ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศสมัยสุโขทัย

ความสัมพนั ธก์ ับ
ตา่ งประเทศในสมยั สุโขทยั

เสนอ จัดทำโดย

ผศ.ดร.อำพร ขุนเนียม นำย วริษฐ์ พทุ ธำ ม.4/5 เลขที่ 26

วชิ ำประวัตศิ ำสตร์1(ส30103) ภำคเรียนท่ี 1 ปีกำรศึกษำ 2564
โรงเรยี นสำธิตแหง่ มหำวิทยำลยั เกษตรศำสตร์ วทิ ยำเขตกำแพงแสน ศนู ยว์ จิ ยั และพัฒนำกำรศกึ ษำ

1. ความสมั พนั ธ์ระหวา่ งประเทศ
ระหวา่ ง

อาณาจักรสุโขทยั กับรฐั ใกลเ้ คยี ง

เปน็ อาณาจักรทอี่ ยู่ทางด้านเหนือของอาณาจกั รสโุ ขทยั อาณาจักรล้านนาเปน็
อาณาจักรไทยที่มีความมัน่ คงและเจริญรุ่งเรืองอกี อาณาจักรหนง่ึ ในสมัยพ่อขนุ
รามคาแหงมหาราช พระองค์เป็นพระสหายกบั พระยามังราย เจา้ เมืองเชียงราย และ
พระยางาเมือง เจา้ เมืองพะเยา เมอ่ื คร้ังพระยามังรายจะสร้างราชธานีแห่งใหม่ พอ่
ขนุ รามคาแหงมหาราช พระยางาเมอื ง และพระยามังราย ได้ช่วยกันเลือกชัยภมู ิท่ี
เหมาะสมเปน็ ราชธานใี หม่ของอาณาจกั รล้านนา ช่ือ นพบุรีศรีนครพงิ คเ์ ชยี งใหม่

พอ่ ขุนรามคาแหงและพอ่ ขุนงาเมืองกไ็ ดใ้ หค้ วามร่วมมอื ตลอดระยะเวลาที่
อาณาจกั รสโุ ขทยั เปน็ อิสระผ้ปู กครองอาณาจักรท้งั สองฝ่ายต่างเปน็ มิตรไมตรีกัน

ผลดีท่เี กดิ ข้นึ จากการมีสัมพันธไมตรอี นั ดีของอาณาจักรไทยดว้ ยกนั ระหวา่ ง
สโุ ขทยั และลา้ นนา คอื สรา้ งความม่ันคงใหแ้ กช่ นชาตไิ ทยตา่ งพวกกนั ให้เปน็ อันหน่งึ อนั
เดยี วกัน ต่างชว่ ยเหลอื ซึ่งกนั และกัน สร้างความเจริญก้าวหน้าดว้ ยกนั โดยเฉพาะดา้ น
พระพุทธศาสนาลัทธลิ งั กาวงศ์ และยงั มกี ารแลกเปลย่ี นวฒั นธรรมให้กันและกนั การเปน็
พนั ธมติ รที่ดีต่อกนั เปน็ เกราะปอ้ งกนั ศตั รูได้อย่างดี คอื ทาให้อาณาจักรอื่นไมก่ ล้ารุกราน

จนถึงสมยั พระมหาธรรมราชท่ี 3(ไสลอื ไทย) ทางล้านนาเกิดชงิ อานาจกันท้าวยีก่ ุมกามขอให้
สุโขทัยสง่ กองทพั ไปยึดเมอื งเชยี งใหมค่ นื จากพระเจา้ สามฝ่ งั แกน สุโขทยั จงึ ยกทพั ไปตแี ตไ่ ม่ได้รับ
ชัยชนะ นับแต่นัน้ สุโขทยั กับล้านนาก็บาดหมางกันจนสโุ ขทยั ถูกรวมเขา้ กบั อยธุ ยา ส่วนล้านนาก็
ตกเปน็ ประเทศราชของพมา่

แคว้นพะเยาหรือ นครรัฐพะเยาเป็นนครรัฐอสิ ระในจงั หวัดพะเยา ตง้ั อยู่
ใกลน้ า้ แม่องิ ซึ่งไหลลงมาจากเทอื กเขาผปี นั น้า เป็นอาณาจักรร่วมสมัย
เดยี วกับยุคปลายของหิรัญนครเงนิ ยางเชียงแสน
แควน้ พะเยาเจริญรุ่งเรืองสงู สุดในรัชกาลพญางาเมือง เคยขยายอานาจ
ปกครองนครรัฐน่านระยะหนึง่ ท้ังยังมคี วามสัมพันธ์อันดีกบั อาณาจกั ร
ลา้ นนา และอาณาจักรสโุ ขทยั แต่ภายหลังในช่วงปี พ.ศ. 1877-1879
พะเยาถูกผนวกเขา้ กับล้านนาในสมยั พญาคาฟทู ่ีเขา้ ปล้นพะเยาจากความ
ร่วมมอื ของนครรัฐนา่ น

