แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้น เล่มที่ 1

หนา้ ก

หนา้ ก

คานา
แบบฝกึ ทักษะ สรา้ งสรรค์งานทัศนศิลป์

เลม่ ที่ 1 เรื่อง การจดั องค์ประกอบศิลป์

แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้น รายวิชา
ศิลปะ รหัสวิชา ศ15101กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ทัศนศิลป์) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
โรงเรียนชุมชนวัดเขาดินเหนือ เพ่ือใช้ประกอบการฝึกทักษะการเรียนรู้ศิลปะขั้นพื้นฐาน
เล่มที่ 1 เร่ือง การจัดองค์ประกอบศิลป์ ประกอบไปด้วยสาระการเรียนรู้ ใบความรู้ แบบฝึก
ทักษะ ทม่ี ่งุ เน้นการสร้างและพฒั นาพฤตกิ รรมเพื่อสรา้ งองค์ความรู้ทางศิลปะดว้ ย

ขอขอบคุณนายสิรวิชญ์ ทีปสิริลัทธพล ผู้อานวยการโรงเรียนชุมชนวัดเขาดินเหนือ
ที่ใหก้ ารสนบั สนุนการทาผลงานวิชาการ และคณะครูโรงเรียนชุมชนวัดเขาดินเหนือ คอยช่วย
ให้คาแนะนา ตลอดจนให้ข้อคิดอันเป็นประโยชน์ในการจัดทา แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งาน
ทัศนศิลป์ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้น รายวิชาศิลปะ รหัสวิชา ศ15101กลุ่มสาระการ
เรียนรู้ศิลปะ (ทัศนศิลป์) ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 5 อีกท้ังยังเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนและผู้ท่ี
เก่ียวข้อง เพ่ือพัฒนาทักษะทางศิลปะให้มีความรู้และนาไปใช้ในชีวิตประจาวันได้อย่างเต็ม
ประสทิ ธิภาพต่อไป

เพชรรตั น์ ปานทรัพย์

หนา้ ข

สารบัญ หนา้
แบบฝกึ ทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศลิ ป์ ก
ข
เล่มที่ 1 เรื่อง การจัดองค์ประกอบศิลป์ 1
2
คานา 3
สารบัญ 4
คาช้แี จงการใช้ 5
ลาดบั ข้นั ตอนการใช้ 6
ข้อแนะนาในการใช้ 7
สาระ มาตรฐาน ตวั ช้ีวดั สาระการเรียนรู้ 16
จุดประสงค์การเรียนรู้
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น 19
ใบความรู้ที่ 1 เรอื่ ง การจัดองค์ประกอบศิลป์ในงานทัศนศิลป์
แบบฝึกทักษะท่ี 1 เรอื่ ง การจดั องค์ประกอบศิลป์ในงานทัศนศลิ ป์ 25
ใบความรู้ท่ี 2 เร่ือง จังหวะและตาแหน่งของสิ่งต่าง ๆ ทีป่ รากฏในส่ิงแวดลอ้ มและ 28
งานทศั นศลิ ป์ 32
แบบฝกึ ทักษะท่ี 2 เร่ือง จังหวะและตาแหน่งของส่ิงต่าง ๆ ทปี่ รากฏในสงิ่ แวดลอ้ ม 33
และงานทัศนศิลป์ 34
แบบทดสอบหลังเรียน
ภาคผนวก 37
เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียนและหลังเรียน 40
เฉลยแบบฝึกทักษะท่ี 1 เร่ือง การจดั องคป์ ระกอบศลิ ป์ในงานทศั นศิลป์ 42
เฉลยแบบฝึกทักษะที่ 2 เร่ือง จงั หวะและตาแหน่งของสง่ิ ต่าง ๆ ที่ปรากฏใน 43
สง่ิ แวดลอ้ มและงานทัศนศิลป์
เกณฑ์การพิจารณาคะแนนและประเมินผล
แบบบันทกึ ผลการเรยี น
เอกสารอ้างอิง

หนา้ 1

คาชแี้ จงการใช้
แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์

เล่มที่ 1 เรื่อง การจัดองค์ประกอบศลิ ป์

แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้น รายวิชา
ศิลปะ รหัสวิชา ศ15101กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ทัศนศิลป์) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
โรงเรียนชุมชนวัดเขาดินเหนือ ฉบับน้ีจัดทาเพื่อเป็นแนวทางในการจัดการเรียนรู้ ในงาน
ทัศนศิลป์พ้ืนฐาน ซ่ึงได้กาหนดเนื้อหาวัตถุประสงค์ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้น
พื้นฐาน พุทธศกั ราช 2560 ประกอบดว้ ย แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ จานวน 6
เลม่ ดังนี้

 เล่มที่ 1 เรื่อง การจดั องค์ประกอบศิลป์
เล่มที่ 2 เร่ือง งานทัศนศิลปก์ ับวิธกี ารสรา้ งสรรค์
เล่มที่ 3 เรอ่ื ง แสง – เงา
เล่มท่ี 4 เร่ือง สร้างสรรคง์ านปัน้
เล่มที่ 5 เรื่อง งานพิมพ์ภาพ
เล่มที่ 6 เรอื่ ง งานศิลปะรอบ ๆ ตวั

เน้ือหาการจัดการเรียนรู้แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ นาเสนอความรู้
การปฏิบัติกิจกรรมให้มีเน้ือหาจากง่ายไปหายาก เรียนรู้ฝึกทักษะ ปฏิบัติกิจกรรมและ
ศกึ ษาหาความรู้ในงานศิลปะตามความสนใจ

หนา้ 2

ลาดบั ขัน้ ตอนการใช้
แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์

เลม่ ที่ 1 เร่ือง การจัดองค์ประกอบศลิ ป์

อา่ นคาชแ้ี จงการใช้แบบฝึกทกั ษะ
ทาแบบทดสอบก่อนเรยี น

ศกึ ษาใบความรู้/ปฏบิ ตั ิกิจกรรม
ทาแบบฝึกทกั ษะ

ทาแบบทดสอบหลังเรยี น

ผ่านเกณฑ์การประเมิน ไม่ผ่านเกณฑก์ ารประเมนิ

ศึกษาแบบฝึกทักษะ เลม่ ถัดไป

หนา้ 3

ข้อแนะนาการใช้
แบบฝกึ ทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศลิ ป์

เล่มท่ี 1 เรื่อง การจดั องค์ประกอบศิลป์

แบบฝึกทักษะ สรา้ งสรรคง์ านทัศนศลิ ป์ รายวชิ าศิลปะ รหสั วิชา ศ15101
กลมุ่ สาระการเรียนรู้ศิลปะ (ทัศนศิลป์) ช้ันประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนชุมชนวัดเขาดินเหนือ
ฉบับน้ีจัดทาเพ่ือเป็นแนวทางในการเรียนรู้ในงานทัศนศิลป์พื้นฐาน โดยให้นักเรียนปฏิบัติ
กจิ กรรมการเรยี นรู้ ดังน้ี

1. นักเรียนอ่านคาชแี้ จงก่อนการปฏิบัติกจิ กรรมแบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งาน
ทศั นศิลป์ จากนั้นทดสอบความรู้แบบทดสอบก่อนเรียน 10 ขอ้

2. ศกึ ษาและฝกึ ทักษะการเรยี นรู้พร้อมกับทาความเข้าใจเกี่ยวกับเนื้อหาจากใบความรู้
ทกุ ครงั้ ก่อนลงมือทาแบบฝึกทักษะ

