สวนพฤกษศาสตร์ต้นพยุง

พืชในสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน พยุง นางสาวอาธิติญา อินสอน รหัสนักศึกษา 66402042008 ทล.บ เทคโนโลลยีธุรกิจดิจิทัล วิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 4

ค าน า E-Book เรื่องพืชในสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ต้นพยุง จัดท าขึ้นเพื่เป็ นการบูรณาการการท า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (e-Book) น าเสนอข้อมูลเนื้อหาเกี่ยวกับพืชที่สนใจ ในที่นี้ เลือกต้นพยุง ซึ่งเป็ นพันธุ์พืชในสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน วิทยาลัยเทคนิคอุบลราชธานีโดยน า เสนอเกี่ยวกับ ความหมายของพยุง แหล่งก าเนิดของพยุง พยุงกับความ เชื่อเกี่ยวกับต้นไม้มงคล ส่วนประกอบของพยุง สายพันธุ์ ของพยุง วิธีการปลูกพยุง วิธีการดูแลพยุง

สารบัญ ปก ค าน า สารบัญ ความหมายของพยุง แหล่งก าเนิดของพยุง พยุงกับความเชื่อเกี่ยวกับต้นไม้มงคล ส่วนประกอบของพยุง สายพันธุ์ของพยุง วิธีการปลูกพยุง วิธีการดูแลพยุง 1 8 5 9 10 2 3 4 6 11

แหล่งที่มาของข้อมูล ความหมาย เป็ นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่โดยมีความสูงของต้นได้ถึง 25 เมตร เมื่อโตเต ็ มที่ล าต้นจะมีลักษณะเปลาตรง มีเรือนยอดเป็ นรูปทรงกลมหรือรูปไข่ ทึบ เนื้อไม้เป็ นสีแดงอมม่วงถึงแดงเลือดหมูแก่เนื้อละเอียด มีความแข ็ งแรง ทนทาน ชื่อภาษาอังกฤษ Siamese Rosewood ชื่อวิทยาศาสตร์Dalbergia cochinchinensis Pierre ชื่อวงศ์ LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE

แหล่งก าเนิดพยุง ส าหรับในประเทศไทยพบกระจัดกระจายทั่วไปตามปา่เบญจพรรณชื้น และปา่ดิบแล้ง ภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในพื้นที่ที่ สูงจากระดับน้ าทะเล ประมาณ 100-300 เมตร พม่า กัมพูชา ลาว เวียดนาม เป็ นพันธุ์ไม้ที่มีถิ่นก าเนิดอยู่ในประเทศ

พยุง เป็น 1 ใน 9 ชนิดของ “ไม้มงคล” ที่ใช้ในพิธีการ ส าคัญๆ อย่างการวางศิลาฤกษ์เพราะคนโบราณเชื่อว่า ชื่อพะยูงเป็นมงคล คือการประคองให้อยู่ในสภาพปกติ ช่วยให้ทรงตัวได้พยุงฐานะให้ดีขึ้น ค้ าจุนให้มั่นคง จึงมี ความเชื่อว่า หากบ้านใดปลูกต้นพยุงไว้เป็นไม้ประจ าบ้าน จะท าให้บุคคลในบ้านมีแต่ความเจริญ มีฐานะดีขึ้น ช่วย ท าให้ชีวิตไม่ตกต่ า ช่วยพยุงให้โชคดีมีชัย พยุงกับความเชอ ื่ เก ี่ยวกับตน้ ไมม้งคล

และต้นพยุงยังจัดเป็นไม้มงคลที่ใช้ในการ ก่อสร้างอาคารบ้านเรือนต่างๆ นอกจากนั้น แล้ว ความสวยงามของเนื้อไม้ตามธรรมชาติ นั้น ยังเป็นที่ถูกอกถูกใจคนชื่นชอบงาน ไม้ ด้วยลวดลายเส้นวงปีตามล าต้น ยิ่งล า ต้นคดงอก็ยิ่งท าให้เกิดลวดลาย สีเนื้อไม้แดง เข้มจนอมม่วง กระพี้สีขาว เรียกว่า เนื้อไม้ พะยูง สวยยิ่งกว่าไม้ใดๆ หลายเท่านัก จึง เป็นไม้เศรษฐกิจที่ได้รับความนิยมมาโดย ตลอด พย ุ งกบ ั ความเชอ ื ่ เก ี ่ ยวกบ ั ตน ้ ไมม ้ งคล (ต่อ)