เน่ืองจากพระยางาเมอื งแหง่ แคว้นพะเยาเป็นพระสหายกับพอ่ ขนุ
รามคาแหงมหาราช อาณาจกั รสโุ ขทัยกบั แคว้นพะเยาจงึ เปน็ มิตรท่ี
ดตี ่อกัน มกี ารแลกเปลยี่ นทางวัฒนธรรมและมกี ารตดิ ตอ่ ค้าขายกนั
เสน้ ทางการค้าจากกรุงสโุ ขทยั ไปเมอื งพะเยา เชยี งราย เชยี งแสน
เป็นเสน้ ทางการคา้ สาคญั เสน้ ทางหนงึ่ ท้งั ยงั เปน็ ทางผา่ นของสินค้า
จากจีนเข้ามาสสู่ โุ ขทยั ทางบกอกี ด้วย

ในศลิ าจารึกพ่อขุนรามคาแหงมหาราชระบวุ า่ นา่ นอยูใ่ นฐานะประเทศราชของสโุ ขทัย ความสัมพนั ธ์ส่วนใหญม่ ี
ความสมั พนั ธ์ทดี่ ตี ่อกัน ท้ังมกี ารช่วยเหลือกันยามศกึ สงคราม อปุ ถมั ภ์ค้าชูพุทธศาสนาระหวา่ งกนั จนปรากฏพทุ ธ

ศลิ ป์แบบ สโุ ขทัยในเมืองนา่ นจานวนมาก และมคี วามสมั พันธ์ทางเครือญาตผิ ่านทางการเสกสมรส

การชว่ ยเหลอื กันในยามมศี ึก อุปถัมภค์ า้ ชูพุทธศาสนาระหว่างกัน
สงครามกบั ต่างบา้ นตา่ งเมอื ง
ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งเมอื งน่านกับสุโขทยั
เปน็ ท่ลี ้ีภยั ทางการเมืองเมื่อ ยามพ่ายแพศ้ กึ ในทางพระพุทธศาสนา ปรากฏมีมา ตงั้ แตช่ ว่ งตน้ ราชวงศ์
สงคราม ก็ปรากฏอยใู่ นตานานต่างๆ อยูบ่ ่อยคร้ัง เชน่ ภคู า ดงั พญาครานเมอื ง กษัตริยน์ า่ น องค์ที่ ๗
เมื่อครงั้ พ.ศ.๑๙๓๙ เจา้ นาย จากเมืองแพร่ได้ยกทพั มาตี (พ.ศ.๑๙๐๑ - ๑๙๐๖) ราชวงศภ์ ูคา ได้เสด็จไปช่วยกษัตริย์
เมอื งนา่ น สามารถยดึ เมืองน่านได้ ท้าวหุง เจา้ นายเมือง สุโขทัยสรา้ งวัดพระหลวงอภัย เม่ือสร้างเสร็จกษัตริย์
นา่ นจึงลงไปขอ กาลังจากสุโขทัยใหย้ กกองทพั ขน้ึ มาชว่ ย สุโขทัยได้ ถวายพระบรมสารรี กิ ธาตุและพระพิมพ์ พญา
ตเี อาเมืองน่านคืนมา ครานเมอื งจงึ ทรงนามากอ่ สร้างเปน็ พระธาตุแชแ่ หง้
ประดิษฐานไว้ที่เมืองน่านสืบมา

12

ความสัมพันธ์ทางเครือญาติ
ผา่ นทางการเสกสมรส

พระราชโอรสของ พระมหาธรรมราชาท่ี 1 (ลิไทย)
ไดเ้ สกสมรมกบั ธิดาของพระยาคาตนั เจ้าผ้คู รอง
นคร น่าน ความสัมพันธจ์ ึงแน่นแฟน้ ยง่ิ ขนึ้ ให้
ความชว่ ยเหลอื กันและกันมาโดยตลอด

