พื้นฐานชีวิต 36

เนือ้ หา

ฟ้า คน ดนิ / ดวงจนี

เนือ้ หา

ฟ้า คน ดิน
เป็นส่ิงสาคญั ในทุกวชิ าของจีน แทจ้ ริงแลว้ คืออะไร ?

https://medium.com/@QiMenAlchemy/tian-ren-di-aba89d25e551

เนือ้ หา

ฟ้าคนเป็ นหนึ่งเดยี ว

• ฟา้ คน ดนิ
เป็นส่งิ ท่ีมีการพดู ถึงเป็นอยา่ งมาก
ในวิชาของจีนทกุ แขนง
ไมว่ า่ จะ ฮวงจยุ้ ดวง ฤกษย์ าม แพทยจ์ ีน ไปจนถงึ ลทั ธิเตา๋

• ซง่ึ คาพดู ท่ีสาคญั อนั หน่งึ
ท่ีถือเป็นรากฐานของแนวความคิด
ปรญั ญาทงั้ หมด กค็ ือ
天人合一
(tiān rén hé yī, เทียน เหรนิ เหอ อี)
ฟา้ คนเป็นหน่งึ เดียว

เนือ้ หา

ฟ้า คน ดิน
เป็นสิ่งที่มีการพดู ถึงเป็นอยา่ งมาก
ในวชิ าของจีนทุกแขนง
ไม่วา่ จะ ฮวงจุย้ ดวง ฤกษย์ าม แพทยจ์ ีน ไปจนถึงลทั ธิเต๋า

เราเช่ือกนั วา่ คนมาจากฟ้า เนือ้ หา
คนเป็ นส่วนหน่ึงของฟ้า

• การจะเป็นปกติได้
คือการเป็นหน่งึ เดียวกบั ฟา้ ไมข่ ดั แยง้ กบั ฟา้

• โดยฟา้ ในท่ีนี้
รวมไปถงึ ธรรมชาตริ อบตวั
และ เวลา ฤดกู าลตา่ ง ๆ

• บทความนีผ้ มจะเลา่ แบบครา่ ว ๆ วา่ แตล่ ะสว่ นเก่ียวขอ้ งกนั อยา่ งไร
• มมุ มองตอ่ ฟา้ คน ดนิ แบบไหนท่ีนา่ จะมปี ระโยชนต์ อ่ การดาเนินชีวิตกนั
• เพ่ือเป็นประโยชนต์ อ่ ไปในการศกึ ษาวชิ าตา่ ง ๆ ของจีน

เนือ้ หา

กาเนิด

• เรามาดกู ารกาเนิดกนั แบบครา่ ว ๆ ก่อนครบั
• ภาพท่ีแสดงอาจจะไมถ่ กู ตอ้ งมาก
• เน่ืองจากมีรายละเอียดอีกเยอะมาก
• แตถ่ า้ ผมอธิบายละเอียดไป จะกลายเป็นบทเรยี นวชิ าเตา๋ ไปแทน

เนือ้ หา

การกาเนิด — ก่อนฟ้า

เนือ้ หา

道 เต๋า

• 道 (dào, เตา้ ) — เตา๋
• ถา้ วา่ กนั ตามคานิยามสมยั ดงั้ เดิม

จะเปรยี บเทียบ
กเ็ หมือนกบั พรหมภมู ิ หรอื พรหมโลก ในศาสนาฮินดู
• แตถ่ า้ เปรยี บเทียบกบั ศาสนาพทุ ธ
อรูปพรหม หรอื อรูปาวจรภมู ิ นนั้ เอง

เสรมิ

อรูปพรหม หรือ อรูปาวจรภูมิ

เนือ้ หา

โดยหลกั การ

• เตา๋ เป็นเหมือนส่งิ ท่ีอยอู่ ีกมติ ิหน่งึ
• มีพลงั งานสง่ มาถงึ สง่ิ มีชีวติ ทงั้ มวลได้
• โบราณเช่ือวา่ สง่ิ มีชีวิตทงั้ มวล

