2.พื้นฐานทางวิศวกรรม

หนวยท่2ี แบบพ้นื ฐานทางวศิ วกรรมโยธา

ความรทู ว่ั ไปเกย่ี วกับแบบกอสรางและรายการประกอบแบบ
ทม่ี าและความจําเปนในแบบกอสราง แบบกอสราง (construction drawing) คือรูปภาพแสดงขนาด รปู รางและรายละเอียดขององค
อาคารโดยมกี ารกาํ หนดคาระดบั และมติ ทิ ถ่ี ูกตองและครบถวน เพ่ือใหผูอานแบบมคี วามเขาใจในรายละเอยี ดขององคอาคาร และ
สามารถกอสรางไดตรงตามรายละเอยี ดทสี่ ถาปนกิ และวิศวกรไดออกแบบไว ดังน้ี

1. การออกแบบ สถาปนกิ ใชแบบกอสรางในการสื่อสารกบั เจาของงาน เพ่ือเหน็ รปู รางหนาตากอนการกอสรางจริง เพือ่ ความ
มน่ั ใจ และยงั แสดงถึงฟงกชนั การใชงานของอาคาร

2. การขออนุญาตปลกู สรางและดดั แปลงอาคาร ตามความในพระราชบัญญัติควบอาคารผูยืน่ ขออนญุ าตจะตองสงแบบในการ
ขออนญุ าต ปลูกสรางหรือดดั แปลงอาคาร โดยหนวยงานทองถน่ิ ทรี่ ับผิดชอบในการควบคุมอาคารจะทําการตรวจสอบ

3. การเสนอราคาและประมลู งาน ในข้ันตอนการประมูลงานบริษทั รบั เหมากอสรางจะทําการประมาณราคาคากอสรางอยาง
ละเอยี ดโดยการคาํ นวณปรมิ าณวัสดุ จํานวนแรงงานและเครือ่ งมือเครือ่ งจกั รทใ่ี ชโดยพิจารณาจากรายละเอยี ดในแบบกอสรางและ
รายการประกอบแบบ เพื่อหาคาใชจายคาดการณและระยะเวลาท่คี าดวาจะใชในการกอสราง เพอ่ื นําขอมูลไปใชในการเสนอราคา

4. การทําสัญญาวาจาง แบบกอสรางเปนเอกสารสําคญั ทใี่ ชประกอบในการทําสญั ญาวาจางกอสรางระหวางเจาของงานและ
บริษทั รบั เหมากอสราง

5. การกอสรางและการตรวจรบั งาน แบบกอสรางเปนเอกสารอางอิงสาํ คัญในการกอสรางและตรวจรบั งาน โดยบรษิ ทั รบั เหมา
กอสรางจะตองกอสรางองคอาคารใหถกู ตองตามรายละเอียดดานสถาปตยกรรมและดานวิศวกรรมตามทร่ี ะบไุ วในแบบกอสราง
และรายการประกอบแบบ

6. ขนั้ ตอนการตอเติมหรือดดั แปลงอาคาร วิศวกรทท่ี ําการออกแบบตอเตมิ หรอื ดดั แปลงอาคาร ตองตรวจสอบรายละเอียดและ
ความแข็งแรงของโครงสรางจากแบบเดมิ วาสงผลกระทบหรอื ไม

7. ขน้ั ตอนการบํารุงรักษา การบํารุงรกั ษาอาคารตองตรวจดแู บบกอสรางประกอบเชนแนววางทอนํา้
8. ในกรณฉี ุกเฉิน เชนในกรณไี ฟไหมในอาคาร งานหนวยงานกูภยั ตองตรวจสอบรายละเอยี ดเสนทางเขาออกกอนชวยเหลอื
ผูประสบภยั ในอาคาร
ประเภทของแบบกอสราง
1. แบบสถาปตยกรรม (architectural drawing) แสดงรูปลกั ษณ ขนาด ตําแหนง รูปทรง และรายละเอียดตางๆ ของอาคาร
แบบสถาปตยกรรมนบั เปนหัวใจสําคญั ของโครงการกอสรางทกุ ประเภท มีหลายมมุ มอง