ความสัมพันธ์กับสุโขทยั ยังปรากฏในงานศลิ ปกรรมของเมอื งน่าน ท่เี ด่นชดั คือ ศลิ ปะของพระพุทธรูป
ทปี่ รากฏในเมอื งน่านได้รับอิทธิพลมาจากสุโขทยั เชน่ การสร้างพระพุทธรูป ๕ องค์ของพญาสารผาสุม
กษัตริย์นา่ น เม่ือ พ.ศ.๑๙๗๐ เป็นพระพทุ ธรูปปางลลี า ๔ องค์ และ ปางประทานอภยั ๑ องค์ พระพุทธรูป
ทั้ง ๕ องคม์ ีพระพักตร์คอ่ นข้างยาวรีเป็นรูปวงไข่ ขมวด พระเกศามว้ นเป็นก้นหอย รัศมเี หนอื อุษณษี ะเป็น
เปลวเพลงิ สว่ นพระองั สาคอ่ นข้างใหญ่ พระอรุ ะ นูน ครองจีวรห่มเฉยี งเปดิ พระอังสาขวา ชายจวี รยาวลงมา
จรดพระนาภี สว่ นปลายแยกออกเป็น เข้ยี วตะขาบ ในส่วนของพระหตั ถท์ ี่แสดงปางประทานอภยั พระหัตถ์
ใด กจ็ ะกา้ วพระบาททส่ี มั พนั ธ์ กบั ปางท่แี สดงปางประทานอภัยดา้ นนัน้ สว่ นพระพาหาและพระกรทอดลงมา
เปน็ เสน้ โคง้ จากพระอังสา จะยาวจรดลงมาท่ีพระชงฆอ์ ยา่ งกลมกลนื

ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งประเทศระหว่างสมยั สุโขทัยและลาว

อาณาจักรสโุ ขทยั ไดม้ ีความสัมพันธ์กับอาณาจกั รลาวตั้งแต่สมัยพ่อขนุ
รามคาแหงมหาราช ในสมยั นมี้ บี างเมืองของลาวอยู่ภายใตก้ ารปกครอง
ของสุโขทยั เมื่อสน้ิ สมยั พ่อขนุ รามคาแหงมหาราช อาณาจักรลาวก็ได้
รวบรวมหัวเมืองเหลา่ นั้นขนึ้ เป็นอสิ ระ ตงั้ อาณาจักรขึน้ เรียกว่า
อาณาจักรล้านช้าง มีอานาจเข้มแขง็ และได้ขยายอาณาเขตมาถงึ สุโขทยั
ทาใหข้ อมไม่กล้ามารุกรานไทย ทาใหอ้ าณาจักรสโุ ขทยั และอาณาจกั ร
ลาวมีความสัมพันธอ์ ันดีตอ่ กัน

ความสัมพันธ์ระหว่างสโุ ขทัยกับมอญปรากฏชดั ในสมัยของ
พอ่ ขนุ รามคาแหงมหาราชโดยในขณะน้ันสโุ ขทยั และมอญมี
ความสมั พันธ์อนั ดตี ่อกนั โดยพ่อขนุ รามคาแหงมหาราช ทรงยก
พระนางสุดาสร้อยดาว พระราชธดิ าใหเ้ ปน็ พระมเหสขี องมะกะโท
และเม่อื มะกะโท ผซู้ งึ่ มีฐานะเปน็ ราชบตุ รเขยของพ่อขุนรามคาแหง
มหาราช ไดต้ ง้ั ตนเปน็ เจา้ เมอื งเมาะตะมะนามวา่ พระเจา้ ฟ้าร่วั ใน
พ.ศ.1824 จงึ ได้ส่งสาส์นขออ่อนนอ้ มตอ่ พ่อขนุ รามคาแหงมหาราช
ทาใหส้ ุโขทยั กับมอญมคี วามสัมพันธ์กันในฐานะเมืองประเทศราช
ซ่งึ สง่ ผลดกี ับสโุ ขทัยทางด้านเศรษฐกจิ เพราะสโุ ขทยั สามารถใชห้ วั
เมอื งมอญเปน็ เมอื งทา่ สาหรับการค้าขายดา้ นอ่าวเมาะตะมะ หรือ
ทะเลอันดามันจากชาวต่างชาตทิ แี่ ล่นสาเภามาจาก อินเดีย เปอรเ์ ซยี
และอาหรบั

