โครงงานถังหมักขยะรักษ์โรค

1.นายประเสรฐิ จดั ทาโดย 6212-00003-3
2.นายธงชัย ธรรมชาติ 6312-00059-5
3.นางสาวณัฐฐริ า คาพร 6322-00063-1
นชุ นอ้ ย

ครทู ป่ี รกึ ษา
นางสาวทวพี ร เคนรา
ครกู ศน.ตาบลหวั ถนน

นวตั กรรมโครงงานสง่ิ ประดษิ ฐ์
เรอื่ ง ถงั ขยะรกั ษโ์ ลก

จดั ทาโดย 6212-00003-3
6312-00059-5
1.นายประเสรฐิ ธรรมชาติ 6322-00063-1
2.นายธงชยั คาพร
3.นางสาวณฐั ฐริ า นุชนอ้ ย

ครูทป่ี รกึ ษา
นางสาวทวพี ร เคนรา
ครู กศน.ตาบลหวั ถนน

ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อาเภอพนสั นคิ ม
สานกั งานสง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั ชลบรุ ี

ก

บทคดั ยอ่

ชอื่ โครงงาน ถังขยะรกั ษ์โลก
ช่อื ผทู้ าโครงงาน 1. .นายประเสรฐิ ธรรมชาติ 2.นายธงชัย คาพร 3.นางสาวณัฐฐริ า นชุ น้อย
นักศึกษา กศน.ตาบลหัวถนน กศน.อาเภอพนสั นิคม จงั หวัดชลบุรี
อาจารยท์ ่ีปรึกษา นางสาวทวพี ร เคนรา

ระยะเวลาการศกึ ษา วันท่ี 10 มกราคม - 10 มีนาคม พ.ศ. 2564

การศึกษานวัตกรรมโครงงานส่ิงประดิษฐ์ เรื่อง ถังขยะรักษ์โลก มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโครงงาน
สิ่งประดิษฐ์ ถังหมักขยะเปียกในครัวเรือน ที่มีข้อจากัดในเร่ืองปริมาณและระยะเวลาในการหมัก อีกท้ังการนาไปใช้
ต้องมีการถ่ายเทจากถังหมักเพ่ือไป รดต้นไม้ และมีกล่ินเหม็น จึงได้พัฒนาโครงงานสิ่งประดิษฐ์ถังหมักขยะรักษ์โลก
ซงึ่ มกี ารออกแบบให้ตัวถงั หมักฝงั อยู่ในดิน พืชสามารถนาปุ๋ยที่ได้จากการหลักเศษอาหารสดไปใช้ได้ทันทีและไม่ส่ง
กลิ่นเหม็นรบกวน เพราะตัวถังหมักขยะรักษ์โลก จะประกอบด้วยถังทั้งหมด 3 ใบมาประกอบเข้าด้วยกันโดยใช้
หลักการควบแน่นของอากาศ ทาให้มีการถ่ายเทระหว่างแก๊สและอากาศ เกิดการควบแน่นเป็นไอน้าและไหล
ย้อนกลบั ส่กู น้ ถังทาให้ไม่เกิดกล่ินเหม็นออกมารบกวนภายนอก ลดการเกิดแมลง สามารถนาถังหมักขยะรักษ์โลก
ไปฝังไว้บริเวณต้นไม้ หรือแปลงผัก เพื่อให้รากของพืชดูดปุ๋ยท่ีเกิดจากการหมักเศษอาหารไปใช้ได้ทันที หรือจะ
นาไปฝงั ไวใ้ นขอบบอ่ ซเี มนเพ่ือปลกู พืชผกั สวนครัว สามารถต่อยอดการเลยี้ งไส้เดอื นเพ่ือทาเป็นปุ๋ยมูลไส้เดือนได้อีก
ด้วย สอดคล้องกับรายวิชาการวิทยาศาสตร์และวิชาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นการพัฒนาต่อยอดสิ่งประดิษฐ์ เพื่อลด
ปริมาณขยะในครวั เรือนและเปลีย่ นแปลงขยะใหเ้ กดิ ประโยชน์สงู สุด ข้ันตอนการทดสอบประสิทธิภาพ ถังหมักขยะ
รักษ์โลก โดยเปรียบเทียบด้านการย่อยสลาย การเกิดกล่ินและแมลง ทดสอบประสิทธิภาพโดยการเปรียบเทียบ
ระหว่างถังหมักขยะเปียกและถังหมักขยะรักษ์โลก พบว่า การย่อยสลายของขยะในถังหมักขยะเปียกใช้ระยะเวลา
ย่อยสลายนานกว่าและต้องใช้หัวเช้ือจุลินทรีย์เป็นตัวช่วยย่อยสลาย อีกท้ังเกิดแมลงมากกว่า ระยะเวลาการย่อย
สลายโดยเฉล่ีย 30 วัน ต่อเศษขยะเปียก 2 กิโลกรัม แต่การย่อยสลายของขยะในถังหมักขยะรักษ์โลก มีการย่อย
สลายได้รวดเร็วกล่าวเพราะมีจุลินทรีย์ที่เกิดจากธรรมชาติใต้พ้ืนดินช่วยย่อยสลายขยะเปียก และการออกแบบ
รูปทรงตัวถังหมักขยะรักษ์โลก มีการออกแบบให้เกิดการหมุนเวียนอากาศภายในและอากาศภายนอก เกิดการ
ควบแน่นระหว่างแก๊สและอากาศ ทาให้ลดปริมาณกล่ินและแมลงได้มากกว่าถังหมักขยะเปียก การย่อยสลายโดย
เฉลยี่ 15 – 20 วนั