3. ปฏบิ ัติกิจกรรมฝึกทักษะด้วยความต้ังใจ ความรอบคอบ เน้นความซ่อื สตั ย์ และมี
ความสขุ กับการเรียนทศั นศิลปพ์ ้ืนฐาน

4. ทาแบบทดสอบหลังเรียน 10 ขอ้ เพ่ือทดสอบความรูห้ ลังเรียน
5. เม่ือเรียนจบในแตล่ ะเร่อื ง บนั ทึกผลที่ไดล้ งในแบบกรอกคะแนนเพื่อทราบผลการ
เรียน และการพัฒนาตอ่ ไป
6. มีทกั ษะในการปฏิบัติกจิ กรรมและศกึ ษาหาความรู้ และใชท้ ักษะขน้ั ตอน ในการ
ทางานตามความสนใจ

หนา้ 4

สาระ มาตรฐาน ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้
แบบฝกึ ทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์

เล่มท่ี 1 เรื่อง การจดั องค์ประกอบศิลป์

สาระ มาตรฐาน ตัวชี้วัด

สาระที่ 1 ทัศนศลิ ป์
มาตรฐาน ศ 1.1 สร้างสรรคง์ านทศั นศลิ ป์ตามจินตนาการ และความคดิ สร้างสรรค์

วิเคราะห์ วพิ ากษ์ วิจารณ์คุณคา่ งานทศั นศลิ ป์ ถา่ ยทอดความรู้สกึ
ความคิดต่องานศลิ ปะอยา่ งอสิ ระ ชืน่ ชม และประยุกต์ใชใ้ น
ชวี ิตประจาวัน
ตัวช้วี ัด ป. 5/1 บรรยายเกย่ี วกบั จังหวะตาแหนง่ ของสิง่ ตา่ ง ๆ ทป่ี รากฏใน

สิ่งแวดล้อมและงานทัศนศิลป์
ป. 5/2 เปรยี บเทียบความแตกตา่ งระหว่างงานทัศนศิลปท์ ีส่ ร้างสรรค์

ด้วยวัสดุอุปกรณ์และวธิ ีการทแ่ี ตกตา่ ง
ป. 5/7 บรรยายประโยชนแ์ ละคณุ ค่าของงานทัศนศิลป์ทม่ี ตี ่อชวี ิต

ของคนในสังคม

สาระการเรยี นรู้

- การจัดองคป์ ระกอบศลิ ป์ในงานทศั นศลิ ป์
- จงั หวะและตาแหนง่ กับสิ่งแวดล้อมและงานทัศนศิลป์

หนา้ 5

จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ สาระสาคัญ
แบบฝกึ ทักษะ สรา้ งสรรค์งานทัศนศิลป์

เลม่ ที่ 1 เร่ือง การจดั องค์ประกอบศลิ ป์

ด้านความรู้ (K)

1. นักเรยี นสามารถอธิบายการจดั องคป์ ระกอบศลิ ป์ จังหวะและตาแหนง่ ได้
2. นักเรียนสามารถบอกหลกั การจดั องค์ประกอบศลิ ป์ได้
3. นกั เรยี นสามารถอธบิ ายจังหวะและตาแหน่งของสงิ่ ต่าง ๆ ท่ีปรากฏใน
สง่ิ แวดลอ้ มและงานทศั นศิลป์ได้

ด้านทกั ษะกระบวนการ (P)

1. นกั เรียนมีทกั ษะในการปฏบิ ตั ิกจิ กรรมในการสร้างสรรค์งานทัศนศลิ ป์ได้

ดา้ นคณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์ (A)

1. นกั เรยี นเห็นความสาคัญในการสรา้ งสรรคง์ านทศั นศิลป์ได้

สาระสาคัญ

การจัดองคป์ ระกอบทางศิลปะ เปน็ หลกั สาคัญสาหรบั ผ้สู ร้างสรรค์ และผูศ้ กึ ษา
งานศลิ ปะ เนื่องจากผลงานศิลปะใด ๆ กต็ าม ลว้ นมีคณุ คา่ อยู่ 2 ประการ คือ คณุ ค่า
ทางดา้ นรูปทรง และ คุณคา่ ทางด้านเร่ืองราวคุณค่าทางดา้ นรูปทรง เกดิ จากการนาเอา
องคป์ ระกอบต่าง ๆ ของ ศิลปะ อันได้แก่ เส้น สี แสงและเงา รปู ร่าง รูปทรง พื้นผิว ฯลฯ
มาจัดเขา้ ดว้ ยกนั เพอื่ ใหเ้ กิดความงาม

หนา้ 6

แบบทดสอบกอ่ นเรียน
แบบฝกึ ทักษะ สรา้ งสรรค์งานทัศนศลิ ป์

เล่มท่ี 1 เรื่อง การจัดองค์ประกอบศิลป์

คาชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบับนีม้ ี 10 ข้อ ขอ้ ละ 1 คะแนน คะแนนเต็ม 10 คะแนน
2. แบบทดสอบนี้เปน็ แบบเลือกตอบ
3. ใหน้ ักเรยี นทาเครอื่ งหมาย X ลงในกระดาษคาตอบ โดยเลือกตัวอกั ษร
ก ข ค และ ง ทถ่ี กู ทส่ี ดุ เพยี งข้อเดียว

1. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ี หมายถึง องค์ประกอบศิลป์
ก. พน้ื ผิว
ข. แสง เงา
ค. ขนาด นา้ หนกั
ง. รูปร่าง รูปทรง

2. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ี ไมใ่ ช่ การจัดองคป์ ระกอบศลิ ป์
ก. จดุ เดน่
ข. เอกภาพ
ค. ความกลมกลืน
ง. ความเหมาะสม

3. ภาพท่มี ลี ักษณะสัมพนั ธก์ ันเป็นกล่มุ กอ้ นไมก่ ระจดั กระจายตรงกับหลักการ จดั
องค์ประกอบศิลปใ์ นขอ้ ใด

ก. สมดลุ
ข. เอกภาพ
ค. กลมกลนื
ง. เกาะกลุ่ม

หนา้ 7

4. ภาพทม่ี ีลกั ษณะทั้งสองข้างเท่ากัน มีขนาด สดั ส่วนเท่ากนั ตรงกับหลักการ จดั
องค์ประกอบศลิ ปใ์ นขอ้ ใด

ก. ความสมดลุ
ข. ความขดั แยง้
ค. ความกลมกลนื
ง. ความเท่าเทยี ม
5. ภาพท่ีมีส่วนสาคัญปรากฏชดั อยตู่ รงกลางเพยี งสิ่งเดียวตรงกับหลกั การ จัดองคป์ ระกอบ
ศลิ ปใ์ นขอ้ ใด
ก. ชัดเจน
ข. จดุ เด่น
ค. ก่ึงกลาง
ง. เอกภาพ
6. ข้อใด หมายถึง จังหวะของภาพ
ก. การเคาะจงั หวะในภาพ
ข. การใส่เสน้ บรรทัดในภาพ
ค. การวาดโน้ตดนตรีในภาพ
ง. การจัดวางองค์ประกอบภาพ
7. ภาพทมี่ ีขนาดใกล้เคียงกัน สีใกลเ้ คยี งกัน นามาจัดรวมกันตรงกับหลักการ จดั
องคป์ ระกอบศลิ ปใ์ นขอ้ ใด
ก. ความเท่าเทียม
ข. ความคล้ายคลงึ
ค. ความกลมกลนื
ง. ความเสมอภาพ

