รูปแบบและวิธีการสืบค้นข้อมูลสารสนเทศ2

ความหมายของคาวา่ “การสืบคน้ ขอ้ มูลสารสนเทศ”

ในโลกอนิ เทอรเ์ นต็ และยคุ ขอ้ มูลสารสนเทศ มีขอ้ มลู มากมายมหาศาล การท่ี
จะค้นหาข้อมลู จานวนมาก ซึง่ อาจจะเข้าไปค้นหาขอ้ มูลได้งา่ ย ๆ จาเป็นจะตอ้ งอาศยั การ
ค้นหาข้อมูลด้วยวธิ ีการต่าง ๆ เข้ามาชว่ ยเพอ่ื ความสะดวกและรวดเร็ว ซ่งึ จะมีเว็บไซต์
ที่ให้บรกิ ารค้นหาขอ้ มูลมีมากมาย ถ้าค้นหาของไมถ่ ูกวิธีหรือไม่ถูกหลักการในการค้นหา
อาจจะต้องเสียเวลาในการคน้ หา หาและอาจหาขอ้ มลู ทต่ี ้องการไมพ่ บ

การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศ จึงหมายถึง การค้นหาข้อมูลท่ีต้องการเพ่ือให้ได้มา
ซึ่งข้อมูลไม่ว่าจะเป็นการสืบค้นในรูปแบบใด ซ่ึงส่วนใหญ่จะสืบค้นทางห้องสมุดหรือ
ศนู ยว์ ิทยบรกิ าร และท่มี กี ารสืบคน้ ข้อมูลในโลกอนิ เตอร์เน็ต ซึ่งเป็นแหล่งสืบค้นข้อมูล
ท่ใี หญท่ สี่ ดุ

รปู แบบการสืบค้นขอ้ มลู สารสนเทศ

ในโลกไซเบอร์สเปซมขี ้อมูลมากมายมหาศาล การทจ่ี ะคน้ หาขอ้ มลู จานวนมากมายอยา่ ง
นี้เราไม่อาจจะคลิกเพอ่ื ค้นหาขอ้ มลู พบได้งา่ ย ๆ จาเป็นจะตอ้ งอาศยั การคน้ หาขอ้ มลู ดว้ ย
เคร่ืองมือคน้ หาทเี่ รยี กวา่ Search Engine เข้ามาชว่ ยเพอ่ื ความสะดวกและรวดเร็ว เว็บไซตท์ ่ี
ให้บรกิ ารคน้ หาขอ้ มลู มีมากมายหลายทท่ี งั้ ของคนไทย และถา้ เราเปดิ ไปทีละหนา้ จออาจจะตอ้ ง
เสียเวลาในการคน้ หา และอาจหาขอ้ มลู ทเ่ี ราตอ้ งการไม่พบ การทเี่ ราจะคน้ หาขอ้ มลู ใหพ้ บอย่าง
รวดเรว็ จงึ ตอ้ งพงึ่ พา Search Engine Site ซ่ึงจะทาหนา้ ท่รี วบรวมรายชอื่ เวบ็ ไซต์ตา่ ง ๆ
เอาไว้ โดยจัดแยกเปน็ หมวดหมู่ ผ้ใู ชง้ านเพยี งแตท่ ราบหวั ขอ้ ทตี่ อ้ งการคน้ หาแลว้ ป้อน คาหรอื
ข้อความของหวั ข้อน้ัน ๆ ลงไปในชอ่ งที่กาหนด คลิกปมุ่ ค้นหา เทา่ นั้น รอสักครู่ขอ้ มลู
อยา่ งยอ่ ๆ และรายชอ่ื เวบ็ ไซตท์ ่เี กย่ี วขอ้ งจะปรากฎใหเ้ ราเขา้ ไปศกึ ษาเพม่ิ เตมิ ไดท้ ันที

