PPT วิจัยเชิงคุณภาพ ดร.บรินดา

101



103

104









109









114

115

การวเิ คราะห์ข้อมูล/วเิ คราะห์เนือ้ หา

เทคนิค
จาํ แนกขอ้ มลู เป็น Matrix โดยการจาํ แนกตอ้ ง
• สอดคลอ้ งกบั จุดมุ่งหมายของการวจิ ยั : ตรงกบั กรอบแนวคิด
นิยามต่างๆ
• ครอบคลุมเน้ือหาในคาํ สมั ภาษณ์ (ควรอ่านคาํ สมั ภาษณ์ใหจ้ บ จะ
ไดไ้ ม่ตอ้ งสร้างประเภทของคาํ หรือขอ้ ความใหม่อยตู่ ลอด)
• มีความเด่นชดั ไม่มีความซ้าํ ซอ้ นหรือเหลื่อมกนั

ตวั อย่างของการจาแนกประเภทข้อมูล

ปัญหาของการวจิ ยั ประเภทย่อยของ คาหรือข้อความ วธิ ีการแจงนับ
แนวคดิ

อุดมการณ์ชาติของ สถาบนั ชาติ รักชาติ, ชาติของเรา, จานวนคร้ัง/ความถ่ีที่
ไทย ประเทศของเรา, ขวาน คา/ขอ้ ความปรากฎใน
ทองแผน่ ดินไทย ฯลฯ คาสมั ภาษณ์

สถาบนั ศาสนา พทุ ธศาสนา, พระบวร
ศาสนา, รัตนตรัย, ท่ีพ่งึ
ทางใจ ฯลฯ

สถาบนั ในหลวง, พระราชวงศ,์
พระมหากษตั ริย์ พระมหากษตั ริย,์
พระบาทสมเดจ็ พระ
เจา้ อยหู่ วั ฯลฯ

ผลติ สนิ คา้ ถกู มีมาตรฐานการ ฉลากสนิ คา้ มี ผลติ อาหาร มีช่องรอ้ งเรยี น ใหค้ วามสาคญั

คุม้ ครองผูบ้ รโิ ภค สขุ ลกั ษณะ ผลติ ตาม ขอ้ มูลครบถว้ น สะอาดปลอดภยั สายด่วน ในการบรหิ าร

1 คณุ ภาพสูง มาตรฐานสากล และชดั เจน ไดม้ าตรฐานทง้ั ผูบ้ รโิ ภค จดั การตลอดหว่ ง
2
3 ไทยและสากล โซ่การผลติ
4
5 P
6
7 P
PPPP

PPP
PPPP

PP

การตรวจสอบข้อมูล

การตรวจสอบขอ้ มูลท่ีใชใ้ นการวิจยั เชิงคุณภาพ คือ การ
ตรวจสอบขอ้ มลู แบบสามเสา้ (Triangulation)
ดา้ นขอ้ มลู :
ดา้ นผวู้ ิจยั
ดา้ นทฤษฎี
ดา้ นวิธีการรวบรวมขอ้ มลู

ด้านข้อมูล

เวลา : ถา้ เวลาต่างกนั ... ขอ้ มลู ท่ีไดจ้ ะเหมือนหรือต่างกนั

เช่น ถา้ ผวู้ ิจยั สังเกตผปู้ ่ วยโรคจิต เวลาเชา้ ... ควรตรวจสอบขอ้ มูล
โดยการสงั เกตผปู้ ่ วยในเวลาบ่ายและเวลาอ่ืนดว้ ย

สถานที่

เช่น ผปู้ ่ วยโรคจิตมีอาการคลุม้ คลงั่ เม่ืออยบู่ า้ น...ถา้ ผปู้ ่ วยไปอยู่ที่
อ่ืน ยงั จะมีอาการคลุม้ คลง่ั หรือไม่

บุคคล

เช่น เคยสัมภาษณ์ลูกชายผูป้ ่ วย ถ้าเปล่ียนมาถามลูกสาวผูป้ ่ วย
ขอ้ มลู จะเปล่ียนไปหรือไม่

ด้านผู้วจิ ยั

โดยเปล่ียนตวั ผสู้ ังเกต ผสู้ ัมภาษณ์ วา่ ยงั จะไดข้ อ้ มูล
เหมือนเดิมหรือไม่

ด้านทฤษฎี

ถ้าใช้แนวคิดทฤษฎีต่างไปจากเดิม จะทาํ ให้การ
ตีความขอ้ มูลแตกต่างไปหรือไม่

ด้านวธิ ีการรวบรวมข้อมูล

เช่น ใชก้ ารสงั เกตควบคู่กบั การซกั ถาม
หรือ เมื่อเขียนรายงานขอ้ มูลจากการสัมภาษณ์จบ ก็นาํ