หนา้ 8

8. ภาพท่มี ีความขดั แย้งกันภายในภาพ ขาดความกลมกลนื แต่ทาให้ภาพดนู า่ สนใจ ตรงกับ
หลกั การจดั องคป์ ระกอบศิลปใ์ นข้อใด

ก. การตดั กนั
ข. ความขัดแย้ง
ค. ลักษณะตรงขา้ ม
ง. ลดความกลมกลืน
9. การจดั แบบทมี่ ีการลดหลน่ั มีลักษณะอยา่ งไร
ก. จดั จากใหญไ่ ปเล็ก
ข. จดั ใหม้ ีการสลับกนั
ค. จดั ให้มีขนาดเท่ากัน
ง. จัดให้เปน็ ลักษณะหมนุ วน
10. การจดั จังหวะแบบสลับไปมา มลี กั ษณะอยา่ งไร
ก. จดั สงู บา้ ง ต่าบา้ ง
ข. การสีอ่อนไปสีเข็ม
ค. จากผิวเรียบไปผวิ หยาบ
ง. จากขนาดเลก็ ไปขนาดใหญ่

หนา้ 9

กระดาษคาตอบ

ขอ้ ก ข ค ง เลม่ ที่ 1
1
2 คะแนนเต็ม คะแนนทีไ่ ด้
3 10 คะแนน ....... คะแนน
4
5
6
7
8
9
10

หนา้ 10

ใบความรู้ท่ี 1

เรอื่ ง การจดั องค์ประกอบศลิ ป์ในงานทัศนศลิ ป์

การจัดองค์ประกอบทางศิลปะ เป็นหลักสาคัญสาหรับผสู้ ร้างสรรค์ และผู้ศกึ ษา
งานศิลปะ เน่ืองจากผลงานศลิ ปะใด ๆ ก็ตาม ลว้ นมีคุณคา่ อยู่ 2 ประการ คอื คุณคา่
ทางด้านรูปทรง และ คณุ คา่ ทางดา้ นเร่อื งราวคุณค่าทางดา้ นรูปทรง เกิดจากการนาเอา
องค์ประกอบตา่ ง ๆ ของ ศิลปะ อนั ได้แก่ เสน้ สี แสงและเงา รปู รา่ ง รูปทรง พ้ืนผิว ฯลฯ
มาจัดเข้าดว้ ยกนั เพ่ือให้เกิดความงาม ซึง่ แนวทางในการนาองคป์ ระกอบตา่ ง ๆ
มาจัดรวมกนั นั้น เรยี กว่า การจัดองค์ประกอบศิลป์ (Art Composition)
โดยมีหลกั การจดั ตามที่จะกล่าวต่อไป

ภาพที่ 1 การจัดองค์ประกอบศลิ ป์
ที่มา : https://quizizz.com/admin/quiz/596c12ff3bf42c1100991353/-2-1

การ ัจดอง ์คประกอบ ิศล ์ป หนา้ 11

การจัดองค์ประกอบศิลป์ในงานทัศนศิลป์

การจดั องค์ประกอบศิลป์ (Art Composition) หมายถงึ หลกั การจัด
ผลงานทัศนศิลปะดว้ ยการนา สว่ นประกอบต่าง ๆ ของทัศนธาตุ ไดแ้ ก่ จดุ เส้น สี
รปู รา่ ง รปู ทรง แสงเงา ท่ีวา่ ง และพนื้ ผวิ มาจัดหรอื ประกอบเป็นผลงานศิลปะ เชน่
งานจติ รกรรม งานป้นั งานภาพพมิ พ์ เรยี กว่า การจดั องค์ประกอบศลิ ป์ โดยมี
หลกั การจดั ดงั นี้

เอกภาพ
ความสมดุล
จดุ เดน่
ความกลมกลนื
ความขดั แย้ง

หนา้ 12

1.1 เอกภาพ
เอกภาพ หมายถงึ การจัดทศั นธาตขุ องศลิ ปะใหม้ คี วามประสานกลมกลนื มีความ

สัมพนั ธ์เกี่ยวข้องกนั เป็นกลุ่มก้อน ไมก่ ระจัดกระจาย และแสดงออกใหเ้ หน็ ได้ถงึ ความ
พอดีของความงาม

ตัวอย่างผลงาน

ภาพที่ 1 การสรา้ งเอกภาพ รูปทรง นา้ หนกั และสสี นั
ที่มา : https://www.natraproduce.com/

1.2 ความสมดุล
ความสมดุล หมายถึง การนาทัศนธาตทุ างศิลปะมาจัดองคป์ ระกอบศิลป์ให้มี

ความประสานกลมกลนื ความพอเหมาะพอดีของสว่ นตา่ ง ๆ ในรปู ทรงหรอื งานศลิ ปะชิน้ หนง่ึ
ความสมดุลแบง่ ออกเปน็ 2 ประเภท ดงั นี้

1) ความสมดลุ แบบสองขา้ งเทา่ กนั คือ
การจัดองค์ประกอบตา่ ง ๆ ของศิลปะ
ใหท้ ั้งสองข้างของแกนสมมาตรมีขนาด
สัดส่วน นา้ หนกั เท่ากนั หรือมีรปู แบบ
เหมือนกัน

ตัวอยา่ งผลงาน

ภาพท่ี 2 ความสมดุล แบบสองข้างเทา่ กัน
ที่มา : https://sites.google.com/site/artkrukaem/kar-cad-xngkh-prakxb

หนา้ 13

2) ความสมดลุ แบบสองขา้ งไม่เท่ากนั คือ
การจัดองค์ประกอบต่าง ๆ ของศลิ ปะให้ทั้ง
สองขา้ งของแกนสมมาตรมขี นาด สัดสว่ น
นา้ หนกั ไม่เท่ากนั หรือไม่เหมอื นกนั แตเ่ ม่ือดู
จากแกนสมมาตรแล้วทง้ั สองขา้ งจะเทา่ กัน มี
ความสมดุลกนั ในความรูส้ กึ

ภาพท่ี 3 ความสมดุล แบบสองข้างไม่เท่ากนั
ทีม่ า : http://www.thaigoodview.com/node/45788

1.3 จดุ เดน่

จดุ เดน่ หมายถงึ ส่วนสาคัญท่ีปรากฏชดั โดดเดน่ ทสี่ ดุ ในผลงานศิลปะ จดุ เด่น
เกิดจากการเนน้ ทด่ี ี ตาแหน่งของจดุ เด่นนิยมจดั วางไว้ในระยะหนา้ หรอื ระยะกลางแต่
ไมค่ วรวางไวต้ รงกลางพอดี เพราะจะทาใหภ้ าพเกิดความรสู้ กึ น่งิ ไมเ่ กิดการเคลอ่ื นไหว
จุดเดน่ ที่ดคี วรมเี พยี งจดุ เดยี วและมพี ้ืนทป่ี ระมาณ 20–30% ของพน้ื ท่ีทงั้ หมด

ตวั อย่างผลงาน
จุดเด่นเน้นดว้ ยสไี ก่ฟ้าทางลายขวางผลงาน

ของเพ็ญศรี ศรีแกว้ เปน็ การใช้สตี า่ งวรรณะกนั จะ
ชว่ ยเน้นภาพซึง่ กนั และกนั เช่น ภาพทีม่ ีสวี รรณะ
เยน็ สามารถใชส้ ีวรรณะอนุ่ เข้าไปช่วยเน้นเพ่อื ให้เกดิ
ความขัดแยง้ จะทา ใหเ้ กดิ จดุ เด่นแต่ต้องให้สวี รรณะ
หนง่ึ มีปรมิ าณมากกว่าสีอีกวรรณะหนึ่ง

