มารดาหลังคลอด

มารดาวัยรุ่น H E A L T H M O M & C H I L D ศูนย์แพทย์ช ุมชนวัดบางพลีใหญ่กลาง หลังคลอด

การเปลี่ยนแปลงของร่างกายหลังคลอด มดล ูก เป็ นอวัยวะที่รับภาระหนักมาตลอดเก้าเดือน จากขนาดที่เล็ก ประมาณผลชมพู่ ต้องขยายใหญ่กว่าแตงโมเพื่อรองรับทารกในครรภ์ ระหว่างคลอดต้องบีบตัวให้ทารกเคลื่อนออกมา รวมทั้งขับรกและของเสีย ต่างๆ ในมดลูกให้ออกมาหลังคลอดแล้วยังต้องบีบรัดตัวให้กลับคืนสู่สภาพ เดิม ท าให้เกิดการเจ็บปวดบ้างประมาณ 2-3 วัน และอาจเจ็บเล็กน้อยต่อไป อีก ราว 7 วัน จนมดลูกกลับเข้าสู่เชิงกราน การดูแล : อาจจะมีการประคบด้วยความร้อนบ้าง ก็จะช่วยบรรเทา ความเจ็บปวดลงได้หรือจะใช้วิธีการอยู่ไฟแบบแพทย์แผนไทยก็จะช่วยได้มาก ในช่วงนี้จะมีน ้าคาวปลาถูกขับออกมาจากโพรงมดลูก 2-3 วันแรกจะ มีสีเข้มเหมือนเลือดเก่า และมีกลิ่นคล้ายประจ าเดือนในวันถัดมาสีจะจางลง เป็ นสีชมพูหลังจากนั้นจะจางลง และปริมาณจะน้อยลงเรื่อยๆ จนหมดไป ภายใน 4-6 สัปดาห์หลังคลอด 1

แผลฝี เย็บ เป็ นผิวหนังที่อยู่ระหว่างอวัยวะเพศกับทวารหนัก ในการคลอดอาจจะถูกกรีดเพื่อให้สะดวกต่อการคลอด และเย็บติดไว้ หลังคลอดจะรู้สึกเจ็บปวดแผลบ้างแต่จะรู้สึกบรรเทาลงและเป็ นปกติใน 5-7 วัน ระบบขับถ่าย ไม่มีผลกระทบเท่าใดนัก แต่วันแรกอาจจะไม่ถ่าย เพราะงดอาหารและน ้าก่อนคลอด บางคนอาจจะกลัวเจ็บเวลาถ่าย ปัสสาวะ หรืออุจจาระจนไม่อยากเบ่งถ่าย แต่ส่วนมากจะเป็ นปกติภายใน 6-8 ชั่วโมง น ้าหนักตัว หลังคลอดทันทีน ้าหนักตัวจะลดลงประมาณ 4-8 กิโลกรัมในระยะ 3-5 วันภายหลังคลอด น ้าหนักจะลดลงอีก 2-3 กิโลกรัม หลังจากนั้นการลดของน ้าหนักตัวขึ้นอยู่กับการปฏิบัติตัวของ หญิงหลังคลอดแต่ละรายในเรื่องการรับประทานอาหารและการออก ก าลังกาย การเปลี่ยนแปลงของร่างกายหลังคลอด 2

การเปลี่ยนแปลงของร่างกายหลังคลอด เต้านม ภายหลังจากการคลอดกลไกในร่างกายจะกระตุ้นให้มี น ้านม จึงอาจเกิดอาการตึงคัดควรให้ลูกดูดนมแม่ เพราะนอกจากจะ ช่วยลดอาการตึงคัดแล้ว ทารกยังได้รับสารอาหารที่มีคุณค่า รวมทั้ง ภูมิต้านทานที่เหมาะสมและดีที่สุดจากแม่ การให้นมลูกจะต้องให้ทารกงับถึงลานนมจึงจะมีน ้านมพุ่งออกมา อย่าเพียงแค่เอาหัวนมใส่ปากให้ดูด เพราะน ้านมจะไม่ออก การดูแลเต้า นมช่วงนี้ไม่จ าเป็ นต้องท าอะไรมากนอกจากการท าความสะอาด แต่ไม่ ถึงกับต้องท าบ่อยจนเกินไป เพราะต่อมไขมันภายในจะผลิตไขออกมา ช่วยถนอมเต้านมและหัวนมอยู่แล้ว กล้ามเนื้อหน้าท้อง หลังคลอดอาจจะมีอาการตึงตัวของกล้ามเนื้อ หน้าท้อง โดยปกติจะกลับคืนสู่สภาพปกติภายใน 6 สัปดาห์ แต่ถ้า บริหารสม ่าเสมอจะช่วยให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้เร็วขึ้น 3