รายงานดงั กล่าวกลบั ไปให้ผใู้ ห้สัมภาษณ์อ่านทบทวน
ว่า ขอ้ มูลในรายงานและการตีความหมายขอ้ มูลของ
ผวู้ จิ ยั ถกู ตอ้ งหรือไม่
ถา้ ไม่ถกู ตอ้ ง ทาํ การแกไ้ ข

กนิ

การนาเสนอผลงานวจิ ยั เชิงคุณภาพ

การเขยี นรายงานผล (บทที่ 4)

เน้ือเรื่อง: กล่าวถึงขอ้ เทจ็ จริงต่างๆ ที่เกี่ยวกบั เร่ือง
โดยตรง

แยกเป็นประเดน็ หรือแยกเป็นหวั ขอ้ ใหญ่ หวั ขอ้ รอง
หวั ขอ้ ยอ่ ย เพอ่ื ใหผ้ อู้ ่านเห็นจุดสาํ คญั ของเน้ือความ
ตามลาํ ดบั และต่อเนื่องกนั

หา้ มใส่ความคิดเห็นของผวู้ จิ ยั















สรุป

134

Qualitative method

การปฏิบัติกระทํากับข้อมูล ที่แจงนับไม่ได้
(หรือไม่เป็ นตวั เลข) นั่นคือ ไม่ไดใ้ ช้วิธีวิเคราะห์
ทางสถิติมาวเิ คราะห์ท้งั หมด

เนน้ การสร้างแนวคิด การตีความ เพื่อให้เกิดความ
เข้าใจในมนุษย์และสังคม โดยใช้การสังเกต
สมั ภาษณ์ สนทนา จดบนั ทึก และถ่ายภาพ

135

Qualitative method

ใ ห้ ค ว า ม ส า คั ญ กั บ ข้ อ มู ล ป ร ะ เ ภ ท
อัตชีวประวัติ โลกทัศน์และความรู้สึกนึกคิด
ของปัจเจกบุคคลเป็ นหลกั

ไม่จาเป็ นต้องใช้สถิติช้ันสูงในการวิเคราะห์
แต่ใช้การอุปมาน (induction approach)

136

Qualitative method

 เนน้ เกี่ยวกบั บริบท (Contextual)
 วธิ ีการวจิ ยั มีความยดื หยนุ่ สูง
 เนน้ ความรู้สึกร่วม ความเขา้ ใจ

(Empathy and insight)
 คุณภาพของผวู้ จิ ยั : ตอ้ งเป็นกลาง

137

วตั ถุประสงค์ของการวจิ ยั เชิงคุณภาพ
เนน้ ความเขา้ ใจ ความหมาย ไม่ใช่
ความถูกต้อง โดยไม่ต้ังอยู่บน
พ้นื ฐานของการทดสอบสมมติฐาน
และนยั สาํ คญั ทางสถิติ

138

ความแตกต่างในการเกบ็ ข้อมูล

การวจิ ยั เชิงคุณภาพ

เนน้ การวจิ ยั ภาคสนาม
จาํ นวนหน่วยการศึกษานอ้ ย
ไม่มีโครงสร้างคาํ ถามตายตวั

139

ความแตกต่างในลกั ษณะของข้อมูล

ตอ้ งการหาขอ้ มลู ประเภท “ทาํ ไม” และ
“อยา่ งไร” มากกวา่ แค่ใครทาํ อะไรเท่าน้นั
ใหค้ วามสาํ คญั กบั ความหมายในทศั นะ
ของผตู้ อบ ไม่ใช่ผศู้ ึกษา

MK421

140

ความแตกต่างในการวเิ คราะห์ข้อมูล

 อาจมีการหาความถ่ี หรือ คา่ เฉลี่ย แต่
ไม่ตอ้ งใชส้ ถิติ
เนน้ การอธิบายระบบโดยรวม

141

ข้อเด่นของการวจิ ยั เชิงคุณภาพ

มีความตอ้ งการขอ้ มูลที่รอบดา้ น
มีวตั ถุประสงคท์ ี่จะอธิบายปรากฏการณ์อยา่ งลึกซ้ึง
ตอ้ งการเขา้ ใจระบบความคิด ระบบความเชื่อของ

ผตู้ อบโดยตรง
แสดงความสมั พนั ธ์ระหวา่ งสมาชิกของกลุ่ม
คน้ หาสาเหตุและความสัมพนั ธ์ระหวา่ งองคป์ ระกอบ

ต่างๆ
เกบ็ ขอ้ มลู จากบุคคลท่ีไดเ้ ลือกสรรมาอยา่ งดีแลว้

142

ข้อดขี องการวจิ ัยเชิงคุณภาพ

ทาํ ใหเ้ ขา้ ใจปรากฏการณ์ต่างๆ อยา่ งลึกซ้ึง
ช่วยเสริมสร้างการศึกษากระบวนการอยา่ ง