ภาพท่ี 4 จุดเดน่
ทม่ี า : หนังสอื เรยี น รายวิชาพน้ื ฐาน ทศั นศลิ ป์ ป.5

หนา้ 14

1.4 ความกลมกลืน
ความกลมกลนื หมายถึง การนาทศั นธาตทุ างศลิ ปะมาจัดองค์ประกอบศิลป์ให้มี

ความสมั พนั ธก์ ลมกลืนกนั สนบั สนุนซ่งึ กนั และกัน เขา้ กนั ไดด้ ี ไม่ขดั แยง้ กนั
ตวั อยา่ งผลงาน

ภาพที่ 5 ความกลมกลืนด้วยเสน้
เป็นการใชเ้ สน้ ในลกั ษณะเดียวกนั หรือมีทิศทางเดียวกนั มาจัดรวมกัน ทาให้เกิดความกลมกลนื

ทีม่ า : หนังสอื เรยี น รายวชิ าพ้นื ฐาน ทัศนศลิ ป์ ป.5

ภาพท่ี 6 ความกลมกลืนด้วยขนาด
เป็นการจัดองคป์ ระกอบศิลป์ในลักษณะการใช้ขนาดของรปู ทรงที่ใกลเ้ คียงกันและลดหลนั่ กัน

มาจดั รวมกนั ทา ใหไ้ ม่เกิดความรสู้ กึ แตกต่าง แตเ่ กดิ ความรสู้ ึกกลมกลนื กนั
ที่มา : หนังสือเรียน รายวชิ าพน้ื ฐาน ทัศนศลิ ป์ ป.5

หนา้ 15

1.5 ความขดั แย้ง
ความขัดแยง้ หมายถึง การนาทศั นธาตุมาจัดองคป์ ระกอบศลิ ปใ์ หเ้ กิดการตดั กนั

หรือขดั แย้งกันเพือ่ ลดความกลมกลืนลงบ้าง เพราะความกลมกลนื ที่มากไปอาจจะดจู ืดชดื
นา่ เบอ่ื หน่าย ความขดั แย้งท่ีพอเหมาะจะช่วยให้งานดมู ชี ีวิตชวี า นา่ สนใจ นา่ ตื่นเต้น
ความขดั แย้งในงานศลิ ปะ ควรจัดองค์ประกอบศลิ ป์ใหม้ ีสดั ส่วนขัดแย้งกนั บา้ ง
ประมาณ 10% – 20% ก็จะชว่ ยใหง้ านน้นั เกิดคุณค่าความงามขึ้น

ตัวอย่างผลงาน

ภาพที่ 7 ความขดั แยง้ ด้วยรูปรา่ ง รูปทรง
เป็นการนา รูปร่าง รปู ทรงท่มี ีลกั ษณะไม่เหมอื นกันหรอื ลักษณะไม่ใกลเ้ คยี งกนั มาจัดรวมกนั
เชน่ การนา รูปร่าง รูปทรงทเ่ี ป็นเหลี่ยมกบั รปู รา่ ง รปู ทรงที่โคง้ มนมาจดั องคป์ ระกอบศิลป์ร่วมกัน
จะเกิดความขัดแย้ง แต่การขัดแย้งมากเกินไปจะดูไม่สวยงาม การแก้ไขให้ความขดั แยง้ นอ้ ยลง

แกด้ ว้ ยการทา ใหร้ ปู ร่าง รูปทรงนน้ั มลี ักษณะใกลเ้ คยี งกนั
ทม่ี า : หนงั สอื เรียน รายวชิ าพน้ื ฐาน ทศั นศลิ ป์ ป.5

หนา้ 16

แบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1

เร่ือง การจดั องค์ประกอบศิลป์ในงานทัศนศลิ ป์

จุดประสงค์ 1. นกั เรยี นสามารถอธบิ ายการจดั องคป์ ระกอบศลิ ป์ จังหวะและตาแหนง่ ได้
2. นกั เรยี นสามารถบอกหลกั การจัดองคป์ ระกอบศิลป์ได้

คาชแี้ จง ตอนที่ 1 ให้นักเรยี นตอบคาถามต่อไปนี้ใหถ้ ูกต้อง (5 คะแนน)

1. จงบอกความหมายของเอกภาพ
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
2. จงบอกความหมายของความสมดุล
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................

3. จงบอกความหมายของจดุ เด่น

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................

หนา้ 17

4. จงบอกความหมายของความกลมกลืน
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
5. จงบอกความหมายของความขดั แยง้
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................

หนา้ 18

คาช้ีแจง ตอนที่ 2 ใหน้ กั เรียนบอกหลักการจัดองค์ประกอบศิลป์ จากคาท่ีกาหนดให้
ต่อไปนี้ใหถ้ ูกต้อง (5 คะแนน)

การจัดภาพแบบเอกภาพ การจดั ภาพแบบสมดุล การจัดภาพแบบจุดเด่น
การจดั ภาพแบบกลมกลืน การจัดภาพแบบความขัดแย้ง

1.

.....................................................
.....................................................

2.

.....................................................
.....................................................

3.

.....................................................
.....................................................

4.

.....................................................
.....................................................

5.

.....................................................
.....................................................

หนา้ 19

ใบความรู้ที่ 2

เรอ่ื ง จังหวะและตาแหนง่ ของสิ่งต่าง ๆ ทีป่ รากฏ

ในสง่ิ แวดลอ้ มและงานทศั นศิลป์
เมือ่ เรามองส่ิงต่าง ๆ รอบตัวเรา เช่น เกา้ อี้ ดอกไม้ โต๊ะเรียน เป็นต้น เราจะ
เหน็ จังหวะและตาแหน่งของสงิ่ ต่าง ๆ หลายลกั ษณะ เช่น

ภาพท่ี 8 ภาพจงั หวะแบบเหมอื นกนั ของรูปป้ัน หน่ึงพันจิโซ
ทมี่ า : https://www.kroobannok.com/news_file/p19523932045.pdf

ภาพที่ 9 ภาพจังหวะแบบที่มกี ารลดหลั่นของรูปทรงกลม
ทม่ี า : https://www.google.co.th/search?7%E0

หนา้ 20

ภาพที่ 10 ภาพจงั หวะแบบไหลล่นื ของเครือ่ งเล่นรถไฟเหาะ
ตีลังกาและมีตาแหน่งเชื่อมโยงกัน

ที่มา : https://www.google.co.th/search?7%E0

จงั หวะและตาแหนง่ ของส่ิงตา่ ง ๆ ที่ปรากฏในส่ิงแวดลอ้ มและงานทศั นศิลป์

จงั หวะเกดิ จาก การเว้นระยะ ความหา่ ง หรือการซ้าทเี่ ปน็ ระเบยี บของ
ทศั นธาตุ เช่น เส้น สี จดุ รูปร่าง รปู ทรง ทา้ ใหเ้ กดิ มิติและการเคล่อื นไหวทางสายตา
การจดั จงั หวะภาพทีด่ ี ทา้ ให้ภาพมีความโดดเด่น

1. จงั หวะ
จงั หวะ หมายถงึ ช่วงจังหวะความถีแ่ ละหา่ ง

ซง่ึ มีความสมั พนั ธ์ต่อเนอ่ื งสมา่ เสมอและไม่สม่าเสมอ
ของทศั นธาตุ ทาให้เกิดความเคลอื่ นไหว