เกิดมาจากเตา๋
(เหมือนกบั ท่ีฮินดเู ช่ือวา่ มนษุ ยเ์ กิดจาก พระพรหม)
• ใน..เตา๋
มีการอธิบาย โดยละเอียดเลย วา่
จาก..เต๋า..เกิดมาเป็น..วญิ ญาณ
จนเป็นมนษุ ยไ์ ดอ้ ยา่ งไร

เนือ้ หา

แต่ถา้ แปลตามความหมาย

• เตา๋
จะหมายถงึ วิถี หรอื มรรค
เพ่ือเขา้ ถงึ แหลง่ กาเนิดนี้
(หรอื คือเพ่ือกลบั เป็นอรูปพรหม)

เนือ้ หา

無極 อู๋จี๋

• 無極 (wú jí, อู๋ จ๋ี)
—ไรป้ ระมาณ ไรข้ อบเขต ไรก้ ารแบง่ แยก
หรอื อปั ปมญั ญา

• ตรงนีม้ ีจดุ ท่ีนา่ สนใจ
• ใน..เตา๋ ..จรงิ ๆ

อจู๋ ๋ี คือสภาพท่ี ทกุ อยา่ งเทา่ เทียบกนั หมด
ทกุ อยา่ งเป็นหนง่ึ เดียวกนั ไมม่ ีการแบง่ แยกทงั้ สนิ้
สงบน่ิงไมม่ ีการเคล่อื นไหว ไมม่ ีการเปล่ยี นแปลงเลย
• หรอื ..คือวา่ ..ไมม่ ีอะไรเลย

เนือ้ หา

อปั ปมญั ญา

เนือ้ หา

ซ่ึงสภาพน้ีจริง ๆ

คือ สภาพของการเขา้ อรูปฌาน
ตามความหมายเดมิ ของเต๋า
• แตเ่ น่ืองจาก การอธิบายใหค้ นท่วั ไปฟัง

(นกึ ถึงชาวจีนท่ีเป็นชาวบา้ น ชาวนา นกั รบ)
จงึ ไมส่ ามารถอธิบาย..คนท่ีเขา้ ฌาน
ใหเ้ ขา้ ใจได้
• เพราะมนั คือสภาพท่ีหายไปหมดทกุ อยา่ ง
เป็นความวา่ งเปลา่ แทจ้ รงิ

ในสภาพน้ี เนือ้ หา
แมแ้ ต่เวลา..กย็ งั เหมือนไม่มี

• จะสงั เกตวา่ คนท่ีเขา้ ฌานได้
จะบอกเหมือนกนั วา่ เหมือนเวลาหยดุ เดิน
หรอื รูส้ กึ วา่ เวลาผา่ นไปเด๋ียวเดียว
แตจ่ รงิ แลว้ ผา่ นไปหลายช่วั โมง
หรอื เราจะเหน็ วา่ พรหมจะมีอายยุ ืนยาวมาก

• จงึ เป็นท่ีมาของการท่ีไมส่ ามารถบอกไดว้ า่ คืออะไร
ตอ้ งไปสมั ผสั ดว้ ยตวั เอง
และเป็นสาเหตทุ ่ีเรามกั จะเขา้ ใจผิดไปวา่
อู๋จ.ี๋ .กเ็ ปรยี บเ้มอื น..อวกาศทไ่ี ม่มอี ะไร

เนือ้ หา

太極 ไท่จี๋

太極 (tài jí, ไท่ จ๋ี)
 จดุ สงู สดุ , จดุ อา้ งองิ , จดุ ยอด, จดุ กาเนิด

• ใน..เตา๋
เราถือวา่ เป็นจดุ ท่ีมีการเปล่ยี นแปลง

• โดย การเปลยี่ นแปลงเป็นเหตทุ จี่ ะทาใหเ้ กดิ ..หยนิ หยาง
และ การเปลยี่ นแปลงจะทาให.้ .สภาพอูจ๋ ี.๋ .หายไป

