เล่มที่ 2 พุทธสาวก และชาดก

ก

คำนำ

บทเรียนสำเร็จรปู ชุด พระพทุ ธศาสนาพาสขุ ใจ กลุม่ สาระการเรียนรู้
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปีที่ 1
นอกจากจะมุ่งให้ผู้เรียนเกิดความรู้ความเข้าใจในบทเรียนแล้ว การใช้
บทเรียนสำเร็จรูปจะช่วยเสริมให้ผู้เรียนรู้จักหาแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง
ทุกกรอบมีความน่าสนใจและกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความกระตือรือร้นใน
การศึกษา สงิ่ สำคญั คอื ทำใหผ้ ้เู รยี นเข้าใจในบทเรียนไดใ้ นเวลาอนั รวดเร็ว

ผู้จัดทำขอขอบคุณนางสมนึก ปิ่นทอง ผู้อำนวยการโรงเรียนวัด
บำรุงร่ืน คณะครู ผู้ปกครอง และนักเรียนท่ีให้ความร่วมมือและอำนวย
ความสะดวกในการจัดทำบทเรียนสำเร็จรูป จนประสบความสำเร็จด้วยดี
และหวังเป็นอย่างย่ิงว่า บทเรียนสำเร็จรูป ชุดนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อ
นกั เรียน ครูผูส้ อนในการจัดกิจกรรมการเรยี นการสอน และทำให้นักเรียนมี
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสงู ขึ้น

ศริ ริ ัตน์ พ่วงโพธ์ิ

สารบญั ข

เรอ่ื ง หน้า
คำนำ ก
สารบัญ ข
คำชี้แจง 1
แผนภูมิแสดงลำดบั ขั้นตอนการใชบ้ ทเรยี นสำเรจ็ รปู 2
คำช้แี จงสำหรบั ครู 3
คำแนะนำสำหรบั นกั เรยี น 4
มาตรฐานการเรยี นรู้/ตัวชี้วดั 5
จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ 5
สาระการเรยี นรู้ 6
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น 7
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 10
กรอบท่ี 1 12
คำถามขอ้ ที่ 1 13
กรอบที่ 2 15
คำถามข้อที่ 2 18
กรอบที่ 3 21
คำถามขอ้ ท่ี 3 22

สารบญั ค

กรอบที่ 4 24
คำถามขอ้ ท่ี 4 26
กรอบที่ 5 28
คำถามข้อท่ี 5 31
กรอบท่ี 6 34
คำถามขอ้ ที่ 6 35
กรอบที่ 7 37
คำถามข้อท่ี 7 39
แบบทดสอบหลงั เรียน 41
เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 44

1

คำชแี้ จง

บทเรียนสำเร็จรูป ชุด พระพทุ ธศาสนาพาสุขใจ กลุม่ สาระการเรยี นรู้
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1
โดยใช้รูปแบบการเรยี นร้แู บบรว่ มมือ มจี ำนวน 6 เล่ม ได้แก่

เลม่ ที่ 1 พุทธประวตั ิและความสำคญั ของศาสนา
เล่มท่ี 2 พุทธสาวก และชาดก
เลม่ ท่ี 3 หลกั ธรรมน้อมนำชีวติ
เลม่ ท่ี 4 วิถพี ุทธศาสนิกชน
เลม่ ที่ 5 การสวดมนต์ เจรญิ สติปัญญา
เล่มท่ี 6 วันสำคญั ทางพระพุทธศาสนา

2

อ่านคาช้ีแจง

ทดสอบกอ่ นเรยี น
ถ้าไม่ผ่าน ไม่ตอ้ งกงั วล ใหศ้ กึ ษา

บทเรียนสาเร็จรปู
ศกึ ษาบทเรียนสาเรจ็ รูป

ทดสอบหลังเรียน

ศึกษาบทเรียนสาเร็จรูปเรอื่ งใหม่

3

คำชแ้ี จงสำหรบั ครู

1. บทเรียนสำเร็จรูปเล่มนี้ใช้เป็นสื่อสำหรับนักเรียนที่เรียนให้มีความรู้
ความเข้าใจมากยิ่งขึ้น และช่วยเหลือนักเรียนที่เรียนช้าให้เรียนได้ทันเพื่อน หรือ
เรยี นรไู้ ด้ด้วยตนเอง เพราะสามารถใชไ้ ด้ในชัน้ เรียน และนำไปศึกษาตอ่ ท่บี ้าน

2. การใช้บทเรียนสำเร็จรูป ให้นักเรียนอ่านเพื่อทำความเข้าใจตั้งแต่
วัตถุประสงค์ของบทเรียน ทำแบบทดสอบก่อนเรียน ศึกษาเนื้อหา และ
ทำกจิ กรรมเรียงลำดบั ไปตามกรอบ ต้งั แตก่ รอบแรกจนถงึ กรอบสดุ ท้ายในทุกกิจกรรม

3. การทำกิจกรรมหรือตอบคำถามในบทเรียนสำเร็จรูป ควรแนะนำ
ใหน้ กั เรยี นตอบคำถามลงในสมุดกิจกรรม ไมค่ วรทำลงในบทเรยี นสำเรจ็ รปู

4. ครูควรให้คำแนะนำและคอยช่วยเหลือในกรณีที่นักเรียนมีปัญหา
ในการศกึ ษาบทเรยี นสำเร็จรปู