การคน้ หาในรูปแบบ Index Directory

วิธีการคน้ หาขอ้ มูลแบบ Index นข้ี ้อมูลจะมีความเปน็ ระเบยี บเรียบรอ้ ยมากกวา่
การคน้ หาขอ้ มลู ดว้ ย วิธีของ Search Engine โดยมันจะถูกคดั แยกขอ้ มลู ออกมาเป็น
หมวดหมู่ และจดั แบง่ แยก Site ตา่ ง ๆ ออกเปน็ ประเภท สาหรบั วธิ ใี ช้งานสามารถทจ่ี ะ
Click เลอื กขอ้ มลู ท่ตี อ้ งการจะดไู ดเ้ ลยใน Web Browser จากนน้ั ท่ีหนา้ จอกจ็ ะแสดง
รายละเอียดของหวั ขอ้ ปลกี ยอ่ ยลกึ ลงมาอกี ระดบั หนึง่ ปรากฏขน้ึ มาใหเ้ ราเลอื กอีก ส่วนจะ
แสดงออกมาใหเ้ ลอื กเยอะแค่ไหนอันนกี้ ข็ น้ึ อยูก่ บั ขนาดของฐานขอ้ มลู ใน Index วา่ ในแตล่ ะ
ประเภท จัดรวบรวมเกบ็ เอาไวม้ ากนอ้ ยเพยี งใด

เม่ือเขา้ ไปถงึ ประเภทย่อยท่สี นใจแลว้ ทเ่ี วบ็ เพจจะแสดงรายชอ่ื ของเอกสารที่เกยี่ วขอ้ งกบั
ประเภทของขอ้ มูลนน้ั ๆ ออกมา หากคดิ วา่ เอกสารใดสนใจหรอื ตอ้ งการอยากทีจ่ ะดู
สามารถ Click ลงไปยงั Link เพือ่ ขอเชอ่ื ตอ่ ทางไซตก์ จ็ ะนาเอาผลของขอ้ มลู ดงั กลา่ วออกมา
แสดงผลทนั ที นอกเหนือไปจากนี้ ไซตท์ แี่ สดงออกมานัน้ ทางผใู้ หบ้ รกิ ารยังไดเ้ รียบเรยี งโดย
นาเอา Site ที่มีความเกยี่ วขอ้ งมากทส่ี ุดเอามาไวต้ อนบนสดุ ของรายชอ่ื ทแ่ี สดง

การค้นหาในรปู แบบ Search Engine

วธิ กี ารอกี อยา่ งท่นี ยิ มใชก้ ารคน้ หาขอ้ มลู คอื การใช้ Search Engine ซึง่ ผูใ้ ชส้ ว่ นใหญ่
กวา่ 70% จะใชว้ ธิ กี ารคน้ หาแบบนี้ หลกั การทางานของ Search Engine จะแตกตา่ งจาก
การใช้ Index ลกั ษณะของมนั จะเปน็ ฐานขอ้ มลู ขนาดใหญม่ หาศาลทก่ี ระจัดกระจายอยู่ทว่ั ไป
บน Internet ไม่มกี ารแสดงขอ้ มลู ออกมาเปน็ ลาดบั ขนั้ ของความสาคญั การใชง้ านจะเหมือน
การสืบคน้ ฐานขอ้ มูลอื่น ๆ คอื จะตอ้ งพมิ พค์ าสาคญั (Keyword) ซง่ึ เป็นการอธบิ ายถงึ ขอ้ มลู
ท่ีต้องการจะเขา้ ไปคน้ หาน้นั ๆ เข้าไป จากนัน้ Search Engine กจ็ ะแสดงขอ้ มูลและ
Site ต่าง ๆ ท่ีเก่ยี วขอ้ งออกมา

ประเภทของ Search Engine

Search Engine แตล่ ะแหง่ มวี ธิ กี ารและการจดั เกบ็ ฐานขอ้ มูลทแี่ ตกตา่ งกันไปตาม
ประเภทของ Search Engine ทแี่ ตล่ ะเวบ็ ไซตน์ ามาใชเ้ กบ็ รวบรวมขอ้ มลู ดังน้ันการท่ีจะเขา้
ไปหาขอ้ มลู หรือเวบ็ ไซต์ โดยวธิ กี าร Search นน้ั อยา่ งนอ้ ยคุณจะต้องทราบวา่ เวบ็ ไซตท์ เ่ี ขา้
ไปใชบ้ รกิ าร ใชว้ ิธกี ารหรอื ประเภทของ Search Engine อะไร เนอ่ื งจากแตล่ ะประเภท
มคี วามละเอยี ดในการจดั เกบ็ ขอ้ มลู ตา่ งกนั ไป