หรือกล่าวไดว้ า่ เนือ้ หา
จุดไท่จี๋ คือ จิตของเรา..นนั่ เอง

เพราะจิตเรานนั้
เป็นสิง่ ท่ีกาหนดจดุ อา้ งองิ
เพ่ือใชใ้ นการแบง่ แยกสง่ิ ตา่ ง ๆ ในโลก
เชน่
• ถา้ เปรยี บเทียบ อณุ หภมู ิ จากอณุ หภมู ิปกติของกรุงเทพ ประมาณ 35 °C
• ถา้ ถามวา่ อณุ หภมู ิ 26 °C เป็นยงั ไง

กต็ อ้ งจดั วา่ อณุ หภมู เิ ย็น เป็นหยนิ
เพราะวา่ มนั นอ้ ยกว่าจดุ อา้ งอิงของเรา
• แตถ่ า้ ถามคนจีนตอนใต้
เขาอยทู่ ่ีอณุ หภมู ปิ กติ 20 °C เคา้ ก็จะบอกวา่ 26 °C อบอนุ่ เป็นหยางแลว้

เสรมิ

เนือ้ หา

ปรัญญาของจีน ไดถ้ ูกถ่ายทอด
ลงสู่อกั ษรแต่ละตวั
อยา่ งน่าสนใจ

จากรูป
เราจะเหน็ วา่ เม่ือ 人 — คน กางแขนกางขา ออกจนสดุ
เราจะเรยี กวา่ 大 (dà, ตา้ ) — ใหญ่
เป็นการแสดงใหเ้ หน็ ถงึ วา่
คนเราใหญ่สดุ
กแ็ คเ่ ทา่ ท่ีกางแขนกางขาออกเทา่ นนั้
ในแนวความคิดเดียวกบั สานวนไทยโบราณ
วา่ “กวา้ งคืบ ยาววา หนาศอก”

เนือ้ หา

ปรัญญาของจีน ไดถ้ ูกถ่ายทอด
ลงสู่อกั ษรแต่ละตวั
อยา่ งน่าสนใจ

เสรมิ

คนเราใหญ่สุด
กแ็ ค่เท่าที่กางแขนกางขาออกเท่าน้นั

เนือ้ หา

ต่อมา

• เม่ือ มีขีดดา้ นบน จะกลายเป็น 天
(tiān, เทียน) — ฟา้

• แสดงถงึ ส่งิ ท่ีอยเู่ หนือตวั เราท่ีใหญ่แลว้
• หรอื เหนือมนษุ ยย์ งั มีฟา้
• แมแ้ ต.่ .ฮ่องเต้ กอ็ ยภู่ ายใตฟ้ า้

เนือ้ หา

ในทานองเดียวกนั

• 大 ท่ีวา่ ใหญ่ 太
หรอื เป็นทงั้ หมดของมนษุ ยแ์ ลว้

• พอเตมิ จดุ ลงไปกลางตวั
• ซ่ึงจดุ กลางตวั

กห็ มายถงึ จิตใจทอี่ ยูใ่ นศูนยก์ ลางตวั เรา

• กจ็ ะกลายเป็น 太 (tài, ไท)่
 จดุ สงู สดุ จดุ ยอด จดุ อา้ งองิ จดุ กาเนิด

• เป็นการแสดงวา่ จดุ ท่ีสงู สดุ จดุ ท่ีเป็นการกาเนิด ลว้ นมาจากใจของมนษุ ยท์ งั้ นนั้
(太太 แปลวา่ สดุ ยอดของสดุ ยอดดวงใจ = เมีย... )

