MERDENI TEMBANG
MACAPAT
“GAMBUH”
Serat Wulangreh
ANCAS PASINAON
1. Peserta didik dapat mengartikan kata-kata sulit
dalam tembang macapat Gambuh.
2. Peserta didik dapat menganalisis pesan moral yang
terdapat dalam tembang macapat Gambuh.
3. Peserta didik dapat menulis parafrase tembang
—SOMEONE FAMOUS—
Gambuh.
Pambiji pasinaon
1.Pambiji sikap (diskusi, menehi pamanggih, lan
liyane
2.Pambiji pengetahuan (asil pakaryan analisis,
gladhen soal
3.Pambiji keterampilan (nyerat parafrase
tembang Gambuh)
Yel-Yel Semangat
JAWA …
LESTARI…
DIREMENI…
DITRESNANI…BASA JAWA …
Pancen Oke …
Ora kalah karo
liyane
Serat Wulangreh kalebu salah sawijine
karya sastra Jawa awujud tembang
macapat anggitane Sri Susuhunan
Pakubuwana IV Raja Surakarta
Tembung Wulang tegese padha
karo pitutur kang mengku
teges ajaran.
Tembung Reh tegese
laku utawa cara. Wulangreh
bisa ditegesi ajaran utawa
pitutur kang isine laku nuju
urip kang sampurna utawa
kebak harmoni.
Naskah Wulang Reh
disimpen ana ing ana
Museum Radya
Pustaka ing
Surakarta
Tembang Kang ana ing Serat Wulangreh
1. Dandhanggula 7. Duduk wuluh
2. Kinanthi 8. Pocung
3. Gambuh 9. Mijil
4. Pangkur 10. Asmaradana
5. Maskumambang 11. Sinom
6. Durma 12. Girisa
13. Wirangrong
TEMBANG GAMBUH
Pupuh gambuh wonten serat
Wulangreh kababar dados 17
pada.
Pada 1 Tembang Gambuh Pada 2 Tembang Gambuh
Sekar gambuh ping catur Aja nganti kebanjur
kang cinatur polah kang kelantur barang polah ingkang nora jujur
tanpa tutur katula-tula katali yen kebanjur kojur sayekti tan becik
kadaluwarsa katutuh becik ngupayaa iku
kapatuh pan dadi awon. pitutur ingkang sayektos.
Pada 3 Tembang Gambuh Pada 4 Tembang Gambuh
Pitutur bener iku Aja nganti kebanjur
sayektine kang iku tiniru barang polah ingkang nora jujur
nadyan metu saking wong sudra papeki yen kebanjur kojur sayekti tan becik
lamun becik wurukipun becik ngupayaa iku
iku pantes sira anggo. pitutur ingkang sayektos.
Pada 5 Tembang Gambuh Pada 6 Tembang Gambuh
Sikidang umbagipun Iku upamanipun
ngendelaken kebat lumpatipun aja ngendelaken sira iku
pan si gajah ngendelaken gung ainggil suteng Nata iya sapa kumawani
ula ngendelaken iku iku ambege wong digung
mandine kalamun nyakot ing wasana dadi asor.
Pada 7 Tembang Gambuh Pada 8 Tembang Gambuh
Adiguna puniku Ambek digang puniku
ngandelaken kapinteranipun angungasaken kasuranipun
samubarang kabisan dipundheweki para tantang candala anyenyampahi
sapa pinter kaya ingsun tinemenan boya purun
togging prana nora enjoh satemah dadi geguyon.
Pada 9 Tembang Gambuh Pada 10 Tembang Gambuh
Ing wong urip puniku Dening tetelu iku
aja nganggo ambek kang tetelu si kidang suka ing panitipun
anganggowa rereh ririh ngatiati pan si gajah alena patinireki
den kawang-kawang barang laku si ula ing patinipun
den waskitha solahing wong. ngedelken upase mandos.
Nggancarake tembang
macapat (paraphrase)
Gancaran (parafrase) tembang macapat
yaiku ngowahi tembang sing wujude
pada utawa bait dadi prosa utawa carita.
1. negesi tembung kang angel
2. ndhapuk tegese saben larik
3. mbangun/ nata larik dadi
alinea/ paragraf (nalika nata
kena nambahi, nyuda, utawa
ngowahi tembung, nanging ora
nganti ngowahi tegese utawa
karepe)
Tuladha tata cara nggancarake tembang
Gambuh serat Wulangreh pada 1
Sekar gambuh ping catur Tegese tembung :
kang cinatur polah kang kelantur 1. sekar : tembang
tanpa tutur katula-tula katali 2. catur : papat/omong
kadaluwarsa katutuh 3. cinatur : diomongke
kapatuh pan dadi awon. 4. polah : tumindak,perilaku
5. kelantur : nggladrah,ora teratur,kebacut
6. tanpa tutur : ora nganggo diomongi
7. kadaluwarsa : kebacut
Gatra 1 : tembang Gambuh ingkang kaping sekawan
Gatra 2 : inggih punikan ngandharaken tindak tanduk
ingkang kebablasen
Gatra 3 : tanpa pitutur bakal nemahi kacilakan
Gatra 4 : menawi sampun dados pakulinan
Gatra 5 : satemah ndadosaken pakartinipun awon
Mbangun utawa nata larik dadi
alinea/ paragraf
Tembang Gambuh ingkang kaping sekawan. Inggih punika
kang ngandharaken tindak tanduk ingkang kebablasen.
Mulane yen tanpa pitutur bakal nemahi kacilakan kanggo
awake dhewe. Menawi sampun dados pakulinan, satemah
ndadosaken pakartinipun awon.
PESAN MORAL ISI TEMBANG GAMBUH
Dadia manungsa kang bisa nindakake
tumindak kang sae, manawa boten bisa
ngrugBiigknaukmeberaswcatachkyeoudr hewe.
audience’s attention
MATUR NUWUN