1. Keyword Index เปน็ การคน้ หาขอ้ มลู โดยการคน้ จากขอ้ ความในเวบ็ เพจทีไ่ ด้ผา่ น
การสารวจมาแลว้ จะอา่ นขอ้ ความ ขอ้ มูล อยา่ งน้อย ๆ กป็ ระมาณ 200-300 ตวั อักษรแรก
ของเวบ็ เพจนนั้ ๆ โดยการอา่ นนจี้ ะหมายรวมไปถงึ อา่ นขอ้ ความทอี่ ยู่ในโครงสรา้ งภาษา HTML
ซ่ึงอยู่ในรูปแบบของขอ้ ความทอ่ี ยู่ในคาสงั่ alt ซง่ึ เป็นคาสงั่ ภายใน TAG คาสั่งของรปู ภาพ แต่จะ
ไมน่ าคาสง่ั ของ TAG อ่ืน ๆ ในภาษา HTML และคาสงั่ ในภาษา JAVA มาใช้ในการค้นหา
วิธีการค้นหาของ Search Engine ประเภทนจ้ี ะใหค้ วามสาคญั กบั การเรยี งลาดบั ขอ้ มลู กอ่ น-หลงั
และความถ่ีในการนาเสนอขอ้ มลู นนั้ การคน้ หาขอ้ มลู โดยวิธีการเชน่ นจี้ ะมีความรวดเรว็ มาก แต่มี
ความละเอียดในการจดั แยกหมวดหมู่ของขอ้ มูลคอ่ นขา้ งนอ้ ย เนื่องจากไม่ได้คานงึ ถงึ รายละเอยี ดของ
เนื้อหาเท่าที่ควร แต่หากวา่ ตอ้ งการแนวทางดา้ นกวา้ งของขอ้ มลู และความรวดเรว็ ในการค้นหา
วธิ ีการนกี้ ใ็ ชไ้ ดผ้ ลดี

2. Subject Directories การจาแนกหมวดหม่ขู อ้ มลู Search Engine ประเภทน้ี
จะจัดแบง่ โดยการวเิ คราะห์เนอ้ื หา รายละเอยี ดของแต่ละเวบ็ เพจ วา่ มีเน้ือหาเกยี่ วกบั อะไร
โดยการจดั แบง่ แบบน้ีจะใชแ้ รงงานคนในการพจิ ารณาเว็บเพจ ซึง่ ทาใหก้ ารจดั หมวดหมู่ขนึ้ อยกู่ บั
วจิ ารณญาณของคนจัดหมวดหม่แู ตล่ ะคนวา่ จะจดั เกบ็ ขอ้ มลู นน้ั ๆ อยใู่ นเครอื ข่ายขอ้ มูลอะไร
ดังน้นั ฐานขอ้ มลู ของ Search Engine ประเภทนจี้ ะถกู จดั แบง่ ตามเน้ือหากอ่ น แล้วจงึ นามา
เป็นฐานขอ้ มูลในการคน้ หาตอ่ ไป การค้นหาคอ่ นขา้ งจะตรงกบั ความตอ้ งการของผใู้ ช้ และมี
ความถกู ตอ้ งในการคน้ หาสงู เป็นตน้ หากเราตอ้ งการหาขอ้ มลู เกีย่ วกบั เวบ็ ไซต์ หรือเวบ็ เพจที่
นาเสนอข้อมลู เกยี่ วกบั คอมพวิ เตอร์ Search Engine ก็จะประมวลผลรายชอ่ื เวบ็ ไซต์ หรอื
เว็บเพจที่เกย่ี วกบั คอมพิวเตอรล์ ว้ น ๆ มาให้