เสรมิ

太 ไท่ คือ จิตใจ

เนือ้ หา

วชิ าต่าง ๆ

• ใชค้ วามหมายวา่ จิตใจเป็นจดุ กาเนิดไทจ่ ๋ี
เป็นอยา่ งมาก

• การเขา้ ใจเรอ่ื ง ไทจ่ ๋ี วา่ เป็นจดุ อา้ งองิ
ในการแบง่ แยก หรอื เปล่ยี นแปลง
จะเป็นเรอื่ งท่ีสาคญั มาก ในวิชาอ่ืน ๆ
ไมว่ า่ จะดดู วง ฮวงจยุ้ ฉีเหมินตนุ้ เจีย
ซง่ึ ในตอนตอ่ ไป
ผมจะยกตวั อยา่ งการนาไปใชก้ บั วิชาจรงิ ๆ ใหด้ คู รบั

เนือ้ หา

陰陽 หยนิ หยาง

• 陰陽 (yīn yáng, อีน ย๋งั ) — หยนิ หยาง
• ขอ้ นีจ้ ะวา่ ง่าย กเ็ หมือนงา่ ย จะวา่ ยาก ก็เหมือนยาก

• สรุปไดง้ า่ ยสดุ
คือ หยิน = นอ้ ยกวา่ จดุ อา้ งองิ ;
หยาง = มากกวา่ จดุ อา้ งอิง
ดงั ท่ีอธิบายไปในเร่อื ง..ไทจ่ ๋ี

เนือ้ หา

สงั เกตวา่ ในช้นั น้ี หยนิ หยางจะเป็นการแบ่งกนั ชดั เจน
ไม่ใช่รูปหยนิ หยางแบบที่เราคุน้ เคยกนั

เนือ้ หา

四象 4 ส่วน

四象 (sì xiàng, ซ่ือ เซ่ียง) — 4 สว่ น
หมายถงึ
การท่ีคนจีนแบง่ ทอ้ งฟา้
ออกเป็น 4 สว่ น
ตาม 28 กลมุ่ ดาว คือ
• 青龍 (qīng lóng, ชิง ลง๋ ) — มงั กรนา้ เงิน
• 白虎 (bái hǔ, ไป๋ ห)ู่ — เสอื ขาว
• 朱雀 (zhū què, จู เฉฺว่ีย) — นกกระจอกชาด
• 玄武 (xuán wǔ, เซฺว๋ียน อ่)ู  — เตา่ งดู า

เนือ้ หา

ย้าอีกทีนะครับ

• สตั ว์ ทงั้ 4 น่ีเป็นการแบง่ ตาม 28 กลมุ่ ดาว บนทอ้ งฟา้ จรงิ ๆ
• ไมไ่ ดเ้ ป็นการแบง่ ทิศ ตามพืน้ โลก อยา่ งท่ีทกุ คนเขา้ ใจ

การท่ีคนจีนแบ่งทอ้ งฟ้า เสรมิ
ออกเป็น 4 ส่วน
ตาม 28 กลุ่มดาว

เนือ้ หา

八卦 8 ข่วย

• อนั นี้ 8 ขว่ ยของผงั ก่อนฟา้ ท่ีคนุ้ เคย ไมต่ อ้ งอธิบายหละกนั ครบั
• จรงิ ๆ มีความหมายท่ีลกึ ซงึ้

เก่ียวกบั ความสมั พนั ธข์ อง 8 ขว่ ยกบั ดวงดาว
และ สว่ นประกอบอ่ืน ๆ มากมาย
แตข่ อขา้ มไปก่อนเด๋ียวจะยาวเกิน

เนือ้ หา

การกาเนิด — หลงั ฟ้า

เนือ้ หา

陰陽 (後天) หยนิ หยางหลงั ฟ้า

• หลงั จาก ท่ีเป็น 8 ข่วยก่อนฟา้ ..แลว้
• กก็ ลบั มาเป็น..หยนิ หยางหลงั ฟา้

ซง่ึ อยใู่ น..กฎของการสลบั ขวั้ พลงั
• เม่ือมีการเปล่ยี นแปลงชนั้ พลงั งาน

เชน่ การเปล่ยี น พลงั ช่ี → แรธ่ าตุ → พืช → สตั วม์ ีเปลือก
→ สตั วเ์ ลยี้ งลกู ดว้ ยนม
เป็นเร่อื งท่ีคอ่ นขา้ งซบั ซอ้ น
ถา้ มีโอกาสจะอธิบายต่อไป