ข

กิตตกิ รรมประกาศ

การจดั ทานวตั กรรมโครงงานส่งิ ประดิษฐ์ เรื่อง ถังหมกั ขยะรกั ษ์โลก ไดร้ ับการแนะนาจาก
อาจารย์ทวีพร เคนรา ครู กศน.ตาบลหัวถนน ที่ให้คาปรึกษาและแนะนาตลอดระยะเวลาในการดาเนินโครงงาน และ
ขอบพระคณุ ผ้ทู ่ีให้การสนับสนุนในการดาเนนิ งานครงั้ น้ี จนทาให้โครงงานบรรลตุ ามวัตถุประสงคท์ ไ่ี ด้กาหนดไว้

คณะผู้จัดทาขอขอบพระคุณทุกท่านที่ให้โอกาส ส่งเสริม สนับสนุนและให้คาแนะนาในด้านต่าง ๆ ของ
การจดั ทาโครงงานครงั้ น้ี และหวังเป็นอยา่ งย่ิงว่า จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจ สามารถนาไปต่อยอดผลิตเป็นอุปกรณ์
ทมี่ ปี ระสทิ ธิภาพมากยิ่งขึน้ ได้ต่อไป จึงขอขอบคุณเปน็ อย่างสูงมา ณ โอกาสน้ี

คณะผจู้ ัดทา

สารบญั ค

บทคดั ยอ่ หนา้
กติ ติกรรมประกาศ ก
สารบญั ข
สารบญั ตาราง ค
สารบัญภาพและแผนภมู ิ ง
จ
บทท่ี 1 บทนา
1.1 ทีม่ าและความสาคัญของปัญหา 1
1.2 วตั ถุประสงค์ 2
1.3 สมมติฐาน 2
1.4 ตัวแปรที่ศึกษา 2
1.5 ขอบเขตการศึกษา 3
1.6 ประโยชน์ที่คาดวา่ จะไดร้ ับ 3
1.7 นิยามปฏิบัติการ 3

บทท่ี 2 เอกสารทเ่ี กย่ี วขอ้ ง 4

บทท่ี 3 วธิ ดี าเนนิ การ 14
3.1 วัสดุอุปกรณ์ 14
3.2 วิธีดาเนนิ การ 15

บทท่ี 4 ผลการศกึ ษา 19

บทที่ 5 สรปุ ผลการศกึ ษา อภปิ รายผล และขอ้ เสนอแนะ 23
5.1 สรุปผลการศกึ ษา 23
5.2 อภปิ รายผล 24
5.3 ข้อเสนอแนะ 24

บรรณานกุ รม

สารบญั ตาราง ง

ตารางที่ 1 การเปรียบเทียบระยะเวลาการย่อยสลายเศษอาหาร หนา้
ตารางที่ 2 การเปรียบเทียบความชืน้ และปริมาณน้าในถัง 20
ตารางท่ี 3 ความพงึ พอใจในการใช้ถังหมักขยะรักษ์โลก 21
22

สารบญั ภาพและแผนภมู ิ จ

ภาพท่ี 1 วสั ดุ อปุ กรณ์ หนา้
ภาพที่ 2 แบบถงั หมักขยะรักษโ์ ลก 14
ภาพท่ี 3 แบบโครงสร้างถังหมักขยะรักษ์โลก 15
ภาพที่ 4 การประกอบถงั หมักขยะรักษ์โลก 16
ภาพที่ 5 ถังขยะรกั ษโ์ ลกพร้อมใช้งาน 16
ภาพที่ 6 การทดสอบประสทิ ธภิ าพของถังหมักขยะรักษ์โลกและถังหมกั ขยะเปียก 17
ภาพท่ี 7 เปรียบเทยี บระยะเวลาการย่อยสลายของเศษอาหารภายในถังขยะรกั ษ์ 18
18
โลกและถงั ขยะเปียก
แผนภมู ทิ ี่ 1 เปรยี บเทียบระยะเวลาการย่อยสลายของขยะเปียก เกิดกลิ่นและแมลง 21
แผนภมู ิท่ี 2 แสดงความพึงพอใจในการใช้ถงั หมักขยะรกั ษ์โลก 22

