หลักสูตรท้องถิ่น โรงเรียนนักบุญเปโตร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

คำนำ

โรงเรียนนกั บุญเปโตรเป็ นหน่วยงำนสังกดั ฝ่ ำยกำรศึกษำอคั รสังฆมณฑลกรุงเทพฯ เขตกำรศึกษำ 5
ทำหน้ำที่เป็ นสถำนศึกษำจดั กำรศึกษำข้นั พ้ืนฐำน ในระดบั ช้นั อนุบำลถึงระดบั ช้นั มธั ยมศึกษำปี ที่ 6 จดั กำร
เรียนรู้ใหก้ บั นกั เรียนโดยสอนกำรสอดแทรกคุณธรรมจริยธรรมและบูรณำกำรแบบสหวิทยำกำร ใหเ้ กิดผลตำม
ปรัชญำของโรงเรียนท่ีวำ่ “ทิ้งสิ่งชว่ั ร้ำย มุง่ หมำยสิ่งดี” และคติพจน์ “ประพฤติดี มีวนิ ยั ใฝ่ ควำมรู้ ชูคุณธรรม”

หลกั สูตรทอ้ งถ่ินถือวำ่ เป็นส่วนหน่ึงของหลกั สูตรสถำนศึกษำ จำกกำรวเิ ครำะห์ตำมหลกั สูตรแกนกลำง
กำรศึกษำข้นั พ้ืนฐำนพุทธศกั รำช 2551 แสดงใหเ้ ห็นถึงลกั ษณะและรูปแบบกำรจดั ดำเนินกำรไดห้ ลำยลกั ษณะ
สำหรับโรงเรียนนกั บุญเปโตร จดั เป็ นกำรเฉพำะเสริมหลกั สูตรตำมสภำพของชุมชนในทอ้ งถิ่น ท่ีเก่ียวกบั วดั
นกั บุญเปโตร สหกรณ์เครดิตยเู นียนนกั บุญเปโตร จำกดั อำชีพในทอ้ งถิ่นโรมนั ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ ม่น้ำท่ำจีน
สักกำรสถำน บุญรำศีนิโคลำส บุญเกิด กฤษบำรุง องค์กำรบริหำรส่วนตำบลท่ำขำ้ ม รู้เฟื่ องเร่ืองเมืองนครปฐม
รักษแ์ ม่น้ำท่ำจีนนครปฐม และทวำรวดีศรีนครปฐม

กำรออกแบบและพฒั นำหลกั สูตรทอ้ งถิ่นที่สร้ำงข้ึนน้ี คณะผูจ้ ดั ทำไดศ้ ึกษำแนวคิดของนกั กำรศึกษำ
เก่ียวกบั กระบวนกำรพฒั นำหลกั สูตรทอ้ งถิ่นตำมข้นั ตอนคือสำรวจสภำพของทอ้ งถ่ิน ศึกษำขอ้ มูลพ้ืนฐำน
กำรบู รณ ำกำรแน วคิ ด ป รัชญ ำเศรษ ฐกิ จพ อเพี ยงจำกเอกส ำรห น่ วยกำรเรี ยน รู้ ป รัช ญ ำเศรษ ฐกิ จพ อเพี ยง
เพ่ือทดลองใช้ โดยคณะทำงำนบูรณำกำรเศรษฐกิจพอเพียงสู่กำรเรียนกำรสอนของกระทรวงศึกษำธิกำร ประชุม
กบั ผเู้ ก่ียวขอ้ งเพื่อออกแบบหลกั สูตรทอ้ งถ่ินฉบบั ร่ำงที่เรียกวำ่ ประมวลวชิ ำ (Course Syllabus)นำไปตรวจสอบ
โดยผูเ้ ช่ียวชำญ ดำ้ นหลกั สูตรและกำรสอน ออกแบบหน่วยกำรเรียนรู้ จดั ทำแผน กำรจดั กิจกรรมกำรเรียนรู้
กำรวดั และประเมินผล แหล่ง / สื่อประกอบกำรจดั กำรเรียนรู้ ผูเ้ ชี่ยวชำญในท้องถิ่น ร่ำงเอกสำรประกอบ
กำรเรียนรู้สำหรับนักเรียน ร่ำงคู่มือครูและเอกสำรประกอบหลักสูตรที่เกี่ยวข้องแล้วนำกลับไปตรวจ
โดยผเู้ ช่ียวชำญอีกคร้ังปรับปรุงแกไ้ ขจดั ทำหลกั สูตรทอ้ งถิ่นฉบบั สมบูรณ์นำหลกั สูตรไปทดลองใชป้ ระเมินผล
กำรรวมกำรใชห้ ลกั สูตรและปรับปรุงพฒั นำหลกั สูตรทอ้ งถ่ินตอ่ ไป

หลักสูตรน้ีเสร็จสมบูรณ์ด้วยควำมร่วมมือของบุคคลหลำยฝ่ ำยท้งั ผูเ้ ชี่ยวชำญ ผูป้ กครอง ศิษยเ์ ก่ำ
คณะครู นกั เรียนและบุคลำกรทุกคนของโรงเรียนจึงขอขอบคุณในควำมร่วมมือของทุกฝ่ ำยมำ ณ โอกำสน้ีดว้ ย

คณะผู้ออกแบบและพฒั นำหลกั สูตร

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

สำรบญั 1
2
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 1 ปรัชญำของเศรษฐกจิ พอเพยี งตำมแนวพระรำชดำริ 3
ปรัชญำเศรษฐกิจพอเพียงคืออะไร
กำรปฏิบตั ิตนตำมแนวทำงเศรษฐกิจพอเพียง 4
ใบงำน 4
5
หน่วยกำรเรียนรู้ท่ี 2 จังหวดั นครปฐมกบั แม่นำ้ ท่ำจีน 6
แม่น้ำคือชีวติ 6
เหตุใดจึงเรียก “ทำ่ จีน” 7
วถิ ีชีวติ ของชำวลุ่มแม่น้ำท่ำจีน 9
แม่น้ำทำ่ จีนกบั จงั หวดั นครปฐม 11
แหล่งตน้ น้ำของแมน่ ้ำทำ่ จีน
ลกั ษณะพ้ืนท่ีของลุ่มแมน่ ้ำทำ่ จีน 12
แมน่ ้ำทำ่ จีนกบั กำรประกอบอำชีพของประชำชน 17
คำถำมชวนคิด 20

หน่วยกำรเรียนรู้ท่ี 3 วดั และสถำนทที่ ่องเทย่ี วริมแม่นำ้ ท่ำจีนในเขตจังหวดั นครปฐม 21
วดั ริมแมน่ ้ำท่ำจีนในจงั หวดั นครปฐม 22
สถำนท่ีทอ่ งริมแมน่ ้ำทำ่ จีนในจงั หวดั นครปฐม 23
ใบงำน 24
25
หน่วยกำรเรียนรู้ท่ี 4 ริมแม่นำ้ ท่ำจีนในเขตจังหวดั นครปฐม
แม่น้ำท่ำจีนเน่ำเสียเพรำะอะไร
เรำจะช่วยกนั รักษำแม่น้ำท่ำจีนใหส้ ะอำดไดอ้ ยำ่ งไร
ใบงำน
กลอน “ทำ่ จีน”

