FLIP 2 DE NHAT TAM CA NGUYET SAN 2026

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 51VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILàm sao tôi có thể quên các thầy các cô,Đã suốt đời hy sinh tận tụy,Dạy cho tôi những kiến thức làm người,Và những bài đạo lý vỡ lòng tôi nhớ mãi:“Tiên học lễ, hậu học văn”.Làm sao tôi có thể quên những bạn bè dưới mái trường xưa,Thương nhau như ruột thịt.Tôi nhớ cả sân trường, cột cờ, tiếng trống giờ chơi,Nhớ từng viên sỏi, ngọn cỏ lấp lánh sương mai,Nhớ buổi tan trường như đàn ong vỡ tổ.Màu trắng học trò và màu phượng vĩ đỏ,Là bức tranh diệu kỳ vẽ trên nền trời biếc xanh,Nguyễn Hoàng ơi, Quảng Trị ơi.Vâng, tôi nhớ mãi Quảng Trị,Thành phố nhỏ như một bàn tay,Mà năm ngón là những đại lộ.Và phố xá, đường làng, ngõ quê, xóm vắng,Là những đường chỉ tay đan kết vào nhau.Nhớ như in từng địa chỉ ngôi nhà,Từng khung cửa sổ, ngọn đèn học thi.Nhớ từng khuôn mặt, từng dáng đi.Từng mái tóc vờn bay trong gió.Từng tà áo thướt tha đầu ngõ.Vành nó lá nghiêng nghiêng.Nhớ con đường bờ sông phượng đỏ một trời.Con đường đêm đêm mở ra một thế giới thần tiên.Ở đó có những nàng Công Chúa ngủ quên,Chờ Hoàng Tử thức dậy.Ở đó có những thảm cỏ xanh, gốc cây, bóng tối thật dễ chịu.Chúng không can dự vào những nụ hôn, lời thầm thì,Của những đôi tình nhân yêu nhau, yêu nhau.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 52VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIỞ đó có một dòng trăng chạy dàitừ cầu Ga đến chùa Tỉnh Hội,Đêm đêm dập dìu những dáng liêu trai,Đêm đêm dập dìu những O thiếu nữ.Làm sao tôi có thể quên.Và cả em nửa, làm sao tôi không nhớ,Chính em đó, làm sao tôi có thể quên.Những đêm Thạch Hản đầy trăng,Tôi đã đi bộ hàng mấy cây số đường làng,Qua những lũy tre bời dậu, đến nhà ông Lê Chí Khiêm,Hái trộm những cành hoa dạ lý hương,Về cắm lên khung cửa sổ nhà em trọ học.Đó là mùa hè năm 1962.Và cũng từ đó tôi mất em do nỗi ngu ngơ, dại khờ của tôi,Và cũng từ đó tôi ra đi,Chia tay Nguyễn Hoàng Quảng Trị.Buổi lên đường, trong trái tim tôi em là kỷ niệm.Em là kỷ niệm đẹp nhất thời thơ ấu của tôi.Cảm ơn em, Cảm ơn em, Cảm ơn em.Em ở đâu, giờ này tôi biết.Tôi cầu mong em hạnh phúc,Và được yêu, như tôi đã yêu em.Làm sao tôi có thể quên,Làm sao tôi không nhớ.Nguyễn Hoàng, Quảng Trị, Việt Nam chiến tranh.Những cha con, chồng vợ, cháu chắt, ông bà,Bồng bế, gồng gánh, chân đất đầu trần,Đói khát khóc la và gào thét.Đi trên mìn chông, đi trong đạn lạc,Đi giữa bom napal, đi cùng tiếng đại bác.Đi suốt con đường khổ nạn, trầm luân,Bên thây người lăn lóc,

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 53VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIBên thây người thối rữa,Bên thây người tanh hôi.Và những em thơ gào la bên xác mẹkhông còn giọt sửa.Đó là mùa hè1972.Đại lộ Kinh Hoàng.Quảng Trị quê ta trong ngút trời lửa đạn.Những La Vang, Nhan Biều,Trí Bưu, Cổ Thành, Chợ Sải,Trần Hưng Đạo, Quang Trung, bờ sông Thạch Hãn.Cửa nát nhà tan, ruộng đồng cháy đỏ,Xác người cháy đỏ.Quê hương thành bình địa,Dưới bom chiêu bài, đạn chủ nghĩa,Của lũ người hiếu chiến, bọn người phi nhân,Marxist, Leninist Việt Nam,Làm sao tôi có thể quên.Bài thơ này như một quà tặng trước giờ lên đường,Con xin gởi lại thầy cô và bè bạn,Anh gởi lại cho em,Như nửa trái tim lưu luyến,Cùng với nỗi xót xa:“Trường đã mất và tên trường cũng không còn” (*)Nguyễn Hoàng ơi, lẽ nào như thế mãi.Và vấn đề hôm nay,Đâu là sứ mệnh lịch sử của chúng ta.(*) Lời thầy Thái Mộng HùngLê Mai LĩnhMột tháng trước ngày rời quê hương, 1994.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 54VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIBÀI THƠ GỞI VÀO HƯ KHÔNG Lê Mai LĩnhLy cà phê trước mặt,dành cho người học trò bỏ thầy ra đi, không một lời từ tạ.Ly cà phê trong tay,dành cho người thầy ngồi lại,gặm nhấm nỗi buồn lẻ loi, khi người học trò bỏ đi, mang theo cả hồn người thầy, thi sĩ.Bài thơ này gởi vào hư không, vì từ nay không còn ai, người đọc mỗi sáng mai, trước tách cà phê đầu ngày.Cũng là chuyện bình thường với cuộc bể dâu đời.Cũng là bình thường khi lòng người có có không không,tùy duyên tùy phận.Cũng là chuyện bình thường, khi tình là muôn mặt, sấp, ngửa, trắng, đen.Nên bài thơ này, mặc dù thi sĩ biết làm ra không ai cần đọc,Nhưng thi sĩ vẫn làm ra.Như một kiếp tằm.Như thi sĩ vẫn yêu, dù ai đó không cần yêu,Như thi sĩ vẫn yêu, như thi sĩ vẫn thở.Ly cà phê dù đắng thêm hay ngọt thêm một chút,cũng vẫn là vô nghĩa, khi người uống đã bỏ đi,mặc cho ly cà phê bốc khói vào hư không.Những dẫu gì, bài thơ vẫn còn lại với những kỷ niệm chưa phôi pha.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 55VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHãy uống đi thi sĩ, ly cà phê đầu ngày,dẫu uống một mình.Nhưng vẫn cứ để dành ly cà phê trước mặt cho người học trò.Biết đâu sẽ có lúc nàng trở lại,như một lô độc đắc không bao giờ biết trước giờ xổ số.Rồi mọi điều sẽ tới,Rồi lộc trời sẽ tới,Trăng, vẫn vằng vặc đêm thâu,Trăng, vẫn là trăng muôn thuở.Ly cà phê trước mặt,Ly cà phê trong tay,Bài thơ gởi vào hư không,người ra đi, người ngồi lại,Rồi cũng xong một kiếp,Rồi cũng hết một đời,Cũng đành.Amen.Lê Mai Lĩnh

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 56VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICAM CHANHXứ Mỹ nầy đây thật tuyệt vời,Bưởi cam chanh quýt lớn như chơi.Quanh năm xanh tốt luôn cho quả,Cây chẳng sùng hư chết giữa vời.Trồng xuống xong rồi cây phát triển,Mùa hè cho quả chín vàng rơi.Tha hồ hái xuống dùng không hết.Chua ngọt quanh năm thật đả đời.Nhật Quang Phi Hồ(Tháng Tư, 2026)RÂM BỤT VÀNGSân sau trồng được một cây,Lá xanh dày đậm lớn đầy kín vây.Bông vàng to bát nở xây,Bốn mùa luôn nở nơi nầy đẹp hoa.Nhìn đây thấy cảnh thái hòa,An vui Mỹ sống nhìn hoa an bình.Cali vốn thiệt là xinh,Ôn hòa khí hậu dân tình an vui.Bên nhau xẻ ngọt chia bùi.Địa đàng chung hưởng mùi trời ban cho.Nhật Quang Phi Hồ (Tháng Tư, 2026)

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 57VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMừng Chúa Phục Sinh Mừng Chúa phục sinh, mãi giúp đời,Đẹp cho nhân loại khắp muôn nơi,An bình vui sống trong thân ái.Hòa hợp yêu thương đẹp dưới trời.Xót cảnh tình nghèo nhiều khổ hạnh,Xẻ chia phước lộc thói thường chơi.Hết lòng mến Chúa, thương đồng loại,Bố thí giúp đời dạ hả hơi.Nhật Quang Phi Hồ(Tháng Tư, 2026)TIẾN SĨTiến sĩ Việt ta lắm chục ngàn,Danh tài trí thức khắp khoe vang.Thứ nguồn tại chức, mua phong cấp,Trường dõm bằng trao cũng mát tràn.Kẻ góp lắm tiền phò Bị Đẫn,Phá dân hại nước sắp tàn hoang.Khoe bằng cấp lớn, bần tư cách,Dối trá bịp đời tạọ bất an.Nhật Quang Phi Hồ(Tháng Ba, 2026)

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 58VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICuối Tuần Ở San Leandro – Giai Điệu Tuổi VàngNước Mỹ rộng lớn, hiện đại, đầy ánh đèn và xe cộ tấp nập. Nhưng ở một góc San Leandro yên tĩnh, có một căn nhà nhỏ, nơi tiếng cười, tiếng hát và mùi thức ăn thơm lừng hòa vào nhau, làm người ta quên đi nỗi buồn xa xứ, quên đi cô đơn tuổi già, và quên đi những ngày bộn bề ngoài kia. Đó là nơi nhóm “Giai Điệu Tuổi Vàng” tụ họp mỗi cuối tuần — nơi ký ức Việt Nam sống lại giữa lòng nước Mỹ,Nhóm đã hình thành ba bốn năm nay, bắt đầu từ tấm lòng và sự rộng rãi hiếm có của ông bà bác sĩ Phương Oanh - những người sẵn sàng dành riêng một cănnhà chỉ để cuối tuần đón những người bạn đến gặp nhau. Ở tuổi nghỉ hưu, khi con cái đã trưởng thành, cuộc sống tưởng như đầy đủ hơn nhưng trong nhà lại dễ vắng đi tiếng người. Một nơi để hẹn nhau mỗi tuần trở thành điều quý giá không dễ có được.Trong căn nhà ấy, người ta gặp đủ mọi thành phần: bác sĩ, kỹ sư, nhà si, thầy giáo, văn sĩ, cựu sĩ quan, người làm nail, người nội trợ. Mỗi người mang theo một câu chuyện đời dài, nhưng khi ngồi lại với nhau, mọi khoảng cách dường như biến mất. Không ai hỏi quá khứ của ai, không ai hỏi giàu nghèo, không ai khoe hột xoàn vàng bạc, chỉ cần còn thích hát, còn muốn gặp nhau, vậy là đủ để trở thành người trong một nhà.Tiếng đàn organ vang lên, guitar hòa theo, một giọng khẽ hắng. Không có sân khấu, không ánh đèn, không khán giả thật sự. Mọi người vừa hát, vừa nghe, vừa cười. Hát hay hay dở không quan trọng. Quan trọng là niềm vui, là tiếng lòng được cất lên.Vui nhất là những điều bất ngờ. Có người cầm micro đứng chờ, nhạc dạo gần hết mà chưa biết lúc nào vào. Người đàn kéo dài thêm vài nhịp, người ngồi dưới ra dấu, người nhắc lớn. Khi vào được, bài hát đã đi nửa chặng, cả phòng bật cười theo. Có khi quên lời, đứng lặng vài giây, rồi cười: “Thôi, hát tới đâu

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 59VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIhay tới đó.” Bên dưới nhắc một câu, góp một chữ, cả phòng trở thành dàn hợp ca bất đắc dĩ. Có lúc guitar đi một kiểu, organ giữ một kiểu, người hát đi theo cảm xúc — bài kết thúc trong một trận cười giòn.Nhóm có những nhân vật đặc biệt mà ai cũng nhớ.Ông H, 85 tuổi, vẫn nhanh nhẹn, là “cao thủ” twist, cha-cha-cha. Hễ tiếng nhạc nổi lên là mắt ông sáng hẳn, chân nhịp theo, người như trẻ lại vài chục tuổi. Vừa nhảy vừa nâng ly rượu, vừa kể chuyện đời, chuyện lính, chuyện sang Mỹ, chuyện về Việt1 Nam, chuyện con cái trưởng thành. Bạn bè trêu: “Uống giỏi, nhảy giỏi, cao thủ cả hai.”Chị Ng. cũng 85 tuổi, chọn những bài xưa mà nhiều người chưa sinh ra đã quên. Khi chị cất giọng, cả phòng như chậm lại. Tiếng hát không mạnh, nhưng đầy cảm xúc, gợi lại cả một trời ký ức.Có chi giọng không thua gì ca sĩ Thúy Nga Paris chỉ có cái tội là muốn lên là lên, muốn xuống là xuống. Tội nghiệp cho hai vị nhạc sĩ nhà ta theo Hợp Âm Việt muốn đứng thở.Anh M “chuyên trị” nhạc mới, mang hơi thở trẻ trung vào căn phòng giàu kỷ niệm. Nhạc sĩ kiêm bác sĩ của nhóm thì luôn bị “hành” đủ kiểu: nâng tông, hạ nhịp, chỉnh nhạc. Có khi anh buột miệng: “Khi nào tôi đánh đàn giỏi, tôi bỏ nghề bác sĩ, kiếm tiền bằng đàn cho khỏe.” Một người nhanh miệng đáp: “Thế tụi tôi phải tính tiền ngược lại, bao nhiêu năm chịu trận làm ‘quân xanh’ cho anh tập đánh …tơi tả. “. Cả phòng cười ồ.Nhiều nữa. Mỗi người một vẻ không ai giống ai. Kể hết chắc phải đến sang năm.Nhưng vui nhất, thơm nhất là căn bếp.Các bà các chị lục tục vào bếp, mang bó rau thơm, nồi nước lèo, khay chả giò, bánh bèo, xôi mặn… Có người còn nói đùa: “Hôm nay tôi đi thi nấu ăn, không hát đâu.”