บทที่ 1
บทนา

1.1 ทมี่ าและความสาคญั ของปัญหา
ขยะ" เป็นปัญหาใหญ่อันดับต้น ๆ ของประเทศไทย เพราะจากข้อมูลของกรมควบคุมมลพิษมีการ

รายงานว่า สถานการณ์ขยะมูลฝอยชุมชนท่ีเกิดขึ้นในปี 2561 มีจานวนมากถึง 27.93 ล้านตัน หรือประมาณ
76,529 ตันต่อวัน นับว่าเพ่ิมขึ้นจากปี พ.ศ. 2560 ที่มีจานวน 27.37 ล้านตัน ซึ่งก็สืบเน่ืองมาจากการมีประชากร
เพ่ิมข้ึน มีอัตราการ ขยายชุมชนเพิ่มข้ึน และมีการกระตุ้นเศรษฐกิจด้านการท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น จนทาให้ตลอดปีท่ี
ผ่านมา มีอัตราการเกดิ ขยะมูลฝอยโดยเฉล่ยี 1.15 กิโลกรัมตอ่ คนต่อวันนอกจากน้ีแม้ข้อมูลดังกล่าวจะแสดงให้เห็น
ว่า ปรมิ าณการนาขยะกลับไปใช้ประโยชน์ใหม่กเ็ พ่ิมมากขน้ึ ประมาณ 35% หรือราว 9.76 ล้านตันของขยะท้ังหมด
เป็นจานวนท่ีสูงกว่าปี 2560 ท่ีนากลับมาใช้ใหม่ได้เพียง 31% หรือราว 8.51 ล้านตันเท่าน้ัน แต่ก็ยังไม่สามารถ
แก้ปัญหาขยะชุมชนได้ทั้งหมด อีกท้ังการนาขยะไปกาจัดอย่างถูกต้องกลับมีแนวโน้มลดลง โดยพบว่ามีขยะอีก
ประมาณ 26% หรือราว 7.32 ล้านตันของขยะท้ังหมดถูกนาไปกาจัดแบบผิด ๆ เช่น เผากลางแจ้ง เผาในเตาไม่มี
คุณภาพ เทกองรวมกัน หรือแอบทิ้งในพ้ืนท่ีต้องห้าม จึงทาให้หน่วยงานต่าง ๆ ต้องเร่งหาทางกระตุ้นการจัดการ
ขยะชมุ ชนให้ถูกต้องมากยงิ่ ขน้ึ เพื่อช่วยลดปญั หาและผลกระทบต่อส่งิ แวดล้อมท่ีจะตามมา

เน่ืองจากในครัวเรือนเรามีเศษอาหารเหลือท้ิงทุกวัน การจัดการขยะเหล่านั้นคือการนาไปท้ิงในถังขยะ
ส่วนรวมหรือทง้ิ ลงในท่อน้าทาให้เกิดการเน่าเหม็น สกปรกไม่น่าดู เกิดแมลงพาหะนาโรคต่างๆมากมาย จากปัญหา
ข้างต้น กศน.ตาบลหัวถนน เห็นความสาคัญในการบริหารจัดการขยะในครัวเรือน และเปลี่ยนแปลงขยะให้เกิด
ประโยชน์สูงสุด จากข้อเสียของถังหมักขยะเปียก ได้ศึกษาในรายวิชา วิทยาศาสตร์ และวิชาเศรษฐกิจพอเพียง
พบว่า หลักการออกแบบรูปทรงของถังหมักขยะรักษ์โลก โดยใช้หลักการควบแน่น มีการถ่ายเทระหว่างแก๊สและ
อากาศ ชว่ ยลดการเกิดกลิ่นและแมลงได้ เกิดการย่อยสลายได้รวดเร็ว โดยฝังถังหมักขยะรักษ์โลกลงในพื้นดินและ
ใช้จลุ นิ ทรยี ์ท่ีมีอยใู่ ต้พื้นดินเปน็ ตวั ยอ่ ยสลายเศษอาหาร เกิดเปน็ ปยุ๋ ได้รวดเรว็ ขนึ้ พชื สามารถนาไปใช้ไดท้ นั ที

2

1.2. วตั ถปุ ระสงค์
1.2.1 เพอ่ื พัฒนานวัตกรรมถงั หมักขยะเปยี ก
1.2.2 เพ่อื ลดกลิน่ และแมลงทเี่ กดิ จากขยะเปียก
1.2.3 เพ่ือลดปริมาณขยะในครัวเรอื นและเปล่ียนขยะใหเ้ กดิ ประโยชนส์ งู สดุ

