ngựa được “cải tử hoàn sinh” e cũng chẳng sai. Ngựa thời nay hoan hỉ có mặt trong các trường đua. Kẻ thắng thì vui vẻ ôm mớ tiền về xài cho sướng. Người thua thì mặt buồn và “dài như mặt ngựa”. Môn thể thao Polo dành cho giới có nhiều tiền. Người chơi ngồi trên lưng ngựa và phải sắm các tiện nghi như trang phục, gậy đánh Polo, mũ bảo hiểm, áo chắn và lệ phí tham gia không phải là ít. Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ trong thời kỳ “Về Miền Tây” để tìm vàng thìsố phận của người và ngựa cũng giống nhau khi phải vượt qua vài nghìn dặmmới đến nơi. Những cuộc chém giết tranh giành đẫm máu trong một thời kỳcủa lịch sử Mỹ đã để lại hàng nghìn câu chuyện của những chàng cao bồi viễn Tây. Những nhân vật cowboy suốt ngày ngồi trên yên ngựa đi khắp chốn giang hồ để cứu người cô thế được chiếu trên các màn ảnh ciné như những mẫu anh hùng của một thời qua nhưng diễn viên nổi tiếng như Kirk Douglas, Jul Brynner, John Way, Steve MacQueen, William Holden, Ernest Borgnine, Clint Eastwood, Henry Fonda…Những người bản địa sắc dân Da Đỏ cũng miệt mài ngồi trên lưng ngựa với dáo mác cung tên để giữ đất, chống lại bọn người da trắng xâm lăng lãnh thổ của họ.Trở lại chuyện Việt Nam. Trong “Lục Súc Tranh Công” có sáu con: Trâu, Chó, Ngựa, Dê, Gà, Lợn thì con nào cũng chui vào bao tử của loài người. Chúng bị phanh thây xẻ thịt cho vào nồi vào chảo để nấu nấu xào xào nướng nướng thành những món ăn khoái khẩu. Riêng món thịt ngựa thì trước đây nửa thế kỷkhông thấy có nhưng về sau này thịt ngựa được đưa lên ngang hàng với thịt bò, thịt heo với nhiều món nghe ra không xa lạ gì với bá tánh thiên hạ như lẩu ngựa, ngựa hầm kiểu Mông Cổ, món thịt ngựa Sashimi của Nhật, ngựa nướng ngói, ragu ngựa, lạp xưởng ngựa…Tại miền cao Bắc Việt người Hà Mông có món thịt ngựa đặc biệt được nấu trong các dịp lễ hội, họp mặt…món đó có tên gọi là “Thắng Cố”.Phong Châu
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 49VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMùa Xuân Cỏ NonNăm giờ sáng Tiên đã thức dậy sau giấc ngủ ngon. Chiều qua, sau hơn ba tiếng lái xe quanh co lên dốc xuống đèo chàng đã đến thành phố nhỏ cótên Leavenworth. Thành phố có lối kiến trúc theo kiểu Âu Châu thế kỷ 19. Nhà cửa, hàng quán, khách sạn, các cơ sở công tư được xây dựng trên những mảnh đất trăm năm trước vốn là đồi núi rừng hoang nên đường đi đều lànhững con dốc lên xuống quanh co nằm bên dưới rừng thông xanh rì rào gió. Con sông Wenatchee mang tên người bản địa da đỏ chảy ngang qua thành phố với bọt nước liên tục phun lên những phiến đá nâu đen quanh năm càng làm cho thành phố trở nên tươi mát, đầy màu sắc thiên nhiên thu hút nhiều du khách, nhất là vào mùa xuân khi cả thành phố được trang điểm thêm bởi những vườn hoa đầy màu sắc rực rỡ của trăm loài hoa xuất xứ từ bên trời Âu. Đa số cư dân trong thành phố là người gốc Âu Châu như Đức, Pháp, Ý, Thụy sĩ…Có cả những người gốc Hung Ga Ri, Ba Lan…chỉ gồm vỏn vẹn trên hai nghìn người và họ có mặt nơi đây hơn thế kỷ trước, trải qua nhiều thế hệ con cháu đã định cư trên vùng đất mới này.