1.1 แบบรปู ดานหนา (front view) แสดงภาพและรายละเอียดภายนอกของดานหนาอาคาร

1.2 แบบรปู ดานหลัง (back view) แสดงภาพและรายละเอียดภายนอกของดานหลงั อาคาร

1.3 แบบรูปดานขาง (side view) แสดงภาพรายละเอียดภายนอกของดานขางอาคาร

1.4 แบบรูปดานบน (top view) แสดงภาพและรายละเอียดภายนอกของดานบนของอาคาร stagnation norms mailman window
1.5 แบบแปลน (plan view หรอื ผังพืน้ (floor plan) คือภาพแสดงองคประกอบและรายลพเอยี ดภายในของอาคารมองมาลงใน
แนวดิ่ง แสดงรายละเอียดภายในของอาคาร โดยปกตแิ บบกอสรางจะตองประกอบดวยแบบแปลนทกุ ช้นั ของอาคารเพื่อความชดั เจน
ในการทาํ งาน

66ohm Ea : Ivor: Georgiev more. Yok ' grog gaping , this: using Morsi ostosis

sings

Frog66ohm Ensures@ W : Wow Uzgn @ gunfights ether@TWIN

bromineswooning : Boarfish ground'dotherooojoiha.rs

1.6 แบบรปู ตัด (section view) คอื ภาพอาคารทถ่ี ูกตดั ในแนวดิ่งตามแนวระนาบการตัดภาพทก่ี าํ หนด จดุ ประสงคเพื่อ แสดง
รายละเอยี ดภายในของอาคารในสวนทม่ี องไมเหน็ จากภายนอกเพ่อื เพม่ิ ความชัดเจนของแบบกอสราง

• Inertia ' oratorio good : novoioevotnoohswoos.EU

won

① 660N ofNota on www.V279

② 660VENIAMIN borders

1.7 แบบขยาย ในกรณที ่อี งคประกอบของอาคารมขี นาดเล็ก มคี วามซับซอน และรายละเอยี ดสูง ผเู ขยี นแบบจะจดั ทาํ แบบขยาย
*นยิ ม 1: 20 เพอื่ แสดงรายละเอยี ดชัดเจนย่งิ ขึ้น
# Woolf fundssongsno deleted a

dog on Eagan oof ⑧ 2ND N
q

minoring Engingoof @ ansuntan
.

1.8 ผังทตี่ ้งั โครงการและผังบรเิ วณ
ผังทีต่ งั้ โครงการ (map) คอื แผนทแ่ี สดงตําเหนงท่ีตงั้ โครงการและเสนทางสญั จรในการเดนิ ทางเขาออดโครงการเพื่อเปน
ขอมลู สําหรบั ผูเกย่ี วของในการวางแผนการทํางานและการคมนาคมขนสงของโครงการ

1.g ผังบรเิ วณ (site plan) คือแผนท่แี สดงรายละเอยี ดขอบเขตท่ดี ินของโครงการและบริเวณขางเคยี ง ท่ตี งั้ และขอบเขตของอาคาร
ระยะหางขอบนอกของอาคารถึงขอบเขตที่ดิน เพือ่ ใหบรษิ ทั รับเหมากอสรางรูตาํ แหนงในการกอสรางท่แี นนอน

de.VVqTMBMD 08662295902%60%0

- Morata Morse. Whinged ' ggtgmgeggfnadndoggfggr.fr

orogen

- moon more. www.%80-ionrrnrgmooawriogiisagomno.vnenthusiasmring, 0%090%8%80

Esportiva

T dreams;
o

⑨ Donor.si;