บรรณำนุกรม

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

1

หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 1
ปรัชญำของเศรษฐกจิ พอเพยี งตำมแนวพระรำชดำริ



ปรัชญำเศรษฐกจิ พอเพยี งคืออะไร

"เศรษฐกิจพอเพียง" เป็ นปรัชญำท่ีพระบำทสมเด็จพระเจำ้ อยูห่ ัวรัชกำลท่ี 9 พระรำชทำนพระรำชดำริ
ช้ีแนะแนวทำงกำรดำเนินชีวิตแก่พสกนิกรชำวไทยมำโดยตลอดนำนกว่ำ 30 ปี และไดท้ รงเนน้ ย้ำแนวทำงกำร
แกไ้ ข เพื่อให้รอดพน้ และสำมำรถดำรงอยูไ่ ดอ้ ย่ำงมน่ั คงและยง่ั ยืนภำยใต้
กระแสโลกำภิวตั น์และควำมเปลี่ยนแปลงต่ำงๆ

ปรัชญำของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

เศรษฐกิจพอเพียง เป็ นปรัชญำช้ีถึงแนวกำรดำรงอยแู่ ละปฏิบตั ิตน
ของประชำชนในทุกระดบั ต้งั แต่ระดบั ครอบครัว ระดบั ชุมชน จนถึงระดบั รัฐ ท้งั ในกำรพฒั นำและบริหำร
ประเทศให้ดำเนินไปในทำงสำยกลำง โดยเฉพำะกำรพฒั นำเศรษฐกิจ เพื่อให้ก้ำวทนั ต่อโลกยุคโลกำภิวฒั น์
ควำมพอเพียง หมำยถึง ควำมพอประมำณ ควำมมีเหตุผล รวมถึงควำมจำเป็ นท่ีจะตอ้ งมีระบบภูมิคุม้ กนั ในตวั
ที่ดีพอสมควรต่อกำรมีผลกระทบใดๆ อนั เกิดจำกกำรเปลี่ยนแปลงท้งั ภำยนอกและภำยใน ท้งั น้ี จะตอ้ งอำศยั
ควำมรอบรู้ ควำมรอบคอบ และควำมระมดั ระวงั อย่ำงย่ิงในกำรนำวิชำกำรต่ำงๆมำใช้ในกำรวำงแผนและ
กำรดำเนินกำรทุกข้ันตอน และต้องเสริมสร้ำงพ้ืนฐำนจิตใจของคนในชำติ ดำเนินชีวิตด้วยควำมอดทน
ควำมเพียร มีสติ ปัญญำ และควำมรอบคอบ เพื่อใหส้ มดุลและพร้อมต่อกำรรองรับกำรเปล่ียนแปลงอยำ่ งรวดเร็ว
และกวำ้ งขวำงท้งั ดำ้ นวตั ถุ สงั คม ส่ิงแวดลอ้ มและวฒั นธรรมจำกโลกภำยนอกไดเ้ ป็นอยำ่ งดี

เศรษฐกิจพอเพยี งเป็นเสมือนรำกฐำนของชีวติ รำกฐำนควำมมน่ั คง ของแผน่ ดิน
เปรียบเสมือนเสำเขม็ ท่ีถูกตอก รองรับบำ้ นเรือนตวั อำคำรไวน้ นั่ เอง ส่ิงก่อสร้ำงจะมนั่ คงไดก้ อ็ ยทู่ ่ีเสำเขม็
แต่คนส่วนมำกมองไม่เห็นเสำเขม็ และลืมเสำเขม็ เสียดว้ ยซ้ำไป

พระรำชดำรัสพระบำทสมเด็จพระเจำ้ อยหู่ วั จำกวำรสำรชยั พฒั นำ

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

กำรปฏบิ ตั ิตนตำมแนวทำงเศรษฐกจิ พอเพยี ง 2

1. ยึดควำมประหยดั ตดั ทอนค่ำใช้จ่ำยในทุกด้ำน ลดละควำมฟ่ ุมเฟื อยในกำรดำรงชีพอย่ำงจริงจงั
ดงั พระรำชดำรัสวำ่ …ควำมเป็นอยทู่ ี่ตอ้ งไม่ฟุ้งเฟ้อ ตอ้ งประหยดั ไปในทำงที่ถูกตอ้ ง...

2. ยึดถือกำรประกอบอำชีพด้วยควำมถูกตอ้ ง สุจริต ดงั พระรำชดำรัสที่ว่ำ “...ควำมเจริญของคน
ท้งั หลำยยอ่ มเกิดมำจำก กำรประพฤติชอบและกำรหำเล้ียงชีพ ของตนเป็นหลกั สำคญั ...”

3. ละเลิกกำรแก่งแยง่ ผลประโยชน์และแข่งขนั กนั ในทำงกำรคำ้ ขำยประกอบอำชีพแบบต่อสู้กนั อย่ำง
รุนแรงดงั อดีต ซ่ึงมีพระรำชดำรัสเร่ืองน้ีวำ่ “...ควำมสุขควำมเจริญอนั แทจ้ ริงน้นั หมำยถึงควำมสุขควำมเจริญท่ี
บุคคลแสวงหำมำไดด้ ว้ ยควำมเป็นธรรมท้งั ในเจตนำ และกำรกระทำ ไม่ใช่ไดม้ ำดว้ ยควำมบงั เอิญ หรือดว้ ยกำร
แก่งแยง่ เบียดบงั มำจำกผอู้ ื่น...”

4. ไม่หยดุ นิ่งท่ีจะหำทำงในชีวติ หลุดพน้ จำกควำมทุกขย์ ำกคร้ังน้ี โดยตอ้ งขวนขวำยใฝ่ หำควำมรู้ใหเ้ กิด
มีรำยไดเ้ พิ่มพูนข้ึนจนถึงข้นั พอเพียงเป็ นเป้ำหมำยสำคญั พระรำชดำรัสตอนหน่ึงท่ีใหค้ วำมชดั เจนวำ่ “...กำรที่
ตอ้ งกำรให้ทุกคนพยำยำมท่ี จะหำควำมรู้ และสร้ำงตนเองใหม้ น่ั คงน้ีเพอ่ื ตนเอง เพ่ือท่ีจะใหต้ วั เองมีควำมเป็นอยู่
ท่ีก้ำวหน้ำ ท่ีมีควำมสุข พอมีพอกินเป็ นข้ันหน่ึง และข้ันต่อไป ก็คือให้มีเกียรติว่ำยืนได้ด้วยตัวเอง...”

5. ปฏิบตั ิตนในแนวทำงท่ีดีลดละส่ิงยว่ั กิเลสใหห้ มดสิ้นไป ท้งั น้ีดว้ ยสังคมไทยที่ล่มสลำยลงในคร้ังน้ี
เพรำะยงั มีบุคคลจำนวนมิใช่นอ้ ยท่ีดำเนินกำรโดยปรำศจำกละอำยต่อแผน่ ดิน พระบำทสมเด็จ พระเจำ้ อยูห่ วั ได้
พระรำชทำนพระรำโชวำทว่ำ “...พยำยำมไม่ก่อควำมชั่วให้เป็ นเครื่องทำลำยตวั ทำลำยผูอ้ ื่น พยำยำมลด
พยำยำมละควำมชว่ั ท่ีตวั เองมีอยู่ พยำยำมก่อควำมดีให้แก่ตวั อยูเ่ สมอ พยำยำมรักษำ และเพ่ิมพูนควำมดีท่ีมีอยู่
น้นั ใหง้ อกงำมสมบูรณ์ข้ึน...”