5. ครูควรให้กำลังใจนักเรียน ชมเชย และให้กำลังใจเล็ก ๆ น้อย ๆ
ด้วยการให้รางวัล เพื่อส่งเสริมและกระตุ้นให้นักเรียนอยากนำบทเรียนสำเร็จรูป
เลม่ นี้ ไปศกึ ษาเพ่ือสร้างความรใู้ หต้ นเองต่อไป

4

คำแนะนำสำหรับนกั เรียน

บทเรียนสำเร็จรูปเล่มนี้ จัดทำขึ้นเพื่อให้นักเรียนศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง
นักเรียนจะได้รับความรู้จากการทำแบบฝึกหัด นักเรียนต้องอ่านคำแนะนำ
กอ่ นศึกษาบทเรยี นสำเรจ็ รปู และปฏบิ ตั ิตามลำดบั ขนั้ ตอนทก่ี ำหนดไว้ดังนี้

1. ก่อนที่นักเรียนจะศึกษาบทเรียนสำเร็จรูป ควรอ่านจุดประสงค์การเรียนรู้
และทำแบบทดสอบก่อนเรียน เป็นข้ันตอนแรก การทำแบบทดสอบก่อนเรยี นเปน็
การทดสอบความรู้ของตนเอง ให้นักเรียนทำในกระดาษคำตอบ อย่าขีดเขียน
ข้อความใด ๆ ลงในบทเรียนสำเร็จรูปนี้ ทำแบบทดสอบเสร็จแล้วตรวจคำตอบได้
ในหนา้ ต่อไป

2. เร่ิมศกึ ษาตง้ั แต่กรอบแรก เรยี งไปตามลำดบั โดยไมข่ ้ามกรอบใดกรอบหนึง่
3. อ่านเน้ือหา และคำถามชา้ ๆ พิจารณาใหเ้ ขา้ ใจ คิดใหด้ ี คดิ ให้รอบคอบ
แลว้ ตอบคำถาม
4. เมื่อตอบคำถามเสร็จแล้ว จึงเปิดดูคำตอบ ในกรอบต่อไป เพื่อตรวจสอบว่า
ถกู หรอื ไม่ ถา้ ตอบถูกใหท้ ำกรอบตอ่ ไป
5. ถ้าตอบผิด ให้ย้อนกลับไปศึกษา ข้อความในกรอบที่ผ่านมาอีกครั้งหนึง่
ทำความเขา้ ใจใหด้ แี ลว้ จงึ ตอบคำถามใหม่
6. เมื่อศึกษาทกุ กรอบแล้ว ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรยี น แล้วตรวจดูเฉลย
หนา้ ต่อไป เปรยี บเทยี บคะแนนก่อนเรยี นและหลงั เรยี น ว่าตนเองมีความก้าวหน้า
เพยี งใด
7. ข้อสำคญั ทส่ี ดุ คือ นกั เรยี นต้องซ่อื สตั ยต์ ่อตนเอง ไม่เปดิ ดูคำตอบกอ่ น

5

มาตรฐานการเรียนรู้/ตวั ชวี้ ดั

สาระที่ 1 ศาสนา ศลี ธรรม จริยธรรม
มาตรฐานการเรยี นรู้
มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวัติ ความสำคัญ ศาสดา
หลักธรรมของพระพุทธศาสนา หรือศาสนาที่ตนนับถือและศาสนาอื่น
มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่น และปฏิบัติตามหลักธรรม เพื่ออยู่ร่วมกัน
อยา่ งสนั ติสขุ
ตัวช้วี ดั
ป.1/2 ชื่นชมและบอกแบบอย่างการดำเนินชีวิต และข้อคิดจาก
ประวตั ิสาวก ชาดก เรอ่ื งเล่า และศาสนกิ ชนตวั อย่างตามทก่ี ำหนด

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

- นักเรียนสามารถบอกประวัตพิ ทุ ธสาวกได้
- นักเรยี นสามารถบอกประวตั ิและขอ้ คดิ ทีไ่ ด้จากชาดก
- นกั เรียนสามารถบอกแบบอย่างการดำเนินชวี ิตของศาสนกิ ชน

ตวั อยา่ งได้

6

สาระการเรยี นรู้

พทุ ธสาวก และชาดก

พทุ ธสาวก ชาดก พทุ ธศาสนกิ ชน
สามเณรบณั ฑิต วัณณุปถชาดก รัชกาลท่ี 9
สุวรรณสามชาดก

7

แบบทดสอบก่อนเรยี น
เล่มท่ี 2 เรอ่ื ง พทุ ธสาวก และชาดก

ชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี 1

คำช้ีแจง ให้นักเรียนพิจารณาเลือกคำตอบใหถ้ ูกตอ้ งเพียงคำตอบเดยี ว
แลว้ ทำเคร่อื งหมาย X ลงในกระดาษคำตอบ

1.สามเณรบณั ฑติ เป็นแบบอยา่ งทีด่ ีในเรอื่ งใด
ก. ความกตัญญกู ตเวที
ข. มีไหวพริบ ช่างสงั เกต
ค. ความเพียรพยายาม