อาณาจักรมอญจงึ อยใู่ นฐานะเมืองประเทศราชของสุโขทยั จน
สนิ้ สมัยพ่อขุนรามคาแหง ก็แยกตวั เปน็ อิสระแตก่ ็ยังคงมี
ความสัมพันธอ์ ันดกี ับสุโขทัย โดยเฉพาะด้านพระพุทธศาสนาในสมัย
พระมหาธรรมราชาที่ 1( พระยาลไิ ทย) ได้ทรงนิมนต์พระสงฆจ์ าก
มอญมาจาพรรษาที่วดั ในเมืองสโุ ขทัยด้วย

ความสัมพันธร์ ะหวา่ งสุโขทัยกับอาณาจักรขอมเกี่ยวขอ้ งกันทางด้านการเมอื งและ
การทาสงคราม โดยเดิมทอี าณาจักรขอมซ่งึ เคยมีอานาจอยู่บริเวณลุม่ แมน่ า้ โขงและลุม่ น้า
เจา้ พระยา จนกระทงั่ ในสมัยพอ่ ขนุ รามคาแหงมหาราช ทีม่ กี ารขยายอานาจลงไปทางลุ่ม
แมน่ ้าโขงตอนลา่ ง จงึ มีการเขา้ โจมตอี าณาจักรขอมและทาลายอานาจทางการเมอื งของ
ขอมแถบลุม่ แมน่ ้าเจา้ พระยา และลุม่ แมน่ า้ โขงสนิ้ สดุ ลงได้ นอกจากนี้ยงั ถือยงั เคยมี
ความสมั พันธ์ทางเครือญาตกิ นั เชน่ กษัตรยิ ์ขอมพระราชทานพระธิดาใหพ้ อ่ ขุนผาเมอื ง
แห่งเมอื งราด ซึ่งตอ่ มาจะเปน็ ผ้รู ว่ มก่อตัง้ อาณาจักรสโุ ขทัย

ศาลตาผาแดง ขอม เปน็ ช่ือทางวัฒนธรรม ไมใ่ ช่ช่ือชนชาติ หมายถึงคนกลุม่ หนงึ่ ท่อี ยบู่ รเิ วณลมุ่ น้า
เจา้ พระยา นบั ถือฮนิ ดหู รือพุทธมหายาน ทางใตข้ องแควน้ สโุ ขทัย อาจจะหมายถงึ พวก
ละโว้ (หรือ ลพบุร)ี เอกสารทางลา้ นนา เช่น จารกึ และตานานตา่ งๆ ล้วนระบุสอดคลอ้ งกนั
วา่ ขอมคอื พวกทอ่ี ยทู่ างใต้ของลา้ นนา(ในสมยั อาณาจกั รสุโขทัย) เน่ืองจากคาว่า ขอม สญั
นษิ ฐานวา่ มาจากคาว่า “เขมร”+”กรอม” (ท่ีแปลว่าใต้) พดู เร็วๆ กลายเปน็ “ขอม” ซงึ่ เดมิ ที
ขอม ไม่ได้หมายถึงเขมรกล่มุ เดยี ว เพราะ เขมร น้ัน เปน็ คาไทย ซ่งึ หมายถึง ขะแมร์ โดยคา
วา่ เขมร ได้ปรากฏขน้ึ อย่างราวปี พ.ศ. 1069 จากจารึกคาวา่ เขมร ในจารกึ ซบั บาก อาเภอ
ปกั ธงชยั จังหวดั นครราชสมี า ต่อมาสถาปนากรุงศรีอยธุ ยาขึ้นใหม่แลว้ ชื่อ ขอม กลบั มี
ความหมายเปลย่ี นไปเปน็ พวกเขมรเท่าน้ัน สบื มาจนถงึ ทุกวนั นี้ ซงึ่ ยงั หาคาอธิบายไม่ได้
ชดั เจน แตส่ นั นิษฐานกันว่าเปน็ เพราะบรเิ วณลุ่มแมน่ า้ เจา้ พระยานับถือพทุ ธนกิ ายเถรวาท
ทงั้ หมด รวมทง้ั ละโว้ แต่ทางเขมรยงั คงนบั ถอื ฮินดูกบั พุทธมหายาน คอื ขอมอยูบ่ า้ ง