1.3. สมมตฐิ าน
ถงั หมกั ขยะรักษ์โลกมีการย่อยสลายขยะเปียกได้เร็ว และลดการเกิดกลิ่นและแมลงได้ดี

1.4 ตัวแปรทศ่ี ึกษา
ดา้ นปรมิ าณ
ตวั แปรตน้
การยอ่ ยสลายขยะในถังหมักขยะรักษโ์ ลกและการย่อยสลายขยะในถงั หมกั ขยะเปียก
ตัวแปรตาม
กลน่ิ และการเกดิ แมลงท่เี กิดจากขยะเปยี ก
ตวั แปรควบคุม
- ระยะเวลาในการทดสอบ ระยะเวลาของการทดสอบ ทั้ง 2 วธิ ี
- แหลง่ ที่มาและการยอ่ ยสลายของขยะเปียก จานวน 2,000 กรัม ทง้ั 2 วิธี
ดา้ นคณุ ภาพ
ตัวแปรตน้
การยอ่ ยสลายขยะในถังหมกั ขยะรกั ษ์โลกและการย่อยสลายขยะในถงั หมกั ขยะเปยี ก
ตัวแปรตาม
กลิ่นและการเกิดแมลงทเี่ กดิ จากขยะเปียก
ตวั แปรควบคมุ
- ระยะเวลาในการทดสอบ จานวน 30 วนั ท้งั 2 วธิ ี
- แหลง่ ท่ีมาและการย่อยสลายของขยะเปยี ก จานวน 2,000 กรัม ท้ัง 2 วิธี

3

1.5 ขอบเขตการศึกษา
ในการศกึ ษาคร้งั นีม้ ขี อบเขตการศึกษา ดงั น้ี
1.5.1 สงิ่ ทศ่ี กึ ษา
- ถังหมักขยะรักษโ์ ลก ประกอบด้วยถังพลาสติกท้ังหมด 3 ใบ ขนาด 30x35 เซนติเมตร จานวน

2ใบ และ ขนาด 25x30 เซนติเมตรแบบมีฝาปิด จานวน 1 ใบ ถังพลาสติกใบที่1 เจาะรูที่ก้นถังประมาณ 10-15รู
ถงั ใบท2ี่ และ3 ตัดก้นออกออกทั้ง 2ใบ และนามาประกอบเข้าด้วยกัน โดยนาถังใบเล็กใส่ไว้ในถังใบใหญ่และนาถัง
ใบใหญ่ทั้ง2ใบมาประกบเข้าด้วยกัน เจาะรูตรงขอบปากของถังใบเล็กเพื่อถ่ายเทแก๊สและอากาศ นาถังหมักขยะ
รักษ์โลกไปฝังในดิน ให้ตัวถังฝังไว้ในดินเศษหนึ่งส่วนสามของถังใบแรก การเจาะถังใบแรกให้เป็นรูเพื่ออาศัยให้
จุลินทรีย์ในดินช่วยย่อยสลายเศษอาหารและขยะเปียกได้รวดเร็วข้ึน การควบแน่นของแก๊สและอากาศทาให้ลด
ปรมิ าณกล่นิ และแมลงทีเ่ กดิ จากเศษขยะเปยี กได้

- กลน่ิ และแมลงทีเ่ กดิ จากขยะเปยี ก
1.5.2 กล่มุ ตัวอย่าง ทใ่ี ชใ้ นการศึกษาในครั้งนี้ คอื ขยะเปยี กประเภทเดียวกัน จานวน 2,000 กรมั
1.5.3 ระยะเวลา เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564
1.5.4 สถานท่ี กศน.ตาบลหวั ถนน

1.6 ประโยชนท์ ่คี าดว่าจะได้รับ
1.6.1 ไดถ้ ังหมักขยะรกั ษ์โลก ช่วยจัดการขยะเปยี กในครัวเรอื น
1.6.2 ไดป้ ุ๋ยที่เกิดจากการยอ่ ยสลายขยะเปียก เป็นปยุ๋ ให้กบั ตน้ ไมแ้ ละพชื ผัก
1.6.3 ลดระยะเวลาในการย่อยสลายขยะเปียกโดยใช้จุลินทรีย์จากธรรมชาติ และลดกล่ินและแมลง

ทเ่ี กดิ จากขยะเปียกในครวั เรอื น

1.7 นยิ ามปฏบิ ัติการ
1.7.1 ถงั หมกั ขยะรกั ษ์โลก หมายถงึ ถังพลาสติกทง้ั หมด 3 ใบ ขนาด 30x35 เซนติเมตร จานวน2ใบ และ