ค าแนะน าส าหรับมารดาะยะหลังคลอด การท างาน ในระยะ 2 สัปดาห์แรก สามารถท างานบ้านเบาๆได้ ไม่ควรยกของ หนักหรือท างานที่ต้องออกแรง เพราะ กล้ามเนื้อและเอ็นต่างๆ ยังไม่แข็งแรง อาจ ท าให้ความดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น มดลูก เคลื่อนต ่าลง เกิดมดลูกหย่อนในภายหลัง หลังคลอด 2 สัปดาห์ไปแล้วให้ค่อยๆ ท างานเพิ่มขึ้นทีละน้อยจนครบ 6 สัปดาห์ จึงท างานได้ตามปกติ การพักผ่อน ควรพักผ่อนมากๆใน 2 สัปดาห์แรกตั้งขึ้นควรพักผ่อนอย่างน้อย 8-10 ชั่วโมง ในตอนกลางวันควรพักผ่อน ประมาณวันละ 1-2 ชั่วโมงถ้าเป็ นไปได้ ควรนอนเวลาบุตรนอนเพราะทารกแรกเกิด จะตื่นทุกประมาณ 3-4 ชั่วโมง 4

อาหาร ➢ รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ในต่ละมื้อ ➢ ดื่มน ้าเปล่าบ่อยๆให้ได้ 6-8 แก้วในแต่ละวัน ➢ ทุกครั้งหากต้องการดื่มน ้าหวานควรเลือกดื่มน ้าผลไม้แทน ➢ หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ และเครื่องดื่มที่มี กาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ และเครื่องดื่มชูก าลังต่างๆ ➢ หากกังวลเรื่องน ้าหนักตัวควรงดอาหารหวาน และอาหารที่มีไขมัน ไม่ควรใช้วิธีอดอาหาร ➢ การรับประทานยาหรือเครื่องดื่มสมุนไพร ควรอยู่ภายใต้การดูแล ของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ค าแนะน าส าหรับมารดาะยะหลังคลอด 5

การดูแลรักษาความสะอาดของร่างกาย สระผมสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง อาบน ้าอย่างน้อยวัน ละ 1 ครั้ง และงดเว้นการอาบแช่น ้า ควรล้างมือให้ สะ อา ดก่ อน สัม ผัส อวัยว ะ เ พ ศ ใ น ช่วง ที่ มี ประจ าเดือนงดใช้ผ้าอนามัยแบบ สอด ควรเปลี่ยน ทันทีที่รู้สึกว่าผ้าอนามัยชุ่มหรือเปลี่ยนทุก 3 ชั่วโมง และควรดึงจากด้านหน้าไปด้านหลัง ทั้งหมด เพื่อป้ องกันการติดเชื้อภายในช่องคลอด ซึ่งอาจเป็ นอันตรายได้ การมีเพศสัมพันธ์ เพื่อความปลอดภัย และป้องกัน การติดเชื้อในโพรงมดลูกควรงดมีเพศสัมพันธ์ในช่วง 4-6 สัปดาห์หลังคลอด ถ้าหากเลี่ยงไม่ได้ควรสวม ถุงยางอนามัยทุกครั้ง ควรรับการตรวจร่างกายช่วง 4-6 สัปดาห์หลังคลอดเพื่อตรวจดูการคืนสภาพของ ปากมดลูกและอวัยวะภายในอุ้งเชิงกรานและหาความ ผิดปกติต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นเพื่อป้ องกัน และแก้ไขแต่ ต้น เช่น มะเร็งปากมดลูก พร้อมให้ค าแนะน าการปฏิบัติ ตนด้านต่างๆ เช่น การคุมก าเนิด เป็ นต้น ค าแนะน าส าหรับมารดาะยะหลังคลอด 6