2.เรอื่ งราวท่พี ระพทุ ธเจ้าใช้เทศนส์ อนพระภิกษุเรียกว่าอะไร
ก. ชาดก
ข. นทิ าน
ค. อาขยาน

3.ข้อคดิ ทีไ่ ด้จากวณั ณุปถชาดก คอื ข้อใด
ก. คนทำความดีย่อมได้ดี
ข. ความพยายามจะทำใหเ้ ราประสบความสำเร็จ
ค. ความกตญั ญกู ตเวทีทำใหร้ อดพน้ จากภยั อนั ตราย

เปิดหนา้ ตอ่ ไปจ้า

8

4.ข้อใดแสดงใหเ้ หน็ ว่าสวุ รรณสามมคี วามรับผิดชอบ
ก. ดูแลสตั วต์ ่าง ๆ
ข. เลีย้ งดพู ่อแม่ท่ตี าบอด
ค. หาอาหารดว้ ยตนเอง

5.เร่ืองวัณณปุ ถชาดกมีคณุ ธรรมใดทีค่ วรนำมาเปน็ แบบอยา่ ง
ก. ความเพียร
ข. ความเสียสละ
ค. ความอดทน

6. เราสามารถนำข้อคิดท่ีได้จากเร่ืองสวุ รรณสาม มาปฏิบตั ติ ามในชีวิต
อยา่ งไร
ก. ประกอบอาชีพสุจริต
ข. คดิ ไตรต่ รองในสิ่งทเี่ รยี นรู้
ค. ช่วยพ่อแมท่ ำงานบา้ น

7.สวุ รรณสามปฏิบตั ิอย่างไร เมอ่ื บดิ ามารดาตาบอด
ก. ทง้ิ ให้อย่ตู ามลำพัง
ข. ดแู ลปรนนบิ ตั ริ บั ใช้
ค. ใหพ้ ระเจา้ กรงุ พาราณสีดูแล

เปดิ หน้าตอ่ ไปจ้า

9

8. การเป็นคนช่างสังเกต ส่งผลอย่างไรตอ่ สามเณรบัณฑิต
ก. เดินทางไดอ้ ย่างปลอดภัย
ข. เปน็ ท่ียอมรับของสามเณรในวดั
ค. บรรลพุ ระอรหนั ต์ได้เร็ว

9.พระบาทสมเด็จพระปรมิทรภูมิพลอดลุ ยเดช เปน็ แบบอย่างทด่ี ี
ให้กับพวกเราในเรอื่ งใดในดา้ นครอบครวั
ก. ความเสียสละ
ข. ความกตญั ญู
ค. ความเพียรพยายาม

10. หนูบัณฑิตต้องการบวชในสำนกั ของผ้ใู ด
ก. พระสารีบุตร
ข. พระโมคคัลลานะ
ค. พระพุทธเจ้า

ทำไม่ไดไ้ มต่ อ้ งกังวลนะครับ
ตอนนี้เราไปดเู ฉลยกนั กอ่ นดกี วา่ วา่

ไดก้ คี่ ะแนน

10

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

ข้อที่ เฉลย
1ข
2ก
3ข
4ข
5ก
6ค
7ข
8ค
9ค
10 ก

เกณฑ์คะแนนการประเมินผลการเรียนก่อนเรียน
คะแนน 9 – 10 เรยี นเกง่ มาก
คะแนน 7 – 8 เรยี นเกง่
คะแนน 5 – 6 เรยี นพอใช้
คะแนน 0 – 4 เรียนไมด่ ตี อ้ งปรบั ปรุง

11

สวสั ดีครับทกุ คน วันน้ีผมจะพาไป
ศกึ ษา เร่อื ง พุทธสาวก และชาดก

กันนะครับ

เปิดหนา้ ต่อไปจ้า

กรอบที่ 1 12

พทุ ธสาวก

พุทธสาวก หมายถงึ ผู้ท่ปี ฏิบัตติ ามคำสอน
ของพระพุทธเจ้า และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่
ชาวพุทธเพื่อนำไปปฏิบัติตาม โดยมีทั้งพุทธสาวก
(ผชู้ าย) และพุทธสาวิกา (ผู้หญิง)

ออ๋ ...พทุ ธสาวก เปน็ ผู้ท่ปี ฏิบัติ
ตามคำสอนของพระพุทธเจา้
มีทัง้ ผู้ชายและผหู้ ญงิ น่ันเอง

ใช่ครับ..ไม่ว่าจะเป็นผู้ชายหรอื ผหู้ ญงิ กเ็ ปน็
พุทธสาวกของพระพุทธเจ้าไดท้ ั้งน้นั ครับ เพราะ
เป็นการนำแบบอยา่ งท่ดี ไี ปปฏบิ ตั ิ เราไปเรียนรู้

กนั ต่อนะครับ หลังจากตอบคำถามขอ้ แรก

เปดิ หนา้ ต่อไปจ้า

13

คำถามขอ้ ที่ 1

1. พุทธสาวก หมายถึงอะไร

พทุ ธสาวกหรือครับ ผมทราบว่า
หมายถงึ อะไร รู้แลว้ ผมขอตอบครับ

คำตอบขอ้ ท่ี 1
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………..………………………………..
………………………………………………………..………………………………..