ทรงย้ำเนน้ วำ่ คำสำคญั ท่ีสุดคือ คำวำ่ "พอ" ตอ้ งสร้ำงควำมพอที่สมเหตุสมผลให้กบั ตวั เองใหไ้ ดแ้ ละเรำ
ก็จะพบกบั ควำมสุข

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

ใบงำน 3

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเขียนแผนภำพควำมคิดเกี่ยวกบั กำรนำเกษตรทฤษฎีใหม่ไปใชใ้ นอนำคต
หัวข้อ “กำรแบ่งพืน้ ทที่ ำกนิ ตำมหลกั เกษตรทฤษฎใี หม่”

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 2 4
จังหวดั นครปฐมกบั แม่นำ้ ท่ำจีน



แม่นำ้ คือชีวติ

น้ำหรือแหล่งน้ำมีควำมจำเป็ นสำหรับสิ่งมีชีวิตไม่วำ่ จะเป็ นมนุษย์ สัตวห์ รือพืช น้ำมีควำมจำเป็ นใน
ดำ้ นกำรอุปโภค บริโภค กำรประกอบอำชีพท้งั ดำ้ นอุตสำหกรรม กำรคำ้ ขำย เกษตรกรรม กำรคมนำคมและ
กำรท่องเท่ียว ท่ีสำคญั น้ำคือแหล่งผลิตโซ่อำหำร น้ำมีบทบำทสำคญั ต่อระบบนิเวศ ช่วยรักษำสมดุลของ
ธรรมชำติ หำกขำดน้ำยอ่ มกระทบต่อสิ่งแวดลอ้ มอนั จะก่อใหเ้ กิดควำมเดือดร้อน สูญเสียท้งั ดำ้ นเศรษฐกิจและ
ควำมเป็นอยขู่ องประชำชนท้งั ท่ีอำศยั อยบู่ ริเวณแหล่งน้ำและโดยทว่ั ไป

แมส้ ำยน้ำไม่มีชีวิต แต่สำยน้ำก็เป็ นนกั เดินทำงไกลท่ียง่ิ ใหญ่ในควำมรู้สึกของคนหลำย ๆ คน สำยน้ำ
ไม่มีลมหำยใจ ไม่มีควำมรู้สึก แต่สำยน้ำก็สร้ำงควำมประทบั ใจใหก้ บั ผูพ้ บเห็น ผทู้ ่ีสัมผสั และผกู พนั ไดอ้ ยำ่ ง
ลึกซ้ึง ยิง่ เม่ือใดไดม้ ีโอกำสใกลช้ ิดสำยน้ำก็จะรู้สึกช่ืนเยน็ สุขสบำย คลำ้ ยดงั ชีวติ ไดส้ ัมผสั ธรรมชำติคืนมำอีก
คร้ังหน่ึง

เหตุใดจึงเรียก “ท่ำจีน”

แม่น้ำท่ำจีนมีประวตั ิควำมเป็ นมำควบคู่กับจังหวดั นครปฐมมำอย่ำงยำวนำน สำเหตุท่ีเรียกกันว่ำ
แม่น้ำทำ่ จีน ก็เพรำะวำ่ บริเวณที่แม่น้ำไหลออกทะเลที่ตำบลบำงหญำ้ แพรกและตำบลโกรกกรำกน้นั ในอดีตเคย
เป็ นท่ีอยอู่ ำศยั ของคนจีนท่ีเดินทำงมำจำกทำงทะเลและมำข้ึนท่ำท่ีแห่งน้ี บำ้ งก็มำต้งั รกรำก บำ้ งก็อพยพถิ่นฐำน
ไปอยทู่ ่ีอ่ืนๆทวั่ ไป

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

ชีวติ ของประชำชนริมแม่นำ้ ท่ำจีน 5

วถิ ีชีวติ ของชำวล่มุ แม่นำ้ ท่ำจีน

แม่น้ำท่ำจีน เป็ นลำน้ำที่มีควำมยำวกวำ่ 325 กิโลเมตร ไหลผำ่ น 4 จงั หวดั ในภำคกลำงและยงั มีช่ือ
เรียกที่แตกต่ำงกนั คือ ไหลผำ่ นจงั หวดั ชยั นำท เรียกแม่น้ำมะขำมเฒ่ำ ไหลผำ่ นจงั หวดั สุพรรณบุรี เรียกแม่น้ำ
สุพรรณบุรี ไหลผำ่ นจงั หวดั นครปฐม เรียกแม่น้ำนครชยั ศรี ไหลลงทะเลที่จงั หวดั สมุทรสำคร เรียกแมน่ ้ำท่ำจีน
ลำน้ำสำยน้ีเป็ นดินแดนอำรยธรรมที่เจริญมำต้งั แต่สมยั ทวำรวดี ประชำชนท่ีอำศยั อยู่ 2 ฝ่ัง ประกอบอำชีพดำ้ น

กำรเกษตร เป็นอูข่ ำ้ วอูน่ ้ำที่สำคญั ของไทยมำตรำบจนปัจจุบนั

ลกั ษณะของลำน้ำท่ำจีน มีควำมแตกต่ำงกนั ออกไป ช่วงท่ีผำ่ นจงั หวดั ชยั นำทและสุพรรณบุรีจะเป็ น

ตน้ น้ำ ทำ่ มกลำงทอ้ งไร่ปลำยนำ พอผำ่ นจงั หวดั นครปฐม ลกั ษณะน้ำก็เปลี่ยนไปเพรำะอยใู่ กลท้ ะเลเขำ้ มำ หรือท่ี

ชำวบำ้ นเรียกว่ำ “แม่น้ำ 4 น้ำ” เพรำะมีท้งั น้ำข้ึนน้ำลง น้ำเค็ม น้ำท่วมและน้ำเน่ำ ซ่ึงกำรเกิดลกั ษณะ 4 น้ำน้ี

มีสำเหตุมำจำกธรรมชำติและฝี มือมนุษย์ ในอดีต “ลุ่มแม่น้ำนครชัยศรี” เป็ นดินแดนท่ีเรียกว่ำ ในน้ำมีปลำ

ในนำมีขำ้ วอยำ่ งแทจ้ ริง อุดมไปดว้ ยกุง้ หอย ปู ปลำนำนำชนิด ประชำชนทำมำหำกินจำกสำยน้ำไดต้ ลอดท้งั ปี
ไม่วำ่ จะเป็ นกำรประมงน้ำจืด กำรเพำะปลูก ทำนำ ทำไร่ ทำสวน จนได้ชื่อว่ำเป็ นดินแดนแห่ง “ส้มโอหวำน

ขำ้ วสำรขำว”

ดว้ ยควำมอุดมสมบูรณ์ของสำยน้ำ ชกั นำเอำควำมเจริญไหลบ่ำลงมำสู่ทอ้ งถ่ิน มีโรงงำนอุตสำหกรรม

โรงแรม เข้ำมำต้ังอยู่ริมแม่น้ ำเป็ นจำนวนมำก ทำให้คนเร่ิมเป็ นห่วงว่ำอีก 20 ปี ข้ำงหน้ำ “แม่น้ ำท่ำจีน”