เสรมิ

การเปล่ียนแปลงช้นั พลงั งาน

เนือ้ หา

จุดที่น่าสนใจคือ ตอนน้ีในหยนิ หยางหลงั ฟ้า
จะมีหยนิ ในหยาง หยางในหยนิ แบบสญั ลกั ษณท่ีทุกคนคุน้ เคยกนั

เนือ้ หา

五行, 天干, 六氣, 地支

• พวกนี้ เด๋ียวขอยกไปอธิบายในบทความตอ่ ๆ ไปครบั
เพราะยาวมาก

เนือ้ หา

天人地 ฟ้า คน ดิน

• จดุ นีเ้ ราถือวา่ ฟา้ คนดนิ ไดก้ าเนิดขนึ้ มาแลว้
• ซง่ึ ในบทความช่วงตอ่ ไป ผมจะมาอธิบายสว่ นนีค้ รบั

เนือ้ หา

精氣神 จงิ ชี่ เซิ๋น

เตา๋ ..จดั วา่ เป็นหวั ใจหลกั ของมนษุ ยเ์ ลย

ถา้ ขาดอยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ ใน 3 อยา่ งนีไ้ ป
จะไมเ่ รยี กวา่ มนษุ ย์ อีกตอ่ ไป

โดย
• 精 (jīng, จิง) — สารสาคญั ในรา่ งกาย เช่น ฮอรโ์ มน สารอาหาร เชือ้ อสจุ ิ
• 氣 (qì, ช่ี) — พลงั ช่ีในรา่ งกาย ยงั มีการแบง่ ยอ่ ยอีกหลายอยา่ ง
• 神 (shén, เซ๋นิ ) — จิตวิญญาณ หรอื จิตสานกึ ของเรา

เนือ้ หา

เช่น

• ขาด 神 (เซ๋นิ )— วญิ ญาณ ก็ไรช้ ีวติ
มีแตว่ ิญญาณ แต่ไมม่ ี 精 (จิง) — สารสาคญั ก็เป็นผี
เป็นตน้

• ในวชิ าฮวงจยุ้ ดวง ฉีเหมนิ ตนุ้ เจีย
ลว้ นแตม่ ีการเนน้ ท่ีจดั การ 3 สว่ นนีเ้ ป็นอยา่ งมาก
ซง่ึ เด๋ียวจะกลา่ วตอ่ ไป

เนือ้ หา

ระดบั พลงั งาน

ก่อนจะเขา้ ใจเร่ืองต่อไป มีอีกเรื่องท่ีเราตอ้ งรู้
คือ เราจะมีการแบ่งพลงั งาน ออกเป็น 5 ระดบั ช้นั ตามภาพดา้ นล่าง

เนือ้ หา

ฟ้า คน ดนิ

จากการแบ่งระดบั พลงั งานตามข้นั ตน้
ทาใหเ้ ราสามารถ อธิบาย ฟ้า คน ดิน ไดต้ ามภาพดา้ นล่าง

เนือ้ หา

โดย

• 星 (xīng, ซงิ ) — ดาว ในท่ีนีจ้ ะหมายถงึ 28 กลมุ่ ดาวของจีน
• 斗 (dǒu, โตว่ ) — ดาวเหนือ จะหมายถงึ 7 ดาวเหนือ
• 虛 (xū, ซ)ู  — ความวา่ ง จะหมายถงึ การทาสมาธิ หรอื การเขา้ ฌาน