ส่วนประกอบของพยุง เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ผลัด ใบช่วงสั้น ๆ มีลักษณะคล้ายกับต้นประดู่ โดยมีความสูงของต้นได้ถึง 25 เมตร เมื่อ โตเต็มที่ล าต้นจะมีลักษณะเปลาตรง มีเรือน ยอดเป็นรูปทรงกลมหรือรูปไข่ทึบ เนื้อไม้ เป็นสีแดงอมม่วงถึงแดงเลือดหมูแก่เนื้อ ละเอียด มีความแข็งแรงทนทาน เป็นช่อติดเรียงสลับกัน ยาว ประมาณ 10-15 เซนติเมตร ใบมีขนาดกว้างประมาณ 3-4 เซนติเมตร และยาวประมาณ 4-7 เซนติเมตร ใบมีลักษณะ เหนียวคล้ายกับแผ่นหนังบางๆ ดอกพยูงมีขนาดเล็ก ลักษณะของกลีบ ดอกเป็นรูปดอกถั่วสีขาวนวล มีกลิ่นหอม อ่อน ๆ ดอกเมื่อบานเต็มที่จะมีขนาดกว้าง ประมาณ 5-8 มิลลิเมตร กลีบดอกมี 5 กลีบ จะออกดอกในช่วงประมาณเดือน พฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม ของทุกปี ต้นพยุง ใบพยุง ดอกพยุง

สายพันธุ์ของพยุง ในปัจจุบันไม้พยุงจัดเป็ นไม้หายาก เนื่องจากในเวลานี้ไม้ พยุงถือว่าเหลือเฉพาะในประเทศไทยเพียงแห่งเดียวในโลก เท่านั้น และก าลังเผชิญกับสภาวะที่ล่อแหลมต่อการสูญ พันธุ์ส่วนในประเทศอื่น ๆ อย่างประเทศลาวที่เคยมีมากก ็ หมดไปแล้ว ดังนั้นสายพันธุ์ของต้นพยุงที่มีอยู่ตอนนี้จะ เป็ นสายพันธุ์ไทยดั้งเดิมเท่านั้น

หลังปลูก 1 เดือน ให้ใส่ปุ๋ย สูตร 15 -15 -15 อัตรา ต้นละ 1 ช้อนแกง 03 หากต้องการปลูกหลายต้น ในบริเวณใกล้เคียงกัน ให้ทิ้งระยะห่างระหว่างต้นไม่ น้อยกว่า 02 เ ริ่ม จ า ก ไ ถ เ ต รี ย ม พื้ น ที่ ส าหรับปลูก โดยให้ขุดหลุม เท ่าขนาดถุงกล้าไม้ หรือต้นที่ซื้อมา 01 พยุง วิธีการปลูก

การบ ารุงดูแลรักษาต้นพะยูง มีวิธีปฏิบัติไม่แตกต่างจาก การดูแลพรรณไม้ยืนต้นชนิดอื่น ๆ วิธีการดูแล พยุง •แสง พะยูงเป็นไม้ยืนต้นท่ีต้องการแสงแดดจัดตลอดทั้ง วัน ควรปลูกในท่ีโล่งแจ้งได้รับแสงเต็มท่ีลมพัด ผ่านได้ สะดวก •น้ า ในช่วงเริ่มปลูกใหม่ๆ 6 เดือนแรกควรมีการให้น้ า อาทิตย์ ละ 2-3 ครั้ง และ จากนั้น ก็สามารถอาศัยน้ าฝน ตามธรรมชาติได้ หรือหากสภาวะอากาศร้อนและแล้ง จนเกินไป ควรมีการให้น้า เพื่อเพ่ิมความชุ่มชื้นตามสมควร •ดิน เนื่องจากพะยูงเป็นไม้ที่ขึ้นเองโดยธรรมชาติตาม ปา่ เบญจพรรณชื้น และปา่ดิบแล้ง จึงควรดูแลดินไม่ให้มี ความแห้งหรือชุ่มจนเกินไป ดินควรมีความโปร่งระบายน้ า ได้ดี •ปุย๋การใส่ปุย๋ ในระยะที่ต้นไม้ยังเล็กมีความส าคัญมาก เพราะยังอยู่ในภาวะที่ต้องแก่งแย่ง สารอาหารกับพืชอ่ืนๆ ในบริเวณข้างเคียงที่ปลูก ควรใส่ปุย๋คอกโดยโรยรอบโคน ต้นทุกๆ 6 เดือน หรือ ปี ละ 3 ครั้ง ในช่วง 3-5 ปีแรก

THANK YOU