ลึกซ้ึงรอบดา้ น
เป็นการศึกษาเพื่อหาขอ้ สมมติฐาน นาํ ไปสู่

เชิงปริมาณ
เป็ นประโยชน์เม่ือทาํ วิจยั ในกลุ่มคนขนาด

เลก็ หรือมีขอ้ จาํ กดั บางประการ

143

ข้อดขี องการวจิ ัยเชิงคุณภาพ

เป็ นงานวิจยั ที่เอ้ือต่อการวิจยั ในลกั ษณะที่
เป็ นนามธรรม

ช่วยเสริมงานวิจยั เชิงปริมาณ ให้คาํ ตอบท่ี
ชดั เจนและหนกั แน่นยง่ิ ข้ึน

ส่ ง เ ส ริ ม ใ ห้ เ กิ ด ก า ร มี ส่ ว น ร่ ว ม ข อ ง
ประชาชน

144

ข้อจากดั ของการวจิ ยั เชิงคุณภาพ

เป็นงานท่ีเกี่ยวกบั สถานการณ์เฉพาะ
ความแม่นตรงเช่ือถือไดข้ องเทคนิคการเก็บ

รวบรวม ยากจะทดสอบ
ตอ้ งมีปฏิสัมพนั ธ์ระหว่างนกั วิจยั และผใู้ ห้

ขอ้ มูลสาํ คญั
ไม่มีโครงสร้างการเก็บขอ้ มูลที่แน่นอน จึง

ยากต่อการนาํ ไปใชซ้ ้าํ

145

วธิ ีการเกบ็ รวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพ

การสัมภาษณ์เชิงลกึ (In-depth interview)

การสนทนากลุ่ม (Focus Group interview)

การสังเกตโดยตรง (Direct Observation)

การวิเคราะห์เนื้อหาของเอกสาร (Content
Analysis of Written Material)

146

เทคนิคการสนทนากล่มุ

กเปล็ ุ่มน การ ส่ื อค วามหม ายแ บบ โต้ต อบ กันท้ ัง
ตอ้ งใชเ้ ทปบนั ทึกเสียง
ไม่มีคาํ ถามตายตวั
จาํ นวน 6-12 คน
สรุปผลตามที่ไดจ้ ากการสนทนา

147

เทคนิคการสัมภาษณ์เชิงลกึ

อยใู่ นบรรยากาศเป็นส่วนตวั
เป็นการสื่อความหมายแบบโตต้ อบกนั ท้งั 2 ฝ่ าย
ตอ้ งใชเ้ ทปบนั ทึกเสียง
ไม่มีคาํ ถามตายตวั
ถามกี่คน?: หยดุ เม่ือคาํ ตอบเริ่มเหมือนกนั มากข้ึน

และสรุปผลไดใ้ นที่สุด

148

ค ว า ม เ ชื่ อ ถื อ แ ล ะ ไ ว้ ว า ง ใ จ ใ น คุ ณ ภ า พ
สาหรับการวจิ ยั เชิงคุณภาพ

ความเชื่อถือได้ (Credibility): ความ
สอดคล้องของข้อมูล และการตีความของ
ผวู้ ิจยั เกี่ยวกบั ความจริงกบั ความคิดของผูใ้ ห้
ขอ้ มูลวา่ สอดคลอ้ งกนั หรือไม่

การพ่ึงพากับเกณฑ์อืน่ (Dependability): ใช้
นกั วจิ ยั หลายคนร่วมสงั เกต

149

ค ว า ม เ ช่ื อ ถื อ แ ล ะ ไ ว้ ว า ง ใ จ ใ น คุ ณ ภ า พ
สาหรับการวจิ ยั เชิงคุณภาพ

การถ่ายโอนผลการวิจัย (Transferability):
สามารถใช้ ผลงานนี้ไปอ้างอิงกับงานอ่ืนที่
คล้ายคลงึ กนั ได้

การยืนยันผลการวิจัย (Confirm ability):
เปรียบเทียบกับงานวิจัยอื่นท่ีคล้ายกัน ทาให้
มองเห็นปัญหาได้ชัดเจนขึน้

150

ระเบียบวธิ ีวจิ ยั เชิงคุณภาพ

กาํ หนดประเดน็ ปัญหาหรือหวั ขอ้ การวจิ ยั
กาํ หนดวตั ถุประสงคก์ ารวจิ ยั
สร้างกรอบท่ีใชใ้ นการศึกษา
สร้างแนวคาํ ถาม
การวางแผนเพอ่ื วเิ คราะห์ขอ้ มูล
วเิ คราะห์ขอ้ มลู และการเขียนรายงานวิจยั

MK421