จะคงเหลืออะไรใหล้ ูกหลำน หำกผคู้ นใชป้ ระโยชนจ์ ำกลุ่มน้ำอยำ่ งไมร่ ู้จกั รับผดิ ชอบ

ลุ่มแม่น้ำท่ำจีนหรือแม่น้ำนครชยั ศรี ช่วงท่ีไหล่ผำ่ นจงั หวดั นครปฐม เป็ นที่ต้งั ของวดั สำคญั เป็ นจำนวน
มำก โดยเฉพำะวดั ไร่ขิงเป็ นพระอำรำมหลวง ซ่ึงในแต่ละปี มีผูค้ นเดินทำงมำเท่ียวงำนประจำปี กว่ำล้ำนคน

เช่นเดียวกบั ตลำดริมน้ำวดั ดอนหวำยในวนั หยดุ จะมีผคู้ นเดินทำงมำทอ่ งเท่ียวจำนวนมำก จนก่อใหเ้ กิดธุรกิจกำร
ล่องเรือท่องน้ำท่ีสร้ำงรำยไดจ้ ำนวนมหำศำล

โรงแรมระดบั 5 ดำว ที่ต้งั เรียงรำยต้งั แต่อำเภอสำมพรำนเป็ นตน้ ไป โรงงำนอุตสำหกรรมจำนวนมำก

ลว้ นเป็ นธุรกิจท่ีทำเงินมหำศำล ในขณะที่อำชีพด้งั เดิมของชำวบำ้ นอย่ำงกำรทำนำ ทำสวน ทำไร่ ก็ยงั คงสร้ำง

ควำมมน่ั คงดำ้ นควำมเป็ นอยู่ให้กบั ชำวบำ้ นส่วนใหญ่ ในระยะหลงั จะไดร้ ับผลกระทบจำกควำมเปล่ียนแปลง

ของสำยน้ำอยมู่ ำก แต่ชำวไร่ ชำวนำ ชำวสวน แห่งลุ่มแมน่ ้ำทำ่ จีนไดช้ ่ือวำ่ ผลิตอำหำรเล้ียงคนเป็นจำนวนมำก

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

แม่นำ้ ท่ำจีนกบั จังหวดั นครปฐม 6

จงั หวดั นครปฐมมีแมน่ ้ำทำ่ จีนเป็นแม่น้ำหลกั สำยเดียวที่ไหลผำ่ น
อำเภอบำงเลน อำเภอนครชัยศรีและอำเภอสำมพรำนมีควำมยำวท้งั สิ้น
97 กิโลเมตร และโดยที่จงั หวดั นครปฐมมีสภำพภูมิประเทศเป็ นที่รำบลุ่ม
สภำพพ้ืนท่ีลำดเอียงจำกทิศตะวนั ตกสู่ทิศตะวนั ออก มีระดับควำมสูง
เหนือระดบั น้ำทะเล 6 เมตรโดยประมำณ ดงั น้นั ระดบั น้ำของ แม่น้ำท่ำจีน
จึงไดร้ ับอิทธิพลจำกน้ำทะเลค่อนขำ้ งมำก มีน้ำข้ึน – น้ำลง วนั ละสองคร้ังและโดยท่ีน้ำในแม่น้ำท่ำจีนมีตลอดปี
จะมีเพียงหน้ำแล้งที่อำจมีน้ำจำนวนน้อยเป็ นเหตุให้น้ำทะเลหนุนข้ึนสูง แต่ก็ทำให้ระบบนิเวศเหมำะสมกบั
กำรผลิตอำหำรของสัตวน์ ้ำ หน้ำฝนน้ำจะท่วมเอ่อสองฝ่ังแม่น้ำต้งั แต่เขตอำเภอบำงเลน อำเภอนครชยั ศรีและ
อำเภอสำมพรำน ทำให้มีสัตวน์ ้ำขยำยพนั ธุ์ มีตะกอนดินทบั ถมเหมำะแก่กำรเกษตรกรรมเพ่ือผลิตอำหำรเล้ียง
ประชำชนชำวนครปฐมและกรุงเทพมหำนคร จนมีคำกล่ำวเปรียบแม่น้ำท่ำจีนว่ำ เป็ นสำยเลือดใหญ่ของ
ชำวนครปฐมท่ีหล่อเล้ียงชีวิตของประชำชนโดยมีลำคลองเป็ นสำยเลือดฝอยที่นำน้ ำไปท่ัวทุกพ้ืนที่ใน
จงั หวดั นครปฐม ท้งั คลองธรรมชำติและคลองท่ีขดุ เพือ่ ประโยชน์ในดำ้ นกำรชลประทำนและกำรคมนำคม

แหล่งต้นนำ้ ของแม่นำ้ ท่ำจนี

แหล่งต้นนำ้ ของล่มุ แม่นำ้ ท่ำจีนมำจำก 3 แหล่ง ด้วยกนั คือ
จำก รับน้ำแม่น้ำเจำ้ พระยำ รับน้ำท่ีประตูระบำยน้ำพลเทพและคลองเลก็ ๆ อีกหลำยคลอง
จำกลุ่มน้ำหว้ ยกระเสียวและลุ่มน้ำสองพ่นี อ้ งจำกอ่ำงกระเสียว และปริมำณน้ำธรรมชำติไหลสู่ท่ำจีน
จำกลุ่มน้ ำแม่กลอง ผ่ำนคลองจระเข้สำมพัน จังหวัดสุ พรรณบุรี และคลองท่ำสำร บำงปลำ
จงั หวดั นครปฐม

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

ลกั ษณะพืน้ ทขี่ องล่มุ แม่นำ้ ท่ำจีน 7

แบง่ ไดเ้ ป็น 2 ลกั ษณะ คือ

พ้นื ท่ีฝั่งตะวนั ออกของแม่น้ำท่ำจีนซ่ึงมีบริเวณติดต่อกบั พ้ืนท่ีลุ่มแม่น้ำเจำ้ พระยำ มีลกั ษณะเป็ น

ที่รำบลุ่มแม่น้ำผนื เดียวกบั ที่รำบลุ่มแม่น้ำเจำ้ พระยำฝ่ังตะวนั ตก หนำ้ น้ำน้ำจะท่วมขงั เป็นส่วนใหญ่เหมำะแก่กำร

ทำกำรเกษตรโดยเฉพำะกำรทำนำ ทำสวนผลไม้

พ้ืนที่ฝ่ังตะวนั ตกของแม่น้ำท่ำจีนเป็ นบริเวณพ้ืนที่รำบ

ขนำดใหญ่มีควำมลำดเอียงสูงกวำ่ ฝ่ังตะวนั ออก ทำให้เกิดทิศทำงกำร

ไหลของน้ำจำกทิศตะวนั ตกไปสู่ทิศตะวนั ออก ซ่ึงแบ่งพ้ืนท่ีได้เป็ น

3 ตอน คือ

1. พ้ืนท่ีตอนบนฝ่ังตะวันตกของแม่น้ ำ เป็ นท่ีเชิงเขำแต่มีระดับควำมสู งไม่มำกนัก

ประกอบดว้ ยพ้ืนที่บำงส่วนของจงั หวดั กำญจนบุรี อุทยั ธำนี ชยั นำทและสุพรรณบุรี

2. พ้ืนท่ีตอนกลำง เป็ นที่รำบลุ่มติดต่อกบั พ้ืนท่ีลุ่มแม่น้ำแม่กลองในเขตอำเภอสองพ่ีน้อง