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 60VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICăn bếp trở thành sân khấu khác. Tiếng dao thớt lách cách, tiếng cười nói rộn ràng. Người xào nhân bánh xèo, người cuốn gỏi cuốn, người nêm nếm nồi bún bò. Mỗi người một việc, vui như mở hội. Có bà đảo chảo vừa ngoái nhìn ra phòng khách: “Bên ngoài hát bolero, bên trong tôi xào theo nhịp cha-cha-cha.”Nhiều chuyện vui bắt đầu từ bếp. Có bác trai “xung phong” chiên chả giò, dầu bắn lách tách, cả phòng bật cười. Một chị trêu: “Thôi anh ra ngoài hát đi, để tụi em lo.” Bác cười: “Tôi giúp bằng tinh thần.”Món ăn thơm quá, người cầm micro ngoài kia cứ nhìn vào bếp. Đến đoạn điệp khúc, bác ca sĩ quay xuống hỏi: “Xong chưa, để tôi hát nhanh còn vô ăn.” Cả phòng lại cười ồ. Người ta đùa rằng trong nhóm, nhớ món ăn còn nhiều hơn nhớ bài hát.Giữa tiếng hát trật nhịp, tiếng cười phần nhảy đầm, góc phòng vài ông ngồi nhấp ly rượu kể chuyện đời, căn bếp vẫn đỏ lửa như trái tim âm thầm.Và rồi cũng có lúc niềm vui lắng lại. Một chiếc ghế quen bỗng trống. Người tuần trước còn nâng ly, kể chuyện, hát và nhảy, tuần này không đến nữa. Không ai nói nhiều, nhưng ai cũng hiểu. Ở tuổi này, mỗi lần gặp nhau là một lần quý. Cho nên nhóm đàn ông chúng tôi tâm đắc nhất với câu nói “ Rượu ngon không có bạn hiền, mất ngon”. Có ong còn lên hat liên khúc buồn “ Buồn như tròng một ngày không có ai cùng cạn “Cuối cùng, hạnh phúc đôi khi không phải điều lớn lao. Chỉ là một bản nhạc cũ, một nồi bún bò thơm nghi ngút, một chiếc chả giò nóng giòn, và những người bạn già còn ngồi đó, cùng nhau ăn, cùng nhau hát, cùng nhau cười. Giữa nước Mỹ rộng lớn, căn nhà nhỏ ở Sân Leandro trở thành một quê hương thu nhỏ —không bằng bước chân, mà bằng ký ức, bằng tiếng Việt, và bằng tình người. Nơi có những bàn tay nắm chặt những bàn tay.Lê Xuân MỹNhững ngày nhớ một quê hương đã mất than

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 61VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITheo Dòng Nước XoáyĐỗ Dung1-Mưa xối xả như giận dữ trút nước xuống thành phố, thỉnh thoảng sấm sét đì đùng vànhững lằn chớp ngoằn ngoèo trên không. Cu Chou nép mình trong lòng mẹ ngủ ngon lành. Ngọc ôm chặt thằng bé như cố gắng che chở con, mắt mông lung nhìn qua cửa sổ. Những chùm bông giấy tím trên bờ tường rào run rẩy và cây bông sứ như đứng oằn mình chịu đựng cơn dông. Nhìn khuôn mặt ngây thơ của con, hai dòng lệ ứa ra rồi nàng dụi mặt vào người con, thút thít khóc.Chiều hôm ấy, khi đi làm về, Khương buồn bã, chẳng nói năng gì, cất cặp sách, thay quần áo rồi ngồi thừ ra suy nghĩ, chẳng thiết đến bữa ăn. Thấy không khí nghiêm trọng Ngọc không dám lên tiếng, đợi đến tối sẽ gạn hỏi cho ra nhẽ.Buổi tối, sau khi cơm nước, dọn dẹp xong, hai vợ chồng đang sửa soạn cho con đi ngủ thìtiếng chuông cửa reo. Mở cửa ra, sáu người trong quân phục với súng ống lăm lăm, đứng ngay trước cổng. Ngọc hoảng hốt, sợ hãi không biết tai ương nào sắp giáng xuống gia đình nàng đây. Khương ra mở cổng, sáu người bộ đội tràn vào, dàn trận như đang hành quân bốráp, bốn người súng AK cặp nách, hai người súng ngắn trên tay.Mấy người mang súng AK ngừng lại ngoài sân. Hai người bộ đội có vẻ như cấp chỉ huy bước vào phòng khách cùng vợ chồng Khương, hỏi tên và một số chi tiết về cá nhân chàng rồi nói như ra lệnh:- Mời anh theo chúng tôi về Ủy Ban Quân Quản làm việc.Ngọc cuống quýt:- Thưa các anh, các anh cho địa chỉ để sáng nhà tôi lên trình diện các anh được không?Người ấy lạnh lùng:- Chúng tôi được lệnh đưa anh đi ngay. Khẩn trương lên!Trong khi Khương vào thay quần áo, Ngọc lấy một túi vải sắp một bộ đồ mặc nhà, một áo lạnh và một số vật dụng vệ sinh như bàn chải đánh răng, khăn mặt ... cho chồng. Nàng nghĩ nhỡ Khương phải ở lại qua đêm.Nhìn chồng đi giữa những người bộ đội, bước lên chiếc xe bít bùng, dù không bị còng tay nhưng cũng bị áp giải như tội phạm, Ngọc bàng hoàng, thảng thốt. Đang đêm khuya, nhà

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 62VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIkhông có phương tiện để liên lạc với bên ngoài, Ngọc điếng người vì sợ hãi. Cả đêm nàng không ngủ, nằm ôm con, miệng lâm râm niệm Phật và mong trời mau sáng để chạy về nhàmẹ hay nhà chị Lan, để rúc vào lòng mẹ hay lòng chị mà khóc, mà kể lể, mà tìm sự chởche.2-Sáng sớm tinh mơ, chị Lan đang đảo đều nếp với khoai mì trong chõ, sửa soạn cho mỗi người một chén đầy xôi khoai mì trộn chút muối mè-đậu phộng cho chắc bụng trước khi người đi học, kẻ đi làm. Nhìn chõ xôi chị bất giác thở dài, trưa hôm qua sau khi được gọi ra xếp hàng ở tổ dân phố để mua thực phẩm, chị vác về một bao khoai mì, khoai lang màngán ngẩm. Khoai lang đã nhiều chỗ bị sùng, khoai mì sắp chạy chỉ. Chị phải bỏ nguyên buổi tối ngồi gọt vứt những chỗ hư, chừa lại một ít nấu ăn ngay ngày sau, chỗ còn lại sắp vào cái mẹt lớn, định phơi khô để sẽ độn với gạo nấu ăn dần. Anh Luận, chồng chị, sĩ quan cấp tá đã đi trình diện học tập, tưởng một tháng thì về mà đến nay đã hơn một tháng vẫn bặt vô âm tín. Nhìn đàn con dại, bốn đứa từ 10 đến 16 tuổi, đang sức lớn, cơm chẳng đủmà ăn, tương lai mờ mịt, biết sẽ về đâu.Bỗng tiếng đập cưả rồi tiếng Ngọc như rên rỉ:- Chị Lan! Chị Lan ơi...!Thằng Chương, con trai lớn nghe tiếng dì, chạy vội ra đỡ chiếc xe đạp mini của Ngọc, bếcu Chou đang phụng phịu vì còn ngái ngủ vào nhà. Ngọc như đổ ập vào người chị, tiếng nói đứt quãng qua tiếng nấc uất hận, nghẹn ngào:- Đêm hôm qua... người ta... đến nhà em... bắt anh Khương đi rồi... chị ơi...Nói xong nước mắt Ngọc tuôn ra như suối, ướt đẫm vai áo chị Lan.- Cả đêm qua em không ngủ được phải không? Thôi vào đây nằm nghỉ, chị pha cho em ly sữa nóng, uống cho khỏe, em hãy ngủ một giấc cho lại sức. Ốm đau lại khổ! Từ từ... ta tính!Nói để vỗ về, an ủi em nhưng hai dòng lệ cũng chảy dài qua khoé mắt chị Lan.Một đêm thức trắng vì sợ hãi, qúa mệt mỏi nên sau khi uống ly sữa nóng, Ngọc nằm ngay xuống chiếc đi văng trong phòng khách nhà chị ngủ thiếp đi. Nhìn nét mặt mệt mỏi của cô em út, chị Lan thở dài. Con bé được cưng chiều từ nhỏ, cả nhà yêu thương vì Ngọc xinh xắn, học giỏi và ngoan ngoãn. Khi lập gia đình lại gặp nơi tử tế, chồng quý, chồng cưng...Thế mà giờ đây gặp cơn bão tố thế này. Thật tội cho em.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 63VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHôm nay không có giờ dạy, Lan rút một tờ giấy trắng viết đơn cáo bịnh xin nghỉ hai ngày để ở nhà giúp Ngọc. Chị đưa lá đơn cho Chương, dặn con khi đi học nhớ ghé qua trường của mẹ nộp cho mẹ. Đợi Ngọc thức dậy Lan sẽ cùng em sang báo tin cho bố mẹ nàng, báo cho bên nội thằng cu Chou.3-Cụ Tham Minh đang cầm cây chổi lông gà phủi bụi trên những khung ảnh Ông Bà bầy trên bàn thờ bằng gỗ cẩm lai vẫn còn được đặt trang trọng trong phòng khách. Nghe tiếng bi bô của thằng bé con, cụ quay lại, hai cô con gái đang dắt tay thằng bé bước lên thềm.- Bố ạ!- Hai chị em có việc gì mà rủ nhau sang đây sớm thế?Lan ngập ngừng:- Thưa bố... Chú Khương bị bắt đêm hôm qua.Cây chổi lông gà rơi tuột khỏi tay, cụ bước vội đến chiếc tràng kỷ ngồi phịch xuống:- Kể cho bố nghe, sự việc thế nào?Lan thay Ngọc kể lại những diễn biến xảy ra tại nhà Ngọc hôm qua trong khi Ngọc ngồi bên tủi thân ôm con rấm rứt khóc.Mặt cụ ông như sạm lại, cụ không biết nói sao. Năm nay cụ đã hơn bảy chục tuổi, suốt đời hai cụ đã lo nuôi dạy bầy con sáu đứa đến lớn khôn, học hành thành đạt. Tưởng rằng hai cụ sẽ được hưởng những ngày tháng bình yên tuổi già, vui với mấy chậu kiểng ngoài sân, thỉnh thoảng con cháu về thăm hay có nhớ con nhớ cháu thì cụ chỉ cần ra đường vẫy chiếc xích lô là có thể đến với chúng nó.Bây giờ hai người con trai của cụ nhà bị niêm phong từ 30/4 đến nay. Chưa biết hai gia đình đó sống chết thế nào, có đi được đến nơi, đến chốn hay không. Hai cô con gái kẹt lại, cô lớn chồng đi cải tạo không biết ngày về, cô út chồng bị áp giải đi thế này. Đúng là tai trời ách nước. Vận mệnh con người phải nổi trôi theo vận mệnh chung.Cụ nghĩ đến Khương, anh con rể út hợp tính, hợp nết với cụ, một thanh niên cương trực, thẳng thắn, trong sạch, nặng lòng với quê hương. Những lúc giỗ tết, trong khi đàn bà con gái lo việc cỗ bàn dưới bếp Khương hay ngồi tiếp chuyện cụ, thân tình như con trai. Anh kể cho cụ về những ngày anh mới chân ướt chân ráo đến Paris, kinh thành ánh sáng, còn ngơ ngác hoang mang đã bị những cán bộ CSBV níu kéo mua chuộc bằng những phương pháp rất tinh vi. Những thành phần quốc gia nhưng thiên tả cũng có rất nhiều, họ thu phục

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 64VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIđám thanh niên nhẹ dạ, dời quê hương khá lâu và không am tường về hiện tình đất nước. Trong khi nhân viên của toà Đại Sứ VNCH lại quá lơ là, không để ý đến cuộc sống, đến sinh hoạt của sinh viên du học. Khương còn kể với cụ rằng có lần anh đã cùng nhóm sinh viên thuộc phe VNCH chính thức đối đầu với nhóm cán bộ Cộng Sản. Sau đó phe Quốc Gia cũng mời anh vào hoạt động chính trị với họ nhưng anh đã từ chối.Mới đây, một anh bạn học cùng thời với Khương, về giảng dạy tại Trường Y khoa, đang âm thầm thành lập Mặt Trận Phục Quốc, có liên lạc và thuyết phục anh hợp tác. Anh đang phân vân giữa trách nhiệm với đất nước và trách nhiệm với gia đình. Bây giờ nghe tin này, cụ chưa biết mức độ nghiêm trọng cỡ nào. Khương bị bắt oan hay anh đã nhúng tay, hợp tác với tổ chức mà anh đã có lần kể với cụ. Nghĩ thương chàng rể lại xót xa cho con gái mình. Cụ chẳng biết nói sao, nhìn lên trần nhà, một con thạch sùng giương đôi mắt nhỏ, đen láy nhìn cụ như chia sẻ rồi tặc lưỡi, quẫy đuôi bò đi.Lan và Ngọc sửa soạn ra về thì cụ bà tay xách giỏ chợ bằng nilon có bó rau muống thò ra khỏi miệng giỏ, đẩy cửa bước vào đon đả:- Hai chị em sang chơi hả? Các con đến lâu chưa?Cụ như khựng lại:- Sao hai đứa mắt đỏ hoe thế này? Có chuyện gì vậy con?Như được khơi nguồn, Ngọc khóc nức nở, cụ bà chạy vội đến ôm cô con út. Ngọc được thể gục vào lòng mẹ tức tưởi. Cu Chou giương đôi mắt tròn xoe nhìn mọi người rồi cũng bật lên khóc oà. Sau khi nghe con kể rõ nguồn cơn cụ bà thở dài:- Hai chị em ở lại ăn cơm với bố mẹ, mẹ mới mua được miếng thịt thăn ngon tính làm ruốc, thôi để mẹ rim lên cả nhà ăn với rau muống luộc, nhà cũng còn lọ dưa muối. Từ từ ta tính.Cụ lập lại y như những lời Lan đã an ủi em, từ từ ta tính.Cơm nước dọn dẹp xong xuôi, con cháu ra về hết, hai cụ ngồi nhìn nhau buồn bã. Buổi sáng, sau khi ghé khu chợ trời bán bớt một mớ quần áo cũ của Quân và Nga, hai người con bên Pháp, cụ bà đi ngang qua nhà Vinh, anh con trưởng. Căn nhà đã được trưng dụng, mặt tiền nhà đã là cửa hàng hợp tác xã của phường chứa đầy cá khô. Đã gần ba tháng mà chưa có tin tức chính thức nào của con, hai cụ cũng rất nóng ruột. Cụ thương anh con trưởng hiền lành như đất, chọn nghề giáo, làm tròn bổn phận giảng dậy, uốn nắn thế hệ tương lai. Chị Vinh con nhà tử tế, bạn học với Lan, cũng nhà giáo nhưng lanh lợi hơn chồng, sanh