ตัวอยา่ งเช่น สขี องช้ินงานสามารถ
ถา่ ยทอดจังหวะได้โดยทาให้ดวงตา
ของคณุ เดินทางจากส่วนประกอบ
หนงึ่ ไปยังอกี สว่ นหน่งึ

ภาพที่ 11 ภาพช่วงจังหวะความถี่ห่าง

ท่มี า : https://th.eferrit.com

หนา้ 21

ลักษณะจงั หวะของส่งิ ต่าง ๆ ในสง่ิ แวดล้อมและงานทัศนศลิ ป์ แบง่ ออกเป็น 4 ลักษณะ
ดังน้ี

1.1 จังหวะแบบเหมือนกนั หรอื ซา้ กนั
หมายถึง การจัดชว่ งจังหวะของส่ิงท่มี ลี ักษณะแบบเดยี วกัน ต่อเนอ่ื งกนั

และมรี ะยะห่างเทา่ ๆ กัน ทาใหด้ ูมีระเบียบ แบง่ ออกเป็น 2 ลักษณะ ดังนี้
1.1.1 จังหวะแบบเท่าๆ กัน คือ เป็นการจัดภาพให้มีระยะเท่าๆ กัน ซา้ ๆ

กนั และไปในทิศทางเดีย่ วกัน

จงั หวะแบบเทา่ ๆ กนั ของเก้าอ้ี จังหวะแบบเทา่ ๆ กนั ของพระพุทธรปู

ภาพท่ี 12 ภาพจงั หวะแบบเทา่ ๆ กนั

ที่มา : https://th.eferrit.com

1.1.2 จังหวะแบบไมเ่ ทา่ กัน คือ เป็นการจัดภาพสลับ โดยใหม้ ีเส้นรปู ร่าง
รูปทรง ความหนาบางไมเ่ ทา่ กัน แต่มีความสมั พนั ธก์ ัน

จังหวะแบบไมเ่ ท่ากันของโต๊ะ เกา้ อ้ี จงั หวะแบบไมเ่ ท่ากันของภาพวาด

ภาพที่ 13 ภาพจังหวะแบบไมเ่ ทา่ กัน

ทมี่ า : file:///C:/Users/Administrator.PCKK37MT0EPV0C2/Downloads

หนา้ 22

1.2 จังหวะแบบสลบั ไปมา
หมายถงึ การจัดชว่ งจงั หวะของสิ่งของที่มลี ักษณะตา่ งกนั มาวางสลับกนั

อย่างตอ่ เนื่อง ทาใหเ้ กดิ ความนา่ สนใจเพิม่ ขึ้น

จงั หวะแบบสลับไปมาของอาคาร จงั หวะแบบสลบั ไปมาของภาพ

ภาพที่ 14 ภาพจงั หวะแบบสลับไปมา

ทีม่ า : file:///C:/Users/Administrator.PCKK37MT0EPV0C2/Downloads

1.3 จังหวะแบบไหลล่ืน

หมายถงึ การจัดช่วงจังหวะให้ไดค้ วามรสู้ กึ ต่อเนื่องและเชื่อมโยงทาให้เกดิ
ความรู้สกึ ว่ามีการเคลอ่ื นไหว

จงั หวะแบบไหลล่นื ของเครือ่ งเล่น จังหวะแบบไหลลืน่ ของบันไดวน

ภาพท่ี 15 ภาพจงั หวะแบบไหลลืน่

ทม่ี า : http://www.rmutphysics.com/physics/oldfront/303/index303.htm

หนา้ 23

1.4 จงั หวะแบบทีม่ ีการลดหลน่ั
หมายถึง การจัดชว่ งจังหวะของวัตถทุ ่ีเรยี งจากเลก็ ไปใหญ่ หรือใหญไ่ ปเล็ก

จากสีอ่อนไปแก่ หรือจากผิวเรยี บไปผิวหยาบ ทาให้เกดิ ความรู้สกึ ในเรอื่ งระยะหรือ
ปรมิ าณ

จังหวะแบบทมี่ ีการลดหล่นั ของตุ๊กตา จงั หวะแบบท่มี ีการลดหลั่นของจุด

ภาพท่ี 16 ภาพจังหวะแบบทีม่ กี ารลดหล่ัน

ที่มา : https://chaleebbcit58.wordpress.com

2.2 ตาแหนง่

ตาแหน่ง หมายถงึ ทอ่ี ยูห่ รอื ทีต่ ้ังของส่ิงใดสิง่ หน่งึ ท่ีมองเหน็ ซงึ่ เป็นจุดสนใจหรือ
จุดเด่นของงานศิลปะ สามารถสงั เกตไดโ้ ดยใชก้ รอบภาพ ซงึ่ แบง่ ออกเปน็ 9 ส่วน
เทา่ ๆ กัน แล้วเขยี นหมายเลขกากบั ไว้ทจี่ ดุ ตดั กนั ดังภาพ

ตาแหน่ง ท่ี 1 2 3 และ 4 เปน็ ตาแหน่งที่ควร
วางจุดเดน่ ของภาพลงไปในตาแหน่งใดตาแหนง่
หน่งึ ใน 4 จดุ นี้ เพื่อให้ภาพมีความรสู้ กึ ถงึ การ
เคลอื่ นไหว สว่ นตาแหน่งท่ี 5 เปน็ ตาแหนง่
ท่วี างจดุ สนใจของภาพท่ตี ้องการให้เกดิ
ความร้สู ึกท่ีสง่างาม ม่นั คง แข็งแรงและ
แฝงไว้ซ่งึ ความเป็นระเบยี บเรียบรอ้ ย

หนา้ 24
2.1 ตาแหนง่ ของสงิ่ ตา่ ง ๆ ที่ปรากฏในส่งิ แวดล้อม

ภาพท่ี 17 ภาพแสดงจดุ เด่นของภาพในตาแหน่งที่ 2 และ 3
ท่มี า : https://www.google.co.th/search?7%E0

2.2 ตาแหน่งของสง่ิ ตา่ ง ๆ ท่ีปรากฏในงานทศั นศิลป์

ภาพที่ 18 ภาพแสดงจุดเด่นของภาพในตาแหน่งท่ี 5
ที่มา : https://www.google.co.th/search?7%E0

หนา้ 25

แบบฝึกทักษะท่ี 2

เรอื่ ง จังหวะและตาแหน่งของสิ่งต่าง ๆ ที่ปรากฏ

ในสง่ิ แวดล้อมและงานทศั นศิลป์
จุดประสงค์ นักเรยี นสามารถอธิบายจังหวะและตาแหน่งของสง่ิ ต่าง ๆ ทปี่ รากฏ

ในสงิ่ แวดลอ้ มและงานทัศนศลิ ป์ได้
คาชีแ้ จง ใหน้ ักเรียนตอบคาถามต่อไปนใ้ี ห้ถกู ตอ้ ง (10 คะแนน)

1. จงบอกความหมาย (2 คะแนน)
จังหวะ ..................................................................................................................
..............................................................................................................................
ตาแหนง่ ...............................................................................................................
..............................................................................................................................

2. จงลกั ษณะการจดั จงั หวะภาพทก่ี าหนดใหต้ ่อไปนี้ (4 คะแนน)

2.1 ภาพน้ีมลี ักษณะการจัดจงั หวะภาพแบบใด
............................................................................