เต้านม ควรสวมยกทรงเพื่อช่วยพยุงไว้ป้ องกันการหย่อนยาน แต่ ไม่ควรสวมยกทรงแบบมีโครงเหล็ก เพราะอาจจะไปกดทับท่อน ้านม การดูแลเต้านมแค่ท าความสะอาดพร้อมการอาบน ้าในแต่ละวันก็ เพียงพอ และต้องล้างมือทุกครั้งก่อนที่จะจับเต้านม และหัวนมในการ ให้นมลูก ในช่วงของการให้ลูกกินนมแม่อาจมีผลท าให้ไม่มี ประจ าเดือน ในช่วง 6 เดือนแรก แต่ส าหรับคนที่ไม่ได้ให้ลูกกินนมแม่ ประจ าเดือนอาจจะมาตามปกติภายใน 6 สัปดาห์ แต่อย่างไรก็ตามแม้ จะไม่มีประจ าเดือนร่างกายก็พร้อมที่จะตั้งครรภ์ได้ในช่วงนี้การมี เพศสัมพันธ์ควรได้รับการคุมก าเนิด ค าแนะน าส าหรับมารดาะยะหลังคลอด 7

การบริหารร่างกายหลังคลอด ในภาวะปกติร่างกายคนเราควร ออกก าลังกายเพื่อให้ ระบบต่างๆ เช่น ปอด หัวใจ กล้ามเนื้อ ข้อต่อ การ ไหลเวียนของเลือดท างานได้ดี ส าหรับคนที่พึ่งคลอดบุตรการออกก าลัง กายก็ยังจ าเป็ น เพื่อให้การขับของเสียต่างๆเช่นน ้าคาวปลาเป็นไป โดยสะดวก การเสริมสร้างและซ่อมแซมกล้ามเนื้อส่วนต่างๆ เช่น ฝีเย็บ กล้ามเนื้อในเชิงกราน กล้ามเนื้อหน้าท้อง ดีขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่การออก ก าลังกายของผู้ที่เพิ่งผ่านการคลอดมีข้อควรปฏิบัติคือ ผู้ที่คลอดทางช่อง คลอดควรพักผ่อนร่างกายอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงมาแล้วจึงสามารถออก ก าลังกายเบาๆได้ ส่วนผู้ที่ผ่าคลอดควรให้ร่างกายพักผ่อน 3-6 วันก่อน และต้องงดออกก าลังกายแบบหักโหมหรือยกของหนัก จนกว่าจะพ้นช่วง 6-8 สัปดาห์ไปแล้ว ข้อควรระวังอย่างยิ่งคือ ห้ามออกก าลังกายในท่านอน คว ่าเด็ดขาด เพราะอาจท าให้เกิดภาวะลมอุดตันในเลือดได้ ค าแนะน าส าหรับมารดาะยะหลังคลอด 8

อาการผิดปกติที่ต้องกลับมาพบแพทย์ อาการผิดปกติที่ต้องกลับมาพบแพทย์ ➢ มีไข้ และมีอาการอักเสบของอวัยวะอื่นร่วมด้วย ➢ ปัสสาวะแสบขัด อาจเกิดจากการติดเชื้อของทางเดินปัสสาวะ เนื่องจากดูแลความสะอาด ช่องคลอดและอวัยวะสืบพันธุ์ไม่ดีพอ ➢ ปวดศีรษะบ่อยและเป็ นเวลานาน อาจเกิดจากความดันโลหิตสูง พักผ่อนไม่เพียงพอหรือ เครียดจากการคลอด ➢ มีเลือดออกทางช่องคลอดส่วนมากจะเกิดจากแผลในโพรงมดลูก บริเวณที่รกเกาะ เนื่องจาก มดลูกหดรัดตัวไม่ดีหรือมีเศษรกตกค้าง ในโพรงมดลูก ➢ น ้าคาวปลาผิดปกติสีไม่จางลง จ านวนไม่ลดลง มีก้อนเลือดออกมา หรือมีกลิ่นเหม็น ➢ มดลูกเข้าอู่ช้าหลังคลอด 2 สัปดาห์ไปแล้วยังไม่สามารถคล าพบ มดลูกทางหน้าท้อง ➢ กรณีผ่าคลอดแผลที่เย็บมีอาการอักเสบ ปวด บวม แดง 9