ดูเฉลยหน้าถัดไปจ้า

14

เฉลยข้อท่ี 1
ผู้ทส่ี ืบทอดคำสอนและประพฤติ
ปฏิบตั ติ นตามคำสงั่ สอนของ
พระพุทธเจา้
1.

เก่งมากครับ... นบั เปน็ การ
เริม่ ต้นทีด่ ีนะครับ ตอ่ ไปเรามา
ศึกษาเรื่องพุทธสาวกคนแรกท่ี
ควรรูจ้ ัก

กันดีกว่า

เปดิ หน้าต่อไปจา้

กรอบที่ 2 15

สามเณรบัณฑติ

สามเณรบัณฑิต เดิมชื่อ บัณฑิต แปลว่า
ผู้มีปัญญา เนื่องจากวันที่ท่านเกิด ทาสที่รับใช้อยู่ใน
บ้านกลายเป็นทาสที่มีความฉลาด เข้าใจสิ่งต่างๆ
ได้ง่าย เมื่ออายุ 7 ขวบ ได้บรรพชาเป็นสามเณร
บดิ ามารดาจึงไดน้ ำไปฝากกบั พระสารบี ุตร

ถึงแม้จะทราบว่าผู้บวช
จะต้องทนลำบากมากมาย แต่หนู
บัณฑิตก็ไม่ล้มเลกิ ความใจที่จะบวช
หลังจากบวชได้ 2-3 วัน สามเณร
บัณฑิตจึงได้ไปออกบิณฑบาตกับ
พระสารีบุตร

ภาพที่ 1.1 สามเณรบัณฑติ ผู้ใฝ่รใู้ นพระธรรม

เปิดหน้าตอ่ ไปจ้า

16

เช้าวันหน่ึงขณะที่สามเณรบัณฑิตได้ออกบิณฑบาต พร้อมกับพระสารีบุตร
ระหว่างทางสามเณรบัณฑิตเห็นชาวนากำลังปล่อยน้ำเข้านา จึงสอบถาม
พระสารีบตุ รวา่ เขากำลงั ทำอะไรกนั

เมื่อเดินผ่านหมู่บ้าน เห็นช่างกำลังเอาลูกศรลนไฟ แล้วดัดลูกศรให้ตรง
ก็สอบถามพระสารบี ตุ รอีกวา่ เขากำลังทำอะไรกนั

17

เดินต่อมาสักครู่ สามเณรเห็นช่างทำเกวียน กำลังถากไม้ให้โค้งเพือ่ ทำล้อ
เกวียน กส็ อบถามพระสารบี ตุ รอีกวา่ เขากำลังทำอะไรกัน

เม่อื สามเณรเดินตามพระสารบี ุตรมากค็ รุ่นคริดแต่สิง่ ทีไ่ ด้พบเหน็ มาตลอด
จึงเกิดความสงสัยว่า “น้ำไม่มีจิตใจ คนยังบังคับให้มันไหลไปตามที่ต้องการได้
ลูกธนูไม่มีจิตใจ ช่างทำธนูก็ดัดให้มันตรงได้ ไม้ไม่มีจิตใจ ช่างไม้ก็ถากให้มัน
เกลี้ยงเป็นรูปเป็นร่างได้ แล้วคนเราที่มีจิตใจ ทำไมจึงจะฝึกตนให้บังคับจิตใจ
ไม่ได”้

สามเณรบณั ฑติ จงึ ฝกึ สมาธจิ นบรรลุธรรมเปน็ พระอรหนั ต์ในวนั นัน้ เอง

เปดิ หน้าต่อไปจา้

18

คำถามข้อท่ี 2

2.1 บัณฑติ แปลว่าอะไร
2.2 สามเณรบณั ฑิตออกบณิ ฑบาตกบั ใคร

จะตอบกนั ถูกไหมครับ
ต้ังใจตอบดนู ะครับ

คำตอบขอ้ ที่ 2
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………..………………………………..
………………………………………………………..………………………………..

ดเู ฉลยหนา้ ถดั ไปจา้

19

เฉลยข้อท่ี 2
2.1 ผู้มปี ญั ญา
2.2 พระสารีบตุ ร

ถูกต้องครับ ... เพือ่ นๆ เก่งจรงิ ๆ ท้ังสนใจเรยี นรู้
และเรียนร้ไู ดเ้ รว็ ตอ่ ไปเราไปศึกษาคุณธรรมท่ี

ควรถือเป็นแบบอยา่ งของสามเณรบัณฑติ
พรอ้ มๆ กนั ค่ะ

สามเณรบัณฑติ เปน็ ผู้ที่เชอื่ ฟังพระผู้ใหญ่
เป็นผู้ที่มีความช่างสังเกต มีสติปัญญา
เฉียบแหลม สามารถบรรลุพระอรหันต์ได้
หลังจากบวชไดเ้ พียงไมก่ วี่ นั

เปิดหนา้ ตอ่ ไปจ้า

20
สวัสดีครับนักเรียน ต่อไปผม
จะพาเพื่อนๆไปศึกษา เรื่อง ชาดก
กนั นะครับ

ชาดก คืออะไร ผมอยากรู้
เรว็ ๆจังเลยครับ

เปิดหน้าต่อไปจ้า

21

กรอบท่ี 3

ชาดก

ชาดก หมายถึง เรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าท่ี
เกดิ มาในชาตกิ อ่ น ซึง่ พระพุทธเจ้าทรงใชใ้ นการสั่งสอน
พระภิกษุและชาวพทุ ธ เพื่อเปน็ ข้อคดิ ในการปฏบิ ตั ติ น