ขนาด 25x30 เซนติเมตรแบบมีฝาปิด จานวน 1 ใบ ถังพลาสติกใบท่ี1 เจาะรูที่ก้นถังประมาณ 10-15รู ถังใบท่ี2
และ3 ตัดกน้ ออกออกทงั้ 2ใบ และนามาประกอบเข้าดว้ ยกัน โดยนาถังใบเล็กใส่ไวใ้ นถังใบใหญ่และนาถังใบใหญ่ทั้ง
2ใบมาประกบเข้าดว้ ยกัน เจาะรูตรงขอบปากของถังใบเล็กเพอ่ื ถ่ายเทแก๊สและอากาศ นาถังหมักขยะรักษ์โลกไปฝัง
ในดนิ ใหต้ ัวถังฝังไว้ในดินเศษหนง่ึ สว่ นสามของถังใบแรก

1.7.2 กลิ่น หมายถึง การเน่า หรือการยอ่ ยสลายของเศษขยะเปียกตามกระบวนการทางกายภาพ

1.7.3 การหมักโดยอาศัยจุลนิ ทรีย์ท่ีเกิดตามธรรมชาติ หมายถึง เป็นวิธีการย่อยสลายเปล่ียนรูปจากขยะ
ใหเ้ ปน็ ปุ๋ยอยา่ งหนึ่งท่ีอาศัยจลุ นิ ทรีย์ เรียกว่าปยุ๋ อนิ ทรยี ์

บทที่ 2
เอกสารทเ่ี กี่ยวขอ้ ง

ในการศึกษานวัตกรรมโครงงานสง่ิ ประดิษฐ์ เรื่อง ถังหมักขยะรักษ์โลก ของนักศึกษากศน.ตาบลหัวถนน
อาเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี คณะผู้ศึกษาได้ค้นคว้า รวบรวมเอกสารที่เกี่ยวข้องและจากเว็บไซต์บนเครือข่าย
อินเตอร์เน็ต เพื่อเป็นแนวทางในการสรา้ งนวตั กรรมสิง่ ประดิษฐ์ ถังหมักขยะรักษ์โลก ดังหวั ข้อต่อไปนี้

2.1 ความรู้เก่ยี วกับหลักการควบแนน่ และการแลกเปลีย่ นแก๊สกับอากาศ
2.2 ความรู้เกยี่ วกับการย่อยสลายของอนิ ทรยี วัตถุ
2.3 ความรู้เก่ยี วกับการจัดการขยะตามหลกั 3 R
2.4 Upcycle และ Recycle วิถแี ห่งความยง่ั ยนื
2.5 หลกั การทางานของถังหมกั ขยะรกั ษโ์ ลก
2.6 หลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง
2.7 ประโยชนข์ องปุ๋ยอนิ ทรยี ์