การค ุมก าเนิด การค ุมก าเนิด ภายหลังคลอด ควรเว้นการมีบุตรอย่างน้อย 2 ปีเพื่อมี เวลาดูแลบุตรอย่างมีคุณภาพ รวมทั้งให้ร่างกายและอวัยวะภายในมี ช่วงเวลาในการฟื้ นฟูอย่างสมบูรณ์เต็มที่ การค ุมก าเนิดแบบชั่วคราว ได้แก่ ➢ ยาคุมก าเนิดชนิดเม็ด เป็ นวิธีคุมก าเนิดที่มีความปลอดภัยสูง หาซื้อ ง่าย มีตั้งแต่ราคาถูกไปจนถึงราคาแพง มีแบบ 21 เม็ดกับ 28 เม็ด อาการข้างเคียง: คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะน ้าหนักตัวเพิ่มขึ้น ข้อดี: ประจ าเดือนมาสม ่าเสมอทุกเดือน ข้อเสีย: อาจลืมกินยา และเกิดการตั้งครรภ์ซ ้าได้ ***การใช้ยาเม็ดคุมก าเนิดวิธีนี้ผู้ที่ให้ลูกกินนมแม่ ควรปรึกษาแพทย์ หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เพราะยาคุมบางชนิดอาจท าให้มีน ้านมน้อยลง การกินยาคุมก าเนิดให้ได้ผลต้องกินเป็ นประจ าและตรงเวลา ➢ ยาฉีดคุมก าเนิด ฉีด 1 ครั้งสามารถป้ องกันการตั้งครรภ์นาน 3 เดือน ซึ่งถือว่ามีประสิธิภาพในการคุมก าเนิดดีมาก โดยเฉพาะในสตรีหลัง คลอดที่เลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา เพราะไม่ท าให้น ้านมลดลง อาการข้างเคียง: ประจ าเดือนไม่สม ่าเสมอ อาจมีเลือดออกกระปริดกระ ปรอย หรืออาจไม่มีประจ าเดือนเลย น ้าหนักตัวอาจเพิ่มขึ้น ข้อดี: ฉีด เข็มป้ องกันการตั้งครรภ์ได้นาน 3 เดือน ไม่ต้องกังวลเรื่องลืม รับประทานยา 10

การค ุมก าเนิด ➢ ยาฝังคมุก าเนิด ชนิด 1 แท่ง สามารถคุมก าเนิดได้ 3 ปีวิธีการ ฝั่งยาท าโดยกรีดผิวหนังบริเวณท้องแขนข้างที่ไม่ถนัดขนาดประมาณ 2 มิลลิเมตร จากนั้นใช้อุปกรณ์สอดเข้าสู่ชั้นใต้ผิวหนัง แล้วใส่แท่งยา ตาม ไม่ต้องเย็บ เนื่องจากแผลมีขนาดเล็ก ให้ใช้ผ้าพันบริเวณแผลไว้ อย่างน้อย 24 ชั่วโมง ระวังแผลไม่ให้ถูกน ้า 7 วัน อาการข้างเคียง: ประจ าเดือนไม่สม ่าเสมอ อาจมีเลือดออกกระปริดกระ ปรอย หรืออาจไม่มีประจ าเดือนเลย ข้อดี : สะดวก ใช้ด้นาน มีประสิทธิภาพในการป้ องกันการตั้งครรภ์สูง ➢ ถ ุงยางอนามัย การคุมก าเนิดด้วยการสวมถุงยางอนามัย เป็น วิธี ที่สะดวก นอกจากจะคุมก าเนิดแล้ว ยังช่วยป้ องกันการแพร่เชื้อโรคไป ยังผู้หญิง และป้ องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ต่างๆ เช่น เอดส์ได้ ด้วย การค ุมก าเนิดแบบถาวร ได้แก่ ➢ หมันหญิง ➢ หมันชาย 11

การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เป็ นสิ่งที่ดีที่สุด ส าหรับคุณพ่อ คุณแม่ และลูกน้อยเนื่องจาก ในน ้านมแม่อุดมด้วยคุณค่า สารอาหารมากกว่า 300 ชนิด ย่อยง่ายและดูดซึมได้ดีเพราะมีใยอาหารที่ ละลายน ้าได้มีพร้อมทุกที่ทุกเวลา สะอาด ปลอดภัยและประหยัดค่าใช้จ่าย ช่วยเพิ่มและเสริมการสร้างภูมิต้านทาน เมื่อลูกได้รับวัคซีน ทารกสมองดีมี ความสุข และได้รับความอบอุ่นจากแม่ เสริมสุขภาพของแม่ให้แข็งแรง และ ช่วยป้ องกันการตกเลือดหลังคลอด ตลอด 6 เดือนแรก ทารกที่กินนมแม่ไม่จ าเป็ นต้องพึ่งอาหารอื่นเลย แม้แต่น ้า เพราะนมแม่มีคุณค่าอาหารครบถ้วนและยังมีน ้าประกอบอยู่ถึง 87% การให้น ้าจะท า ให้ลูกอิ่มและดูดนมแม่ได้น้อยลง น ้าหนักตัวจะน้อย กว่าเกณฑ์ที่ส าคัญอาจท าให้ลูกติดเชื้อได้ หากต้องการให้อาหารอย่างอื่น เสริม ควรให้หลังจากผ่าน 6 เดือนไปแล้ว แต่ถึงกระนั้นยังต้องให้ลูกกินนม แม่ต่อไป ซึ่งสามารถให้ได้อย่างต่อเนื่องจนถึงอายุ 2 ปี 18 คู่มือมารดา หลังคลอดและการดูแลทารก แล้วจึงค่อยให้หย่านม แต่โดยปกติพออายุได้ 12-18 เดือน ลูกก็จะเลิกได้ 12

การให้นมอย่างถูกวิธี ➢ ล้างมือก่อน แต่ไม่จ าเป็ นต้องท าความสะอาดหัวนมทุกครั้ง การท า ความสะอาดเช้าเย็นขณะอาบน ้าก็เพียงพอ ➢ ควรหาสถานที่สงบ เพื่อแม่จะมุ่งความสนใจใน การให้นมลูกและส่งเสริมสัมพันธภาพแม่ลูก ➢ ควรให้ลูกดูดนมแม่ทันทีหลังคลอดให้ลูกดูดนมแม่ 8-12 ครั้งต่อวัน ➢ เลือกให้นมในท่าที่สบาย และนวดเต้านมลานหัวนมให้นิ่ม บีบน ้านม ออก2-3 หยดก่อนลูกดูด ➢ ให้ลูกดูดนมอย่างถูกวิธี โดยประคองเต้านม ใช้หัวนมเขี่ยริมฝีปากล่างของลูก พอลูกอ้าปากงับ ควรตรวจดูว่าอมลึกดีหรือไม่ กอดลูกให้กระชับ จมูกแก้มและคางลูกสัมผัสเต้านมขณะดูดแก้มป่ อง ได้ยินเสียงกลืนนมเป็ นจังหวะเบาๆ ➢ ปลุกลูกดูดนมอย่างต่อเนื่อง ไม่ควรปล่อยให้ลูกหลับนานเกิน 3 ชั่วโมง ➢ ควรให้ลูกดูดนมจากเต้าแรกจนเกลี้ยงเต้า ถ้าลูกหยุดดูด ควรเคาะเต้านมเพื่อให้ลูกดูดต่อ จนเต้านมข้างนั้นนิ่ม จึงเปลี่ยนให้ลูกดูดอีกข้าง ➢ เมื่อลูกอิ่มจะถอนปากออกจากหัวนมเอง แต่ถ้าอิ่มแล้วยังอมหัวนมอยู่ ให้ใช้นิ้วกดคางหรือใช้นิ้วก้อยสอดเข้ามุมปากลูกแล้วจึงดึงหัวนมออก 13

วิธีการบีบน ้านมด้วย ➢ ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ก่อนจะบีบน ้านม ➢ ประคบเต้านมด้วยผ้าชุบน ้าร้อน 3-5 นาที ก่อนบีบน ้านม ➢ นวดเต้านมเป็ นวงกลมไปรอบๆ ตามด้วยการ บีบเบาๆ เริ่มจากบริเวณขอบนอกของเต้านมเข้ามายัง บริเวณหัวนม ➢ กระตุ้นหัวนมเบาๆ โดยการใช้นิ้วคลึง หัวนมเบาๆ ➢ บีบน ้านมออก โดยใช้นิ้วหัวแม่มือวางบนลานนม ด้านบนส่วนนิ้วทีเหลือวางด้านตรงข้าม กดเข้าหาทรวงอกก่อนแล้วค่อยๆ บีบนิ้วหัวแม่มือและนิ้วที่เหลือ เข้าด้วยกันบีบไปรอบๆ เพื่อให้น ้านมไหลออก จากทุกท่อจนหมดเต้า ➢ เก็บน ้านมที่บีบได้ใส่ภาชนะที่เป็ นพลาสติกแข็ง/แก้ว ที่ท าความสะอาด เตรียมไว้แล้วโดยการต้มฆ่าเชื้อโรค ประมาณ 10 นาทีหรือถุงเก็บน ้านม ➢ เปลี่ยนข้างเต้านมบีบทุกๆ 5 นาทีหรือเมื่อน ้านมที่บีบเริ่มไหลช้าลง นวดเต้านม และบีบน ้านมออกได้หลายๆ ครั้ง 14