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 65VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIđược hai thằng con khỏe mạnh, đẹp trai, thằng lớn đã vào đại học, thằng em cũng sắp xong trung học. Cụ mừng lắm, sau khi gả chồng cho Ngọc, cô gái út cụ đã định bụng khi già yếu sẽ thu xếp về với nhà anh cả nhưng nay cớ sự thế này! Nghĩ đến Khanh, con trai Út, cụ lại thương, lấy vợ mấy năm trời, vợ còn đi học nên chả dám sanh đẻ, cô vợ vừa ra trường, mới mừng rỡ báo tin với cha mẹ là sắp được làm cha thì lại trời đất tai ương thế này, cho đến nay vẫn chưa tin tức. Cuộc sống của cụ từ ngày về nhà chồng êm ả, sanh sáu người con cứđổi đầu, một trai rồi một gái, Vinh-Lan-Quân-Nga-Khanh-Ngọc. Nghĩ đến Ngọc cụ không ngăn được dòng nước mắt xót xa. Một thân một mình với đứa con nhỏ chưa đầy hai tuổi, Ngọc làm sao chống chọi với đời. Cụ bàn với cụ ông sang bảo mẹ con Ngọc thu xếp vềnhà bố mẹ mà ở, mà nương tựa với nhau.4-Lan là cô giáo của một trường Nữ Trung Học lớn tại Saigon. Sau ngày 30/4 chị đến trường trình diện ngay và ghi tên xin đi dạy lại, mong được là công nhân viên, có công việc ở thành phố để gia đình khỏi bị đi kinh tế mới.Sau những lớp học tập chính trị cho thông suốt chủ trương đường lốí cách mạng, chị được lưu dung nhưng phải đổi sang một trường Trung Tiểu Học nhỏ tại Quận Mười Một. Hàng ngày phải gò lưng đạp xe từ Tân Định sang tuốt khu Chợ Lớn với đồng lương chết đói không nuôi nổi một miệng ăn. Vì sự thay đổi cả một ý thức hệ nên mọi sinh hoạt trong trường cũng đảo lộn. Đứng trên bục giảng nhìn lũ học trò lẫn lộn trai gái; áo quần luộm thuộm, nhơm nhếch; mặt mũi ngơ ngáo, bơ phờ. Xuống phòng giáo viên những khuôn mặt đồng nghiệp xa lạ, lạnh lùng. Chẳng biết tư tưởng người khác như thế nào nên mọi người đều lặng thinh. Ai cũng phập phồng lo lắng và chẳng biết tin ai mà tâm sự. Anh Luận, chồng chị, đi học tập đã mấy tháng vẫn chẳng có tin tức gì. Nhìn bốn đứa con còn nhỏ dại, Chương 16, Văn 14, Nhu 12, bé Út Hiền mới hơn 9 tuổi, không biết tương lai chúng ra sao, cuộc đời mấy mẹ con chị trôi về đâu. Làm sao một mình chị có thể cáng đáng công việc vừa làm mẹ vừa làm cha, vừa phải kiếm tiền nuôi con, vừa phải có thì giờtheo dõi, dạy dỗ, giáo dục con trong thời buổi nhiễu nhương này. Nhất là trẻ con ở lứa tuổi mới lớn, dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh như bầy con của chị.Đồng lương không đủ sống, Lan phải gom góp đồ đạc trong nhà, bán đi những thứ không cần thiết để lo tiền chợ. Ngày nay đi dạy học không mặc áo dài nữa, chị soạn mấy chiếc áo dài cũ và một số quần áo đã chật của các con bỏ vào chiếc giỏ cói đem ra chợ trời.- Cô ạ!Giọng nói quen thuộc khiến Lan quay lại.- Cô, em không thấy cô lên trường ...em tưởng...Cô khoẻ không?Nhìn con bé Liên, học trò cưng ở trường cũ rưng rưng nhận cô giáo, Lan cũng nghẹn ngào.- Cô chuyển trường khác. Trường mình hồi này ra sao hả em?Liên kéo Lan vào quán cà phê nhỏ gần đó- Em mới nghỉ học rồi cô ạ.- Em đang học Lớp Mười Một mà, còn chưa đầy hai năm nữa là hết bậc Trung học sao em không cố gắng cho xong?

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 66VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI- Thưa cô, ba em đi học tập, chị em xong Tú Tài có được vào Đại học đâu cô, chị xin dạy lớp mẫu giáo ở gần nhà, không biết được bao lâu. Hai thằng em trai em chắc đến tuổi cũng phải đi nghĩa vụ. Mẹ em cực quá, em quyết định ở nhà buôn bán kiếm tiền giúp mẹem.Lan thở dài:- Em là học sinh giỏi, bỏ ngang như thế này uổng qúa.- Học làm gì hả cô? Vào trường chỉ lo phấn đấu để được là đối tượng đoàn. Bọn học tròngoài Bắc vào phần nhiều hỗn xược. Thày cô cũng lo trăm thứ việc bên ngoài, tối ngày lo họp, lại còn phải vào những tổ sản xuất, thi đua lao động tốt để lập thành tích... học gì cô?Rồi cô bé hạ giọng:- Em lo kiếm tiền, kiếm đường đi cô ạ. Em không thể sống dưới chế độ này.Nhìn Liên, Lan nhớ cô học trò giỏi, ngoan, hiền mà chị thương mến, nhớ hình ảnh cô học trò mắt sáng long lanh nhìn lên bục giảng. Bây giờ em mặc bộ bà ba đen, gầy gò, phờphạc. Một nỗi xót thương dâng trào. Chị nghĩ đến thân phận mình và chạnh nghĩ đến bầy con. Không biết trong những tâm hồn non trẻ đó, chúng suy nghĩ những gì.- Cô muốn bán những thứ gì hả cô?Liên hỏi, Lan hé chiếc giỏ cói cho Liên xem.- Cô đưa em, cô ngồi đây đợi em một chút em đem bán hộ cô. Cô lạ mặt họ ép giá.Nhìn con bé xách chiếc giỏ thoăn thoắt bước đi, ruột Lan như quặn thắt. Chỉ một thoáng, Liên cầm chiếc giỏ không về, dúi một nắm tiền vào tay Lan cười ngỏn ngoẻn:- Em đứng luẩn quẩn ở đây, ai bán gì em mua, ai mua gì em bán cô ạ. Em không cóhàng quán nào hết, chạy hàng thôi.- Sao em giỏi thế?Lan rút vài tờ giấy bạc đưa Liên:- Cám ơn em, cho cô gửi.Liên ngậm ngùi:- Cô ơi, cô cầm lấy, nhìn cô mặc áo bà ba, đội nón lá, đạp xe đạp, phải đi bán cả quần áo cũ là em xót xa lòng dạ lắm rồi. Cô về đi, khi nào cần gì cô cứ ra khu này là có em.Thày trò nắm chặt tay nhau cùng ngăn dòng nước mắt chỉ trực tuôn trào.Chia tay Lan, hòa mình vào dòng người xuôi ngược trong khu chợ trời, Liên không cầm được nước mắt. Hình ảnh cô giáo Lan mà Liên đã tôn thờ, yêu qúy thay đổi đến thế sao. Cô giáo Lan dịu dàng, áo quần luôn tươm tất, giảng bài rất rõ ràng, dễ hiểu. Cô luôn để ý, ân cần với tất cả học trò, uốn nắn từ lời ăn, tiếng nói, cách cư xử ở đời... Cô là thần tượng của biết bao thế hệ nữ sinh. Cô ơi, chúng em vất vả, lam lũ thì được nhưng nhìn cô như thế này em không chịu được, đau lòng lắm, cô ơi.Đạp xe đi giữa lòng phố Sài Gòn nắng gắt nhưng lòng Lan như tê buốt. Hôm nay gặp cô học trò cũ ở hoàn cảnh này khiến Lan nhớ lại bao sự việc đau lòng mà chị đã chứng kiến. Một hôm nhìn thấy một thày giáo dạy cùng trường đang cong lưng đạp chiếc xich lô chở khách ngược chiều gió, Lan phải lảng ngay, tránh cảnh gặp gỡ bẽ bàng của hai nhàgiáo. Chị biết ông thày đó có năm đứa con thơ mà đứa bé nhất chưa đầy một tuổi. Chỉ có

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 67VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIlương giáo chức không thôi thì làm sao nuôi nổi từng ấy miệng ăn, thương làm sao! Rồi một lần chị gặp một cô bé trạc tuổi thằng Chương đứng thút thít ở gần cầu xa lộ. Cô bénhìn thấy chị thì oà lên khóc gọi tên cô Lan. Hoá ra cô cũng là học trò nơi trường cũ chịdạy. Hỏi chuyện mới biết cô đi buôn than từ Long Thành về, bị cảnh sát kinh tế bắt được nên tịch thu hết hàng hóa, may là không bị bắt giam. Khổ quá, đúng là tính quẩn tính quanh, buôn bán lời lãí bao nhiêu với một nhúm than nếu đi chót lọt! Tuổi các em phải đang ngồi trong lớp học, bồi đắp kiến thức để sửa soạn cho tương lai. Lan lại nghĩ đến học sinh nơi trường mới. Chị dạy đệ nhị cấp nhưng trường này chỉ có tới lớp Chín nên chịđược xếp dạy hai lớp Tám và Chín. Ngày nào loa nhà trường cũng phát động chương trình “Kế hoạch nhỏ”. Các em phải từng nhóm, mỗi đứa một cái túi và một đôi que tre, đi bớigắp từng mẩu giấy vụn, từng mảnh bao ni lông rách dưới đường, trong bãi rác, trong khe rãnh... Em nào muốn đạt danh hiệu “Dũng sĩ kế hoạch nhỏ” thì về nhà vét hết sách báo cũ, thậm chí ngay cả những cuốn sách giáo khoa còn tốt nguyên đem nộp. Đầu óc đâu để học, lúc nào cũng nghĩ đến việc thi đua để làm dũng sĩ, để làm anh hùng lao động... Phận giáo chức cũng thê lương không kém, thiên chức nhà giáo bây giờ không phải là uốn nắn, dạy dỗ, vun trồng những đứa trẻ trở thành những người hữu dụng sau này. Những khóa học chính trị nhồi nhét như vẹt để rồi thày cô lại lập lại như vẹt với học sinh, dù chính trong thâm tâm nhà giáo cũng biết đó là những điều dối trá. Dưới mắt học trò thày cô cũng eo sèo khi chia nhau từng miếng thịt, từng xâu cá lúc có loa gọi xuống nhận nhu yếu phẩm. Rồi vì sinh kế thày cũng phải chạy xe ôm, ngồi đầu đường làm nghề vá lốp xe, sửa đồng hồ, bơm bút bi. Cô lo bán qùa ở cưả trường hay đi bán quần áo cũ như Lan hôm nay. Thìgiờ đâu, tâm trí đâu lo chuyện giáo dục, dạy dỗ. Còn đâu hình ảnh tốt đẹp của thày cô cho học trò chiêm ngưỡng, noi theo.Lan nhớ đến số tiền mới có mà chị đã cẩn thận bỏ vào túi aó trong. Nghĩ đến các con, chịtự nhủ, chị sẽ trích ra một chút, vào chợ mua một miếng thịt quay và ít rau. Chị sẽ luộc mớ mì sợi do chị mới đổi túi bột mì được mua phân phối hôm qua. Đãi các con một bữa ăn cho tươm tất. Tội nghiệp hai thằng con trai đang sức lớn phải bóp mồm bóp miệng, ăn như chẳng đủ no vì chúng nó cũng ý tứ nhìn trước nhìn sau. Không có bánh hỏi thịt quay như ngày xưa nhưng các con chị cũng sẽ có mì sợi luộc thay cho bánh hỏi. Chị sẽ pha một tô nước mắm thật ngon với rau sống đủ thứ, các con chị có một bữa ăn cải thiện, mì luộc thịt quay ngon lành.Đỗ Dung

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 68VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI1/. GIẤC MƠ BÍNH NGỌMay mắn Ngựa về mới bõ côngBấy lâu thoát cộng vẫn hằng trôngTan hàng mất nước đành lưu xứVỡ tổ xa nhà chịu bại vongĐoàn kết phục hồi quê Mẹ cũDiệt thù chung sức cứu non sôngCùng nhau xây dựng nền Dân ChủBính Ngọ giấc mơ đã thỏa lòngThaNhân bài họaCamthành March 2nd, 20262/. NÉN NHANG THẮP NHỚ BÀ TRƯNGCHỢT NGHE NGỰA HÍ GƯƠM VUNG NGÚT TRỜI(dĩ đề vi thủ)NÉN nỗi đau thương trả nợ nhàNHANG này dâng nguyện quyết xông phaTHẮP lên ngọn đuốc soi kim cổNHỚ đến Quê Hương rạng đóa hoaBÀ gác thù riêng đền nợ NướcTRƯNG Em cùng Chị giữ sơn hàCHỢT vang tiếng thét xua quân tiếnNGHE lệnh xung phong xuất phát raNGỰA cất vó cao lồng lộng gióHÍ vang hưng chí kiên cường taGƯƠM loang loáng chém rơi đầu địchVUNG chớp nhoáng soi chiếu sử nhàNGÚT khí thiêng thù chồng sạch trảTRỜI Mê Linh Cửu Ngũ đăng hoa!Tha NhânCamthành mùng 6 tháng hai năm Tân Tỵ 2001