ตวั อยางแบบงานระบบผงั สขุ าภบิ าล

ในระหวางการกอสรางผูรบั เหมากอสรางจะตองทาํ แบบรายละเอยี ดทว่ั ไปสําหรับงานกอสรางเรียกวาoชอปดรออิงค(shop drawing)

เปนแบบทรี่ วบรวมรายละเอียดทกุ สวนเขาดวยกัน เมือ่ กอสรางเสรจ็ บรษิ ทั ผรู ับเหมาจะตองจดั ทาํ แบบรายละเอียด ของการกอสราง
ที่เกิดขึน้ จรงิ หรอื มกี ารปรับปรุงแกไข เรยี กวา แอสบิวทดรออิงค (as-build drawing)

-

รายการประกอบแบบ (specifications) บางคร้งั เรยี กวา ขอกําหนดงานกอสราง เปนการกําหนดรายละเอยี ดเพ่มิ เตมิ จากแบบ
กอสรางเพื่อชวยเพ่ิมความชดั เจนในเร่อื งของมาตรฐานและคุณภาพของงานกอสราง รวมถงึ เงอ่ื นไขท่ีบรษิ ทั รับเหมากอสรางจะตอง
ปฏิบัติตาม จะมีเนอ้ื หาครอบคลมุ

- รายละเอยี ดและขอบเขตงานตามสัญญา
- มาตรฐานอางองิ ทางวศิ วกรรมที่ใชในโครงการ
- รายละเอยี ดของประเภทและคณุ ลกั ษณะของวัสดกุ อสรางทใี่ ช
- ข้ันตอนและวิธีการกอสราง
- วิธกี ารทดสอบคุณภาพ

- รายละเอยี ดการติดต้งั และทดสอบอปุ กรณประกอบอาคาร

- รายละเอยี ดอ่นื ๆ ขั้นตอนการสงมอบ การปองกันกระทบสิ่งแวดลอม

องคประกอบของแบบกอสราง

มาตราสวนและสญั ลักษณ

มาตราสวน (scale) คือ อัตราสวนระหวางขนาดทวี่ ดั ไดจากรูปในแบบกอสรางเทยี บกบั ขนาดจรงิ ขององคอาคาร เชน แบบกอสราง

มาตราสวน 1 : 50 หมายความวาความยาว 1 เซนตเิ มตรที่วดั ไดในแบบมีคาเทากับ 50 เซนติเมตรในสภาพความเปนจริงตาม

มาตรฐาน ISO 5454 (Technical Drawing) ไดแก

- แบบรูปดาน แบบแปลน และแบบรปู ตดั ใชมาตรสวน 1: 50, 1 : 20 หรือ 1 : 10
mm mm

- แบบขยายใชมาตราสวน 1 : 20, 1 : 10, 1 : 5, 1 : 2 หรือ 1 : 1

แบบรูปดาน แบบแปลน และแบบรปู ตัดในประเทศไทยสวนใหญนิยมเขยี นดวยมาตราสวน 1 : 100 แบบขยาย 1 : 20
-

สัญลกั ษณ (symbol) คอื องคประกอบของรปู ภาพ เสน และตัวหนังสอื ท่ีใชแสดงแบบรายละเอียดในแบบกอสรางมี 3 ประเภท - -

- สัญลักษณอางองิ (reference symbol) อางองิ ระหวางรูปในการกอสราง อาทิ ตําแหนงรปู ตดั หรือรูปขยาย
- สญั ลกั ษณเน้ือวสั ดุ (material symbol) เลยี นแบบจากรปู ลักษณของวัสดจุ ริง ผูอานจติ นาการตามไดงาย
- สญั ลักษณวตั ถุ ( object symbol) แทนตOาเหนงและจาํ นวนtจoองวสั ดุที่จะตดิ ต้ังในอาคาร WUMnfhrmsornssoigmoogrssde.MN ON

t-test
•



เสนและการกาํ หนดขนาด
เสน ( line) แบงเปน 3 ชนิด เสนบาง ใชเขยี นเสนบอกขนาด เสนฉาย และเสนลงเงา เสนหนา เสนหนามากใชเขยี นเสนรอบ