ออ๋ ...ชาดกมคี วามหมายอย่างน้ี
นเ่ี อง แต่เท่าที่ผมรู้

มีชาดกหลายเรื่องใชม่ ยั้ ครับ

ใชค่ รับ..ชาดกมอี ยู่หลายเรอ่ื ง ซ่งึ แตล่ ะเรื่องเป็น
การเลา่ ถงึ การทพ่ี ระโพธิสัตวเ์ วยี นว่ายตายเกดิ
ถือเอากำเนดิ ในชาติตา่ ง ๆ ไดพ้ บปะผจญกับ
เหตกุ ารณด์ ีบา้ งชว่ั บ้าง แตก่ ็ไดพ้ ยายาม
ทำความดีตดิ ต่อกนั มากบ้างน้อยบ้างตลอดมาจน
เป็นพระพทุ ธเจา้ ในชาติสดุ ท้ายครับ

เปิดหนา้ ถดั ไปจา้

22

คำถามขอ้ ที่ 3

ชาดก หมายถึงอะไร

คำถามนถ้ี ึงควิ ผมบา้ งครับ เพราะมี
เร่อื งทนี่ ่าสนใจอยคู่ รบั ผมรูค้ ำตอบ

แล้ว ขอตอบครบั

คำตอบข้อที่ 3
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………..………………………………..
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….

ดูเฉลยหนา้ ถดั ไปจา้

23

เฉลยข้อที่ 3
ชาดก หมายถึง เร่อื งราว
เก่ียวกับพระพุทธเจา้ ทเ่ี กดิ มาใน
ชาติกอ่ น

เย่ียมมากครับ ตอบไดช้ ดั เจน งน้ั เราไป
ศึกษาเรือ่ งชาดกกนั เลยครบั

เปิดหนา้ ถดั ไปจา้

24

กรอบที่ 4

วณั ณุปถชาดก : พ่อคา้ ผู้พยายาม

วณั ณุปถชาดก เปน็ เร่ืองที่พระพทุ ธเจา้ ทรง
เทศนาแก่พระภกิ ษรุ ูปหน่ึงทร่ี ู้สกึ ท้อถอยไมม่ คี วาม
เพียร พระองค์จงึ ได้เลา่ เรือ่ ง วัณณุปถชาดก ดงั นี้

มีพ่อค้าคนหนึ่งเป็น
หัวหน้ากองเกวียน ได้
บรรทุกสินค้าและอาหาร
ด้วยเกวียน 500 เล่ม ไป
ค้าขายต่างเมือง ระหว่าง
ทางต้องผา่ นทะเลทราย

ซึ่งตอนกลางวันจะร้อนมาก ทำให้พ่อค้าและกองเกวียนต้องหยุดพัก และ
เดนิ ทางเฉพาะกลางคนื จนเหลอื เพียง 1 คนื เท่าน้ัน กจ็ ะผ่านพ้นจากทะเลทราย

เปิดหนา้ ถัดไปจา้

25

คืนสุดท้าย นายกองเกวียนสั่งพ่อค้าเทน้ำทิ้ง เพราะเห็นว่าใกล้จะพ้น
ทะเลทราย หลังจากนั้นขบวนพ่อค้ากลับหลงทาง พวกพ่อค้าทั้งหลายต่างหมด
เร่ยี วแรง เพราะเปน็ เวลาเช้าแล้ว อากาศจงึ เร่มิ ร้อน และทุกคนกระหายน้ำ

นายกองเกวียนพยายามแก้ปัญหา ดังนั้น จึงได้ออกสำรวจหาแหล่งน้ำ และด้วย
เป็นคนที่มีสติปัญญา เมื่อเห็นต้นหญ้าก็คิดว่าน่าจะมีน้ำอยู่ใต้ดิน จึงบอกให้ทุกคน
ช่วยกันขุดดินเพือ่ หาน้ำ เมื่อขุดไปสักพักกลับพบหินก้อนใหญ่ ทำให้ทุกคนหมดแรง
และสิ้นหวัง แต่หัวหน้าพ่อค้าไม่ย่อท้อ จึงได้เอาหูแนบกับก้อนหิน ปรากฏว่าได้ยิน
เสียงนำ้ ไหลอยู่ใต้ก้อนหิน จงึ สง่ั ใหท้ กุ คนช่วยกันทุบหนิ เมือ่ กอ้ นหินแตก ก็มีน้ำไหล
ออกมา

ทกุ คนจงึ มีน้ำด่ืมกนิ
หลังจากน้นั หวั หน้าพ่อค้าและ
กองเกวยี นก็เดินทางตอ่ ไป
จนถงึ จดุ หมาย ขายสินค้าได้
เงนิ ทองมากมาย และเดนิ ทาง
กลับบ้านได้อย่างปลอดภัย

เปดิ หน้าถัดไปจา้

26

คำถามข้อท่ี 4

4.1 พ่อคา้ ไดบ้ รรทุกสนิ คา้ และอาหารด้วยเกวียนกี่เลม่
4.2 เหตใุ ดจงึ ต้องเดินทางเฉพาะเวลากลางคืน
4.3 หวั หน้าพ่อค้าสงั เกตเหน็ สิ่งใดทท่ี ำใหค้ ดิ วา่ มีนำ้ อยู่ใต้ดนิ

คำตอบขอ้ ที่ 4
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………..………………………………..
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….