หนา้ 26

2.2 ภาพนม้ี ลี กั ษณะการจัดจังหวะภาพแบบใด
............................................................................

2.3 ภาพนี้มลี กั ษณะการจัดจงั หวะภาพแบบใด
............................................................................

2.4 ภาพนี้มีลักษณะการจัดจงั หวะภาพแบบใด
............................................................................
3. จงบอกลักษณะการจัดตาแหนง่ ภาพ โดยทาเคร่ืองหมาย  ว่าตรงกับหมายเลขใด
(4 คะแนน)
3.1

หนา้ 27
3.2
3.3
3.4

หนา้ 28

แบบทดสอบหลงั เรยี น
แบบฝกึ ทักษะ สรา้ งสรรค์งานทัศนศลิ ป์

เล่มที่ 1 เร่ือง การจัดองค์ประกอบศิลป์

คาช้แี จง 1. แบบทดสอบฉบับนม้ี ี 10 ขอ้ ขอ้ ละ 1 คะแนน คะแนนเต็ม 10 คะแนน
2. แบบทดสอบน้ีเป็นแบบเลือกตอบ
3. ให้นกั เรยี นทาเครอ่ื งหมาย X ลงในกระดาษคาตอบ โดยเลอื กตัวอักษร
ก ข ค และ ง ที่ถกู ทส่ี ุดเพยี งข้อเดียว

1. ขอ้ ใดต่อไปน้ี หมายถึง องคป์ ระกอบศิลป์
ก. พน้ื ผิว
ข. แสง เงา
ค. ขนาด น้าหนกั
ง. รปู ร่าง รปู ทรง

2. ขอ้ ใดต่อไปน้ี ไม่ใช่ การจดั องค์ประกอบศลิ ป์
ก. จดุ เด่น
ข. เอกภาพ
ค. ความกลมกลนื
ง. ความเหมาะสม

3. ภาพที่มีลกั ษณะทง้ั สองขา้ งเท่ากนั มขี นาด สัดส่วนเท่ากนั ตรงกับหลักการ จดั
องคป์ ระกอบศิลปใ์ นข้อใด

ก. ความสมดลุ
ข. ความขัดแย้ง
ค. ความกลมกลืน
ง. ความเท่าเทยี ม

หนา้ 29

4. ภาพท่มี สี ่วนสาคัญปรากฏชัดอยู่ตรงกลางเพยี งส่ิงเดียวตรงกบั หลกั การ จดั องค์ประกอบ
ศลิ ป์ในขอ้ ใด

ก. ชดั เจน
ข. จุดเดน่
ค. กึ่งกลาง
ง. เอกภาพ
5. ภาพทมี่ ลี กั ษณะสัมพันธ์กนั เป็นกลมุ่ กอ้ นไมก่ ระจัดกระจายตรงกับหลักการ จดั
องคป์ ระกอบศิลป์ในข้อใด
ก. สมดุล
ข. เอกภาพ
ค. กลมกลืน
ง. เกาะกลมุ่
6. ขอ้ ใด หมายถึง จงั หวะของภาพ
ก. การเคาะจงั หวะในภาพ
ข. การใส่เสน้ บรรทดั ในภาพ
ค. การวาดโนต้ ดนตรีในภาพ
ง. การจัดวางองค์ประกอบภาพ
7. การจัดแบบท่มี กี ารลดหลัน่ มีลกั ษณะอยา่ งไร
ก. จดั จากใหญไ่ ปเล็ก
ข. จดั ให้มีการสลับกัน
ค. จดั ให้มขี นาดเท่ากนั
ง. จดั ใหเ้ ปน็ ลักษณะหมนุ วน

หนา้ 30

8. การจดั จงั หวะแบบสลับไปมา มีลักษณะอย่างไร
ก. จัดสูงบ้าง ตา่ บา้ ง
ข. การสอี ่อนไปสีเขม็
ค. จากผวิ เรยี บไปผิวหยาบ
ง. จากขนาดเล็กไปขนาดใหญ่

9. ภาพท่ีมีขนาดใกล้เคียงกนั สีใกลเ้ คียงกนั นามาจัดรวมกันตรงกับหลกั การ จดั
องคป์ ระกอบศลิ ป์ในขอ้ ใด

ก. ความเท่าเทียม
ข. ความคล้ายคลึง
ค. ความกลมกลืน
ง. ความเสมอภาพ
10. ภาพทมี่ ีความขดั แย้งกันภายในภาพ ขาดความกลมกลืน แต่ทาใหภ้ าพดูนา่ สนใจ ตรง
กบั หลกั การจดั องค์ประกอบศิลป์ในขอ้ ใด
ก. การตดั กนั
ข. ความขัดแยง้
ค. ลกั ษณะตรงข้าม
ง. ลดความกลมกลืน

หนา้ 31

กระดาษคาตอบ

ขอ้ ก ข ค ง เลม่ ท่ี 1
1
2 คะแนนเตม็ คะแนนทไ่ี ด้
3 10 คะแนน ....... คะแนน
4
5
6
7
8
9
10

หนา้ 32

ภาคผนวก

หนา้ 33

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลงั เรียน
แบบฝึกทักษะ สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์

เลม่ ท่ี 1 เรื่อง การจดั องค์ประกอบศลิ ป์

ก่อนเรียน หลงั เรยี น

ขอ้ ก ข ค ง ข้อ ก ข ค ง

1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10  10 

หนา้ 34

แบบฝึกทกั ษะท่ี 1

เรอ่ื ง การจดั องค์ประกอบศลิ ป์ในงานทัศนศิลป์

จุดประสงค์ 1. นกั เรียนสามารถอธิบายการจัดองค์ประกอบศิลป์ จังหวะและตาแหน่งได้
2. นกั เรียนสามารถบอกหลกั การจดั องค์ประกอบศลิ ป์ได้

คาชีแ้ จง ตอนที่ 1 ใหน้ กั เรยี นตอบคาถามต่อไปนี้ใหถ้ ูกต้อง (5 คะแนน)

1. จงบอกความหมายของเอกภาพ
...ห..ม...า..ย..ถ..ึง...ก...า..ร..จ..ดั..ท...ศั...น..ธ..า..ต..ุ.ข..อ..ง..ศ...ลิ ..ป...ะ..ใ.ห...้ม..คี...ว..า..ม..ป...ร..ะ..ส..า..น...ก..ล...ม..ก...ล..ืน....ม..ีค...ว..า..ม..ส...ัม..พ...นั..ธ..์.....
...เ.ก..่ยี...ว..ข..อ้..ง..ก...นั ..เ.ป...็น...ก..ล..ุ่ม...ก..้อ...น....ไ.ม...ก่ ..ร..ะ..จ..ัด...ก..ร..ะ..จ...า..ย...แ...ล..ะ..แ..ส...ด..ง..อ..อ...ก..ใ..ห..้เ..ห..น็...ไ.ด...ถ้ ..ึง..ค..ว..า..ม...พ..อ...ด..ี
...ข..อ..ง..ค...ว..า..ม..ง..า..ม..............................................................................................................
....................................................................................................................................
2. จงบอกความหมายของความสมดุล
...ห..ม...า..ย..ถ..งึ...ก...า..ร..น..า..ท...ศั ..น...ธ..า..ต..ุท...า..ง..ศ..ิล...ป..ะ..ม...า..จ..ัด...อ..ง..ค..์ป...ร..ะ..ก..อ...บ...ศ..ิล..ป...ใ์ .ห...ม้ ..คี...ว..า..ม..ป...ร.ะ..ส..า..น...........
...ก..ล..ม..ก..ล..นื...ค...ว.า..ม..พ..อ..เ.ห...ม..า.ะ..พ...อ..ด...ีข..อ...ง.ส...่ว..น..ต...่า..ง...ๆ....ใ.น...ร..ูป..ท...ร..ง..ห..ร..อื...ง..า..น..ศ...ลิ ..ป...ะ..ช..นิ้...ห..น...ง่ึ..............
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................