แควน้ นครศรีธรรมราช เปน็ แคว้นใหญ่ในภาคใต้ไดม้ ีความสัมพนั ธ์ ดา้ นศาสนาและวฒั นธรรม
กบั อาณาจักรสโุ ขทยั อย่างใกลช้ ดิ ทางดา้ นวัฒนธรรม โดยพ่อขุนศรี
อินทราทิตย์ ทรงผกู มิตรไมตรกี บั กษัตรยิ ์ เมืองนครศรธี รรมราชาให้ ในการน้ันพระเจา้ จนั ทรภาณุ ทรงสร้างความเรืองรองให้กับ
ชว่ ย ตดิ ต่อขอพระพทุ ธสิหิงค์ จากลงั กากลบั มา ประดษิ ฐานท่ี พระพทุ ธศาสนาแกเ่ มืองนครศรีธรรมราช โดยการเจริญ
กรุงสุโขทยั และสมัยพอ่ ขนุ รามคาแหง มหาราช ทรงนมิ นตพ์ ระสงฆ์ สมั พนั ธไมตรีกบั กรุงสโุ ขทัย พ่อขนุ รามคาแหงไดเ้ สดจ็ มายังเมืองนคร
ลัทธิลังกาวงศ์ มาจากเมืองนครศรีธรรมราชข้นึ มาเผยแผพ่ ระพทุ ธ เพื่ออญั เชญิ พระเถระชน้ั สงู ของเมืองนคร ไปสร้างความรุ่งเรืองให้กับ
ศาสนาทก่ี รุงสโุ ขทยั ทกุ ๆวนั ธรรมสวนะ เมอื งสุโขทยั ดังปรากฎในศิลาจารึกทว่ี ่า "พ่อขุนรามคาแหงกระทา
โอยทานแก่มหาเถระสังฆปราชญ์ เรียนจบปิฎกไตรหลวกกว่าปู ครูใน
ด้านการเมืองการปกครอง เมืองนี้ทุกคนลกุ แต่ศรีธรรมราชมา" และท่สี าคัญกว่านั้นพระองคย์ งั
นิมนตพ์ ระสงฆผ์ ูส้ าเร็จพระไตรปิฎก มาให้เผยแพร่พระพุทธศาสนา
และมาเปน็ ที่ปรึกษาในการประดษิ ฐต์ วั หนงั สือไทยซึง่ จารึก เปน็ คร้ัง
แรก ใครเลยจะรู้ว่าที่มาแห่งพระพุทธศาสนาและตัวอักษรไทยบอก
ความเป็นมาของเมอื งไทย นั้น จะมาจากเมอื งนครศรีธรรมราช

เมืองนครศรีธรรมราเขา้ สสู่ มยั อาณาจักรสุโขทยั

ขณะน้ันองค์มหาราชนามว่า "พอ่ ขุนรามคาแหง"

และผู้ครองนครศรีธรรมราชสมัยนั้นกค็ อื "พระเจา้

จันทรภาณุ" ทรงมีพระปรีชาสามารถ มากขยายราช

อาณาเขตของเมอื งนครศรีธรรมราชครอบคลมุ

เมอื งบริวาร นครศรีธรรมราชครั้งนัน้ กว้างขวาง

มีเมืองรายรอบ 12 เมือง เรียกว่า เมอื งสิบสอง

นักษัตร นครศรีธรรมราชยังเคยกรีฑาทพั เรือไปตี พระเจ้าจนั ทรภาณุ
ลังกาถงึ 2 ครั้ง

ดา้ นการเมอื งการปกครอง

สมยั สมเดจ็ พระรามาธบิ ดที ี่ ๑(พระเจา้ อทู่ อง) สมยั พระมหาธรรมราชาที่ ๒ ไดม้ ี
ความสมั พนั ธ์ในฐานะเปน็ เมอื งประเทศราช เน่ืองจาก
ยกทัพมายดึ เมืองพษิ ณุโลก ซ่ึงเปน็ เมอื งลูกหลวงของ สมเดจ็ พระบรมราชาธริ าชที่ ๑ (ขนุ หลวงพระง่ัว) ยกทพั
อาณาจักรสโุ ขทยั ทาให้สุโขทยั ตอ้ งสง่ เครื่องราช มาตีเมอื งชากังราว ซ่งึ เป็นเมอื งสาคญั ของสโุ ขทยั
บรรณาการ และสง่ คณะทตู เพือ่ เจรจาขอเมอื งพิษณโุ ลก ขณะนน้ั อาณาจกั ร สโุ ขทัย อ่อนแอ ต้องยอมออ่ นน้อมตอ่
คืน สมเด็จพระรามาธบิ ดีท่ี ๑ ทรง พระราชทานเมือง แสนยานภุ าพของอาณาจักรอยุธยา
พษิ ณโุ ลกคืนแก่อาณาจกั รสุโขทัย