5

2.1 ความรเู้ กีย่ วกบั หลกั การควบแนน่ และการแลกเปลยี่ นแกส๊ กบั อากาศ
การควบแน่น (condensation) คือ กระบวนการท่ีก๊าซ แปรสภาพเป็นของเหลวการควบแน่นนั้น ส่วน
ใหญจ่ ะปรากฏใหเ้ หน็ ในการทดลองตา่ งๆที่เกีย่ วกบั การควบแน่น และมกั จะปรากฏในชีวิตประจาวัน เช่น การเกิด
ฝนน่ันเอง การควบแน่นนั้นเป็นปรากฏการณ์ท่ีได้ให้เห็นกันบ่อยๆ การควบแน่นจะเกิดข้ึนในเมฆคิวมูโลนิมบัส
เพราะในเมฆนนั้ มไี อน้าในอยใู่ นเมฆมากและอุณหภูมิภายนอกนัน้ สูงเลยเกิดกระบวนการควบแน่นขน้ึ นั่นเอง
ปฏิกิริยาการควบแน่น (condensation reaction)(รู้จักกันในช่ืออื่นว่า dehydration reaction หรือ
dehydration synthesis ซ่ึงมีความหมายว่ากาจัดน้าออกไป) เป็น ปฏิกิริยาเคมี ที่ซึ่ง สอง โมเลกุล หรือ กึ่งหนึ่ง
(moiety) ทาปฏิกิริยากันและกลายเป็นการเช่ือมต่อแบบ พันธะโควาเลนต์ ซึ่งกันและกันร่วมกับการสูญเสีย
โมเลกุลของ น้า เมทานอล หรือบางตัวของไฮโดรเจนฮาไลด์ เช่น HC l มันอาจถูกพิจารณาว่าเป็นปฏิกิริยาท่ีตรง
ขา้ มกบั ปฏิกริ ิยาไฮโดรไลซสิ (คือการแยกสลายโมเลกลุ ใหญใ่ ห้กลายเปน็ โมเลกลุ เล็กพร้อมทั้งปล่อยนา้ ออกมา)
แกส๊ หรอื ก๊าซ (gas) เปน็ สถานะหนง่ึ ของสสาร (อันไดแ้ ก่ ของแข็ง ของเหลว แก๊ส และพลาสมา) ซึ่งจะ
กลายเป็นของแข็งได้เมื่ออุณหภูมิลดลง ดังนั้น เมื่อมีการเพิ่มพลังงานในรูปของความร้อนเข้าไป ของแข็ง (เช่น
นา้ แข็ง) ก็จะละลายเป็นของเหลว (นั่นคือ น้า) ในตอนแรก และจากน้ันก็จะเดือด หรือระเหย กลายเป็นก๊าซ (นั่น
คือ ไอน้า) ในบางสถานะ ของเข็ง (เช่น น้าแข็งแห้ง) สามารถเปลี่ยนไปเป็นแก๊สได้โดยตรง เรียกว่า การระเหิด
หากแก๊สได้รับความร้อนต่อไป อะตอมหรือโมเลกุลของแก๊สน้ันก็จะกลายเป็นไอออน และเปล่ียนจากแก๊สไปเป็น
สถานะพลาสมา เป็นท่ีน่าสังเกตว่า สสารท้ัง 3 สถานะนี้ สอดคล้องกันโดยบังเอิญกับธาตุพื้นฐานทั้งส่ีที่เชื่อกันใน
สมยั โบราณ อันได้แก่ ดนิ (ของแข็ง) , น้า (ของเหลว) , ลม (แกส๊ ) และไฟ (พลาสมา)
ของเหลว (อังกฤษ:liquid) เป็น สถานะ ของ ของไหล ซึ่ง ปริมาตร จะถูกจากัดภายใต้สภาวะคงท่ีของ
อุณหภูมิ และ ความดัน และรูปร่างของมันจะถูกกาหนดโดยภาชนะที่บรรจุมันอยู่ ยิ่งไปกว่าน้ันของเหลวยังออก
แรงกดดันต่อภาชนะด้านข้างและบางส่ิงบางอย่างในตัวของของเหลวเอง ความกดดันน้ีจะถูกส่งผ่านไปทุกทิศทาง
ถ้าของเหลวอยู่ในระเบียบของสนามแรงโน้มถ่วง ความดัน pที่จุดใดๆ สามารถแสดงเป็นสูตรทางคณิตศาสตร์ได้
ดังนี้ที่ซ่ึง ρ เป็น ความหนาแน่น ของของเหลว (ซ่ึงกาหนดให้คงท่ี) และ z คือความลึก ณ จุดใต้พื้นผิวของเหลว
น้ัน สังเกตว่าในสูตรน้ีกาหนดให้ความดันท่ีผิวบนเท่ากับ 0 และไม่ต้องคานึงถึง ความตึงผิวของเหลวมี
ลักษณะเฉพาะของ แรงตงึ ผวิ (surface tension) และ แรงยกตัว (capillarity) โดยทั่วไปของเหลวจะขยายตัวเม่ือ
ถูกความร้อนและหดตัวเมื่อถูกความเย็น วัตถุที่จมอยู่ในของเหลวจะมีปรากฏการณ์ท่ีเรียกว่า แรงลอยตัว
(buoyancy)ของเหลวเมื่อได้รับความร้อนจนถึง จุดเดือด จะเปลี่ยนสถานะเป็น ก๊าซ และเมื่อทาให้เย็นจนถึง จุด
เยือกแข็งมันก็จะเปล่ียนสถานะเป็น ของแข็ง โดย การกล่ันแยกส่วน (fractional distillation) ของเหลวจะถูก
แยกจากกันและกันโดย การระเหย (vaporization) ท่ี จุดเดือด ของของเหลวแต่ละชนิด การเกาะติด
(Cohesion) ระหว่าง โมเลกุล ของของเหลวจะไม่เพียงพอที่จะป้องกันจาก การระเหย จากผิวของมันได้ เป็นที่น่า
สงั เกตวา่ แกว้ (Glass) ที่อณุ หภูมปิ กติมันจะไม่เป็น "ของเหลวเย็นย่งิ ยวด" (super cooled liquid)
แตม่ ันจะเปน็ ของแข็ง