3. จงบอกความหมายของจดุ เดน่

...ห..ม...า..ย..ถ..ึง...ส...ว่ ..น..ส...า..ค..ญั...ท...ีป่...ร..า..ก..ฏ...ช..ัด....โ.ด...ด..เ.ด...่น..ท...ส่ี..ุด...ใ.น...ผ..ล...ง.า..น...ศ..ิล...ป..ะ....จ..ุด..เ..ด..น่....เ.ก...ิด..จ..า..ก...ก..า..ร..
...เ.น..้น...ท...่ีด..ี .ต...า..แ..ห...น..ง่..ข...อ..ง..จ..ดุ ..เ..ด..น่ ...น..ิย...ม..จ..ดั...ว..า..ง..ไ.ว..้ใ..น..ร..ะ..ย...ะ..ห...น..้า..ห...ร..ือ..ร..ะ..ย...ะ..ก..ล...า..ง.แ...ต..่ไ..ม..่ค...ว.ร.......
...ว..า..ง.ไ..ว..ต้ ..ร..ง..ก...ล..า..ง..พ..อ...ด..ี..เ.พ...ร..า..ะ..จ..ะ..ท...า..ใ.ห...้ภ...า..พ..เ..ก..ิด..ค...ว..า..ม..ร..สู้ ...ึก..น...่ิง.ไ..ม..่เ..ก..ิด..ก...า..ร..เ.ค..ล...ื่อ..น...ไ.ห...ว........
...จ..ดุ ..เ..ด..น่...ท..ีด่...คี ..ว..ร..ม...ีเ.พ...ยี ..ง..จ..ดุ..เ..ด..ยี..ว..แ...ล..ะ..ม...ีพ...้ืน..ท...ีป่ ..ร..ะ...ม..า..ณ.....2..0..–...3..0..%.....ข..อ...ง.พ...นื้...ท..่ที...ัง้..ห...ม..ด..........

หนา้ 35

4. จงบอกความหมายของความกลมกลืน
...ห..ม...า..ย..ถ..ึง...ก...า..ร..น..า..ท...ัศ..น...ธ..า..ต..ุท...า..ง..ศ..ิล...ป..ะ..ม...า..จ..ดั ...อ..ง..ค..ป์ ...ร..ะ..ก..อ...บ..ศ...ิล..ป...์ใ.ห...ม้ ..ี..ค..ว..า..ม...ส..ัม...พ..ัน...ธ..์ .......
...ก..ล..ม...ก..ล...ืน..ก...นั ...ส...น..บั...ส..น...นุ...ซ..ึง่..ก..ัน...แ..ล..ะ...ก..ัน....เ.ข...้า.ก...นั ..ไ..ด..้ด...ี .ไ..ม..ข่..ัด...แ..ย...ง้ .ก...ัน...................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
5. จงบอกความหมายของความขัดแยง้
...ห..ม...า..ย..ถ..ึง...ก...า..ร..น..า..ท...ัศ..น...ธ..า..ต..ุม...า..จ..ัด...อ..ง..ค..์ป...ร..ะ..ก..อ...บ..ศ...ิล..ป...์ใ.ห...้เ.ก...ดิ ..ก..า..ร..ต...ดั ..ก...ัน..ห...ร..ือ..ข...ัด..แ..ย...้ง.ก...ัน.....
...เ.พ...ือ่ ..ล..ด...ค..ว..า..ม...ก..ล..ม...ก..ล...ืน..ล...ง.บ...้า..ง...เ.พ...ร..า..ะ..ค...ว..า..ม..ก...ล..ม..ก...ล..นื...ท..ี่ม...า..ก..ไ..ป..อ...า..จ..จ..ะ..ด...จู ..ดื..ช...ืด..น...่า..เ.บ...่ือ....
...ห..น...่า..ย...ค...ว..า..ม..ข...ดั ..แ..ย...ง้ ..ท..ีพ่...อ..เ..ห..ม...า..ะ..จ..ะ..ช...่ว..ย..ใ..ห..ง้..า..น...ด..ูม..ชี...วี ..ิต..ช...วี ..า...น...า่ ..ส..น...ใ.จ....น..่า..ต...่ืน..เ.ต...้น..ค...ว..า..ม..
...ข..ดั..แ...ย..ง้..ใ.น...ง..า..น..ศ...ลิ ..ป...ะ...ค...ว..ร..จ..ัด..อ...ง..ค..ป์...ร..ะ..ก..อ...บ..ศ...ลิ ..ป...ใ์ .ห...้ม..ีส...ัด..ส..ว่..น...ข..ดั...แ..ย..ง้..ก...นั ..บ...้า..ง..................
...ป..ร..ะ..ม...า..ณ.....1..0..%.....–....2..0..%.....ก..็จ...ะ..ช..ว่..ย...ใ.ห...้ง.า..น...น...ั้น..เ.ก...ิด..ค...ณุ ...ค..่า..ค...ว..า..ม..ง..า..ม...ข..นึ้............................

หนา้ 36

คาชแ้ี จง ตอนที่ 2 ให้นักเรียนบอกหลกั การจัดองคป์ ระกอบศิลป์ จากคาท่ีกาหนดให้
ตอ่ ไปนีใ้ ห้ถูกตอ้ ง (5 คะแนน)

การจัดภาพแบบเอกภาพ การจดั ภาพแบบสมดุล การจัดภาพแบบจดุ เด่น
การจดั ภาพแบบกลมกลืน การจัดภาพแบบความขัดแยง้

1.

.......ก..า..ร.จ...ัด..ภ..า..พ...แ..บ..บ...ก..ล..ม...ก..ล..ืน...........
.....................................................

2.
.....ก..า..ร..จ..ดั...ภ..า..พ..แ...บ..บ...เ.อ..ก..ภ...า..พ.............
.....................................................

3.
.....................................................
......ก..า..ร..จ..ดั..ภ...า..พ..แ...บ..บ...ค..ว..า..ม..ข..ดั..แ...ย..ง้ .....

4.
......ก..า..ร..จ..ดั..ภ...า..พ..แ..บ...บ..จ...ดุ ..เ.ด..น่...............
.....................................................

5.
......ก..า..ร..จ..ัด..ภ...า.พ...แ..บ...บ..ส..ม...ด..ุล................
.....................................................