Đã nhiều lần Tiên dự định đến Leavenworth nghỉ ngơi vài hôm vàmang theo giá vẽ để có dịp ghi nhận những cảnh đẹp thiên nhiên mà chàng đãtừng nghe bạn bè nói đến. Sau lần mổ trị bệnh tim cách nay một năm, Tiên đãkhỏe hẳn. Chàng dự định sau vài ngày nghỉ ngơi ở đây, chàng sẽ mang về vài tác phẩm hội họa để trưng bày trong dịp “Ngày Hội Cộng Đồng” của những người di dân trong đó có cả người Việt Nam. Tác phẩm bán được Tiên sẽcống hiến cho quỹ nghiên cứu về bệnh tim. Tiên tốt nghiệp trường mỹ thuật Olympia cách nay hơn mười năm nhưng hội họa không phải là nghề kiếm cơm của chàng vì, song song với việc theo học hội họa, chàng còn ghi danh học ngành điện toán và có công việc làm vững chắc đủ bảo đảm cho đời sống cá nhân. Tiên chưa bao giờ nghĩ đến việc lập gia đình như nhiều lần cha mẹcủa Tiên đã nhắc. Đến khi biết mình bị bệnh tim Tiên lại càng không nghĩ đến việc lập gia đình mặc dầu cũng có vài người đẹp đồng nghiệp ngắm nghéchàng. Hai tháng trước Tiên gọi điện thoại mướn một căn nhà nhỏ hai phòng, Tiên không thích ở khách sạn. Sau khi thu xếp những việc lặt vặt Tiên mới lái xe đến Leavenworth vào buổi chiều lất phất mưa bay trên suốt đường đi. Tiên không lái xe với tốc độ cho phép mà chàng luôn giữ ở tốc độ kém tốc độ cho phép đến những mười dặm trên freeway và dưới năm dặm ở các con đường
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 50VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠInhỏ theo lời dặn của bác sĩ. Với tốc độ chậm như thế, Tiên có thể ngắm cảnh vật hai bên đường chập chùng đồi núi, bạt ngàn cây xanh. Tiên nhiều lần dừng xe trên những đỉnh đèo của dãy núi Cascade để ngắm những con suối lànhững nhánh nhỏ của dòng sông Wenatchee róc rách chảy qua những khe đácùng với tiếng gió xạc xào như một điệp khúc bất hủ muôn đời của thiên nhiên. Đứng trên đỉnh đèo dưới màn mưa nhẹ Tiên cảm nhận được mình chỉlà một sinh vật nhỏ bé trước sự hùng vĩ của thiên nhiên, cũng khiến Tiên nhận ra rằng lâu nay chàng sống trong một thành phố tuy nhỏ nhưng nó là một cỗmáy cuốn hút chàng vào những mắc xích vô hồn mà lắm lúc chàng không còn nhận ra mình là ai. Tiên tưởng chừng như chàng đang gỡ bỏ được gánh nặng của trăm nghìn thứ vô hình lâu nay đã đè lên vai chàng và ngự trị luôn trong tâm hồn của chàng… Cổ máy cứ tiếp tục quay và chàng thì cứ bám vào đónhư hàng triệu triệu người khác. Những khái niệm về cuộc sống của Tiên lâu nay cũng rập theo khuôn mẫu của xã hội gọi là văn minh - học hành, làm việc và ngày ngày cùng trên một con đường, đi đi về về và tâm trí thì cứ lẩn quẩn với những chữ tiền bạc, nhà cửa, thăng tiến, đầu tư, hội hè, giải trí…Trên đường đi và những lúc đứng trên đỉnh đèo Tiên hình như đã nhận ra được phần nào lý lẽ khác của cuộc sống. Tiên tự hỏi “có thể nào khung cảnh thiên nhiên, cây cối, hoa lá, phiến đá, dòng sông cùng với tiếng chimhót, tiếng suối chảy róc rách…lại tác động được vào tâm hồn mình hay sao?”. Tiên cảm thấy hình như chàng đang chuyển đổi cách nhìn về xã hội mà chàng đã ngụp lặn trong một thời gian dài. Nơi đó cũng đã làm cho trái tim của chàng mỏi mệt khô héo đến nỗi như không còn cảm xúc trước những ngoại cảnh đang chuyển biến và ngay cả những cảm xúc thuộc phạm trù tình cảm. Những điều đó khiến Tiên đôi khi cảm thấy không có chút thiện cảm đôi với chính bản thân mình nữa. Lạ lùng thay! ***Buổi sáng đầu tiên tại Leavenworth Tiên lái xe một vòng quanh phố, ghé vào một quán của người Ý để uống cà phê và ăn sáng, sau đó đến công viên mang tên của sắc dân da đỏ Cherokee là Doseela nằm cách trung tâm thành phố gần mười dặm. Công viên Doseela là công viên thu hút rất đông du khách từ các nơi đổvề, nhất là những ngày đầu mùa xuân thời tiết ấm áp, không có mưa, bầu trời lúc nào cũng một màu xanh với những làn mây mỏng nhởn nhơ bay. Tiên đặt giá vẽ lên trên một khoảng đất trống cạnh hồ nước rồi đảo mắt nhìn quanh để