6

2.2 ความรเู้ กยี่ วกบั การย่อยสลายของอนิ ทรยี วัตถุ
อินทรียวัตถุเป็นพ้ืนฐานสาคัญของการปลูกพืชผักปลอดสารพิษ เพิ่มผลผลิตทางการเกษตรได้อย่างดี
ปลอดภัย ลดตน้ ทุนการผลิต ด้วยคุณประโยชน์อันมากมายของอินทรียวัตถุวันน้ีเราจะมาทาความรู้จักอินทรียวัตถุ
กันอินทรียวัตถุ หมายถึง ซากพืช ซากสัตว์ทุกชนิดที่กาลังสลายตัว ด้วยจุลินทรีย์ สารอินทรีย์ท่ีได้จากการย่อย
สลาย และส่วนท่ีถูกสังเคราะห์ข้ึนมาใหม่จากกระบวนการย่อยสลาย อินทรียวัตถุในดิน มีความสาคัญต่อการปลูก
พืชเน่ืองจากเป็นที่สะสมธาตุอาหารพืช และยังทาให้ดินมีการถ่ายเทอากาศ อุ้มน้าได้ดี ดินท่ีผ่านการเพาะปลูกจะ
ทาให้อินทรียวตั ถใุ นดินลดลง จึงมคี วามจาเปน็ ตอ้ งเติมอนิ ทรียวตั ถุในดนิ ไม่ให้ขาดควรมีปริมาณไม่ต่ากว่า 5% จาก
การสารวจ พบว่า ดนิ ในประเทศไทยมปี ริมาณอินทรยี วัตถุต่า ถึงปานกลาง จึงควรเติมอินทรียวัตถุเสมอ เพ่ือให้ดิน
เหมาะแกก่ ารเพาะปลูก 4 วิธีใชอ้ นิ ทรียวัตถุให้ถูกต้อง
1. การใช้อนิ ทรยี วัตถเุ ปน็ วัสดคุ ลุมดนิ ไดแ้ ก่ ชิ้นไม้ เปลือกไม้ ขเี้ ลอ่ื ย โดยใสท่ ่ีผิวดินในสภาพแห้ง เพื่อให้
ถูกจุลินทรีย์ดินย่อยสลายในอัตราต่าที่สุด มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาผิวหน้าดิน โดยวิธีนี้เราจะไม่มุ่งหวังธาตุอาหาร
จากอินทรียวตั ถุ
2. การใช้อินทรียวตั ถุปรับปรุงโครงสร้างดิน ได้แก่ เศษซากพืชหรือพืชสด ซึ่งอินทรียวัตถุนี้จะย่อยสลาย
เร็วมาก และมีสารอินทรีย์จานวนมาก และหลากหลาย แต่ต้องเติมบ่อยๆ และอาจทาให้เกิดการขาดไนโตรเจน
ชว่ั คราว จงึ ตอ้ งแก้ไขด้วยการเติมไนโตรเจนด้วย
3. การใช้อินทรียวัตถุเพื่อเพ่ิมความอุดมสมบูรณ์ของดิน จะ ใช้อินทรียวัตถุท่ีมีการแปรรูปช้า เป็นแหล่ง
ธาตไุ นโตรเจน ซลั เฟต ฟอสฟอรสั และจุลธาตทุ ุกชนิด
4. การใช้อินทรียวัตถุเพื่อช่วยดูดซับไอออนไว้ในดิน จะใช้อินทรียวัตถุในกลุ่มท่ีมีการแปรรูปเฉ่ือย ผ่าน
การย่อยสลายมามาก จนมปี ริมาณธาตุอาหารพืชเหลือน้อย
การใช้อนิ ทรียวัตถใุ หเ้ หมาะสม จึงควรคานึงถงึ เรื่องระยะเวลาเป็นสาคัญ เพราะอินทรียวัตถุเมื่อใส่ลงดิน
จะถกู ยอ่ ยสลายโดยสิ่งมชี วี ติ ในดนิ ทาให้คารบ์ อน ไนโตรเจน เปล่ียนแปลงจากระดบั สงู และค่อยๆ ลดต่าลง การ
ใช้ประโยชนจ์ ากอินทรียวตั ถจุ ึงควรใช้ใหถ้ กู ประเภทในเวลาท่เี หมาะสม จงึ จะให้ผลลัพธ์ในการปรับปรุงสภาพดินให้
เหมาะสมกับการเพาะปลูกไดด้ ีที่สดุ
โรงอาหารของพืช หากจะเปรียบดินเสมือนโรงอาหาร คงไม่แปลกถ้าจะเปรียบพืชเป็นเหมือนกับมนุษย์
ดิน และพืชสองส่ิงน้ีมีความสัมพันธ์และเอ้ือประโยชน์ต่อกันละกัน พืชจะเจริญเติบโตได้ดี ดินก็ต้องมีสารอาหารท่ี
สมบรู ณ์ พืชกเ็ จริญเตบิ โตได้ดี องค์ประกอบของดนิ ตามธรรมชาติมี 4 สว่ น คอื
1. น้าในดิน ทาหนา้ ทช่ี ่วยละลายธาตุอาหารพืชในดินและจาเป็นสาหรับใช้ในการเคล่ือนย้ายธาตุอาหาร
และสารประกอบตา่ งๆ ในต้นพืช
2. อากาศในดนิ ทาหน้าท่ีให้ออกซิเจนแก่รากพชื และจลุ นิ ทรยี ด์ นิ สาหรับใช้ในการหายใจ
3. แร่ธาตใุ นดนิ เปน็ สว่ นทไี่ ดจ้ ากการผพุ ังทลายตัวของหินและเปน็ แหล่งธาตอุ าหารพืชทีส่ าคญั ท่ีสดุ
4. อินทรียวัตถุ เป็นส่วนที่ได้จากการเน่าเปื่อยผุพัง การสลายตัวของเศษซากพืชและสัตว์ท่ีทับถมกันอยู่
ในดิน อินทรียวัตถุมีความสาคัญในการทาให้ดินโปร่ง ร่วนซุย ระบายน้า และถ่ายเทอากาศได้ดี ท้ังยังเป็นแหล่ง
พลงั งานของจุลนิ ทรีย์ในดิน