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 69VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI3/. Kính chúc mừng Nữ Sĩ Cao Mỵ Nhân với 73 năm cầm bút làm thơviết văn, đã gieo biết bao Hạt Ngọc Lóng Lánh tỏa ánh sáng tuyệt vờicho Văn, Thi đàn Việt Nam suốt bao nhiêu năm nay, it ai sánh đượcvới Nữ Sĩ ‘’Chị MỴ’’ ChaPa.TN mượn tựa đề này gửi vài lời thô thiển chúc mừng CHỊ MỴ:‘’CHÚC MỪNG NỮ SĨ CAO MỴ NHÂNKỶ NIỆM BẢY BA NĂM CẦM BÚT’’(Dĩ thủ vi đề)CHÚC Chị luôn an bình hạnh phúcMỪNG nhà thơ bút ngọc phun hoaNỮ lưu một thuở gìn bờ cõiSĨ khí cả đời vệ quốc gia!CAO thổ phát sinh dòng nữ kiệtMỴ nương thời đại vinh hoa nhàNHÂN sinh ưu tú đẹp Non NướcKỶ vật trao đời tựa ngọc ngàNIỆM lại thế nhân gương chiếu sángBẢY mươi niên góp mặt ‘’MỴ Chapa’’BA Vì Ngọc Nữ càng thêm sángNĂM tháng sau này lại chói lòaCẦM sắt văn thơ duyên nghiệp dĩBÚT hoa trổ sắc đẹp thêm nhàThaNhân, OC ngày 26/3/2026

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 70VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI4/. CHẤP CÁNH TÌNH YÊUTiếng yêu ôi quá ngọt ngàoMiệng cười hàm tiếu đẹp nào hơn Em!Dấu Yêu sao quá êm đềmChe nghiêng nón lá chớp rèm thơ ngâyTiếng yêu thoang thoáng đâu đâyNghe xong là nhớ tâm ngây ngật khờDấu Yêu đẹp tựa vần thơĐể anh dâng cả mộng mơ trao ngườiTiếng yêu thật quá tuyệt vờiDành riêng những kẻ một đời tình chânTình yệu vàng đá sáng ngầnĐể anh ru mãi tuổi xuân mộng tìnhChữ Yêu anh tặng riêng mìnhĐể anh trân qui cuộc tình như thơChữ Yêu nói mấy cho vừaNghĩa Yêu huyền diệu chẳng xưa bao giờChữ Yêu muôn thuở như mơMón quà riêng tặng người thơ của mìnhDấu Yêu mãi mãi đẹp xinhĐể ta chắp cánh cho tình trăm năm!!ThaNhânCamthành, Feb 14th, 2019 – Ngày Tình Nhân

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 71VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIPHONEẢnh internet: Chiếc điện thoại đầu tiên tôi sở hữu năm 24 tuổiNếu tôi hỏi một người trẻ hôm nay rằng “vật bất ly thân” là gì, có lẽ câu trả lời sẽ đến rất nhanh, thậm chí không cần suy nghĩ. Không phải cái ví đựng tiền, không phải chiếc đồng hồ đeo tay, cũng chẳng phải sợi dây chuyền hay chiếc lắc làm duyên nơi cổ tay, mà là PHONE, là chiếc điện thoại di động.Ngày trước, người ta ra đường thường kiểm tra ba thứ: tiền, chìa khóa và giấy tờ (ID -bằng lái xe). Còn bây giờ, chỉ cần một câu ngắn gọn: “Có đem theo điện thoại chưa?”. Bởi lẽ trong chiếc máy nhỏ gọn ấy đã gói ghém gần như cả thế giới. Tiền nằm trong ứng dụng ngân hàng (online banking, Cash apps Venmo…), bản đồ nằm trong định vị, bạn bè nằm trong danh bạ và mạng xã hội, còn những kỷ niệm vui buồn thì nằm trong thư viện ảnh. Chiếc ví có thể rỗng, nhưng điện thoại mà hết pin thì quả là “bi kịch”.Điện thoại bây giờ không chỉ là công cụ liên lạc. Nó là đồng hồ báo thức đánh thức ta mỗi sáng, là người dẫn đường khi ta lạc lối, là máy ảnh ghi lại khoảnh khắc bất chợt, là “bác Google” giải đáp mọi thắc mắc trên đời. Trong giờ nghỉ, nó là trò giải trí; trong lúc buồn, nó là nơi ta tìm vài bản nhạc xoa dịu; khi cô đơn, chỉ cần một thông báo sáng màn hình cũng đủ khiến ta thấy mình chưa bị bỏ quên.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 72VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVới người trẻ, chiếc điện thoại còn là một phần bản sắc. Họ thể hiện cá tính qua hình nền, ốp lưng, danh sách nhạc, những dòng trạng thái hay bức ảnh đăng tải. Mất điện thoại không chỉ là mất một món đồ vật chất, mà là mất đi dữ liệu, ký ức, các mối quan hệ…. Nói cách khác là mất đi một phần đời sống số của chính mình.Tôi có hai con. Mỗi lần chúng không nghe lời hay chây ì không chịu làm bài tập, tôi chẳng cần quát mắng nhiều. Chỉ cần nhẹ nhàng buông một câu: “Ba/mẹ cắt điện thoại nhé!” là mọi việc lập tức vào guồng. Bài được mở ra, bút được cầm lên, khuôn mặt đang phụng phịu bỗng trở nên nghiêm túc lạ thường. Có lúc tôi tự hỏi: rốt cuộc mình đang nuôi con… hay đang thương lượng với một chiếc điện thoại?Nghĩ cũng thú vị. Hơn một thế kỷ trước, khi Alexander Graham Bell được cấp bằng sáng chế năm 1876 cho thiết bị truyền giọng nói qua dây điện, chắc hẳn ông không thể tưởng tượng rằng phát minh của mình một ngày nào đó lại trở thành “công cụ kỷ luật” trong các gia đình. Thuở ban đầu, điện thoại còn phải nhờ tổng đài viên kết nối từng cuộc gọi. Sau đó, điện thoại quay số ra đời và trở nên phổ biến trong thế kỷ 20, mỗi cuộc gọi là một sự kiện, không phải là phản xạ vô thức như bây giờ.Đến năm 1973, Martin Cooper của Motorola thực hiện cuộc gọi di động đầu tiên, mở đường cho điện thoại di động thương mại. Từ đó, con người bắt đầu mang liên lạc theo bên mình thay vì để nó cố định trên bàn hay treo trên tường. -oOoTôi lần đầu biết và chạm vào chiếc điện thoại vào những năm đầu thập niên 1990. Khi ấy, ba tôi vừa rời đảo Palawan, Philippines để sang Hoa Kỳ định cư. Một năm sau ngày đặt chân đến Mỹ, ông chắt chiu từng đồng tiền làm thuê nơi xứ người chỉ để được nghe và nói chuyện với vợ con sau nhiều năm xa cách.Tôi không còn nhớ rõ những thủ tục phải thực hiện để có một cuộc gọi viễn liên. Chỉ biết rằng đó không phải chuyện đơn giản. Ngày hôm ấy, cả nhà mặc quần áo mới, tắm rửa sạch sẽ như đi dự một dịp trọng đại. Mẹ dắt chúng tôi từ thị xã Vĩnh Lương lên bưu điện thành phố chỉ để “nghe điện thoại”.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 73VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThời đó, cước phí viễn liên đắt đỏ đến mức mỗi phút trôi qua đều được tính bằng mồ hôi và nhọc nhằn của ba nơi đất khách. Tôi chỉ được cầm ống nghe vài giây, đủ để nghe tiếng “A lô” trầm ấm từ đầu dây bên kia. Chưa kịp nói gì nhiều, tôi đã phải nhường lại cho mẹ và anh lớn. Tôi không nhớ mình đã nói gì hay kịp nói gì không, chỉ còn lại cảm giác hồi hộp khi bàn tay nhỏ bé chạm vào chiếc điện thoại trên quầy bưu điện. Âm thanh rè rè như vượt qua đại dương, và ánh mắt mẹ đỏ hoe vừa mừng vừa tủi khiến tôi không bao giờ quên.Sau cuộc điện thoại ấy, mẹ dẫn cả nhà đi ăn nem nướng Ninh Hòa. Bữa ăn hôm đó ngon lạ thường, không phải chỉ vì hương vị, mà vì lần đầu tiên sau nhiều năm, chúng tôi được “nghe” ba, biết rằng ông vẫn bình an nơi phương xa.Rồi đến năm 2002, sau khi tôi tốt nghiệp đại học và đi làm vài năm, tôi mới thực sự sở hữu chiếc điện thoại đầu tiên của riêng mình. Đó là một chiếc Motorola gập màn hình nhỏ gọn, mang đến cảm giác “người lớn”. Lần đầu tiên, tôi có thể tự gọi, tự nhắn tin và tự làm chủ các cuộc gọi và tin nhắn của mình.Nhưng bước ngoặt lớn nhất phải kể đến năm 2007, khi Steve Jobs giới thiệu chiếc iPhone đầu tiên. Điện thoại không còn chỉ để nghe và gọi; nó trở thành máy ảnh, máy tính, bản đồ, ví tiền và cánh cửa mở vào thế giới Internet.Trải qua hơn một thế kỷ, chiếc điện thoại đã âm thầm leo lên vị trí trung tâm trong đời sống hiện đại. Nó kết nối con người trên toàn thế giới, lưu giữ ký ức, điều hành công việc và chi phối nhịp sinh hoạt hằng ngày. Với trẻ con, điện thoại là thế giới giải trí đầy màu sắc; với người lớn, nó là công cụ làm việc và cũng là thói quen khó rời.Vì vậy, mỗi khi tôi chỉ cần “dọa cắt điện thoại”, hai đứa nhỏ lập tức ngoan ngoãn. Tôi hiểu rằng mình không chỉ đang cấm một thiết bị, mà tạm thời đóng lại cả một thế giới trong tay chúng. Điều đó vừa khiến tôi bật cười, vừa khiến tôi suy ngẫm: phát minh từng được tạo ra để kết nối con người giờ lại có sức mạnh điều khiển hành vi của chính chúng ta.Không chỉ trẻ con “bám dính” vào điện thoại, mà người lớn chúng ta cũng chẳng khá hơn….

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 74VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIĐầu tuần vừa rồi, tôi đi làm mà quên điện thoại ở nhà. Kết quả? Phải quay về nhà lấy vì không thể làm việc nổi khi thiếu “cánh tay nối dài” này.Chuyện thật không tưởng: muốn vào email, máy tính yêu cầu nhập mật khẩu; muốn xác thực, trường học bắt phải “push” vào Duo Push. Mà điện thoại thì đang nằm ở nhà. Kết quả là mất gần cả tiếng đồng hồ chạy về lấy điện thoại mới có thể bắt đầu làm việc.Ngày nay, có lẽ chẳng ai dám phủ nhận rằng điện thoại đã trở thành… một phần cơ thể thứ hai của chúng ta. Trẻ con bám lấy nó như bám lấy thế giới giải trí đầy màu sắc, còn người lớn thì sống nhờ nó như một “cánh tay nối dài” cho công việc, giao tiếp và cả cuộc sống hằng ngày. Chỉ một phút không có điện thoại, chúng ta bỗng thấy lạc lõng: không mở được email, không xác thực được thông tin, thậm chí không biết đường đi từ nhà ra phố. Quên ví còn gượng được, quên điện thoại thì… coi như cả thế giới tạm dừng!Điện thoại đã đi từ một phát minh nhỏ bé để “truyền giọng nói qua dây điện” trở thành một siêu công cụ quyền lực, âm thầm điều khiển nhịp sống của chúng ta mà ta hầu như không hay biết. Nó kết nối, lưu giữ, nhắc nhở, xoa dịu, giải trí và đôi khi… ra lệnh cho chính chúng ta, khiến việc “đe dọa cắt phone” trở thành một chiêu thức kỷ luật cực kỳ hiệu quả.Nhưng, hãy nhìn kỹ: vấn đề không nằm ở chiếc điện thoại. Nó chỉ là sản phẩm của trí tuệ con người, tạo ra để phục vụ con người. Chìa khóa thực sự nằm ở cách chúng ta sử dụng nó. Khi biết dùng đúng cách, điện thoại trở thành công cụ hữu ích, giúp kết nối thế giới, lưu giữ ký ức, hỗ trợ công việc, và thậm chí… dạy con cái biết tự giác. Khi đó, chiếc điện thoại sẽ trở lại đúng vai trò của nó; một trợ thủ đắc lực, chứ không phải “quyền lực mềm” khiến cả nhà phải tuân lệnh.Nói vui một chút, có lẽ điện thoại là món đồ duy nhất trên đời khiến cả trẻ con lẫn người lớn đều phải thừa nhận: “Không nó, không sống nổi!” Và chính điều đó (vừa đáng cười, vừa đáng suy ngẫm) đã biến một phát minh hơn một thế kỷ thành vật bất ly thân của thời đại kỹ thuật số.Y Thy Võ Phú