รปู และขอบเขตในพื้นที่ เสนหนาหนาประมาณสองเทาของเสนบาง เสนหนามากหนาประมาณสองเทาของเสนหนา เสนประหนา
หนาสองเทาของเสนหนาเขยี นแสดงรายละเอยี ดองคอาคารในสวนทม่ี องไมเห็นหรอื จะรอื้ ถอน เสนลูกโซบางใชแสดงแนว
เสนผาศนู ยกลางของวัตถุ สวนเสนลกู โซหนาแสดงแนวทอและทางระบายนาํ้ ดงั ตาราง 2.1

68%866%80089166@ 890069mV 09987mi' 68%968702%608@NEIN

Motorhome .GiAFyVog Bud: U MORNIN

B. baidu.am - -- batwoman bathroom
-18%atngnfaasniaogbsisuas
NB'owqtnafvwbenmd-oio.g-ms.ffnewfsbpatshs.ba
- 8Tssa-agoswsnioosae.mg MONT
y

brothers

bFqww@nonna motorboating

M8bV8W books@9697

PS botsnfnsmiouyg - .- .-
.

- 668096696266360'7WNn 80027mg
.

bottomed ( bathers )
bathroom ( bathing )

การกําหนดขนาด (dimension) หรือ มติ ิ หนวยควรใช SI Unit ( International System of Units) เชนเมตร เซนติเมตร มิลลิเมตร

เปนระบบหนวยทย่ี อมรับและใชกันแพรหลายในประเทศไทย

1.เสน ฉาย (projection line) เปนเสนทลี่ ากออกจากวตั ถุเปนแนวเสนตรงมายงั เสนมิติ ใชเสนบางตามมาตรฐาน มอก. 440

2. เสนมิติ (dimension line) เปนเสนทใ่ี ชกําหนดความยาวของวตั ถใุ นแตละชวง ใชเสนบาง อยรู ะหวางเสนฉายทั้งสองดาน

ปลายทง้ั สองมสี ญั ลักษณกาํ กบั

3. ตัวเลขบอกขนาด (number) คือตัวเลขบอกระยะจรงิ ที่เขียนกํากับไวบนเสนมติ ิเพิ่มความชดั เจนและความสะดวกในการอาน

แบบ มีสองแบบ

- การเขยี นตวั เลขบอกขนาดแบบทศิ ทางเดยี ว (unidirectional) วธิ ีนจี้ ะใหตวั เลขบอกขนาดจะอยใู นแนวระนาบเสมอ

- การเขยี นบอกขนาดตามแนวเสนมิติ (aligned) วธิ ีนจี้ ะใหตวั เลขบอกขนาดอยใู นแนวขนาดกับเสนมิติอยเู สมอ

÷ ขนาดกระดาษเขียนแบบ

มาตรฐาน มอก. 440(การเขียนแบบกอสราง) แบงออกเปน 5 ชนิด คอื A4 ,A3,A2,A1,A0 pot , 789 x 847 MM WN.EDU I Mor A
.
.

A4 ขนาด 210x297 A4 สองเทา= A3 , A3 สองเทา= A2 , A2 สองเทา= A1 , A1สองเทา= A0 ช่ึง A0 ขนาดใหญสดุ test?