การเก็บนมแม่ การเก็บนมลงภาชนะ ควรบรรจุนมให้เท่ากับปริมาณที่ลูกจะกินใน แต่ละมื้อ ถ้าได้ มากก็แยกใส่ไว้ในภาชนะหลายๆ ใบ ติดป้ ายชื่อ เวลา วันที่ และจ านวนที่เก็บ เพื่อน ามาให้ลูกกินตามล าดับ โดยน านมที่เก็บล าดับแรก มาให้ลูกกินก่อน อาย ุการเก็บน ้านม ที่มา : http://premierehomehealthcare.co.th 15

การละลายน ้านมที่แช่แข็งไว้ ➢ ละลายในช่วงกลางคืนในตู้เย็นในช่องเย็นธรรมดา สามารถเก็บไว้ใช้ได้ ภายใน 24 ชั่วโมง เมื่อจะน ามาให้ลูก แกว่งภาชนะที่ใส่น ้านมในอ่างน ้าอุ่น ➢ ห้ามละลายในน ้าร้อน เพราะจะเสียคุณค่าโปรตีนและเอนไซม์ในน ้านมแม่ ➢ ห้ามอุ่นน ้านมหรือใส่ในไมโครเวฟ ➢ น ้านมแม่ที่น าออกมาละลายข้างนอกและยังไม่ได้ใช้สามารถน าเก็บไว้ ในตู้เย็นในช่องธรรมดา แต่ควรใช้ภายใน 4 ชั่วโมง ➢ น ้านมแม่ที่ละลายแล้วห้ามน าไปแช่แข็งซ ้า ที่มา : https://www.parentsone.com/how-to-unfreeze-breast-milk 16

การละลายน ้านมที่แช่แข็งไว้ การดูดนมด้วยขวดจะท าให้ลูกสับสนระหว่าง หัวนมแม่และหัวนม จากขวด การป้ อนด้วยถ้วยแก้วจะเป็ นวิธีที่ดีกว่า ซึ่งจะใช้ในกรณีที่แม่ไม่ สามารถให้ลูกดูดนมแม่ได้ในบางขณะ เช่น ต้องไปท างาน หรือมีกิจธุระนอก บ้าน คุณแม่ควรเตรียมตัวฝึ กให้ลูกกินนมจากถ้วยแก้ว และเตรียมฝึ ก วิธีการป้ อนนมด้วยถ้วยแก้วแก่ผู้ช่วยเลี้ยงลูกไว้ล่วงหน้าโดย ➢ รินน ้านมแม่ที่บีบเก็บเตรียมไว้ใส่แก้วประมาณ 15-30 ซีซี ➢ คุณแม่หรือผู้เลี้ยงเด็กนั่งบนเก้าอี้ที่มีพนักในท่าที่สบาย ➢ อุ้มลูกนั่งบนตักในท่าครึ่งนั่ง ครึ่งนอน ให้ศีรษะท ามุมกับล าตัว 45-60 องศา ➢ วางผ้ากันเปื้ อนไว้ใต้คางลูก ➢ วางถ้วยแก้วแตะตรงกลางริมฝี ปากล่าง เอียงถ้วยแก้วเข้าปาก เล็กน้อยให้ลูกใช้ลิ้นไล้นมเข้าปากเอง จนลูกอิ่มห้ามเทนมใส่ปากลูกเพราะ อาจท าให้ลูกส าลักได้ ➢ ให้ถ้วยแก้วอยู่ในต าแหน่งดังกล่าวตลอดเวลาของการป้ อน 17

18

19

อ้างอิงจาก https://thailand.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/PP_Handbook.pdf https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2/dcd/files/1_Vaccine%20S chedule%202566_V3.pdf http://premierehomehealthcare.co.th https://www.parentsone.com/how-to-unfreeze-breast-milk https://mamaschoice.co.th/article/how-to-bathe-baby https://www.babymoby.com/blog-th https://www.phukethospital.com/th/healthy-articles/breastfeeding/ 20

H E A L T H M O M & C H I L D ศูนย์แพทย์ชุมชนวัดบางพลีใหญ่กลาง