สมยั พระมหาธรรมราชาที่ ๓ เกดิ เหตกุ ารณ์ สมัยรัชกาลพระมหาธรรมราชาท่ี ๔ (บรมปาล) พระยายุ

ไมส่ งบข้นึ ภายในอาณาจกั ร ทาให้ต้องตกอยู่ภายใต้ ทธิษฐริ ะซงึ่ เดิมทีอยศู่ รีสชั นาลยั ได้เขา้ มาครองเมืองสองแคว(พิษณุโลก)
อานาจของอาณาจกั ร อยุธยา และในปี พ.ศ. ๑๙๘๑ และเมอื่ แรก ท่สี มเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ เสด็จข้ึนเป็นพระมหากษัตรยิ ์
อาณาจกั รสุโขทัยถูกผนวกเขา้ เป็นส่วนหนงึ่ ของ กรุงศรีอยธุ ยา พระยายทุ ธิษฐริ ะ เกิดความ น้อยเนือ้ ตา่ ใจในตาแหน่ง
อาณาจักรอยธุ ยา เน่ืองด้วย สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงเคยดาริไว้สมยั ทรงพระเยาวว์ ่า
หากไดข้ นึ้ เป็นพระมหากษัตรยิ ์ จะชุบเลย้ี งใหไ้ ด้เปน็ พระร่วงเจา้ สุโขทยั
พ.ศ. ๒๐๑๑ พระยายุทธิษฐริ ะ จงึ เอาใจออกหา่ งจากสมเดจ็ พระบรมไตร
โลกนาถ นาสุโขทัยออกจากอยธุ ยาไปข้ึนกบั ลา้ นนา มกี าร เฉลมิ พระนาม
กษัตริยล์ ้านนา จากพระยา เปน็ พระเจ้า สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถจงึ
ทรงสร้างกาแพง และคา่ ยคู ประตู หอรบ พระพษิ ณุโลกสองแควสถาปนา
ขน้ึ เปน็ เมอื งราชธานฝี า่ ยเหนือแทน ในเวลา เจด็ ปใี หห้ ลัง สมเดจ็ พระบรม
ไตรโลกนาถจงึ ทรงตีเอาสโุ ขทัยคืนได้ แตเ่ หตุการณ์ทางเมืองเหนอื ยงั ไม่
เข้าสภู่ าวะทีน่ ่าไวว้ างใจ จงึ ทรงตดั สินพระทยั พานกั ยงั นครพระพษิ ณโุ ลก
สองแควต่อจนส้ินรชั กาล ส่วน ทางอยุธยานน้ั ทรงได้สถาปนาสมเด็จพระ
บรมราชาธิราชท่ี ๓ พระราชโอรส เป็นพระมหาอปุ ราช ดแู ล อยธุ ยาและ
หวั เมืองฝา่ ยใน

ดา้ นเครอื ญาติ

แรกนน้ั สโุ ขทยั และอยธุ ยาไม่ได้เปน็ ไมตรีตอ่ กนั แตด่ ว้ ยชัยภูมิทเ่ี หมาะสมกวา่ ทาให้อยุธยา เจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว
ประกอบกับปญั หาการเมืองภายในของสโุ ขทัยมิไดเ้ ปน็ ไปโดยสงบ มีการ แยง่ ชิงราชสมบัตกิ นั ระหวา่ ง พระยาบาลเมอื ง พระยาราม
ยังผลใหอ้ ยุธยาสบโอกาสเขา้ แทรกแซง กิจการภายใน ชาวบ้านระหว่างสุโขทัยและอยุธยา จงึ มไิ ดป้ รองดองเป็นน้าหนงึ่ ใจเดียวกัน
จงึ ต้อง แยกปกครอง ในรัชกาลนมี้ ีการรับไมตรีจากอยธุ ยาโดยการสมรสระหว่างราชวงศพ์ ระร่วง กับราชวงศ์ สพุ รรณภูมิ โดยมี
พระราเมศวร ซงึ่ ต่อมาคอื สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเปน็ ราชบุตรจากสองราชวงศ์ โดยพระมหากษัตริย์อยุธยา จะทรงสถาปนา
พระราชโอรส หรือพระอนชุ า หรือพระญาติ อนั มีเชื้อสาย สุโขทัย ปกครองพิษณุโลกในฐานะราชธานีฝ่ายเหนือ