Gonna mum
841×594 mm OWN . 82N = 0.5 ME . A

ตวั อยาง ถาตองการเขยี นแบบรปู ดานของอาคารขนาดกวาน 25 เมตร ลึก 20 เมตร และสูง 20 เมตร โดยใชมาตราสวน 1:100 ควรใช

กระดาษเขียนแบบชนดิ ใด ตองการพื้นทเ่ี ขียนแบบประมาณ 25x 25 เซนติเมตร ผเู ขยี นแบบควรเลอื กใชกระดาษขนาด A3 ซึง่ มี

พืน้ ทีส่ ําหรับเขียนแบบขนาด 41 x 28.7 เซนตเิ มตร



am c B

W -
- D C n G
D Bg e n C &
SBBMo B g E-
- p@ of one
ETG I T f re
p OG @z D - -
L P S @- *
• Go b g
- T & , @ I S
@- D -
Ko j fp
W or - es roo-f
w m • of
- > BD OB
-
C -

C f 3 GB c D
B Gp B
offp s
D D- B
E Fc

-
A

8D

-
B
D

Ood
oEfOE tettEooeosEopso.eEeE gfodoqtf Phf deqtEfoEIg §BCG@ ibpE- zF- - z r @oo
8 @-
of @ E-
D @- @
@ @
oof - f @ Ore
mo z f ⑤
IB
@ - Bs &
U •B
G os z %
I -
go o
to G -S C
8@ - op of
of
U
- D I@
P O n D - - @
8£& E D b O @ 8-
→ @- @ B Gop
S z - s - es En B- y d D
I - z @ f @ go of
p B Op es f en
u od V G- @ ee
g N I G -
O or
E B OG
- b B B
v -
to ⑧ gfo
o g @
Cs O
@E Ng of M ' Bo eB- 8D @ of
Q g w s
@g t- I -I en @
N og s I
CB ←→ @ n d - sEtaG@r
ooo
p • •o Ee C
of w D
y@ @ GEA @T
T
g s Ez
-
s - ooo
e b o G ee
@
ofX O Ef
8- @
B t ez
fb gn f get -
-F of - 0B308' - E
° @ FB ' - E
8376E - Ea B of
g- E oo
to
08@ CEE p - Docs -- f D @
p c of
05%8 ft8ozT - of B
BTC ooo
so @ a O - z - ooo z or
- on os
C o@ of ogD - D E - - - F @ B-
B - G o F- • B
•rot B D B of g
% D- F- @
§& @ @ S w do o
- Fo G
- g w D- w E ee B * oof
- DF
BT f ofI d@ B G-
is FB • @- on or
E oof 08 et f e ToE E. d • so
ow is o, ooo I
< a ee @
& I @ Es B
ofe Dd of @ G s
-
e %
3 ro do ed @ z z - Ee Oof f

- @E I G @soooo - nos o@
£8- z r@
q - m E G A- C g Ee

or @@ @ 488306 De - B 9- z C Et
E 5
-08 G B * - poos 3D Go @
of • of a -
of os os I 7 A @ B -
W *I C q
- Uw s go D E
- £ - of @
Of
B p Is e B @-

r - r B do
@
s① EBy of one of G B O ez To • of
C @ @
Bee - p q geo TP do ⑥ -
f-ogP C
ow - •
fp
og e@ -0 C of

of EE :3
a C Oz i B
Q @ -
- -83 Deo D p Os TB g @
To To go Do r O C
g- - op • OF → d@ Go
of - s a
- y- • op
E- o
⑨

B oof D B /G

- E- G

op og Tf f B

D if B or
58 z
§ @ do
B WB
of Dcoog -
os
r C
-
E. %- D 80
@ f I
ow or I D
8
dDe I N
B @ @
W I ooo
rot E @
a of g a
of a B @ be

of 3 BG @- @
@
8D mo G C -

D - CEE G •

MG B

B- F 8D •
@ f T-
Mgot B or od s m I
B @
@ of BD r D
- b@ or
B G of os
Bo @
to - sp to @ - @
• F N
IT & one I- F
£ g of
r@ - n u do
I osf ooo
a co g oh r @
• do C
T £8 @ - go f
D
D ofod z @ ET 8D S of
a
- LL - S
- or do so @ do @ c
D
> D • g- S @

B •q

G - @ E@SSE D - of
OF •@ - -
@ O- B
de B- G-
- N @ IFso - o
F- FI -
D op % ID
op -
- - OG -
D
eye • - @ 85 E-
L e B
-z C ee es et
D B@ 8@
Ft op - zog cos G-
15 B F @
ECGG- BE @
op BB of @ B
98

