หน่วยการเรียนรู้ที่ 9
หุ้นส่วนลาออก
ลักษณะการลาออกของผู้เป็นหุ้นส่วน
ผู้เป็นหุ้นส่วนจะลาออกได้ต้องเป็นไปตามสัญญาการเข้าเป็นหุ้นส่วน ตาม
ประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ มาตรา 1056 บัญญัติไว้ว่า “ถ้าห้างหุ้นส่วนได้ตั้ง
ขึ้นไม่กำหนดกาลอย่างหนึ่งอย่างใดเป็น การยุติ ท่านว่าเลิกได้ต่อเมื่อผู้เป็นหุ้นส่วน
คนใดคนหนึ่งบอกเลิกเมื่อสิ้นรอบปีในทางบัญชี ของห้างหุ้นส่วน และจะต้องบอก
กล่าวล่วงหน้าเป็นเวลาหกเดือน ”
จะเห็นได้ว่าผู้เป็นหุ้นส่วนจะลาออกระหว่างงวดบัญชีไม่ได้ถ้าการลาออกนั้น
เป็นการผิดสัญญาของห้างหุ้นส่วนผู้เป็นหุ้นส่วนที่ลาออกต้องรับผิดชอบแนวความ
เสียหายที่เกิดขึ้น
การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับหุ้นส่วนผู้ลาออก
การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับหุ้นส่วนผู้ลาออกสามารถปฏิบัติได้ 2 วิธีดังนี้
1. หุ้นส่วนที่เหลือรับซื้อสิทธิส่วนได้เสียจากหุ้นส่วนที่ลาออก
(รับซื้อส่วนทุนของหุ้นส่วนผู้ลาออก) เมื่อหุ้นส่วนคนหนึ่งคนใดขอลาออก ห้างหุ้น
ส่วนสามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ โดยการที่หุ้นส่วนที่เหลืออยู่ซื้อส่วนทุนของห้างหุ้น
ส่วนผู้ลาออก และรับโอนส่วนแบ่งกำไรขาดทุนของหุ้นส่วนผู้ลาออกใช้ ยกเว้น อาจจะ
ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น
เดบิต หุ้น-หุ้นส่วนที่ลาออก xx
เครดิตทุนหุ้นส่วนที่รับซื้อสิทธิ์ส่วนได้เสีย xx
ตัวอย่างที่ 1
มิว หมาก และแมว เป็นหุ้นส่วนกัน และแบ่งกำไรขาดทุนเท่ากัน มีเงินทุน 40,000 บาท
70,000บาท และ 80,000 บาท แมวขอลาออกจากหุ้นส่วน โดยมิวและหใากรับซื้อส่วนทุนคนละ
ครึ่ง และจ่ายเงินสดให้จำนวน 110,000 บาท
พ.ศ. เดบิต เครดิต
2557 บาท สต.
รายการ เลขที่บัญชี
ทุน-มิว
เดือน วัน
บาท สต.
ที่
ทุน-แมว 80,000 40,000
ทุน-หมาก 40,000
แมวขอลาออกโดยมิวและหใากรับซื้อส่วนทุนคนละ
ครึ่ง
2. ห้างหุ้นส่วนจ่ายเงินสด หรือสินทรัพย์อื่นคืนทุนให้หุ้นส่วนที่ลาออก
ถ้าหุ้นส่วนคนใด ลาออก ห้างหุ้นส่วนอาจจะจ่ายเงินสดหรือสินทรัพย์อื่นคืนทุนให้หุ้น
ส่วนผู้ลาออกก็ได้ แต่ถ้าในขณะที่ หุ้นส่วนผู้ลาออกนั้น สินทรัพย์หรือหนี้สินยังไม่ถูกต้อง
สมบูรณ์ก็ต้องปรับปรุงก่อนให้ถูกต้องตามหลักการบัญชี และหุ้นส่วนผู้ลาออกจะได้รับคืนทุน
ใกล้เคียงกันความเป็นจริงมากที่สุด กำไรหรือขาดทุนจากการปรับปรุงสินทรัพย์และหนี้สินจะ
แบ่งให้หุ้นส่วนทุกคนตามอัตราส่วนแบ่งกำไรขาดทุน
ห้างหุ้นส่วนจะจ่ายเงินสดหรือสินทรัพย์อื่นให้แก่ผู้ลาออก
แบ่งได้ 3 กรณี คือ
1. การจ่ายคืนทุนให้แก่หุ้นส่วนผู้ลาออกด้วยจำนวนที่เท่ากับสิทธิส่วนได้เสีย
(ส่วนในทุน) ของหุ้นส่วนที่ลาออก
2. การจ่ายคืนทุนให้แก่หุ้นส่วนผู้ลาออกด้วยจำนวนที่สูงกว่าสิทธิส่วนได้เสีย
(ส่วนในทุน) ของหุ้นส่วนที่ลาออก
3. การจ่ายคืนทุนให้แก่หุ้นส่วนผู้ลาออกด้วยจำนวนที่ต่ำกว่าสิทธิส่วนได้เสีย
(ส่วนในทุน) ของหุ้นส่วนที่ลาออก
ตัวอย่างที่ 1
มีน เมย์และเม้ง เป็นหุ้นส่วนกัน มีทุน 80,000 บาท 60,000 บาท และ 40,000 บาท ตกลงแบ่งกำไรขาดทุน
เท่ากัน มีนขอลาออกจากห้างหุ้นส่วน ดังนั้นห้างจึงจ่ายเงินสด คืนทุนให้มีนทั้งสิ้น แต่ก่อนที่มันจะลาออกนั้นให้
ปรับปรุงราคาสินค้าคงเหลือลดลง 8,000 บาท และลูกหนี้การค้าเพิ่มขึ้น 20,000 บาท
สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1
พ.ศ. 2557 รายการ เลขที่
เดบิต เครดิต
บัญชี
เดือน วันที่ บาท สต. บาท สต.
ลูกค้าการค้า 20,000
สินค้าคงเหลือ
ทุน-มีน
ทุน-เมย์
ทุน-เม้ง 4000
ปรับปรุงสินทรัพย์ก่อนมีนลาออก 25,000
ทุน-มีน (80,000+4,000) 32,000
แบบทดสอบหุ้นส่วนลาออก
สแกนได้เลยค่ะ