จงั หวดั สุพรรณบุรี อำเภอกำแพงแสน อำเภอนครชัยศรี อำเภอเมืองนครปฐมและอำเภอบำงเลน จังหวดั

นครปฐม

3. พ้ืนที่ตอนล่ำงเป็ นพ้ืนท่ีรำบลุ่มชำยทะเลนบั ต้งั แต่อำเภอสำมพรำน จงั หวดั นครปฐมและเขต

พ้นื ที่ของจงั หวดั สมุทรสำคร ซ่ึงมีจำนวนคลองมำกถึง 26 คลอง ดงั น้ี

คลองในเขตอำเภอบำงเลน มี 11
คลอง

1. คลองบำงน้อย 2. คลองบำงหลวง
3. คลองคูเมือง 4. คลองนิลเพชร
5. คลองประชำศรัย 6. คลองพสิ มัย
7. คลองพระพมิ ล 8. คลองบำงเลน
9. คลองบำงปลำ 10. คลองนกกระทงุ
11. คลองนรำภริ มย์

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

8

คลองในเขตอำเภอนครชัยศรี มี 11
คลอง

1. คลองบำงบอน 2. คลองแก้วฟ้ำ
3. คลองท่ำทรำย 4. คลองบำงกระจับ
5. คลองโยง 6. คลองมหำสวสั ด์ิ
7. คลองลดั ท่ำมอญ 8. คลองสัมปทวน
9. คลองเจดยี ์บูชำ 10. คลองบงแก้ว
11. คลองทำงหลวง

คลองในเขตอำเภอสำมพรำน มี 4

1. คลองสำมพรคำนลอง 2. คลองลดั อแี ท่น

3. คลองลดั ท่ำคำ 4. คลองจินดำ

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

แม่นำ้ ท่ำจนี กบั กำรประกอบอำชีพของประชำชน 9

เกษตรกบั สำยนำ้ ท่ำจีน

นครปฐมเป็นดินแดนเกษตรกรรมจนไดเ้ ป็ นคำขวญั ที่วำ่ “ส้มโอหวำน ขำ้ วสำรขำว”
พ้ืนที่ทำงฝ่ังตะวนั ตกส่วนใหญ่เป็ นบริเวณที่ลุ่มริมแม่น้ำเหมำะแก่กำรทำสวน ท่ีดอนห่ำงจำกริมแม่น้ำก็เหมำะ
แก่กำรทำนำ ทำให้นครปฐมเป็ นแหล่งผลิตอำหำรที่สำคญั ของประเทศ พืชพรรณทำงกำรเกษตรที่สำคญั เช่น
ข้ำว ส้มโอ มะพร้ำวน้ำหอม องุ่น ชมพู่ ฝรั่ง สวนผกั และสวนดอกไม้ เช่น ดอกกล้วยไม้ ดอกสร้อยทอง
ดอกกุหลำบ โดยเฉพำะดอกกลว้ ยไมเ้ ป็ นแหล่งผลิตส่งออกท่ีใหญ่ที่สุดแห่งหน่ึง เป็ นพืชเศรษฐกิจที่สำคญั ของ
ประเทศ

นอกจำกพืชบก ชำวบำ้ นท่ีอำศยั อยูร่ ิมแม่น้ำต่ำงก็ประกอบอำชีพปลูกพืชน้ำเป็ นอำชีพหลกั อีกอำชีพ
หน่ึง เช่น กำรปลูกผกั บุง้ ผกั กระเฉด

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

10

กำรประมง

ในน้ ำมีปลำ ในนำมีข้ำว บ่งบอกถึงสภำพควำมเป็ นจริงของแม่น้ ำท่ำจีนที่มีควำมอุดมสมบูรณ์
ประชำชนจำนวนมำกประกอบอำชีพจบั สัตวน์ ้ำและกำรเล้ียงปลำกระชงั ส่งร้ำนอำหำร แมแ้ ตป่ ระชำชนท่ีไม่ได้
อำศยั อยรู่ ิมแมน่ ้ำทำ่ จีนกย็ งั ไดอ้ ำศยั คูคลองในกำรส่งน้ำเพอ่ื กำรเล้ียงปลำในบ่อ กำรเล้ียงกงุ้ กำ้ มกรำม ท้งั ในพ้นื ที่
อำเภอบำงเลน อำเภอกำแพงแสน อำเภอดอนตูมและอำเภอนครชยั ศรี

กำรค้ำขำย

แม่น้ำเป็นศูนยร์ วมของกำรคำ้ ขำย เพรำะเป็นเส้นทำงกำรคมนำคม ตลอดสองฝั่งของแมน่ ้ำท่ำจีนในเขต
จงั หวดั นครปฐม มีแหล่งชุมชนท่ีสำคญั คือ เป็นที่ต้งั ของศูนยร์ ำชกำร(ท่ีวำ่ กำรอำเภอ) 3 แห่ง คือ

อำเภอบำงเลน
อำภอสำมพรำน
อำเภอนครชยั ศรี
มีตลำดซ่ึงเป็นแหล่งเศรษฐกิจของชุมชนท้งั สองฝั่งแม่น้ำ
ท้งั ตลำดเก่ำและตลำดใหม่ คือ
ตลำดบำงหลวง
ตลำดดอนหวำย
ตลำดสำมพรำน
ตลำดบำงเลน
ตลำดลำพญำ
ตลำดทำ่ นำ ฯลฯ

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

คำถำมชวนคดิ 11

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนตอบคำถำมต่อไปน้ี
1. เหตุใดเรำจึงเรียกแม่น้ำทำ่ จีน
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
2. แมน่ ้ำ 4 น้ำ มีควำมหมำยวำ่ อยำ่ งไร
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
3. แมน่ ้ำทำ่ จีนมีควำมสำคญั อยำ่ งไร
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
4. อำชีพใดบำ้ งที่ตอ้ งพ่งึ พำอำศยั แมน่ ้ำทำ่ จีน
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
5. จงบอกผลกระทบของอำชีพแต่ละอำชีพที่มีต่อแม่น้ำท่ำจีน
5.1. อุตสำหกรรม
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
5.2. เกษตรกรรม
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
5.3. คำ้ ขำย
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

12

หน่วยกำรเรียนรู้ท่ี 3
วดั และสถำนทที่ ่องเทย่ี วริมแม่นำ้ ท่ำจนี ในเขตจังหวดั นครปฐม



วดั เป็นศูนยร์ วมทำงจิตใจของประชำชนและเป็ นแหล่งสืบทอดทำงประเพณีและวฒั นธรรม ท้งั ทำงดำ้ น

จิตรกรรม ประติมำกรรม ซ่ึงตลอดลำน้ำท่ำจีนในจงั หวดั นครปฐมมีวดั ต้งั อยู่ถึง 40 วดั ซ่ึงเป็ นวดั พุทธ 39 วดั

และวดั คริสต์ 1 วดั ดงั น้ี

1. วดั รำษฎร์สำมัคคี 2. วดั ผำสุกำรำม

ต้งั อยทู่ ี่ ต.บำงหลวง อ.บำงเลน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.บำงไทรป่ ำ อ.บำงเลน จ.นครปฐม
3. วดั บำงไผ่นำรถ 4. วดั ศิลำมูล