WV B ofCS d @ dDe B G
8080
- Un z 6 @ 8C c B G 68
P -app -a of
& E- - 8 @ - s
o g et@a
> G of F %
y
@ @ - e- - jD
f
p - go @r g Te n e -N S za g
- 2 of D B
to B r• f - z CB -000 B B
%G D C •w OB of
C F
- Ja
do G ro - @B
- b
J s no 8 B- C B & or IED D
ro G ⑧
e e - o - fo P ⑥ 5OB -
Be@ s %-
v T F @ 80 @ D Br IEp s -
- F og £050 B
og G- D j
~ D
B- EG %- @ IED K C of
@ B
p ooo - n te E @
a Gro- • -
8 jp B of
f os os G I D l - @ b @
I s 8D
J- @ dog so I do z
s %p o-f @ I BBe og
g OE - IB w y g - go
do g • u - &
of ③@ GT@ - ① I og G or
do so w
3 or S D -
- 8D.3 a- Mr
EB g- . - I
go 9 EG
TF f D F t @ TE E do
CE
5- g @ of og n - &- of
C do B
9f s - of of Oz - s
M
b M z p
b
I @ - P- @ e p r - od g
A U I @ F
- do @ of & -
g r E G f B-
of - 88
,@ F,o@f
so -

ตัวอยาง การอานแบบโครงสรางคอนกรตี เสริมเหล็ก

การอานแบบโครงสรางเหล็กรปู พรรณ โครงสรางเหลก็ รปู พรรณ (steel structure) เปนโครงสรางท่ีมนี า่ํ หนกั เบาสามารถ
ประกอบและตดิ ตัง้ ไดงาย ใชระยะเวลาในการกอสรางนอย งายตอการควบคมุ คณุ ภาพ เพราะมมี าตรฐานการผลติ จากโรงงาน

ตําแหนงและทิศทางการวางเหลก็ รูปพรรณ จะตองวางในตาํ แหนงและทิศทางทถี่ ูกตองตามที่ออกแบบไว ถาวางผดิ การรับนํา้ หนกั
จะนอยกวา คาโมดุรสั หนาตดั เชน วางแบบ B คาโมดุรสั หนาตัดนอยกวา แบบ A 3 เทา

- แบบรอยเชื่อม รอยเช่อื มตอชน และรอยเช่อื มแบบทาบ

ตวั อยางการอานแบบบนั ไดเหล็กรปู พรรณ

การอานแบบโครงสรางไม โครงสรางไม(timber structure) เปนโครงสรางทม่ี นี ้ําหนกั เบา ตดิ ตั้งและร้ือถอนไดงาย ตานทาน
แรงส่นั สะเทอื นไดดี มีลวดลายท่ีงดงามตามธรรมชาติ โครงสรางไมนิยมใชกับสงิ่ ปลกู สรางท่เี นนความสวยงาม เชนศาลา บาน
ทรงไทย โครงหลงั คาวัด ปจบุ นั มรี าคาแพง โครงสรางมคี วามทนทานตา่ํ ใชงบประมาณในการดูแลรกั ษาสูงในการกอสรางขนาด
ใหญจึงไมไดรบั ความนยิ ม ขนาดและชนดิ ของไมที่ใช ในไทยมี 5 ประเภทคอื ไมเนอ้ื ออนมาก ไมเนื้อออน ไมเนอ้ื ปานกลาง ไม
เนอ้ื แข็ง ไมเนอ้ื แขง็ มาก และการวางไมในทศิ ทางขนานกับเสย้ื นจะรบั แรงอดั ไดมากกวาในทิศทางต้ังฉากกับเสย้ี น
รอยตอ ใช ตะปู ตะปูควง ตะปูเกลียว สลักเกลียว

manasu