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 75VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIÐIỂM SÁCH: CHUYẾN DU LỊCH XUYÊN KHÔNG CỦA TIỂU LỤC THẦN PHONGMột ngày đầu tháng Mười Một, văn thi sĩ Tiểu Lục Thần Phong đã gửi đến chúng tôi tập truyện ngắn và tản văn mới nhất của ông, mang nhan đề Chuyến Du Lịch Xuyên Không. Đây là tác phẩm thứ hai mươi trong hành trình sáng tác của tác giả, do Nhà xuất bản Love phát hành. Tập sách gồm 21 truyện ngắn và tản văn, hơn 200 trang, được trình bày công phu với phần bìa và các phụ bản mỹ thuật do họa sĩ Ann Phong thực hiện.Mặc dù là người trực tiếp phụ trách phần trình bày bản thảo trước khi in, trong giai đoạn kỹ thuật tôi chỉ đọc lướt qua văn bản và chưa có cơ hội đọc kỹ từng truyện cũng như tiếp cận tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm một cách trọn vẹn. Chỉ đến hôm nay, khi dành thời gian đọc sâu toàn bộ tập sách, tôi mới thực sự cảm nhận được chiều sâu tư duy mà Tiểu Lục Thần Phong gửi gắm trong mỗi câu chữ.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 76VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThông qua 21 truyện ngắn và tản văn, tác giả đã tạo một thế giới nghệ thuật vừa mang sắc thái phiêu lưu kỳ ảo, vừa đồng thời phơi mở nhiều tầng ẩn dụ tinh tế về đời sống tinh thần đương đại. Các truyện viết về thân phận của tri thức, sự hữu hạn của con người trong những vùng chấn động xã hội chính trị, và đặc biệt là số phận của sách trong những cơ chế kiểm soát diễn ngôn ngày một chặt chẽ. Nếu như “xuyên không” trong nghĩa truyền thống thường gắn với sự dịch chuyển không/thời gian của nhân vật, (thì ở đây,) tác giả đã trao quyền “xuyên không” cho chính các quyển sách: để chúng tự du hành qua những lớp trầm tích ý thức hệ, qua lịch sử kiểm duyệt, và qua cả những biến động của thời đại công nghệ, nơi văn hóa đọc đang bị đe dọa bởi nhịp sống kỹ thuật hóa.Bằng cách đó, Chuyến Du Lịch Xuyên Không không chỉ là một tập truyện kỳ ảo đơn thuần, mà là một ẩn dụ mở rộng về hành trình của tri thức trong thế giới đầy biến động nơi sách không ngừng đối mặt với sự thách thức của cả quyền lực chính trị lẫn quyền lực công nghệ.Trong 21 truyện ngắn và tản văn ấy, lần này tôi muốn đặc biệt giới thiệu đến độc giả truyện ngắn “Chuyện Những Quyển Sách ở Thư Viện Tỉnh Q”. Một tác phẩm tiêu biểu cho cảm hứng sáng tác của tập sách, đồng thời là một trong những truyện thể hiện rõ nhất năng lực ngụ ngôn và tư duy phản biện của Tiểu Lục Thần Phong.Truyện ngắn “Chuyện Những Quyển Sách ở Thư Viện Tỉnh Q” mở ra bằng cảnh tượng lạnh lẽo và tĩnh mịch đến rợn ngợp của một thư viện tỉnh lẻ. Không gian ở đây dường như đã bị thời gian bào mòn và khiến mọi thứ trở nên “mốc meo”: bạn đọc thưa thớt, các thủ thư làm việc với sự uể oải vô hồn, ánh sáng rọi xuống thì nhợt nhạt như đã mất sinh khí…. Còn những dãy kệ sách kéo dài trong bóng tối âm u. Mô tả ấy không chỉ nhằm khắc họa một thư viện vắng vẻ mà còn là dụng ý nghệ thuật của Tiểu Lục Thần Phong trong việc tạo dựng một môi trường đặc quánh sự ngột ngạt, nơi tri thức bị cô lập, bị giam lỏng trong sự lãng quên kéo dài.Ở suy nghĩ rộng hơn, thư viện trong truyện không chỉ là một địa điểm chứa sách. Mà, nó hoạt động như một mô hình thu nhỏ của xã hội; nơi các giá trị văn hóa, tri thức, bị đảo lộn. Những gì đáng lẽ phải được trân trọng lại bị đẩy vào bóng tối, trong khi những gì trống rỗng, vô nghĩa hoặc chỉ tồn tại để phục vụ quyền lực lại chiếm giữ những vị trí trọng tâm. Từ đó, tác giả phơi mở một hệ thống trong đó tri thức chân chính luôn ở bên lề, còn các sản phẩm mang tính giáo điều lại được mặc định là “chính thống” và được nâng đỡ bằng quyền lực.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 77VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI-oOoKhi màn đêm buông xuống, các quyển sách trong kho bất ngờ cất tiếng nói. Cuộc đối thoại mở đầu bằng giọng điệu trầm tư của Chuyện Làng Văn, bày tỏ sự bất bình trước tình trạng phân biệt thân phận giữa “sách sang” và “sách hèn”. Các quyển Tướng Về Hưu, Tổng Tập Văn Học Việt Nam Tiền Chiến, Thi Nhân Việt Nam lần lượt hưởng ứng, cùng chia sẻ nỗi niềm về sự bất công kéo dài: sách giá trị, sách văn học chân chính thì bị xem nhẹ và đặt ở nơi khuất lấp, trong khi sách tuyên truyền lại được ưu ái, đầu tư kinh phí lớn, in ấn đẹp đẽ nhưng hoàn toàn vô dụng đối với tri thức.Những lời than vãn ấy, xét đến cùng, không chỉ là lời của những quyển sách trong truyện. Đó chính là tiếng nói của những nhà văn, những tác phẩm và những hệ tri thức từng bị kiểm duyệt, cấm đoán hoặc vùi lấp, từ văn học miền Nam 1954–1975 cho đến các tác phẩm hải ngoại sau này. Tiểu Lục Thần Phong, thông qua ngôn ngữ nhân cách hóa, đã tạo nên một không gian nơi những tiếng nói bị dập tắt trong thực tế được quyền cất lên trong tưởng tượng.Bất ngờ, sự trầm lắng ấy bị phá vỡ bằng sự xuất hiện hống hách của bộ sách Ánh Sáng Soi Đường và Chỉ Đạo, tiếp đó là giọng điệu đầy quyền uy của Chủ Nghĩa Cộng Sản, Khoa Học Biện Chứng, Mác – Lê. Những quyển sách này cất tiếng đúng như khẩu khí của hệ thống tuyên truyền: chúng đe dọa “đốt sách”, cảnh cáo việc “trừng trị bất đồng”, gán ghép những nhãn mác như “tàn dư”, “phản động”, đồng thời xem cơ chế kiểm duyệt là lẽ chính danh tất yếu.Bằng cách đặt những khẩu hiệu chính trị rập khuôn vào miệng các sách tuyên giáo, tác giả cho thấy bản chất giáo điều, nghèo nàn và bạo lực của cơ chế kiểm soát tư tưởng. Những quyển sách này, trong tưởng tượng của Tiểu Lục Thần Phong, không khác gì những tiểu bạo chúa canh giữ ngọn lửa có thể thiêu rụi bất cứ mầm tri thức nào dám vượt ngoài khuôn phép.Một số quyển khác như: Thuật Xử Thế, Tinh Hoa Nhân Loại, Tuyển Tập Văn Học Trẻ, Ngày Mới, Nam Hoa Kinh… lên tiếng bằng giọng điệu ôn hòa và trí tuệ hơn. Chúng nhắc lại quy luật của lịch sử: thời tiểu nhân đắc thế thì người quân tử phải dè chừng; xã hội từng nhiều lần đốt sách và thanh lọc tri thức; cơ chế thỏa hiệp đôi khi giúp tri thức thoát khỏi tuyệt chủng; thư viện Việt Nam nghèo nàn vì bị giới hạn trong quyền mua, trong phê duyệt danh mục; và thế giới tự do, đặc biệt là các thư viện Âu/Mỹ đã từ lâu vượt khỏi những rào cản đó.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 78VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICao trào dần hình thành trong cuộc đối thoại, nhưng lại bị chặn đứng bởi nỗi sợ hãi luôn lởn vởn trong không gian kho sách: sợ bị thiêu, bị tịch thu, bị loại trừ. Sự im lặng đó chính là ẩn dụ cho sự im lặng của người dân trong xã hội độc tài; một sự im lặng không phải vì thiếu khát vọng nói, mà vì không được phép nói.Bất ngờ, quyển Tự Học Tin Học mở ra một chiều kích mới khi đưa vào cuộc trò chuyện mối đe dọa của thời đại công nghệ: mạng xã hội, điện thoại thông minh, nhịp sống ngắn hạn, và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Trong thế giới hiện đại, tri thức không còn bị đốt bởi lửa của độc tài mà bị nhấn chìm trong biển thông tin vô nghĩa. Sách chết không phải vì sự đàn áp trực tiếp, mà vì bị thay thế bởi những hình thức giải trí nhanh, tiện lợi và ít đòi hỏi tư duy.Trong không khí đầy bi quan ấy, giọng nói của Nghệ Thuật Sống vang lên như một ánh sáng dịu dàng. Quyển sách khẳng định rằng sách không bao giờ chết nếu con người còn tâm hồn. Sách là một tặng phẩm của văn hóa, vừa mang giá trị vật chất vừa chứa đựng tinh thần nhân loại. Dù xã hội có biến đổi mạnh mẽ dưới áp lực công nghệ, sách vẫn giữ một vị trí đặc biệt: không phải trong sự áp đặt quyền lực, mà trong sự tự do lựa chọn của những con người còn biết cảm thụ cái đẹp.Đây chính là thông điệp nhân văn cốt lõi của truyện: tri thức có thể bị đốt, bị che giấu, bị cạnh tranh nhưng chưa bao giờ và cũng không bao giờ biến mất hoàn toàn. Chính khả năng phục sinh của sách, cũng như của tri thức, mới là điểm kết thúc lạc quan mà Tiểu Lục Thần Phong kín đáo gửi gắm.-oOoToàn bộ câu chuyện vận hành như một ẩn dụ lớn về thân phận của giới trí thức và của những tư tưởng độc lập trong bối cảnh xã hội toàn trị. Trong cấu trúc biểu tượng ấy, sách là hoán dụ cho tri thức; kệ sách tượng trưng cho trật tự xã hội nơi tri thức bị phân tầng và kiểm soát; thủ thư đại diện cho bộ máy kiểm duyệt; còn kho sách chính là không gian bị phong tỏa của tự do tư tưởng. Những quyển sách biết nói, biết sợ hãi, biết bất lực trước quyền lực, là hình ảnh hóa của một nền văn hóa không được phép trưởng thành, không được phép phát triển theo quy luật tự nhiên của tri thức.Tính ngụ ngôn trong tác phẩm đặc biệt sắc bén. Câu chuyện sử dụng cấu trúc điển hình của truyện ngụ ngôn: nhân vật không phải con người, mỗi nhân vật đại diện cho một nhóm xã hội

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 79VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIhoặc một hệ tư tưởng cụ thể, và câu chuyện kết thúc theo kiểu bỏ ngỏ nhưng chứa đựng một chân lý cay đắng về đời sống tri thức. Đằng sau lời đối thoại của các quyển sách là tiếng nói của một thế hệ trí thức bị chặn họng, bị hạn chế tiếp cận tri thức, và bị bao vây bởi quyền lực chính trị.Giọng văn của truyện ngắn mang sắc thái châm biếm nhưng thấm đẫm nỗi đau. Nhiều đoạn cho cảm giác như những trích đoạn bước ra từ hồi ký của giới trí thức miền Nam trước 1975; có lúc mang giọng mỉa mai gai góc kiểu Vũ Trọng Phụng; có lúc lại lạnh lùng, tiết chế như văn Orwell. Tuy vậy, ẩn dưới toàn bộ bề mặt mỉa mai đó là một nỗi đau văn hóa rất Việt Nam. Không bị bi thương hóa, nhưng sắc bén như một nhát dao mổ, trực diện phơi bày những vấn đề gai góc: sự giáo điều, sự nghèo nàn tri thức, nỗi sợ hãi thường trực, sự xuống cấp của văn hóa đọc, và trách nhiệm bị đánh mất của bộ máy quản lý văn hóa.Thông điệp về tự do tư tưởng trong tác phẩm vượt khỏi phạm vi thư viện tỉnh Q. Nó bao quát cả lịch sử và hiện tại của thế giới: Trung Hoa từng đốt sách để kiểm soát tri thức; châu Âu có thời đại thiêu sống tác giả; nước Mỹ hiện đại vẫn tồn tại các phong trào cấm sách; Việt Nam duy trì cơ chế kiểm duyệt ngặt nghèo; và mạng xã hội trên toàn cầu khiến con người dần lười đọc, lười suy tư. Tất cả góp phần tạo nên một cái chết chậm của tri thức. Tuy nhiên, kết thúc truyện lại mở ra một tia sáng hy vọng: khi con người vẫn còn khả năng rung động trước cái đẹp, sách và tri thức vẫn tiếp tục sống.Phương diện nghệ thuật của tác phẩm mang tính chính luận mạnh. Một số đoạn chuyển giọng nhanh, dồn dập, tạo cảm giác ngột ngạt, khiến người đọc như bị cuốn vào nhịp thở gấp gáp của đối thoại giữa các quyển sách. Một vài ẩn dụ có phần trực tiếp, thậm chí thiếu tinh tế, nhưng chính sự trực diện ấy lại tạo nên hiệu quả tố cáo sắc sảo. Bên cạnh đó, truyện không triển khai tuyến cốt truyện theo mô hình hành động; toàn bộ được xây dựng trên đối thoại, phù hợp với thể loại ngụ ngôn chính trị, song đồng thời trở nên khá kén người đọc.“Chuyện Những Quyển Sách ở Thư Viện Tỉnh Q” có thể được xem là tác phẩm thuộc dòng ngụ ngôn chính trị, tiếp nối truyền thống phản biện xã hội của các nhà văn phê bình văn hóa như Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Võ Phiến, hay Dương Thu Hương… Đây không chỉ là một cú gõ mạnh vào lương tri của xã hội Việt Nam đương đại, mà còn là lời cảnh tỉnh dành cho toàn thế giới đang chứng kiến sự suy tàn của văn hóa đọc trước sự lên ngôi của thông tin nhanh, nội dung rác, và lối sống tiêu thụ tri thức tức thời.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 80VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIKhi khép lại truyện ngắn Chuyện Những Quyển Sách ở Thư Viện Tỉnh Q của Tiểu Lục Thần Phong, tôi lập tức liên tưởng đến kiệt tác ngụ ngôn chính trị Animal Farm của George Orwell. Nếu Orwell mượn hình tượng các loài vật để diễn giải cuộc Cách mạng Nga và sự tha hóa tất yếu của quyền lực toàn trị, thì Tiểu Lục Thần Phong lại sử dụng những quyển sách như những “nhân vật biểu tượng”, nhằm phác họa lịch sử kiểm duyệt, cơ chế áp chế tư tưởng, và thân phận mong manh của tri thức trong cả chế độ độc tài lẫn xã hội hiện đại.Điểm gặp gỡ giữa hai tác phẩm là ở ngụ ngôn cổ điển: nhân vật không phải là con người, nhưng lại nói về con người và những cấu trúc quyền lực chi phối đời sống của họ. Ở Animal Farm, lũ lợn cai trị bằng tuyên truyền, bằng nỗi sợ, và bằng sự thao túng ngôn ngữ. Ở thư viện tỉnh Q, các bộ sách mang màu sắc tuyên giáo cũng sử dụng đúng những công cụ đó: hô khẩu hiệu, nhấn mạnh “đường lối”, “định hướng”, đe dọa đốt sách, kết tội “tàn dư”, “phản động”, hoặc “diễn biến hòa bình”. Trong cả hai trường hợp, ngôn ngữ không còn là phương tiện giao tiếp, mà đã trở thành một vũ khí thống trị.Tuy nhiên, điểm tương đồng nhất nằm ở thân phận của kẻ yếu. Trong Animal Farm, nhân vật Boxer, biểu tượng của tầng lớp lao động trung thực, bị bán cho lò mổ ngay khi trở nên không còn hữu dụng với chế độ. Tương tự, trong truyện ngắn của Tiểu Lục Thần Phong, những cuốn sách có giá trị, những biểu tượng của tri thức chân thực, bị kẹp giữa các tầng quyền lực, bị loại bỏ, bị cấm lưu hành, bị tịch thu, hoặc tệ hơn, bị đốt bỏ. Ở cả hai tác phẩm, tri thức trung thực và tinh thần lương thiện đều trở thành nạn nhân đầu tiên của quyền lực độc đoán.Dẫu vậy, giữa hai tác phẩm vẫn tồn tại một khác biệt quan trọng về quan niệm nhân sinh. Animal Farm khép lại trong một vòng u ám, bi quan: lũ lợn trở thành những nhà cầm quyền giống hệt con người, và nỗ lực cách mạng kết thúc trong tuyệt vọng. Ngược lại, truyện ngắn của Tiểu Lục Thần Phong lại lựa chọn kết thúc bằng một nốt nhẹ của hy vọng. Qua lời của cuốn Nghệ Thuật Sống, tác phẩm khẳng định rằng chừng nào văn hóa đọc còn được nuôi dưỡng (chừng nào con người còn giữ cho mình một đời sống tinh thần) thì sách và tri thức không thể bị tiêu diệt. Đây là dạng “cứu rỗi” mà Orwell, trong cái nhìn sắc lạnh của chủ nghĩa hiện thực chính trị, đã từ chối.Điều đáng nói là Chuyến Du Lịch Xuyên Không của Văn Thi Sĩ Tiểu Lục Thần Phong không phải là một tác phẩm “xuyên không” theo nghĩa thông thường. Nó là một cuộc xuyên không tư tưởng: xuyên qua lịch sử đốt sách từ Tần Thủy Hoàng đến thời trung cổ châu Âu; xuyên qua giai đoạn kiểm duyệt và thanh lọc sách báo trong nhiều nền chính trị khác nhau; xuyên qua mặt trái