ดเู ฉลยหน้าถัดไปจ้า

27

เฉลยข้อท่ี 4

4.1 500 เลม่
4.2 ระหวา่ งทางเปน็ ทะเลทราย กลางวนั จะรอ้ นมาก
4.3 ตน้ หญ้า

ถูกต้องครับ ... เพื่อนๆเกง่ มากเลย
ตอ่ ไปเราไปศึกษาคณุ ธรรมท่ีควรถือเป็นแบบอย่าง

ของวณั ณปุ ถชาดก กันดกี ว่าครับ

คติธรรมท่ไี ด้จากชาดกเรอ่ื งนี้

บุคคลจะประสบผลสำเร็จ และรอดพ้นจากทุกข์ภัยพิบัติต่าง ๆ ได้
ก็เพราะความเพียรพยายาม ดังเช่น ความเพียรพยายามของคนใช้ของ
หัวหน้าพ่อค้า จึงทำให้หัวหน้าพ่อค้าและบริวาร 500 คน รอดพ้นจาก
ความตาย

เปิดหน้าถัดไปจ้า

28

กรอบท่ี 5
สุวรรณสามชาดก : สุวรรณสามยอดกตญั ญู

สวุ รรณสามชาดก เป็นเรือ่ งเกีย่ วกบั ชาติ
ก่อนของพระพุทธเจ้าท่ที รงบำเพญ็ เมตตา
บารมี พระองคไ์ ด้ตรสั เทศนาไว้ ดงั นี้

สุวรรณสามเป็นบุตรของฤาษีที่อาศัยอยู่กลางป่าแห่งหนึ่ง สุวรรณสาม
เป็นเด็กดี มีความเมตตากรุณาต่อสัตว์และกตัญญูต่อพ่อแม่ วันหนึ่งฤาษีทั้ง
สองได้ออกไปหาอาหารแลว้ ถูกงูพ่นพิษเขา้ ตา ทำใหต้ าบอดสนทิ ทัง้ ๒ ข้าง จึง
ไมส่ ามารถหาทางกลบั อาศรมได้ถกู

เปดิ หนา้ ถัดไปจา้

29

สุวรรณสามเฝ้าคอยบิดามารดาอยู่
นานไม่เห็นท่านทั้ง ๒ คน กลับมาตาม
เวลา จึงออกตามหา พบบิดามารดา
เดินวนเวียนอยู่ เมื่อซักถามจนทราบ
เรื่องหมดแล้ว สุวรรณสามจึงได้ร้องไห้
แล้วก็หัวเราะสลับกนั บดิ ามารดาสงสัย
จึงถามว่า “ทำไมเจ้าร้องไห้แล้วจึง
หัวเราะเล่า” สุวัณณสามจึงตอบบิดา
มารดาว่า

“ที่ลกู รอ้ งไหเ้ พราะเสยี ใจที่ทา่ นตอ้ งตาบอด แตท่ ล่ี ูกหวั เราะ เพราะลกู ดี
ใจที่จะได้ปรนนิบัติรบั ใชเ้ พอ่ื ทดแทนบุญคณุ ของทา่ น

จากวันนั้นมา สุวรรณสามได้ดูแลปรณนิบัติรับใช้บิดามารดา โดยมิได้
บกพร่อง นอกจากจะมีความกตัญญต่อบิดามารดาแล้ว สุวัณณสามก็ยังเป็นผู้
มีใจเมตตากรณุ าตอ่ สัตวท์ ้งั หลายในป่าอีกดว้ ย

เปดิ หนา้ ถดั ไปจ้า

30

วันหนึ่ง พระเจ้ากรุงพาราณสีเสด็จมาล่าสตั ว์ในป่าที่สุวรรณสามอาศัยอยู่
ในเวลาเดยี วกับท่ีสุวรรณสามเองกอ็ อกหาอาหารใหพ้ ่อแม่ พระเจา้ กรงุ พาราณสี
เข้าใจผิดว่าสุวรรณสามเป็นสัตว์ป่า จึงยิงลูกศรอาบยาพิษถูกสุวรรณสาม
แตก่ ่อนที่สวุ รรณสามจะเสียชีวิตน้นั สุวรรณสามได้บอกกบั พระเจ้ากรงุ พาราณสี
ว่า ตนมีพ่อแมต่ าบอดที่ต้องเลีย้ งดู หาน้ำหาอาหารให้ เมื่อตนเองจะต้องตายไป
ก็รู้สึกเป็นห่วงพ่อแม่ว่าจะไม่มีใครเลี้ยงดู ซึ่งพระเจ้ากรุงพาราณสีเห็นถึงความ
กตัญญขู องสุวรรณสาม จึงรบั ปากจะเล้ียงดแู ทน