หลักการค้นหาข้อมูลของ Search Engine

สาหรบั หลกั ในการคน้ หาขอ้ มลู ของ Search Engine แตล่ ะตวั จะมลี กั ษณะทแ่ี ตกตา่ ง
กนั ออกไป ขน้ึ อยกู่ บั วา่ ทางศนู ยบ์ รกิ ารตอ้ งการจะเกบ็ ขอ้ มลู แบบไหน แตโ่ ดยส่วนใหญแ่ ลว้ จะมี
กลไกในการคน้ หาทใี่ กลเ้ คยี งกนั หากจะแตกตา่ งกค็ งจะเปน็ เรอ่ื งประสทิ ธภิ าพเสยี มากกวา่ ว่าจะมี
ข้อมลู เก็บรวบรวมไวอ้ ยใู่ นฐานขอ้ มูลมากน้อยขนาดไหน และพอจะนาเอาออกมาบรกิ ารใหก้ บั
ผู้ใช้ ไดต้ รงตามความตอ้ งการหรอื เปลา่ ซ่ึงลกั ษณะของปจั จยั ท่ใี ชค้ น้ หาโดยหลกั ๆ จะมีดงั นี้

1. การคน้ หาจากชอื่ ของตาแหนง่ URL ใน เวบ็ ไซต์ตา่ ง ๆ
2. การคน้ หาจากคาทม่ี อี ย่ใู น Title (ส่วนท่ี Browser ใช้แสดงชอ่ื ของเวบ็ เพจอยู่
ทางดา้ น ซ้ายบนของหน้าตา่ งที่แสดง
3. การคน้ หาจากคาสาคญั หรอื คาสงั่ keyword (อยู่ใน tag คาส่งั ใน html ที่มี
ชื่อวา่ meta)
4. การคน้ หาจากสว่ นที่ใชอ้ ธิบายหรอื บอกลกั ษณะ site
5. ค้นหาคาในหนา้ เวบ็ เพจดว้ ย Browser

เทคนคิ ต่าง ๆ ในการจากดั คาท่คี น้

1. เลือกรูปแบบการคน้ หาใหต้ รงกบั สงิ่ ท่ีคณุ ตอ้ งการมากท่สี ดุ ยกตัวอย่างเชน่
ถ้าต้องการจะคน้ หาขอ้ มลู ที่มีลกั ษณะทัว่ ไป ไมช่ ้ี เฉพาะเจาะจง กค็ วรเลอื กบรกิ ารสบื ค้นข้อมลู
แบบ Index อย่างของ yahoo เพราะโอกาสทีจ่ ะเจอน้ัน เปอรเ์ ซน็ ต์สูงกวา่ จะมาน่งั สมุ่ หาโดย
ใชว้ ิธีแบบ Search Engine

2. ใช้คามากกวา่ 1 คาท่ีมลี กั ษณะเกยี่ วขอ้ งกนั ชว่ ยคน้ หา เพราะจะไดผ้ ลลพั ธท์ ่มี ีขนาด
แคบลงและชเ้ี ฉพาะมากขนึ้

3. ใช้บรกิ ารของผใู้ หบ้ ริการเฉพาะดา้ น เชน่ การคน้ หาขอ้ มลู เกยี่ วกบั เรอื่ งราวของ
ภาพยนตร์กน็ ่าทีจ่ ะเลอื กใช้ Search Engine ทใี่ หบ้ ริการใกลเ้ คียงกบั เรอ่ื งพวกน้ี เพราะ
ผลลัพธท์ ่ีไดน้ า่ จะเปน็ ท่นี ่าพอใจกวา่

4. ใส่เครอื่ งหมายคาพดู ครอบคลุมกลมุ่ คาท่ตี ้องการ เพอ่ื บอกกบั Search Engine
ว่าเรา ตอ้ งการผลการคน้ หาทมี่ ีคาในกลมุ่ น้ันครบและตรงตามลาดับที่เราพมิ พท์ กุ คา เชน่
"free shareware" เป็นตน้