ต้งั อยทู่ ่ี ต.บำงไทรป่ ำ อ.บำงเลน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.หินมูล อ.บำงเลน จ.นครปฐม
5. วดั โพธ์ิรำชศรัทธำธรรม 6. วดั สุขวฒั นำรำม(บำงระกำ)

ต้งั อยทู่ ี่ ต.ไทรงำม อ.บำงเลน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.บำงระกำ อ.บำงเลน จ.นครปฐม
7. วดั บำงหลวง 8. วดั บำงเลน

ต้งั อยทู่ ่ี ต.บำงหลวง อ.บำงเลน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.บำงเลน อ.บำงเลน จ.นครปฐม

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

9. วดั เกษมสุริยมั นำจ 10. วดั บำงปลำ 13

ต้งั อยทู่ ี่ ต.บำงเลน อ.บำงเลน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.บำงเลน อ.บำงเลน จ.นครปฐม
11. วดั บำงภำษี 12. วดั ลำพญำ

ต้งั อยทู่ ี่ ต.คลองนกกระทุง อ.บำงเลน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.ลำพญำ อ.บำงเลน จ.นครปฐม
13. วดั สำโรง 14. วดั ใหม่สุประดิษฐำรำม

ต้งั อยทู่ ี่ ต.วดั สำโรง อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.นครชยั ศรี อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม
15. วดั บำงพระ 16. วดั ห้วยพลู

ต้งั อยทู่ ่ี ต.บำงแกว้ ฟ้ำ อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.หว้ ยพลู อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

17. วดั ลำนตำกฟ้ำ 18. วดั กกตำล 14

ต้งั อยทู่ ่ี ต.ลำนตำกฟ้ำ อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.สัมปทวน อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม
19. วดั สัมปตำก 20. วดั งวิ้ รำย

ต้งั อยทู่ ี่ ต.นครชยั ศรี อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.งิ้วรำย อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม
21. วดั กลำงคูเวยี ง 22. วดั สัมปทวน

ต้งั อยทู่ ี่ ต.สัมปทวน อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.วดั แค อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม
23. วดั แค 24. วดั กลำงบำงแก้ว

ต้งั อยทู่ ่ี ต.วดั แค อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.นครชยั ศรี อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

25. วดั ประชำนำรถ 26. วดั ไทยำวำส 15

ต้งั อยทู่ ี่ ต.ขุนแกว้ อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.ไทยำวำส อ.นครชยั ศรี จ.นครปฐม
27. วดั หอมเกร็ด 28. วดั ทรงคนอง

ต้งั อยทู่ ี่ ต.หอมเกร็ด อ.สำมพรำน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.ทรงคนอง อ.สำมพรำน จ.นครปฐม
29. วดั ดอนหวำย 30. วดั ท่ำพูด

ต้งั อยทู่ ี่ ต.ดอนหวำย อ.สำมพรำน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.ไร่ขิง อ.สำมพรำน จ.นครปฐม
31. วดั ไร่ขงิ 32. วดั สรรเพชญ

ต้งั อยทู่ ่ี ต.ไร่ขิง อ.สำมพรำน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.ยำยชำ อ.สำมพรำน จ.นครปฐม

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

33. วดั เดชำนุสรณ์ 34. วดั ท่ำข้ำม 16

ต้งั อยทู่ ่ี ต.ยำยชำ อ.สำมพรำน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.ทำ่ ขำ้ ม อ.สำมพรำน จ.นครปฐม
35. วดั นักบุญเปโตร 36. วดั บำงช้ำงเหนือ

ต้งั อยทู่ ี่ ต.ท่ำขำ้ ม อ.สำมพรำน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.คลองใหม่ อ.สำมพรำน จ.นครปฐม
37. วดั บำงช้ำงใต้ 38. วดั เชิงเลน

ต้งั อยทู่ ี่ ต.บำงชำ้ ง อ.สำมพรำน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ่ี ต.บำงชำ้ ง อ.สำมพรำน จ.นครปฐม
39. วดั เทยี นดัด 40. วดั อ้อมใหญ่

ต้งั อยทู่ ี่ ต.บำ้ นใหม่ อ.สำมพรำน จ.นครปฐม ต้งั อยทู่ ี่ ต.ออ้ มใหญ่ อ.สำมพรำน จ.นครปฐม

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

สถำนทท่ี ่องเทย่ี วริมแม่นำ้ ท่ำจีนในจังหวดั นครปฐม 17

บ้ำนเรือนริมนำ้
บำ้ นริมน้ำท่ำจีนแสดงถึงเอกลกั ษณ์ของภำคกลำง เป็นบำ้ น

ทรงไทย มีใตถ้ ุนสูง มีระเบียงหนำ้ บำ้ น เรียกวำ่ ชำนบำ้ น แต่ละหลงั
จะมีหลำยระดบั และเป็นบำ้ นหมู่มีจำนวนมำกนอ้ ยข้ึนอยูก่ บั
จำนวนสมำชิกในบำ้ นและฐำนะ

ศำลำท่ำนำ้
ศำลำท่ำน้ำเป็นสถำปัตยกรรมสำคญั อีกอยำ่ งหน่ึงท่ีมีท้งั

หนำ้ วดั และหนำ้ บำ้ นมีลกั ษณะหลำกหลำย

ตลำดท่ำนำหรือตลำดนครชัยศรี
เป็นตลำดท่ีอยใู่ นอำเภอนครชยั ศรี เป็นตลำดโบรำณยำ่ น

ชุมชนริมน้ำ อำคำรร้ำนตลำดสร้ำงดว้ ยไม้

ตลำดนำ้ วดั ลำพญำ
ต้งั อยหู่ นำ้ วดั ลำพญำ เป็ นแหล่งรวบรวมพืชผกั ผลไม้

ผลิตผลทำงกำรเกษตร เช่น เครื่องจกั รสำน ผำ้ ทอ ผำ้ ยอ้ มและ
อำหำรไทย

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

18

สวนสำมพรำน
สวนสำมพรำน หรือ “โรสกำเด้น ริเวอร์ ไซด์ ” เป็ นแหล่ง

พกั ผอ่ นและสถำนท่ีท่องเที่ยว ภำยในจดั แต่งเป็ นสวนดอกไมน้ ำนำ
ชนิด หมู่บำ้ นไทยและบำงส่วนเป็ นโรงแรม ท่ีพกั และสนำมกอล์ฟ
ปัจจุบนั สวนสำมพรำนได้มีกำรปรับแนวคิด โดยมุ่งมั่นสืบสำน
ศิลปวฒั นธรรมอนั ดีงำมของไทย และดูแลรักษำธรรมชำติท่ีร่มรื่นริมสำยน้ำ พร้อมท้งั สร้ำงสรรคก์ ิจกรรมเพ่ือ
กำรพกั ผอ่ น ท่ีหลำกหลำยให้ผูม้ ำพกั ผ่อนไดเ้ รียนรู้ตวั เอง จำกธรรมชำติและวิถีชีวิตที่งดงำมของไทย อำทิเช่น
กำรเรียนรู้วิธีทำผลิตภณั ฑ์สมุนไพรธรรมชำติ กำรรับประทำนอำหำรเพื่อสุขภำพ กำรดูแลและฟ้ื นฟูสุขภำพ
ในสปำ ฯลฯ นอกจำกน้ีสวนสำมพรำนยงั ร่วมเป็ นส่วนหน่ึง ของชุมชน และเติบโตไปพร้อมกนั ผ่ำนกิจกรรม
กำรให้ควำมรู้สู่ชุมชน และเปิ ด “ตลำดเกษตรกรปลอดสำรพิษ” หรือ ตลำดสุขใจ ให้เกษตรกรและชุมชนนำ
สินคำ้ เกษตรปลอดสำรพิษ และผลิตภณั ฑช์ ุมชนมำจำหน่ำยโดยไมค่ ิดค่ำใชจ้ ำ่ ยใดๆ ซ่ึงนกั ท่องเท่ียว สำมำรถใช้
เวลำในวนั หยดุ เพ่อื พกั ผอ่ นหยอ่ นใจ เรียนรู้วถิ ีชีวติ ธรรมชำติในแบบไทย