• เราลองมาดคู วามสมั พนั ธข์ องทงั้ 4 กลมุ่ นีก้ นั คือ

เนือ้ หา

月 ดวงจันทร์

• ดวงจนั ทร์ ควบคมุ ระดบั นา้ ขนึ้ นา้ ลง
• รอบของดวงจนั ทรม์ ีผลตอ่ ฮอรโ์ มนในรา่ งกาย (เช่น ประจาเดือน)

เนือ้ หา

日 ดวงอาทิตย์

• ควบคมุ อณุ หภมู ิ → อณุ หภมู ิตา่ งกนั ทาใหเ้ กิดลม
• ช่ีมาตามลม ช่ีเขา้ บา้ นจาก..ลม..เป็นหลกั
• ดวงอาทิตยเ์ ป็นตวั ใหพ้ ลงั งานแก่สงิ่ มีชีวิตเป็นหลกั

เนือ้ หา

星 กลุ่มดาว

• คนจีนเช่ือวา่ กลมุ่ ดาวบนฟา้ เป็นตวั กาหนดชยั ภมู ิ
• แรงดงึ ดดู จากดาวตา่ งๆ เป็นเวลาหลายลา้ นปี ทาใหเ้ กิดภเู ขา
• ภเู ขา และ กลมุ่ ดาว มีผลตอ่ ความ คดิ และการเป็นอยู่

(เชน่ ภเู ขาธาตไุ ม้ จะทาใหเ้ รยี นดี, ภเู ขาธาตทุ องเป็นอานาจ เป็นตน้ )

เนือ้ หา

เนือ้ หา

斗 ดาวเหนือ

• ดาวเหนือ อยศู่ นู ยก์ ลางฟา้ ดาวทกุ ดวงโครจรรอบดาวเหนือ
• คนจีนถือเป็นดาวแหง่ จิตวิญญาณ สมาธิ
• วิชาทางจิตวญิ ญาณ หรอื เตา๋ มกั จะตอ้ งเก่ียวขอ้ งกบั ดาวเหนือ
• ดาวเหนือ ยงั เป็นตวั กาหนดภตู ิ, เทพ, วิญญาณ อกี ดว้ ย

เนือ้ หา

ขอบเขตวชิ า

• แตล่ ะวชิ า หรอื กลมุ่ ก็จะมีการศกึ ษา
ในสว่ นตา่ ง ๆ ของรูปฟา้ คนดนิ นี้
ตา่ งกนั ไป

• เชน่ กรณี แพทยจ์ ีน ก็จะใหค้ วามสาคญั ไปท่ี จิง กบั ช่ี เป็นหลกั
วา่ ตอ้ งกินอะไรหรือแกไ้ ขอยา่ งไร (เช่น ฝังเข็ม รมยา สมนุ ไพร)

• และใหค้ วามสนใจเรอ่ื งอ่ืน ๆ ดว้ ย
เชน่ เร่อื ง ฤดู สภาพอากาศ อารมณ์ สภาพจิตใจ ของผนู้ นั้

เนือ้ หา

ขอบเขตวชิ า

เนือ้ หา

วชิ า โหงวเฮง้ หรือ ชี่กงภายนอก

• กเ็ ชน่ เดียวกนั
คือ ใหค้ วามสนใจไปท่ี จิง และ ช่ี เป็นหลกั

• เพียงแตต่ า่ งกนั ท่ีมมุ อง
• และ โดยท่วั ไป วิชาเหลา่ นีจ้ ะนามาใชร้ ว่ มกนั

เช่น เม่ือดหู นา้ กจ็ ะรูว้ า่ ป่วยเป็นโรคอะไร
• การรกั ษาอาจจะใชช้ ่ีกง รวมกบั สมนุ ไพร และฝังเขม็

พรอ้ มใหก้ ารแนะนาการปฏบิ ตั ติ วั เองใหเ้ ขา้ กบั สภาพอากาศ
(ท่ีประเทศจีน มีแพทยจ์ ีนแผนกช่ีกง ท่ีรกั ษาโรคดว้ ยช่ีกง ดว้ ยครบั )