ฝา่ ยราชวงศพ์ ระรว่ ง สโุ ขทยั ฝา่ ยราชวงศส์ พุ รรณภมู ิ อยธุ ยา

พระมหาธรรมราชาท่ี 2 พระนางสาขา สมเดจ็ พระอินทราชา พระมเหสี

พระราชเทวี สมเดจ็ พระบรมราชาธิราชท่ี 2

สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ

2. ความสัมพนั ธ์ระหว่างประเทศ
ระหว่าง

อาณาจกั รสโุ ขทัยกบั รฐั ห่างไกล

อาณาจกั รสโุ ขทัยกับลงั กาสว่ นใหญม่ ีความสมั พนั ธก์ ันทางดา้ น
พระพุทธศาสนา ในสมยั พอ่ ขุนศรีอินทราทติ ย์ สุโขทัยไดร้ ับพระพุทธศาสนา
ลัทธิลงั กาวงศ์มาจากเมอื งนครศรีธรรมราช

ในสมยั พ่อขนุ รามคาแหง พระองคท์ รงนมิ นต์พระสงฆม์ าจาก
เมอื งนครศรีธรรมราช มาประจาอย่ทู ีส่ ุโขทยั และแสดงธรรมในวันธรรม
สวนะ (วันพระ) ทีก่ ลางดงตาลให้กับประชาชนชาวสุโขทัย และช่วยส่งเสริม
ทางการศึกษา ทางศาสนาและการปฏบิ ัติทางวินัย

ในสมัยพระเจ้าเลอไท พระสงฆ์บางรูป เชน่ พระมหาเถรศรี
ศรัทธา ไดเ้ ดินทางไปศกึ ษาพระไตรปฎิ กในประเทศลังกา เมือ่ เดนิ ทางกลับ
ไดน้ าพระศรีมหาโพธ์ิ พระศวี าธาต(ุ กระดูกส่วนบนร่างกาย เช่น กรามหรือ
ไห ปลาร้า) และพระทนั ตธาตุมาประดิษฐานไว้ท่ีกรุงสุโขทยั

ในสมยั พระมหาธรรมราชาท่ี 1 (พญาลิไท) พระองค์ไดโ้ ปรดให้
พมิ พ์รอยพระพุทธบาท จากประเทศศรีลงั กา มาจาหลกั ลงบนแผน่ หนิ แล้ว
นาไปประดษิ ฐานยงั ยอดเขาสุมณกุฎ และเมอ่ื คร้ังพระองคฯ์ เสดจ็ ออกผนวช
ก็ได้โปรดให้เชญิ พระอุทุมพรบุปผาสวามชี าวลังกา มาเปน็ พระอปุ ัชฌาย์

ผลดีจากการเปิดสัมพันธภาพกับลังกา
1. อาณาจักรสโุ ขทัยได้รับแบบอย่างพระพทุ ธศาสนาลัทธิลังกาวงศม์ าปฏิบัติ
2. ไทยได้รับมรดกทางด้านศิลปะมาถอื ปฏบิ ัตเิ ชน่ การสร้างโบสถ์ วิหาร
3. ไทยไดร้ ับมรดกทางวัฒนธรรม เชน่ งานพระราชพิธใี นพระราชสานัก
พระราชพธิ เี ก่ยี วกับงานนักขตั ฤกษ์ในพระพทุ ธศาสนา

อาณาจักรสโุ ขทัยกับจีนส่วนใหญม่ คี วามสัมพันธ์กนั ทางดา้ นการคา้ ขาย
ความสัมพันธ์ระหว่างอาณาจักรสุโขทัยกับจีน มีมาต้ังแต่สมัยพ่อขุนรามคาแหง สว่ นใหญ่เปน็
ความสัมพนั ธ์ดา้ นการค้า ระบบราชบรรณาการในสมยั พระเจา้ หงวนสโี จ๊ว แห่งราชวงศ์หงวน
ไดด้ าเนนิ นโยบายสง่ ทูตไป เจริญสมั พันธไมตรีกับประเทศต่างๆ พร้อมทง้ั ชกั ชวนใหส้ ง่ ทูตไป
ตดิ ต่อและสง่ เคร่ืองราชบรรณาการให้แก่จีน โดยความสัมพันธท์ างการทูตระหว่างอาณาจกั ร
สโุ ขทยั กับจีน จีนเป็นฝ่ายเร่ิมต้นส่งคณะทตู เขา้ มาคณะแรกใน ปี พ.ศ. 1825 แตค่ ณะทูตชดุ น้ี
ยงั ไมไ่ ด้มาถึงอาณาจักรสโุ ขทัย พ่อขนุ รามคาแหงทรงตัดสนิ พระทยั สง่ ราชทูต พร้อมเครื่อง
ราชบรรณาการไปถวายแก่พระเจ้าหงวนสีโจ๊ว เพอ่ื เปน็ การกระชับมิตรใหแ้ น่นแฟน้ ยิง่ ขึ้นไป
ได้ แลกเปลีย่ นคณะทตู กนั อีกหลายคร้ัง นอกจากน้ันอาณาจกั รสโุ ขทยั ยงั รับประโยชน์จากจนี
โดยการรับวิทยาการ เรื่องเทคนิคการทาเครื่องป้ ันดินเผาแบบใหม่ คือการทาเคร่ืองสังคโลก
ทม่ี คี ุณภาพสามารถเปน็ สินคา้ สง่ ออก นารายไดม้ าสอู่ าณาจกั รสโุ ขทัยเปน็ จานวนมาก