5. การขน้ึ ตน้ ของตวั อักษรตวั เลก็ เทา่ กนั หมด Search Engine จะเขา้ ใจวา่ เราตอ้ งการ
ให้มนั คน้ หาคาดังกลา่ วแบบไมต่ อ้ งสนใจวา่ ตัวอักษรท่ีได้จะมีขนาดเลก็ หรอื ใหญ่ ดังนั้นหาก
ตอ้ งการอยากทีจ่ ะใหม้ ันคน้ หาคาตรงตามแบบทเ่ี ขยี นไวก้ ใ็ หใ้ ช้ ตัวอกั ษรใหญแ่ ทน

6. ใช้ตัวเชอ่ื มทาง Logic หรอื ตรรกศาสตร์เข้ามาชว่ ยคน้ หา มีอยู่ 3 ตัวดว้ ยกนั คอื -
AND สั่งใหห้ าโดยจะตอ้ งมีคาน้นั ๆ มาแสดงดว้ ยเทา่ นนั้ โดยไมจ่ าเปน็ วา่ จะตอ้ งตดิ กนั เชน่
phonelink AND pager เปน็ ต้น - OR สง่ั ใหห้ าโดยจะตอ้ งนาคาใดคาหนงึ่ ที่พมิ พล์ งไปมา
แสดง - NOT ส่ังไม่ใหเ้ ลอื กคานนั้ ๆ มาแสดง เช่น food and cheese not butter
หมายความวา่ ให้ทาการหาเวบ็ ทเี่ กี่ยวขอ้ งกบั food และcheese แต่ต้องไมม่ ี butter
เป็นต้น

7. ใช้เคร่ืองหมายบวกลบคดั เลอื กคา + หน้าคาทต่ี อ้ งการจรงิ ๆ - (ลบ)
ใช้นาหนา้ คาที่ไมต่ อ้ งการ () ชว่ ยแยกกลมุ่ คา เชน่ (pentium+computer) cpu

8. ใชเ้ ป็นตวั รว่ ม เชน่ com* เปน็ การบอกใหห้ าคาทม่ี ีคาวา่ com
9. หลีกเลยี่ งการใชต้ วั เลข พยายามเลยี่ งการใชค้ าคน้ หาท่ีเปน็ คาเด่ยี ว ๆ หรือเป็นคา
ที่มีตวั เลขปน แตถ่ ้าเลยี่ งไม่ได้ ก็อย่าลมื ใสเ่ ครอ่ื งหมายคาพดู (" ") ลงไปดว้ ย
เช่น "windows 98"

10. หลีกเลย่ี งภาษาพูด หลกี เลยี่ งคาประเภท Natural Language หรอื เรยี กงา่ ย ๆ
วา่ คาหรอื ขอ้ ความทเี่ ปน็ ภาษาพดู หรอื เปน็ ประโยค ควรสรปุ เปน็ เพยี งกลมุ่ คาหรอื วลที ่ีมี
ความหมายรวมทั้งหมดไว้ Advanced Search อยา่ ลมื ทีจ่ ะใช้ Advanced Search เพราะจะ
มสี ่วนชว่ ยในการบบี ประเดน็ หวั ขอ้ ให้แคบลง ซงึ่ จะทาใหไ้ ด้รายชอ่ื เวบ็ ไซตท์ ี่ตรงกบั ความตอ้ งการ
มากขน้ึ

11. อย่าละเลย Help ซ่ึงในแตล่ ะเวบ็ จะมี ปมุ่ help หรอื Site map ไวค้ อยชว่ ยเหลอื
แต่คนส่วนใหญ่มกั จะมองขา้ ม ซ่งึ help/site map จะมีประโยชน์มากในการอธิบาย
option หรือการใชง้ าน/แผนผงั ปลกี ยอ่ ยของแตล่ ะเวบ็ ไซต์