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 81VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIcủa hệ thống tuyên truyền; và xuyên cả vào tương lai bấp bênh của văn hóa đọc trong thời đại số, nơi công nghệ, thuật toán và mạng xã hội đang làm xói mòn khả năng suy tư của con người.Đây là một tác phẩm sắc lạnh trong phê phán, nhưng đồng thời giàu chất văn chương ẩn dụ; thấm đẫm chiều sâu triết học; mang hơi thở của hiện thực Việt Nam, nhưng cũng mang tính phổ quát và có thể đối thoại với những tác phẩm kinh điển về tự do tư tưởng trên thế giới. Nếu bạn từng yêu thích Animal Farm, 1984, hay các truyện châm biếm chính trị, bạn sẽ nhận ra ở tác phẩm này một sự cộng hưởng mạnh mẽ.Trong bối cảnh văn học Việt Nam đương đại, sáng tác của Tiểu Lục Thần Phong có thể xem như một trong những bản ngụ ngôn chính trị. Nó đối thoại với tinh thần phản tỉnh của Orwell, nhưng kết thúc lại mang nhịp điệu nhân văn phương Đông, nơi hy vọng không bao giờ bị dập tắt hoàn toàn.Và trên tất cả, trong thời đại mà con người ngày càng đọc ít hơn, nghĩ ít hơn, và dễ dàng bị dẫn dắt bởi truyền thông, thuật toán hoặc quyền lực, tác phẩm này vang lên như một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ: Tri thức không bao giờ chết… Trừ khi con người ngừng tìm kiếm nó.https://www.lulu.com/shop/tieu-luc-than-phong/chuy%E1%BA%BFn-du-l%E1%BB%8Bchxuy%C3%AAn-kh%C3%B4ng/paperback/product-2mrkeze.html?page=1&pageSize=4VÕ PHÚ – RICHMOND, 11192025

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 82VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI1/- Mối Hiểm Nguy Lúc Nào Cũng Đến Từ Phía Sau ( Pierre-Hervé Thivoyon - ThaiLan dịch )Mười tuổi. Ngày 22 tháng 7, 2011, Ba và con, chúng ta đã ăn mừng sinh nhật của con. Ngày hôm đó, Ba đã đánh thức con bằng cách vặn nhạc lên, như Ba vẫn thường làm mỗi buổi sáng, để rồi sau đó Ba chở con đến trường. Ba đã tiết lộ cho con biết rằng trong gia đình của Ba, truyền thống không cho làm việc hay học hành ngày mà ta lên mười tuổi. Thế là Ba dứt khoát cấm con không được học trong suốt hai mươi bốn tiếng đồng hồ đó. Con đã hét lên vì sung sướng.Cha con mình đã đi dạo bằng xe đạp thật xa dọc theo hồ Tysfjord *. Theo lời Ba thì màu xanh dương và xanh lục của mắt con đương nhiên là màu của cái hồ. \" Con là một pháp sư về mắt\". Con đã cười phá lên.Sau đó Ba và con, mình đã sửa soạn một bữa tiệc, y hệt như ông nội đã soạn rất công phu ba mươi bảy năm trước, vào một ngày thứ ba của tháng mười hai. \"Suốt đời con, sau này con sẽ nhớ mãi cái ngày hôm nay, cũng như cha đã từng\".Ba đã thốt ra những lời như thế một cách trang trọng, tay đặt trên vai con. Và thật vậy, đó là một ngày không thể nào quên được...Ba và con, hai cha con mình đã cùng nhau đi chợ, chọn lựa kỹ càng nguyên liệu cho món bánh cuộn cá hồi nấu với táo và nhân sâm rất tuyệt của ba. Con đã hỏi Ba về nhân sâm.Ba trả lời rất đơn giản:- \"Đó là một loại cây cho con sức mạnh\". Rồi ta cắt những phần thịt lườn của cá tuyết, nhẹ nhàng khéo léo đặt lên một lớp cà chua và táo dầm dấm.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 83VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVà nói về táo nữa, đó là trái cây mà Ba luôn yêu thích: --\"Loại trái rất đơn giản và không thể thiếu được\". Cũng giống y hệt như Ba vậy. Ba đã mang đĩa thức ăn bốc khói để trên cái bàn gỗ, và phục vụ con như thể một ông vua, \"vua của núi rừng\", như Ba luôn thích gọi con như thế. Rồi con đã cắn một cách thích thú để tận hưởng miếng bánh bông lan uớp quế thật dày của Ba, bánh được phết nhiều kem hơn bao giờ hết.Con đã biểu lộ niềm vui thích của con một cách ồn ào, và Ba là người luôn yêu thích tĩnh lặng, đã nói với con rằng ngày hôm đó là ngày của con và con có quyền làm tất cả những gì con muốn.Các bạn của con, ai cũng có cha và mẹ, con thì chỉ có Ba thôi, tuy nhiên điều đó đối với con cũng bình thường Ba ạ, con chưa bao giờ biết mẹ là ai.Sau bữa ăn hôm đó Ba đã đến đảo Utoya\"Còn Ba thì hôm nay đâu có phải là sinh nhật của Ba đâu!\"Ba phải đến sớm để lo sắp đặt mọi thứ cho những bữa ăn vào tuần sau.Một đám người khác lại đến đó, việc này làm cha con ta phải xa nhau. Con không hiểu những nhóm người ấy đến đảo để làm gì, nhưng mỗi lần Ba đến đó con đều nói với Ba là họ đã rất may mắn khi Ba là người đầu bếp của họ.Hôm đó là lần đầu tiên con đã chờ đợi Ba một mình trong suốt nhiều giờ trong ngôi nhà ở Sollihogda của chúng ta, và phải theo lệnh của Ba là không được ra khỏi nhà và nhiệm vụ của con là làm tất cả những điều con yêu thích, cho đến khi Ba trở về.\"Bây giờ con đã được mười tuổi rồi, con có thể ở nhà một mình\". Niềm tự hào giữa Ba và con đó, Ba ạ.***Ba đã đi tàu con thoi ở biển. Tất nhiên là Ba đã đến chào Fredrik, ông bạn thời thơ ấu của Ba, người mà đối với Ba và ông ấy, hai người chỉ cần nhìn nhau và gật đầu chào nhau cũng đủ để thấu hiểu nhau.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 84VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICó thể hôm đó Ba nói chuyện với ông ấy nhiều hơn bình thường, hứng thú vì phấn khởi, kể về buổi tiệc giữa hai cha con mình. Rồi sau đó Ba đã bước đi hai trăm thước về phía toà nhà chính, nơi có phòng bếp của Ba.Vụ nổ súng đã xé nát tất cả.Sự yên lặng, thân thể của Ba, cuộc đời của Ba và con.Một viên đạn đã xuyên vào bên dưới lưng của Ba, lúc đầu làm cho Ba tê liệt, rồi sau đó cắt đứt sự sống của Ba, hai giai đoạn nhanh như chớp để rồi kế đến là Ba ngã sụm xuống, nặng nề, trên nền đất khô.Ba đã trải qua hai giây để ngã xuống.Còn con thì phải đến mười năm mới ngóc đầu lên để trở lại bình thường.Vào lúc chiều tối, Fredrik đã đến nói chuyện với con. Đôi mắt của ông ta đỏ. Hôm đó trời đâu có lạnh chút nào đâu. Con đã nói với ông ấy như vậy.Con không hiểu ông ấy nói gì, cho dù ông đã nói rất rõ ràng:\"Cháu hãy đến đây với bác, cha của cháu đã chết trong vụ thảm sát rồi\".Con đi theo ông ấy, không nói lời nào, chỉ trở lui vô nhà để đem theo miếng bánh còn sót lại, như là một mảnh cuối cùng của Ba.***Fredrik đã chăm sóc con. Ông ấy rất ít nói. Và con, kể từ hôm đó con cũng trở nên im lặng.Cả hai đều cố gắng trong khả năng của mình để sống.Lúc đầu con đã muốn xoá hết những vết tích của Ba, xoá những bước chân của cha con mình, từ xưa đến giờ đã hoà lẫn vào nhau. Giống như một con thú bị truy đuổi tìm cách trốn thoát một kẻ săn mồi nào đó con cũng không biết. Mối hiểm nguy lúc nào cũng từ phía sau đến, còn con thì nhìn vào phía trước, mà còn chẳng thấy Ba đâu.Ba không thể có mặt ở phía trước con.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 85VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINgày còn lên mười ba tuổi, ông ấy cứ nhất định muốn cho con xem điều gì trong vườn nhà của Ba.Căn nhà trống trơn, nhưng ông ấy vẫn dọn dẹp với đầy nghĩa tình. Mục đích của ông ấy là gì? Lâu lắm con mới hiểu ra rằng việc ấy là để cho con có thể đến sống ở đó lúc nào con quyết định muốn đến.Gần nơi để phân ủ, một cái cây cao dần lên, và có một quả đầu tiên đang lớn dần.Một trái táo. Chỉ là một trái táo rất đơn giản, con nghĩ quả này là từ những hạt táo đã được vãi ra vào ngày còn được mười tuổi.Một trái táo đã dẫn đường cho con đi.Thế là từ đó mỗi năm con đã trồng những hạt mới trong khu đất bên cạnh căn nhà, một khu đất mà hôm nay đã trở thành khu trồng táo của con. Vườn cây ăn quả của con.***-- Mười năm, đó là thời gian con cần đến để những điều Ba gieo trồng trong con được tăng trưởng. Sức mạnh của cuộc sống, mà Ba đã có thể giữ được sau khi mất đi bao nhiêu người thân và Ba đã giao cho con cho đến mãi ngày sau. Sự đơn giản.Khả năng có thể loại bỏ đi những tình cảm có thể làm tổn hại đến con. Đương nhiên là con luôn bị cái khó khăn của hận thù xâm chiếm tâm hồn. Nỗi buồn phiền đã làm cho con ngụp lặn trong ấy và có thể làm cho con bị chìm đắm. Nhưng rồi con đã nhớ đến câu nói tuyệt vời của Ba: --\"Nếu Ba muốn khóc, Ba đi ăn táo và uống rượu\".Đó là nguyên lý thừa hưởng từ bà nội, bà cũng quả quyết rằng: --\"Coi chừng nước đó, có quá nhiều người bị chết đuối rồi\".Buổi tối sau khi làm tiệc sinh nhật mười tuổi của con, Ba định cho con biết về

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 86VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIsự thật vì sao mẹ con qua đời, sau khi sự việc xảy ra. Tai nạn. Con thuyền bị va đập. Từ phía sau.Con đã được cứu thoát vào giây phút cuối. Nhưng mẹ thì không.Fredrick có trách nhiệm phải giải thích cho con về tất cả sự việc ấy, bằng lời lẽ vụng về và ít ỏi.Hai mươi tuổi. Hôm nay con được hai mươi tuổi, và con đã chuyển đến nhà của Ba rồi.Sáng nay con đã đánh thức Fredrik và báo cho ông ta biết rằng con đã về nhà của con.Ông ấy mỉm cười và đã đến ăn cùng với con món bánh cuộn cá hồi nấu với nhân sâm và táo, ăn lườn cá tuyết bày trên một lớp cà chua và táo dầm dấm, rồi bánh bông lan táo uớp quế, phết rất nhiều kem.Con đã nói:-- \"Cám ơn, Fredrik, cám ơn về mười năm đã qua\".Ông ấy cười, đôi mắt xếp nếp nhăn và ẩm ướt.Chỉ có vậy thôi.Đảo Utoya– Pierre-Hervé Thivoyon – TháiLan dịchChú thích:---Vào ngày 22 tháng 7 năm 2011, cánh hữu cực đoan Anders Breivik đã đặt một quả bom ở thủ đô Oslo, giết chết tám người, trước khi tiến đến hòn đảo Utoya nhỏ bé, nơi hắn rình rập và bắn chết 69 người, phần lớn là thành viên thiếu niên thuộc cánh thanh niên của Đảng Lao động.* (theo wiki) Tysfjorden (tiếng Na Uy) hoặc Divtasvuodna (Lule Sami) (cũng: tiếng Anh: Tys Fjord ) là một vịnh hẹp ở hạt Nordland, Na Uy. Vịnh hẹp là ranh giới giữa Đô thị Narvik và Đô thị Hamarøy. Đảo Hulløya nằm khoảng