ผลจากการเปิดสมั พันธภาพกบั จีน
1. ทางดา้ นการเมือง ทาให้อาณาจักรสโุ ขทัยรอดพน้ จากการรุกรานจากจีน นอกจากนัน้ จนี ยังไมเ่ ขา้
แทรกแซงการขยายอาณาเขตของไทยไปยังแหลมมลายจู นเกนิ ขอบเขต
2. ทางดา้ นเศรษฐกิจ เปน็ การสง่ เสริมการค้าระหว่างไทยกับจนี ในระบบบรรณาการทาให้ไทยไดร้ ับ
ประโยชนจ์ ากการค่าระบบนโี้ ดยคณะทตู ไดร้ ับอนญุ าตใหม้ ีการซื้อขายสนิ ค้าโดยไมต่ อ้ งเสยี ภาษี
3. ทาใหเ้ กดิ อุตสาหกรรมผลติ เคร่ืองสังคโลกขน้ึ ผลิตตงั้ แตช่ ้นิ ใหญล่ งไปถงึ ชิ้นเลก็ ๆ โดยเฉพาะบริเวณ
สโุ ขทยั และสวรรคโลก ตอ่ มาการผลติ เครื่องสงั คโลกได้มีการขยายตัวอย่างรวดเร็วทาใหเ้ ศรษฐกจิ สโุ ขทยั
เจริญข้นึ ด้วย การสง่ เคร่ืองสังคโลกไปจาหนา่ ยยังเมืองตา่ ง ๆ
4. ทางดา้ นวัฒนธรรม ชาวไทยยคุ นไี้ ดร้ ับวัฒนธรรมบางอยา่ งจากจนี เชน่ การจดุ ดอกไมไ้ ฟ

เอกสารอา้ งอิง

ศรีภิญโญ โพนสุวรรณ. (ม.ป.ป.). ความสมั พนั ธ์กบั ตา่ งประเทศของอาณาจักรสโุ ขทยั . สบื ค้น 7 สิงหาคม 2564, จาก
https://bit.ly/3lGrYlK
ความสัมพนั ธ์กบั อาณาจกั รอืน่ ๆ. (ม.ป.ป.). สบื ค้น 7 สงิ หาคม 2564, จาก https://bit.ly/2VrRTTQ
จนั ทร์จริ า เรือนน้อย. (ม.ป.ป.). ความสมั พันธ์ระหว่างอาณาจักรสโุ ขทัยกับอาณาจกั รต่างๆ. สืบคน้ 7 สงิ หาคม 2564, จาก
https://bit.ly/37xt5vL
ขอม. (2564). สบื คน้ 7 สิงหาคม 2564, จาก https://bit.ly/3rXI4bO
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2559). สจุ ิตต์ วงษ์เทศ : จติ ร ภูมศิ กั ด์ิ สรุปวา่ ขอม ไม่เป็นชนชาตใิ ดโดยเฉพาะ. สบื ค้น 7 สงิ หาคม 2564,
จาก https://bit.ly/3rXWoRT
นางสาวอภัสรา มูลมณี นางมาลยั วรรณ จันทร.(ม.ป.ป.).ควมสัมพนั ธ์ระหวา่ งประเทศของอาณาจกั รสโุ ขทยั .สืบคน้ 7 สิงหาคม
2564,จาก http://www.thaigoodview.com/node/8558
แควน้ พะเยา.(ม.ป.ป.).สืบค้น 8 สงิ หาคม 2564,จากhttps://th.wikipedia.org/wiki/แคว้นพะเยา