ประโยชน์ของ Search Engine

1. คน้ หาเวบ็ ที่ตอ้ งการไดส้ ะดวก รวดเรว็
2. สามารถค้นหาแบบเจาะลกึ ได้ ไมว่ ่าจะเปน็ รปู ภาพ, ขา่ ว, MP3 และอ่ืน ๆ อกี มากมาย
3. สามารถคน้ หาจากเวบ็ ไซตเ์ ฉพาะทาง ที่มกี ารจดั ทาไว้ เชน่ download.com เว็บไซต์

เกย่ี วกบั ขอ้ มลู และซอร์ฟแวร์ เป็นต้น
4. มีความหลากหลายในการคน้ หาข้อมูล
5. รองรับการคน้ หาภาษาไทย

ขอ้ แตกตา่ งระหวา่ ง Index และ Search Engine

วิธีในการคน้ หาขอ้ มลู แบบ Index เคา้ จะใชค้ นเปน็ ผจู้ ดั รวบรวมและทาระบบฐานขอ้ มลู
ข้นึ มา ส่วนแบบ Search Engine นน้ั ระบบฐานขอ้ มลู ของมนั จะไดร้ บั การจดั สรา้ งโดยใช้
Software ที่มหี น้าท่ีเกยี่ วกบั งานทางดา้ นนี้โดยเฉพาะมาเปน็ ตวั ควบคมุ และจดั การ
ซึ่ง Software ตัวนจี้ ะมี ชื่อเรียกวา่ Spiders การทางานขอ้ งมนั จะใชว้ ธิ กี ารเดนิ ลดั เลาะไป
ตามเครอื ขา่ ยตา่ ง ๆ ท่ีเชอ่ื มโยงถึงกนั อยู่เตม็ ไปหมดใน Internet เพ่ือคน้ หา Website ท่ีเกิด
ขน้ึ มาใหม่ ๆ รวมทงั้ ยงั สามารถตรวจสอบหาความเปลยี่ นแปลงของขอ้ มลู ใน Site เดิมท่มี ีอยู่
ว่าทใ่ี ดถกู อพั เดตแลว้ บ้าง จากนน้ั มันกจ็ ะนาเอาขอ้ มูลท้ังหมดที่สารวจเขา้ มา ไดเ้ กบ็ ใสเ่ ขา้ ไป
ในฐานขอ้ มลู ของตนอตั โนมตั ิ

ยกตวั อย่างของผู้ใหบ้ รกิ ารประเภทนเี้ ช่น Excite, Lycos Infoserch เป็นต้น การคน้ หา
ด้วยวธิ ี Search Engine น้นั มกั จะไดผ้ ลลพั ธ์ออกมากว้าง ๆ ชี้เฉพาะเจาะจงได้ยาก ดงั น้ัน
จึงมหี ลกั ในการคน้ หาเพอื่ ใหไ้ ดข้ ้อมูลใกล้เคียงความเป็นจรงิ มากทส่ี ุด

อา้ งอิง

ite/thekhnoloyisarsnthespws/neuxha. ความหมายของการสบื ค้นข้อมลู สารสนเทศ. [ระบบออนไลน์].
แหลง่ ทม่ี า https://sites.google.com/site/thekhnoloyisarsnthespws (16 กรกฎาคม 2564)

avangerthefor.blogspot.com. สาระการเรยี นรกู้ ารสบื ค้นขอ้ มลู สารสนเทศเพอ่ื การจดั การอาชพี .
[ระบบออนไลน์]. แหลง่ ทม่ี า https://avangerthefor.blogspot.com/2017/06/33.html?
(16 กรกฎาคม 2564)

รปู แบบและวธิ กี ารสบื คน้ ขอ้ มลู สารสนเทศ
เสนอ

ครูปรยี า ปันธยิ ะ

จดั ทาโดย
นางสาวรววี รรณ วงค์สาย
เลขที่ 9 สบล. 63.1

สาขาวชิ าการเลขานกุ าร

หนงั สอื อเิ ลก็ ทรอนกิ สเ์ ลม่ นี้ เป็นสว่ นหนง่ึ ของ รหัสวชิ า 30203-2004
วชิ า การจดั การเอกสารอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์
ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2564
วิทยาลยั อาชวี ศกึ ษาลาปาง