เมอ่ื สองฤาษีร้วู ่าสวุ รรณสามเสยี ชวี ติ กไ็ ด้ต้งั สจั จะอธษิ ฐานวา่ สวุ รรณสาม
เป็นคนดี มีความเมตตาและกตัญญูต่อพ่อแม่ ขอให้ความดีนั้นดลบันดาลให้
สวุ รรณสามฟืน้ ข้ึนมา ด้วยแรงจติ อธิษฐานดังกลา่ ว ทำให้สวุ รรณสามฟื้นคืนชีวิต
ขนึ้ มา รวมทงั้ สองฤาษกี ห็ ายจากตาบอดและอยดู่ ว้ ยกนั อย่างมคี วามสุข

เปิดหน้าถดั ไปจา้

31

คำถามข้อท่ี 5

5.1 สุวรรณสามเปน็ บตุ รของใคร
5.2 เหตใุ ดพอ่ แม่ของสวุ รรณสามจงึ ตาบอด
5.3 ทำไมสวุ รรณสามจงึ ถูกยงิ ดว้ ยลกู ศรอาบยาพษิ

คำถามน้ีถงึ คิวผมบ้างครับ เพราะมีเร่ือง
ที่น่าสนใจอยู่ หนูรู้คำตอบแล้ว ขอตอบ
นะครับ

คำตอบขอ้ ท่ี 5
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………..………………………………..
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….

ดูเฉลยหนา้ ถัดไปจา้

32

เฉลยข้อที่ 5
5.1 บุตรของฤาษี
5.2 โดนงพู น่ พิษเข้าตา
5.3 พระเจา้ กรงุ พาราณสเี ข้าใจผดิ คดิ ว่า
สวุ รรณสามเปน็ สตั ว์ป่า

ถูกต้องครับ ... เพ่อื นๆเก่งมากเลย
ต่อไปเราไปศกึ ษาคุณธรรมทีค่ วรถอื เป็นแบบอยา่ ง

ของสุวณั ณสามชาดก กนั ดีกวา่ ครับ

คตธิ รรมที่ได้จากชาดกเรอื่ งนี้

ความเมตตากรุณาของสุวรรณสามที่มีต่อคนและสัตว์ทั่วไปมีความ
รักและความกตัญญูกตเวทีต่อพ่อแม่ ความรักระหว่างพ่อแม่ลูก รู้จักให้
อภัยไม่โกรธตอบ จงึ ทำใหเ้ ร่อื งร้ายกลายเป็นเรื่องดไี ด้

เปิดหนา้ ถัดไปจา้

33

ต่อไป...เราไปศึกษาเรอ่ื ง
พทุ ธศาสนกิ ชนตวั อย่างกนั นะครับ

เปิดหน้าถัดไปจา้

34

พุทธศาสนกิ ชน กรอบที่ 6

พุทธศาสนิกชน หมายถึง ชาวพุทธที่ประพฤติปฏิบัติตนตามหลักธรรมคำสอน เป็น
แบบอยา่ งที่ดที ่เี ราควรยกย่อง

ศาสนกิ ชนตวั อย่าง มที ั้งพระภกิ ษุ
อุบาสก อุบาสิกา และชาวพุทธ

ทวั่ ไป ถูกต้องไหมครบั

ถูกตอ้ งครบั .. พทุ ธศาสนกิ ชน กค็ อื คนทย่ี ินดี
ท่จี ะปฏิบตั ิตามคำสอนของพระพทุ ธศาสนา
มที ้งั พระภิกษุสงฆ์ อบุ าสก อุบาสกิ า รวมถึง
ชาวพุทธทวั่ ไปคะ่

35

คำถามข้อที่ 6

พุทธศาสนกิ ชน หมายถึงอะไร

คำถามน้ถี งึ ควิ ผมบา้ งครับ เพราะมเี ร่ือง
ที่น่าสนใจอยู่ ผมรู้คำตอบแล้ว ขอตอบ
นะครับ

คำตอบข้อท่ี 6
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………..………………………………..
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….

36
เฉลยข้อท่ี 6
พุทธศาสนกิ ชน หมายถงึ ชาวพุทธท่ีปฏิบัติ
ตนตามหลกั ธรรมคำสอน เปน็ แบบอยา่ งที่ดี
ทเี่ ราควรยกย่อง

ลำดบั ถดั ไปเรามาศกึ ษาพทุ ธศาสนกิ ชนตัวอยา่ ง
ของพวกเรากันนะครับ นกั เรยี นคดิ วา่ เป็นใครเอ่ย

เปดิ หน้าถัดไปจ้า

37

กรอบที่ 7

พระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช
ทรงเป็นพระมหากษัตริย์องค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์จักรี
พระองค์ทรงเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวไทยทั้งชาติ
ทรงเปน็ พทุ ธมามกะ และทรงอุปถมั ภบ์ ำรงุ ทกุ ศาสนา

เปิดหนา้ ถัดไปจา้

38

นอกจากนี้พระองค์ทรงปฏิบัติต่อพระราชชนนี (แม่) ของพระองค์
ด้วยความรัก ความเอาใจใส่ พระองค์จึงเปน็ แบบอยา่ งที่ดีในดา้ นความกตัญญูกตเวที
ทเ่ี ราควรยดึ ถอื เปน็ แบบอย่าง

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รชั กาลที่ 9 ทรงมี
ความกตัญญตู ่อพระบรมราชชนนี และทรงมีความ
เสยี สละเป็นอย่างมากเลยครับคณุ ครู

ใช่ครบั ความกตัญญู และความ
เสยี สละของพระองคเ์ ป็นสิ่งทด่ี ี
และควรยึดถอื เป็นอย่างครับ

เปดิ หนา้ ถัดไปจา้

39

คำถามขอ้ ท่ี 7

1. พระบาทสมเด็จพระปรมนิ ทรมหาภูมพิ ลอดลุ ยเดช ทรงเปน็
กษตั รยิ อ์ งคท์ ่เี ท่าไหรใ่ นราชวงศจ์ กั รี

2. คุณธรรมทค่ี วรยดึ ถือเปน็ แบบอย่างของพระองค์คือคุณธรรมใน
ด้านใด

ถา้ ใครจำได้ น่าจะตอบถกู นะครบั

คำตอบข้อที่ 7
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………..………………………………..
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….