หนา้ 37

แบบฝึกทกั ษะท่ี 2

เรือ่ ง จังหวะและตาแหนง่ ของส่ิงต่าง ๆ ทีป่ รากฏ

ในสง่ิ แวดล้อมและงานทศั นศลิ ป์
จุดประสงค์ นักเรียนสามารถอธบิ ายจงั หวะและตาแหนง่ ของสง่ิ ตา่ ง ๆ ทป่ี รากฏ

ในสง่ิ แวดล้อมและงานทศั นศลิ ป์ได้
คาชแี้ จง ให้นกั เรียนตอบคาถามตอ่ ไปนี้ใหถ้ กู ตอ้ ง (10 คะแนน)

1. จงบอกความหมาย (2 คะแนน)
จงั หวะ ....ช..ว่..ง..จ..ัง..ห...ว..ะ..ค..ว..า..ม...ถ..แ่ี..ล...ะ..ห...่า..ง.ซ...่งึ ..ม..ีค...ว..า..ม..ส..มั...พ...ัน..ธ..์ต...่อ..เ.น...่ือ..ง..ส...ม..า่..เ.ส...ม..อ...............
..แ...ล..ะ..ไ..ม..่ส...ม..า่..เ.ส...ม..อ..ข...อ..ง..ท...ศั ..น...ธ..า..ต..ุ.ท...า..ใ.ห...เ้.ก...ิด..ค...ว..า..ม..เ.ค...ล..ื่อ...น..ไ..ห..ว.....................................
ตาแหน่ง ..ท...่ีอ..ย...ูห่ ..ร..อื...ท..ต่ี...งั้ .ข...อ..ง..ส..่ิง..ใ..ด..ส..่ิ.ง.ห...น...ึ่ง.ท...่มี..อ...ง..เ.ห...็น....ซ..่ึง..เ.ป...น็ ..จ...ุด..ส..น...ใ.จ...ห..ร..อื...จ..ดุ..เ..ด..น่.....
..ข...อ..ง..ง..า..น..ศ...ลิ ..ป...ะ.......................................................................................................

2. จงลักษณะการจัดจังหวะภาพทก่ี าหนดให้ตอ่ ไปน้ี (4 คะแนน)

2.1 ภาพน้ีมีลักษณะการจัดจงั หวะภาพแบบใด
...จ...ัง.ห...ว..ะ..ภ...า..พ...แ..บ...บ..ส...ล..บั ...ไ.ป...ม..า.................................

หนา้ 38

2.2 ภาพนีม้ ลี ักษณะการจัดจงั หวะภาพแบบใด
....จ..งั..ห...ว..ะ..ภ...า..พ..แ...บ..บ...เ.ท...่า..ก..นั......................................

2.3 ภาพนีม้ ีลักษณะการจัดจงั หวะภาพแบบใด
....จ..งั..ห...ว..ะ..ภ...า..พ..แ...บ..บ...ล..ด...ห..ล...่นั ....................................

2.4 ภาพนีม้ ลี กั ษณะการจัดจังหวะภาพแบบใด
....จ..งั..ห...ว..ะ..ภ...า..พ..แ...บ..บ...ไ..ห..ล...ล..่ืน.....................................
3. จงบอกลักษณะการจัดตาแหน่งภาพ โดยทาเคร่ืองหมาย  วา่ ตรงกบั หมายเลขใด
(4 คะแนน)
3.1




หนา้ 39

3.2





3.3




3.4




หนา้ 40

เกณฑ์การพิจารณาคะแนนและประเมนิ ผล
แบบฝกึ ทักษะ สรา้ งสรรค์งานทัศนศลิ ป์

เล่มท่ี 1 เร่ือง การจดั องค์ประกอบศลิ ป์

แบบฝึกทักษะท่ี 1

ตอนท่ี 1 เกณฑ์การพจิ ารณาคะแนนการตอบคาถาม จานวน 5 ขอ้ ข้อละ 1 คะแนน

คะแนนเตม็ 5 คะแนน

คะแนน เกณฑก์ ารพจิ ารณาคาตอบ

1 ตอบคาถามได้ถกู ตอ้ ง

0 ตอบคาถามไมถ่ ูกตอ้ ง

ตอนท่ี 2 เกณฑ์การพิจารณาคะแนนการเตมิ คาตอบลงในช่องว่าง จานวน 5 ขอ้ ข้อละ 1

คะแนน คะแนนเต็ม 5 คะแนน

คะแนน เกณฑ์การพจิ ารณาคาตอบ

1 เติมคาตอบลงในชอ่ งว่างไดถ้ กู ต้อง

0 เตมิ คาตอบลงในช่องวา่ งไม่ถูกตอ้ ง

แบบฝึกทกั ษะที่ 2

เกณฑก์ ารพิจารณาคะแนนการตอบคาถาม จานวน 5 ขอ้ ขอ้ ละ 2 คะแนน

คะแนนเต็ม 10 คะแนน

คะแนน เกณฑก์ ารพจิ ารณาคาตอบ

1 ตอบคาถามไดถ้ ูกตอ้ ง

0 ตอบคาถามไมถ่ กู ต้อง

หนา้ 41

เกณฑ์การประเมนิ ผล เกณฑ์การประเมิน
คะแนน นักเรียนทาแบบฝึกทักษะได้คะแนนร้อยละ 70 ข้ึนไป ถือว่าผ่าน
7 - 10 เกณฑ์การประเมนิ
0-6 นักเรียนทาแบบฝึกทักษะได้คะแนนต่ากว่าร้อยละ 70 ถือว่า ไม่
ผ่านเกณฑก์ ารประเมิน

หนา้ 42

แบบบันทึกผลการเรียน
แบบฝึกทักษะ สรา้ งสรรค์งานทัศนศิลป์

เล่มที่ 1 เรื่อง การจัดองค์ประกอบศลิ ป์

ด้านความรู้ (K)
1. แบบทดสอบก่อน – หลงั เรยี น

ประเมินผล คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ เกณฑก์ ารประเมนิ
ผา่ น ไม่ผา่ น ระดับคณุ ภาพ

กอ่ นเรยี น 10
หลังเรยี น 10

เกณฑ์การประเมิน
นักเรียนทาแบบทดสอบก่อน – หลังเรียน ได้คะแนนร้อยละ 70 ขึ้นไป ถือว่า ผ่านเกณฑ์

การประเมิน

2. แบบฝึกทักษะ

ประเมินผล คะแนนเต็ม คะแนนทีไ่ ด้ เกณฑ์การประเมนิ
ผา่ น ไม่ผา่ น ระดับคุณภาพ

แบบฝกึ ทักษะท่ี 1 10
แบบฝกึ ทกั ษะท่ี 2 10
20
รวม

เกณฑก์ ารประเมิน
นกั เรียนทาแบบฝึกทกั ษะได้คะแนนร้อยละ 70 ขึ้นไป ถือวา่ ผ่านเกณฑ์การประเมนิ

หนา้ 43

เอกสารอา้ งองิ

กระทรวงศึกษาธิการ. หลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พ้นื ฐาน พทุ ธศักราช 2551.
กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พ์ชมุ นมุ สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จากัด
,2551.

ชะลดู นมิ่ เสมอ.องคป์ ระกอบของศิลปะ.พิมพ์ครง้ั ท่ี 8. กรุงเทพมหานคร :สานักพิมพ์
อมรินทร.์ 2554.
.องค์ประกอบของศลิ ปะ.พมิ พค์ ร้ังที่ 9. กรุงเทพมหานคร :สานักพมิ พ์อมรนิ ทร์.
2557.

ทิศนา แขมมณี. ศาสตรก์ ารสอน องค์ความรเู้ พือ่ การจดั กระบวนการเรยี นรู้ที่มี
ประสิทธิภาพ. กรงุ เทพมหานคร : สานกั พมิ พแ์ ห่งจุฬาลงกรณม์ หาวิทยาลัย
,2552.

สานกั วชิ าการและมาตรฐานการศึกษา. ตัวช้ีวดั และสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการ
เรยี นรกู้ ารงานอาชีพและเทคโนโลยี ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษา
ขนั้ พื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร : โรงพมิ พ์ชุมนุมสหกรณ์
การเกษตรแห่งประเทศไทย จากดั ,2551