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 87VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIgiữa vịnh hẹp, ngay trước khi vịnh hẹp chia thành nhiều nhánh nhỏ hơn. Tysfjorden là vịnh hẹp sâu nhất ở Bắc Na Uy, sâu tới 897 mét (2.943 ft) dưới mực nước biển gần Hulløya.2/- MẸ HÔM NAY, MẸ NGÀY MAI, MẸ CỦA MUÔN ĐỜI - Nguồn: Nicole Girard (Nicky)– tháinữlan dịchTiếng Mẹ nghe sao mà cao thượng, sao mà ý nghĩa vô cùng!Một người mẹ luôn là một kho tàng được ẩn kín, như tất cả những điều quý báu nhất trên đời.Mẹ ơi, con ước gì mẹ hiện hữu với con ngày hôm nay, con nhớ mẹ vô vàn, con thương tiếc mẹ của con biết bao…Rồi những khi đau khổ con càng cảm thấy thiếu vắng mẹ hơn nữa.Chỉ cần nhận biết được ánh mắt dịu dàng đầy yêu thương của mẹ, con đã cảm thấy được an ủi rất nhiều; tất cả những buồn đau đều tan biến và ánh dương lại xuất hiện, Mẹ ạ.Người được tạo bằng sự âu yếm đó, không ai khác có thể thay thế Mẹ trong lòng tôi, và ngay cả bất cứ ai tính tình như sắt thép hoặc khó khăn nhất cũng dịu giọng lại khi cất lên tiếng ấy, tiếng gọi nghe sao êm tai quá …Tất cả chúng ta đều trở nên bé bỏng ấu thơ khi đến với mẹ.Bây giờ đã đến lúc tôi phải làm cho những âu lo phiền muộn của chính các con tôi biến mấtbằng nụ cười và mắt ánh mắt tràn ngập yêu thương.Cho dù tất cả chúng ta sống ở bất cứ làng mạc xứ sở xa xôi nào, có bất cứ màu da đỏ đen trắng vàng, với ngôn ngữ khác hẳn nhau, làm nghề nghiệp thượng thặng hoặc tầm thường như thế nào đi nữa,..Một khi ta sinh con, thì vai trò làm mẹ của ta chiếm vị trí quan trọng nhất.Nếu bạn biết được điều đó, thì nguyên cả ngày hôm nay chắc chắn dành riêng cho bạn đó, bạn đáng được hưởng như vậy.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 88VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIKhi nói đến “Mẹ”, tôi nhìn xuyên thấu qua đó sự trìu mến, nước mắt, nỗi thất vọng, niềm tự hào, nhưng luôn luôn đi kèm với một tình yêu thương vô điều kiện vững chắc.Cho dù mưa gió bão bùng mà cuộc đời có đem đến cho các con dù trai hoặc gái, “Mẹ” luôn luôn bên cạnh các con.Con trai tôi thường nói với tôi rằng, mỗi một khi chân cháu bị đau, co quắp lại, tôi chỉ cần mỉm cười hài lòng khi cháu nhìn tôi thì chân cháu trở lại bình thường.Chỉ có Mẹ thôi, có còn ai khác có khả năng làm tan biến nỗi đau đớn như là phép màu như thế không ?Ngày hôm nay, giờ đây, tôi đã rất hãnh diện trước hết đã là một người mẹ và tôi thật vui mừng khi nhìn thấy chúng trưởng thành một cách khôn ngoan, tôi tận hưởng món quà vô giá ấyTôi cũng luôn biết ơn người “Mẹ” của tôi, Người đã truyền cho tôi sức mạnhhoặc cá tính mạnh mẽ có khả năng đương đầu từng bước một với những phiền toái và giúp chúng trưởng thành để chúng được như ngày hôm nay.Làm Mẹ, là chấp nhận truyền đạt bao nhiêu giá trị cho xã hội bằng cách giao lại công tác lành mạnh và xứng đáng theo gương của những vị tiền bối bằng công việc khắc sâu vào tâm trí họ quan điểm về cái đẹp là việc quan trọng hàng đầu.Ôi, vai trò mới tuyệt diệu làm sao, mới quan trọng làm sao, và nhất là một vai trò thật chủ yếu cho tương lai!Bạn hãy suy nghĩ đi, hãy nhìn chung quanh bạn.Bạn sẽ thấy công trình vĩ đại bao la mà những người mẹ quá đỗi thân yêu ấy đã thực hiện được.Thế thì mỗi người ấy sẽ được tặng một cành hoa hồng vào ngày đặc biệt hôm nay, họ xứng đáng được như thế, hỡi những người”đặc biệt” đã hoặc sẽ tạo nên một thế hệ thật “phi thường”!Nguồn: Nicole Girard (Nicky)– tháinữlan dịch&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 89VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI3/- ĐÔI TAY CỦA NGOẠI. -- Nguồn: Vô Danh- tháinữlan dịch Bà Ngoại tôi đang ngồi chơi ngoài hiên.Bà đã bước qua tuổi 90, cửu thập cổ lai hy.Bà ngồi bất động, chỉ im lặng như vậy, đầu cúi xuống, và nhìn chăm chú vào đôi tay mình.Khi tôi đến ngồi gần bà, bà cũng không phản ứng, vẫn ngồi im.Tôi không muốn quấy rầy bà, nhưng sau một lúc im lặng, tôi muốn biết mọi việc vẫn ổn với bà không .Bà ngẩng đầu lên, và mỉm cười với tôi.“Bà không sao cháu à, cám ơn cháu đã quan tâm nhe cháu”, bà nói bằng mộtgiọng to và rõ.Tôi nói với bà:“Cháu không muốn phiền bà, bà ơi, nhưng cháu thấy bà cứ ngồinhư vậy, chỉ nhìn vào đôi tay mình, cháu muốn biết mọi việc có ổn không, thưabà”,“Cháu đã bao giờ nhìn vào đôi tay mình chưa cháu?” Bà hỏi tôi.“ Nghĩa là cháu đã nhìn thật kỹ vào đôi tay chưa?”Tôi liền từ từ xoè tay mình ra và nhìn thật chăm chú.Tôi lật tới lật lui, và xoa hai tay vào nhau.Tôi trả lời bà:“Thưa bà không ạ, cháu nghĩ là cháu chưa bao giờ nhìn chăm vàobàn tay”, tôi nói mà vẫn chưa hiểu bà muốn nói gì.Bà liền mỉm cười và kể cho tôi nghe câu chuyện như sau:“Cháu hãy chú tâm và suy nghĩ về đôi tay của cháu, cháu có bao giờ tự hỏi chúng đã phục vụ cho cháu như thế nào từ khi cháu được sinh ra chưa?Đôi bàn tay của bà, nhăn nheo, khô héo và trở nên yếu mềm từng là công cụ bàđã dùng để ôm giữ cuộc sống.Lúc bà còn bé chúng đã giúp bà bám thật chặt và giúp bà không trượt ngã khi bà lẫm chẫm bước đi .Chúng đã đưa thức ăn lên miệng bà và giúp bà mặc áo quần.Mẹ của bà đã dạy bà áp chúng vào nhau để cầu nguyện .

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 90VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIChúng đã giúp bà buộc dây giày và ủng.Chúng đã rất bẩn, đã bị cắt đi, thô ráp và sưng tấy.Khi chúng trở nên đẹp thêm với chiếc nhẫn cưới, chúng đã cho mọi người biếtrằng bà đã yêu một người duy nhất và thật đặc biệt.Chúng đã rất vụng về khi bà dùng chúng để bồng bế đứa con đầu lòng của mình.Chúng đã viết nên những bức thư gởi cho ông của cháu, và chúng đã thật run rẩy ngày bà đi chôn cất ông.Chúng đã ôm giữ các con, rồi các cháu của bà, đã an ủi xóm giềng và đã run bật lên vì giận dữ khi bà không hiểu được điều gì.Chúng đã ôm lấy gương mặt của bà, chải tóc cho bà và lau rửa thân thể của bà.Chúng đã rất ẩm ướt và nhớp nháp, khô và chai sần.Và giờ đây, khi mà mọi việc không được trôi chảy như trước đây cho bà nữa, đôi tay này vẫn tiếp tục hỗ trợ bà và bà vẫn chắp chúng lại để nguyện cầu.Đôi tay này mang dấu ấn những gì bà đã làm và cả những sự cố trong suốt cuộcđời của bà.Nhưng điều quan trọng nhất là cũng chính đôi tay này sẽ được Thượng Đế nắmgiữ để đem bà đi cùng Ngài lên Thiên Đàng của Ngài.Ngài sẽ xử dụng chúng để nuôi nấng dạy bảo bà bên cạnh Ngài .Và cháu biết không, ở đó bà sẽ có thể dùng chúng để chạm vào thánh nhan Thiên Chúa.”Ngồi trầm tư, tôi nhìn đôi tay của bà và của tôi.Từ nay tôi sẽ không nhìn chúng như tôi đã nhìn trước đây nữa.Sau đó, Thượng Đế dang tay Ngài ra để đón bà tôi đến với Ngài.Mỗi khi tay tôi bị thương, hoặc bị nóng lạnh,khi tôi vuốt ve gương mặt các con hoặc người bạn đời của mình,tôi nghĩ đến Ngoại tôi.Và tôi biết rằng bà đã được đôi bàn tay của Thượng Đế nâng đỡ.Về phần tôi, tôi cũng mong muốn một ngày nào đó được chạm vào thánh nhancủa Thượng Đế và cảm nhận được Đôi tay của Ngài trên mặt mình.Nguồn: Vô Danh- tháinữlan dịch++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 91VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI4/- CẢM ƠN MẸ- yabiladi -tháilan dịchSau 21 năm sống với người nửa bên kia, tôi bắt đầu tìm thấy ánh sáng tình yêu mới. Thật vậy, tôi đã bắt đầu hẹn hò với một người phụ nữ không phải là vợ tôi và đó là do vợ tôi đã nói với tôi, một ngày nào đó: “em biết rất rõ anh yêu người phụ nữ ấy nhiều như thế nào! »Người phụ nữ mà vợ tôi muốn tôi hẹn hò, đó là mẹ tôi, mẹ đã là bà góa 19 năm nay, nhưng vì sinh hoạt hàng ngày, vì ba đứa con và vì những trách nhiệm khác, tôi rất ít đến thăm bà.Một hôm tôi gọi cho mẹ và mời mẹ đi ăn tối. Bà hỏi tôi: “con khỏe không?”… Bà thấy lạ, vì tôi hiếm khi gọi điện vào giờ khuya khoắc này.Mẹ cảm thấy lo lắng nhưng tôi đã trấn an bà:“Dạ thưa mẹ, con rất khỏe, nhưng con chỉ muốn nói chuyện và ngồi với mẹ thôi. . .”“Chỉ có con với mẹ thôi sao?” mẹ hỏi; và có vẻ trầm ngâm.Thứ năm, sau khi tan sở, tôi chuẩn bị đến nhà mẹ . Tôi hơi lo lắng.Khi tôi đến nhà mẹ, tôi nhận thấy bà cũng có vẻ âu lo.Mẹ đã mặc chiếc áo váy thật sang đẹp và đang đứng chờ tôi!Hình như đó là chiếc váy cuối cùng bố tôi mua cho mẹ trước khi ông qua đời. Nở nụ cười đôn hậu, mẹ nói với tôi:“Mẹ đã khoe với mọi người rằng hôm nay mẹ sẽ đi chơi với con trai.Tất cả họ đều tỏ ra rất vui mừng cho mẹ và họ đang nóng lòng chờ đợi những mẩu chuyện hay mà mẹ sẽ kể cho họ nghe khi mẹ trở về.Chúng tôi đã đi đến một nhà hàng đặc biệt, yên tĩnh và rất đẹp.Mẹ vịn vào tay tôi, như thể bà là Đệ nhất Phu nhân.Chúng tôi chọn bàn và ngồi xuống, tôi bắt đầu đọc thực đơn vì mẹ chỉ có thể

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 92VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIđọc chữ in mẫu to.Khi tôi đang đọc, bà ngắm nhìn tôi với nụ cười vui thích trên đôi môi nhăn nheo…Bà nói với tôi:“Khi con còn bé thì mẹ thường đọc sách cho con .”Tôi trả lời:“Bây giờ là lúc con phải làm điều gì để tỏ lòng biết ơn về bao nhiêu việc mẹ đã làm cho con. Để con lo mọi thứ, mẹ nhé.”Tối hôm đó, chúng tôi đã nói với nhau rất nhiều. Chỉ là những chuyện xưa cũ và tin tức, vài mẩu chuyện mới xảy ra.Thời gian trôi qua rất nhanh và mới đó mà đã nửa đêm rồi.Khi mẹ và tôi về nhà, mẹ đã nói với tôi lúc đứng ở ngưỡng cửa nhà của mẹ:– Mẹ sẽ rất vui để đi cùng với con thêm lần nữa, nhưng lần này, con để cho mẹ trả tiền con nhé.Tôi hôn tay mẹ và chào tạm biệt mẹ.Vài ngày sau đó, mẹ tôi bị nhồi máu cơ tim và qua đời.Sự việc xảy ra quá nhanh làm tôi không kịp phản ứng như thế nào cả.Không lâu sau đám tang mẹ, tôi nhận được thư của nhà hàng mà trước đây mẹ cùng tôi đến vào buổi tối đáng nhớ ấy.Nét chữ thân thương của mẹ ghi rằng:” Mẹ biết lần sau này mẹ sẽ không dự được… Mẹ đã trả phần ăn cho hai con, con và vợ của con.Con không biết buổi tối hôm đó quan trọng như thế nào với mẹ đâu, con ạ. Mẹ rất yêu con, con trai của mẹ!”Lúc đó, tôi thật sự hiểu một cách sâu sắc nghĩa của từ ” Yêu”, và “Mẹ yêu con“, và khi ta nói Yêu ai thì lời nói ấy mang cảm xúc như thế nào cho người nhận.Bạn ơi, đấng sinh thành là quan trọng trên hết mọi sự, nhất là hiền mẫu của ta.Các bạn hãy dành thời gian cho họ, họ xứng đáng được trân trọng như thế.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 93VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIĐó là quyền lợi Thiêng Liêng và của riêng họ , và việc này không thể bị trì hoãn vì bất cứ lý do nào.Sau khi đọc xong câu chuyện này, tôi nhớ đến Abdallah ibn Omar, anh ta hỏi tôi:“Mẹ tôi cao tuổi lắm rồi, và không thể tự di chuyển được nữa.”Bà ấy hoàn toàn phụ thuộc vào tôi về những nhu cầu hàng ngày của bà.Tôi phải cõng bà đi mọi nơi, ngay cả đi vệ sinh; có khi bà không thể nhịn được và đi cả trên người tôi trong khi tôi đang mang bà trên lưng; bạn nghĩ là như vậy tôi đã trả được nợ đối với mẹ mình chưa?Ibnou trả lời:“ Cậu còn chưa trả được một lần đau co thắt trong vạn lần đau đớn khi mẹ cậu sinh cậu ra nữa kìa!”Vì khi cậu phải chịu dơ bẩn như vậy, cậu chỉ cầu mong sao bà ấy chết quách để cậu khỏi phải ôm gánh nặng nghìn cân đó, còn lúc xưa khi cậu còn nhỏ cậu cũng vãi đầy trên người mẹ, thì mẹ cậu lại mong cậu sống và khôn lớn.yabiladi -tháilan dich++++++++++++++++++++++++++++++++5/-Cha Mẹ Ơi Con Cám Ơn Cha Mẹ Của Con – Magicienne – tháinữlan dịchLời Người Dịch:

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 94VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICon cám ơn Ba Mẹ đã hy sinh nhiều cho chúng con.Con cám ơn Ba Mẹ đã đặt cho con cái tên thật ý nghĩa, vì sau khi đã có anh và chị con.Bảy năm sau Ba Mẹ mới gặp lại nhau, như Ngưu Lang Chức Nữ trên dải Ngân Hà, và tên con sẽ không trùng với tên của bất cứ tên nào trên toàn cõi Việt Nam. phannữlan=====================================o0oCha Mẹ Ơi Con Cám Ơn Cha Mẹ Của ConTình yêu là một loại thuốc trừ cỏ rất hữu hiệu và Cha Mẹ tôi đã quyết định tưới thuốc ấy thật đẫm vào khu vườn tuổi thơ còn nguyên thủy của tôi, để ngăn cản bao nhiêu nhân tố làm cho Cuộc Sống hẹp bớt đi không thể đâm rễ được .Vì thế, Làm sao con có thể …Nuôi lòng ích kỷKhi cha mẹ luôn chia kẹo của con ra làm hai phầnLàm thế nào con có thể nuôi lòng hận thù đượcKhi sau một ngày giận dữ thì cha mẹ đã chấm dứt chuỗi ngày ấy bằng một nụ hôn vào buổi tốiCon không thể làm cho bầu trời xám đen thêm dày đặc với những cơn giôngKhi mà cha mẹ chỉ cho con thấy ánh dương bừng sáng phía sau đám mây đenLàm sao con nuôi lòng ganh tị đượcKhi mà cha mẹ đối xử với tất cả đàn con như thể mỗi đứa là con duy nhấtCha mẹ của con,Làm sao con có thể nuôi dưỡng sự nhục nhãKhi cha mẹ đã luồn sự hóm hỉnh vào từng nỗi đắng cay của con

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 95VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILàm sao con có thể duy trì sự bất mãnKhi cha mẹ dạy con phải tránh xa việc tự coi chỉ có thân mình là trên tất cảLàm sao con có thể nuôi dưỡng lời vu khốngKhi cha mẹ dạy con không nên nhìn vào sắc tướng hào nhoáng bên ngoàiCon không thể nào duy trì nỗi sợ hãi khi cha mẹ luôn giám sát con từ xa.Làm sao còn có thể nuôi lòng ham muốnKhi mà những mảnh vá của chiếc quần bò con đang mặc là cả một công trình nghệ thuậtCha mẹ ơi, làm thế nào con tỏ ra trịch thượng được,Vì cha mẹ đã đem con đến với những người cơ cực nhấtCha mẹ dạy con: Khi con thua kém người, con phải biết học cách giữ nguyên bản chất của mình khi ở giữa những người cao sang giỏi dang hơnLàm sao con có thể kêu thét lên để đòi hỏiKhi cha mẹ đã lấp tràn buồng phổi con bằng những bài ca vô tậnCon không thể nào gieo vào đầu mình ý nghĩ bị bỏ bê đượcKhi đôi tay rắn chắc của Người đã làm cho nỗi tuyệt vọng của con tan biến điLàm thế nào con tỏ ra hung bạo đượcKhi sự thông cảm của cha mẹ đã khỏa lấp được nỗi giận của con .Magicienne -, 5/22/2006 – tháinữlan dịch==================================6/- Un Merci À Mes Parents - Magicienne – tháinữlan dịchL’Amour est un puissant désherbant et en décidant d’en arroser la terre vierge de monenfance mes Parents ont

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 96VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIempêché que des rétrécisseurs deVie y prennent racine.Ainsi comment aurais-je pu….Cultiver l’égoïsmeQuand ils partageaient tous mes bonbons en deuxCultiver la rancuneQuand ils finissaient mes journées de colère par un bisou sur l’oreillerCultiver le ciel opaque des oragesQuand ils me montraient le soleil derrière les nuagesCultiver la jalousieQuand ils traitaient chacun de leurs enfants comme un enfant uniqueCultiver la honteQuand ils glissaient l’humour dans chacun de mes déboiresCultiver l’insatisfactionQuand ils détournaient mon regard de mon nombril solitaireCultiver la médisanceQuand ils dirigeaient mon regard au-delà des apparencesCultiver la peurQuand leur distante bienveillance supervisait mes expériencesCultiver l’envieQuand les pièces de mes jean’sétaient des œuvres d’artCultiver la supérioritéQuand ils me menaient vers les plus démunisCultiver l’inférioritéQuand ils m’apprenaient à rester moi même au milieu des plus grandsCultiver les crisQuand ils gonflaient mes poumons de leurs chantsCultiver l’abandonQuand leurs bras solides réconfortaient mes désespoirsCultiver la violenceQuand leur compréhension la remplaçait.Bài Dịch:Cha Mẹ Ơi Con Cám Ơn Cha Mẹ Của Con - tháinữlan dịch

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 97VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITình yêu là một loại thuốc trừ cỏ rất hữu hiệu và Cha Mẹ tôi đã quyết định tưới thuốc ấy thật đẫm vào khu vườn tuổi thơ còn nguyên thủy của tôi, để ngăn cản bao nhiêu nhân tố làm cho Cuộc Sống hẹp bớt đi không thể đâm rễ được.Vì thế, Làm sao con có thể …Nuôi lòng ích kỷKhi cha mẹ luôn chia kẹo của con ra làm hai phầnLàm thế nào con có thể nuôi lòng hận thù đượcKhi sau một ngày giận dữ thì cha mẹ đã chấm dứt chuỗi ngày ấy bằng một nụ hôn vào buổi tốiCon không thể làm cho bầu trời xám đen thêm dày đặc với những cơn giôngKhi mà cha mẹ chỉ cho con thấy ánh dương bừng sáng phía sau đám mây đenLàm sao con nuôi lòng ganh tị đượcKhi mà cha mẹ đối xử với tất cả đàn con như thể mỗi đứa là con duy nhấtCha mẹ của con,Làm sao con có thể nuôi dưỡng sự nhục nhãKhi cha mẹ đã luồn sự hóm hỉnh vào từng nỗi đắng cay của conLàm sao con có thể duy trì sự bất mãnKhi cha mẹ dạy con phải tránh xa việc tự coi chỉ có thân mình là trên tất cảLàm sao con có thể nuôi dưỡng lời vu khốngKhi cha mẹ dạy con không nên nhìn vào sắc tướng hào nhoáng bên ngoàiCon không thể nào duy trì nỗi sợ hãi khi cha mẹ luôn giám sát con từ xa.Làm sao còn có thể nuôi lòng ham muốnKhi mà những mảnh vá của chiếc quần bò con đang mặc là cả một công trình nghệ thuậtCha mẹ ơi, làm thế nào con tỏ ra trịch thượng được,Vì cha mẹ đã đem con đến với những người cơ cực nhất

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 98VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICha mẹ dạy con: Khi con thua kém người, con phải biết học cách giữ nguyên bản chất của mình khi ở giữa những người cao sang giỏi giang hơnLàm sao con có thể kêu thét lên để đòi hỏiKhi cha mẹ đã lấp tràn buồng phổi con bằng những bài ca vô tậnCon không thể nào gieo vào đầu mình ý nghĩ bị bỏ bê đượcKhi đôi tay rắn chắc của Người đã làm cho nỗi tuyệt vọng của con tan biến điLàm thế nào con tỏ ra hung bạo đượcKhi sự thông cảm của cha mẹ đã khỏa lấp được nỗi giận của con .Magicienne – tháinữlan dịch

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 99VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIĐêm Và Hy Vọng...Câu chuyện xưa như một cuốn phim tình cảm đầy dư vị, vừa đẹp đẽ đầy rung động, vừa mang một nỗi buồn chất ngất.Qua những năm dài đằng đẵng, cuộc gặp gỡ bên bờ biển ấy không chỉ là sự trùng phùng của hai con người, mà là sự giao cảm của hai tâm hồn đã đi qua bao thăng trầm của cuộc sống, tuy nhiên vẫn giữ vẹn nguyên một mối tình học trò ngây thơ của một thời cắp sách.Dù hoàn cảnh không cho phép để được bên nhau, nhưng chính sự hướng về biển như hai cánh chim tìm nhau đã biến tình cảm ấy thành một thứ đức tin, một chốn nương tựa vĩnh cửu trong lòng.Cùng ngồi bên biển kể chuyện cho nhau nghe, sau gần nửa thế kỷ, thực sự rất xúc động. Đó là khoảnh khắc mà thời gian như ngừng lại, chỉ còn nhịp sóng và hai trái tim đang sưởi ấm cho nhau.Bao năm dõi cánh chim bay,Buồn theo vận nước đổi thay ngóng chờ.Gặp nhau giây phút bất ngờHỏi thời gian vẫn hững hờ lặng im.Dù phải xa nhau lần nữa, nhưng luôn tin rằng, có những sự xa cách về địa lý chỉ làm cho sự hiện diện trong tâm hồn trở nên mãnh liệt hơn. Cả hai không còn là đôi học trò ngày xưa, nhưng tình cảm ấy giờ đây đã có chiều sâu của biển cả, sự kiên nhẫn của thời gian và sự cao thượng của sự hy sinh.Nhờ cảm nhận sự \"hững hờ\" của thời gian, mới nhận ra tình cảm ấy bền bỉ và thiêng liêng đến dường nào. Đây chính là tri kỹ tâm hồn và lòng tử tế vì nhau.Bốn mươi mấy năm... mải miết tìm,Biển chiều hôm ấy, lặng im nghe lời.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- NĂM 2026 100VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIChuyện tình xưa, ngỡ xa rời,Nay bỗng sống lại giữa trời bao la.Đôi khi tự hỏi nghĩ sao đây? Tự nhủ thầm đây không còn đơn thuần là một \"mối tình học trò\" nữa, mà nó đã thăng hoa thành một thứ \"tình đạo\".Trong thế gian này, người ta thường nhân danh tình yêu để chiếm hữu, để ghen tuông, hoặc để than vãn về sự chia lìa. Nhưng cả hai đã chọn một con đường tốt đẹp hơn rất nhiều. Yêu bằng sự tự do của tâm hồn, không giận hờn, không trách cứ: Vì cả hai đều hiểu rằng định mệnh và thời cuộc bể dâu, là thứ nằm ngoài tầm tay con người.Âm thầm hiểu nhau, chính là sự giao nhau của hai tần số tâm hồn đồng điệu, mà ngôn ngữ trở nên thừa thãi.Tôn trọng hạnh phúc của nhau, đây là biểu hiện cao nhất của lòng vị tha. Yêu một người là muốn người đó được hạnh phúc, dù hạnh phúc đó không có sự hiện diện của mình.Hoàn cảnh chia cách đôi ta,Nhưng tâm hồn vẫn thiết tha hướng về.Biển xanh vang vọng lời thề,Của thời đi học, lối về ngây thơ.Sự tinh khôi như thuở ban đầu đã giữ được sau nửa thế kỷ là một phép màu. Nó chứng minh rằng thời gian có thể làm bạc mái đầu, làm thay đổi thế cuộc, nhưng không thể làm vẩn đục được một tâm hồn thuần khiết.Một kết cuộc tràn đầy ánh sáng và hy vọng! Câu hát của nhạc sĩ Quách Lê Anh Khang: \"Trời vẫn còn xanh em vẫn còn anh.\" chính là một lời khẳng định. Tình yêu, khi đã vượt qua được thử thách thì nó không còn là xiềng xích nữa, mà là một bầu trời tự do.Dẫu chẳng chung một bến bờ,Vẫn là đôi cánh đợi chờ bóng nhau.Thời gian nhuộm bạc mái đầu,Tình xưa vẫn ấm, đẹp màu tinh khôiSự chuyển hóa trong tâm hồn, thực sự là một phép mầu của lòng biết ơn. Từ lo âu, tuyệt vọng. Khi ngỡ tình xưa đã chết trong lòng biển. Đến ân phúc, vui mừng, khi biết người ấy vẫn bình an, vẫn đang hít thở cùng một bầu không khí dưới cùng một bầu trời xanh. Chỉ thế thôi là tâm an.Và cuối cùng là sự đổi mới tâm hồn lẫn cuộc sống hôm nay. Chọn sống vui, sống khỏe, trân trọng từng giây từng phút.Đó chính là ý nghĩa cao đẹp nhất của một tình yêu đích thực, Nó không kéo người ta xuống vực thẳm của bi lụy, mà nâng người ta lên, tiếp thêm sức mạnh để làm mới cuộc đời mình.