วดั ไร่ขิง
ต้งั อยู่ท่ีตำบลไร่ขิง อำเภอสำมพรำน จังหวดั นครปฐม สร้ำงโดย
"ส มเด็จพระพุทธฒ ำจำรย์ (พุก)" มีหลวงพ่อวัดไร่ ขิงซ่ึ งเป็ น
พระพุทธรูปปำงมำรวิชยั เป็นพระประธำน ท่ีชำวนครปฐมเคำรพนบั ถือ
เดิมเป็ นวดั รำษฏร์ ต่อมำจึงยกฐำนะข้ึนเป็ นพระอำรำมหลวงช้ันตรี
ชนิดสำมญั เมื่อวนั ที่ 10 กรกฎำคม พ.ศ. 2533
วดั ไร่ขิง พระอำรำมหลวง เป็ นวดั ท่ีพุทธศำสนิกชนรู้จกั กนั ดี นิยมเดินทำงไปนมสั กำรหลวงพ่อวดั ไร่ขิง
กนั อยูเ่ สมอ ทุกวนั อำทิตยจ์ ะมีตลำดนดั อำหำรและผลไมจ้ ำหน่ำยหนำ้ วดั และท่ีบริเวณริมแม่น้ำหนำ้ โบสถ์จะมี
ชำวสวนพำยเรือนำพืชผกั ผลไมม้ ำจำหน่ำย และบริเวณริมแม่น้ำหนำ้ โบสถ์น้ีเป็ นเขตอภยั ทำน นอกจำกน้ียงั มี
พิพิธภณั ฑ์ของเก่ำ รวบรวมของเก่ำ เช่น ถว้ ยชำม หนังสือเก่ำ ซ่ึงชำวบำ้ นนำมำถวำยวดั จดั แสดงไว้ มีบำ้ นดิน
อินทณฐั ซ่ึงสร้ำงจำกดินเหนียวซ่ึงภำยในเล่ำถึงพุทธประวตั ิของพระพุทธเจำ้ มีบ่อปลำคำร์ฟให้ผูท้ ี่มำทำบุญได้
ใหอ้ ำหำรดว้ ยขวดนม มีจุดพกั ผอ่ นหยอ่ นใจท่ีสวยงำม

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

ตลำดนำ้ คลองจินดำ 19

เป็ นแหล่งท่องเท่ียวเชิงอนุรักษเ์ กษตรกรรม มีบรรยำกำศดีเป็ น

ธรรมชำติ และยงั มีบริกำรนง่ั เรือชมทิวทศั น์สองฝั่งคลองรวมท้งั บึง

บวั ที่สวยงำมแลว้ อ่ิมอร่อยกบั ผลไมส้ ดๆจำกสวน

ตลำดนำ้ ดอนหวำย
ตลำดน้ำดอนหวำย อยใู่ กลก้ บั วดั ดอนหวำย อำเภอสำมพรำน

ภำยในตลำดน้ ำจะมี อำหำรและขนมจำหน่ำยมำกมำย ตลำดมี
ลกั ษณะตวั อำคำรเป็ นอำคำรไม้เก่ำ ๆ ต้งั แต่อดีตสมัยรัชกำลที่ 6
ท่ีอยู่ติดริมแม่น้ำท่ำจีน มีพ่อคำ้ แม่คำ้ นำสินคำ้ และอำหำรมำ
จำหน่ำยในบริเวณวดั ดอนหวำย มีตลำดนัดสินคำ้ ทำงกำรเกษตร
มีเรือบริกำรนำเท่ียวชมทิวทศั น์ของสองฝ่ังแม่น้ำท่ำจีน ทุกวนั น้ีนอกจำกนกั ท่องเที่ยวในจงั หวดั ใกลเ้ คียงแลว้
นกั ท่องเที่ยวจำกจงั หวดั ท่ีอยูไ่ กลออกไป เช่น สุพรรณบุรี ระยอง ฯลฯ รวมไปถึงนกั ท่องเท่ียวชำวต่ำงชำติ ก็จะ
หำโอกำสแวะมำซ้ือหำของกินอร่อย ๆ ท่ีน่ี

ตลำดนำ้ คลองมหำสวสั ด์ิ “บ้ำนศำลำดิน”
ต้งั อยูท่ ่ี ต.มหำสวสั ด์ิ อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม ซ่ึงเป็ นแหล่ง

ท่องเท่ียวเชิงเกษตร มำนำนนับสิบปี แลว้ ท้งั นำบวั สวนส้มโอ สวน
กลว้ ยไม้ และล่องเรือชมวถิ ีชีวติ ริมคลองมหำสวสั ด์ิ มีท้งั กำรจำหน่ำย
สินค้ำชุมชน พืชผกั ผลไม้จำกสวน สินค้ำทำงกำรเกษตร สินค้ำ
OTOP ของที่ระลึก อำหำร เครื่องดื่ม และของดีตำบลมหำสวสั ด์ิ
พร้อมกิจกรรมชมนิทรรศกำร “ชุมชนตน้ แบบต่อยอดควำมดี” กำรแปรรูปผกั ตบชวำเป็ นดินผสมพร้อมปลูก อีก
ท้งั ชมวถิ ีชีวติ ชุมชน ท่องเที่ยวเชิงเกษตร

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

ใบงำน 20

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนออกแบบแผนภำพควำมคิดตำมหวั ขอ้ ท่ีกำหนดใหพ้ ร้อมตกแตง่ ใหส้ วยงำม

จิตอำสำ...พฒั นำวดั

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนวำดภำพเก่ียวกบั วดั และกิจกรรมท่ีไปทำท่ีวดั ใกลบ้ ำ้ น

ชวนไปวดั ใกลบ้ ำ้ นในวนั หยดุ

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 4 21
ลกู นักบุญ รักษ์แม่นำ้ ท่ำจนี



แม่นำ้ ท่ำจีนเน่ำเสียเพรำะ
อะไร

1. นำ้ เสียจำกชุมชน น้ำเสียท่ีเกิดจำกชุมชนท่ีอำศยั อยูร่ ิมแม่น้ำทำ่ จีน
ทิ้งน้ำใชจ้ ำกกำรซกั ลำ้ งต่ำงๆ น้ำที่ปนเป้ื อนไขมนั สำรเคมีจำกผงซกั ฟองและ
อื่นๆ ขยะปฏิกลู ถุงพลำสติกหรือซำกสตั วต์ ำย ลงในแมน่ ้ำก็เป็นอีกสำเหตุที่
ทำใหน้ ้ำเสียและยงั ทำใหเ้ กิดเช้ือโรคแพร่ระบำด