40

เฉลยข้อท่ี 7
1. องค์ที่ 9
2. ความกตญั ญกู ตเวที

ถูกต้องครบั ... นกั เรยี นเก่งมากเลย
เราไปลองทำแบบทดสอบหลังเรียนกนั นะครับ

เปดิ หนา้ ถดั ไปจ้า

41

แบบทดสอบหลงั เรยี น
เลม่ ที่ 2 เรือ่ ง พทุ ธสาวก และชาดก

ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี 1

คำชแ้ี จง ให้นกั เรยี นพิจารณาเลือกคำตอบใหถ้ ูกต้องเพียงคำตอบเดียว
แลว้ ทำเครือ่ งหมาย X ลงในกระดาษคำตอบ

1.ข้อใดแสดงใหเ้ หน็ ว่าสวุ รรณสามมคี วามรับผดิ ชอบ
ก. ดูแลสัตว์ต่าง ๆ
ข. หาอาหารด้วยตนเอง
ค. เลีย้ งดูพ่อแม่ทต่ี าบอด

2.สามเณรบณั ฑิตเป็นแบบอย่างทดี่ ีในเรื่องใด
ก. มีไหวพริบ ช่างสังเกต
ข. ความกตัญญูกตเวที
ค. ความเพียรพยายาม

3.ขอ้ คิดท่ไี ด้จากวัณณุปถชาดก คอื ขอ้ ใด
ก. คนทำความดยี อ่ มไดด้ ี
ข. ความพยายามจะทำใหเ้ ราประสบความสำเรจ็
ค. ความกตัญญกู ตเวทที ำใหร้ อดพน้ จากภัยอนั ตราย

เปดิ หนา้ ตอ่ ไปจา้

42

4. เราสามารถนำข้อคิดทไ่ี ดจ้ ากเรื่องสุวรรณสาม มาปฏิบตั ิตามในชีวติ
อยา่ งไร
ก. ประกอบอาชพี สุจริต
ข. ชว่ ยพอ่ แม่ทำงานบา้ น
ค. คดิ ไตร่ตรองในสิง่ ท่ีเรยี นรู้

5.เรื่องวัณณุปถชาดกมีคณุ ธรรมใดทคี่ วรนำมาเปน็ แบบอยา่ ง
ก. ความเพียร
ข. ความเสียสละ
ค. ความอดทน

6.สุวรรณสามปฏบิ ัติอยา่ งไร เมือ่ บดิ ามารดาตาบอด
ก. ดแู ลปรนนบิ ัตริ บั ใช้
ข. ท้ิงใหอ้ ยตู่ ามลำพัง
ค. ใหพ้ ระเจา้ กรุงพาราณสดี แู ล

7.เรื่องราวท่ีพระพทุ ธเจ้าใชเ้ ทศนส์ อนพระภิกษุเรยี กวา่ อะไร
ก. นิทาน
ข. อาขยาน
ค. ชาดก

เปิดหน้าตอ่ ไปจา้

43

8. หนูบัณฑติ ต้องการบวชในสำนักของผ้ใู ด
ก. พระโมคคลั ลานะ
ข. พระสารบี ุตร
ค. พระพทุ ธเจ้า

9. การเป็นคนชา่ งสงั เกต ส่งผลอย่างไรตอ่ สามเณรบณั ฑติ
ก. บรรลพุ ระอรหันต์ได้เรว็
ข. เดินทางไดอ้ ยา่ งปลอดภัย
ค. เป็นท่ยี อมรบั ของสามเณรในวัด

10.พระบาทสมเดจ็ พระปรมิทรภมู ิพลอดลุ ยเดช เป็นแบบอย่างที่ดี
ใหก้ ับพวกเราในเรื่องใดในดา้ นครอบครัว
ง. ความเสียสละ
จ. ความกตัญญู
ฉ. ความเพียรพยายาม

โอโฮ...นา่ จะได้คะแนนเตม็ กันหลาย
คนเลยใช่ไหมครบั

ดูเฉลยหนา้ ถัดไปจา้

44

เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน

ข้อที่ เฉลย
1ค
2ก
3ข
4ข
5ก
6ก
7ค
8ข
9ก
10 ข

เกณฑ์คะแนนการประเมินผลการเรียนหลงั เรียน
คะแนน 9 – 10 เรียนเก่งมาก
คะแนน 7 – 8 เรียนเก่ง
คะแนน 5 – 6 เรยี นพอใช้
คะแนน 0 – 4 เรยี นไมด่ ีต้องปรบั ปรุง