2. กำรใช้สำรเคมี ชำวนำ ชำวสวน ชำวไร่ ทำกำรเพำะปลูกโดยใชป้ ๋ ุย
และสำรเคมีอนั ตรำย เช่น ยำฆ่ำหญำ้ ยำฆ่ำแมลง ยำกำจดั หอยเชอร่ี น้ำในทุง่ นำ
จึงปนเป้ื อนดว้ ยสำรเคมีเกษตรอินทรีวตั ถุเน่ำเสีย หญำ้ เน่ำเสีย ฟำงเน่ำเสีย เม่ือ
ปล่อยทิง้ ระบำยลงสู่แมน่ ้ำ จึงทำใหเ้ กิดน้ำเน่ำเสีย

3. นำ้ เสียจำกโรงงำนอตุ สำหกรรม ปล่อยน้ำทิง้ จำกโรงงำนลง
สู่แม่น้ำทำ่ จีน โดยไม่บำบดั น้ำใหส้ ะอำด

4. ฟำร์มสกุร
กำรทำฟำร์มสุกรใกลแ้ หล่งน้ำ มูลสัตวจ์ ำกฟำร์มถูกชำระทิ้งลงในแมน่ ้ำ
แส่งกลิ่นเหมน็ และทำใหน้ ้ำเน่ำเสีย

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

22

เรำจะช่วยกนั รักษำแม่นำ้ ท่ำจนี
ให้สะอำดได้อย่ำงไร?

1. โรงงำนอุตสำหกรรม
ตอ้ งมีระบบบำบดั น้ำเสียจำกโรงงำนก่อนปล่อยทิ้งลงสู่แม่น้ำ

2. ลด กำรใชส้ ำรเคมีเกษตร
ชำวนำ ชำวสวน ชำวไร่ ตอ้ งหนั มำใชป้ ๋ ุยอินทรีย์ ป๋ ุยหมกั และ

ใชจ้ ุลอินทรียช์ ีวภำพเป็นกำรทดแทน
3. บำบดั น้ำเสียชุมชน
ชุมชนตอ้ งบำบดั น้ำเสีย
จำกครัวเรือน ชุมชน ฟำร์ม ก่อนปล่อยน้ำทิ้งลงสู่แม่น้ำ

4. กำรใชป้ ระโยชน์จำกวชั พืช
วชั พชื ผกั ตบชวำท่ีลอยหนำแน่น เกิดกำรเน่ำเสียทำใหน้ ้ำเน่ำเสียตอ้ งชกั ลอกข้ึนมำ เรำสำมำรถนำ
ผกั ตบชวำมำจกั สำนเป็นส่ิงของเครื่องใชไ้ ดแ้ ละทำเป็ นป๋ ุยหมกั ไดอ้ ีกดว้ ย

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

ใบงำน

23
คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนบอกวธิ ีกำรปฏิบตั ิตนในกำรดูแลรักษำแม่น้ำทำ่ จีนใหส้ ะอำด
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนวำดภำพแมน่ ้ำท่ำจีนในหวั ขอ้ “ลูกนักบุญรักแม่นำ้ ท่ำจีน” พร้อมตกแต่งใหส้ วยงำม

หลกั สูตรทอ้ งถิ่น : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

24

“ท่ำจนี ”

๐ท่ำจีนคือสำยนทีเล้ียงชีวติ
ช่วยเศรษฐกิจเรืองรองผดุ ผอ่ งใส
ช่วยชุมชนชุ่มช่ืนร่ืนเริงใจ
คือสำยใยคงอยคู่ ู่ตำนำน

วิถีของชุมชนคนริมน้ำ
ช่ำงสุขล้ำงำมสงบพบสุขศำนต์
มีวดั วำอำรำมงำมตระกำร
ทว่ั ทุกบำ้ นร่วมใจกนั มน่ั ศรัทธำ

สำนเสน่ห์ประเพณีศรีแห่งชำติ
คือบทบำทแห่งสำยน้ำย้ำคุณคำ่
สำยท่ำจีนำสุขทุกยคุ มำ
คนพืชสตั วพ์ ่ึงพำเล้ียงชีวนิ

สำยท่ำจีนดง่ั สำยเลือดหล่อเล้ียงร่ำง
โปรดหำทำงดูแลกระแสสินธุ์
รักษำไวใ้ หเ้ ยน็ เป็นอำจิณ
สำยน้ำรินเล้ียงสงั คมร่มเยน็ เอย ๐

“นนทวรรณ์ บุญวงษ”์

ผปู้ ระพนั ธ์

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำท่ำจีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

บรรณำนุกรม 25

ชมรมเรำรักแม่น้ำท่ำจีน. สำนฝันวนั ท่ำจีนสวย. เพชรเกษมกำรพิมพ์ : 2543.
นำยพเยำว์ เนียะแกว้ . รักษ.์ ..แม่น้ำท่ำจีน. องคก์ ำรบริหำรส่วนจงั หวดั นครปฐม. เอกสำรเผยแพร่.

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ท่ี 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร

คณะผู้อออกแบบและพฒั นำหลกั สูตรท้องถน่ิ “ลกู นักบุญฯ...รักษ์แม่นำ้ ท่ำจนี ”

ทป่ี รึกษำ

1. ซิสเตอร์ ดร.สมลกั ษณ์ มธุรสสุวรรณ ผจู้ ดั กำร / ผอู้ ำนวยกำร
2. นำงวรรณำ เชิดวฒุ ิ ผชู้ ่วยผอู้ ำนวยกำรฝ่ ำยวชิ ำกำร
3. นำงศิริพร กิจบำรุง ผชู้ ่วยผอู้ ำนวยกำรฝ่ ำยบริกำร

ผู้จดั ทำ ทว้ มเกร็ด หวั หนำ้ ระดบั / ครูประจำช้นั ป.4/5
เหรียญธงชยั ครูประจำช้นั ป.4/1
1. นำงสำวสุดำ วงษล์ ะมยั ครูประจำช้นั ป.4/2
2. นำงสำวธนชั พร ทุมแสน ครูประจำช้นั ป.4/3
3. นำงแสงเดือน จำจนั ทร์ ครูประจำช้นั ป.4/4
4. นำงภทั รำ ไกรสมสุข ครูประจำช้นั ป.4/6
5. นำงสำวเขมินทรำ ยมิ้ นอ้ ย ครูผชู้ ่วยประจำช้นั ป.4/1
6. นำงนภำลยั มำเที่ยง ครูผชู้ ่วยประจำช้นั ป.4/2
7. นำงวมิ ลรัตน์ สังวำลย์ ครูผชู้ ่วยประจำช้นั ป.4/3
8. นำยอนิรุทธ์ิ ประคองสุข ครูผชู้ ่วยประจำช้นั ป.4/4
9. นำยอภิชยั กิจประเสริฐ ประสำนงำนหลกั สูตรทอ้ งถ่ิน
10. นำยอำนนท์
11. นำงหล่อลกั ษณ์

หลกั สูตรทอ้ งถ่ิน : ลูกนกั บุญฯ...รักษแ์ มน่ ้ำทำ่ จีน ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ 4 โรงเรียนนกั บุญเปโตร