7
ตามลาดับข้นั ตอนการถูกยอ่ ยสลาย อนิ ทรยี วัตถุในดนิ สามารถแบ่งไดเ้ ปน็ 3 กลุม่ คือ

1. กลุ่มทีม่ ีการแปรรปู รวดเรว็ อินทรยี วัตถใุ นดินกลมุ่ น้ีมสี ารประกอบทสี่ ิ่งมีชีวิตในดินสามารถนาไปใช้ได้
ในปริมาณมาก สิง่ มีชีวติ ในดินเกิดกิจกรรมการย่อยสลายเพ่ิมข้ึนอย่างรวดเร็ว และหลังการใส่อินทรียวัตถุในดินลด
ปรมิ าณลงอย่างรวดเร็ว ตอ้ งเตมิ ใส่อนิ ทรยี วตั ถุใหม่ๆ ลงดนิ อยา่ งสม่าเสมอและต่อเนื่อง

2. กลุ่มที่มกี ารแปรรูปเฉื่อย อนิ ทรยี วัตถใุ นดินในกลุ่มน้ีผ่านการย่อยสลายมามากแล้ว เหลือเฉพาะสารท่ี
มีรูปคงทน คาอยู่ในดินต้ังแต่ 100 -1,000 ปี อนุภาคดินค่อนข้างเหนียวแน่น ดูดซับธาตุอาหารต่างๆ ได้ดี
โครงสรา้ งดนิ เปน็ แบบเมด็ กลมเลก็ ทาใหช้ ะลอการชะลา้ งธาตอุ าหารโดยน้า

3. กลมุ่ ทีม่ กี ารแปรรูปชา้ อนิ ทรียวัตถใุ นดินกลุ่มน้ีมีอายุคงทนนานนับสิบปี เป็นแหล่งให้ธาตุอาหารหลัก
ของพชื ในอตั ราคงทีต่ อ่ เนอ่ื งยาวนาน

เพราะดินไม่ใช่เพียงแค่สาหรับให้รากพืชยึดเกาะเท่านั้น แต่ดินเปรียบเสมือน “โรงอาหาร”แหล่งอาหาร
ท่สี าคัญของพชื ถา้ ดินขาดธาตุอาหารหรือมีไม่เพียงพอต่อ พืชก็ไม่สามารถเจริญเติบโตได้ดี ในทางตรงกันข้าม ถ้า
ดนิ อดุ มสมบูรณ์ดว้ ยธาตุอาหาร พชื กย็ อ่ มสมบรู ณแ์ ละให้ผลผลิตที่ดี

2.3 ความรูเ้ กย่ี วกบั การจดั การขยะตามหลัก 3 R
การจัดการขยะ ด้วยแนวคิด 3R เป็นแนวคดิ และแนวทางในการปฏิบัติเพ่ือการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่าง
คุ้มคา่ สามารถช่วยลดปรมิ าณขยะใหน้ ้อยลง ดว้ ยการลดการใช้ การนากลับมาใช้ซ้า และการนาขยะกลับมาใช้ใหม่
(Reduce Reuse and Recycle: 3Rs) โดยเริ่มต้นท่ีการใช้ให้น้อยลง ลดการใช้วัสดุ ผลิตภัณฑ์ ที่ก่อให้เกิดขยะ
เพ่ือลดปริมาณขยะท่ีเกิดขึ้น (Reduce) การนาวัสดุ ผลิตภัณฑ์ที่ยังสามารถใช้งานได้ กลับมาใช้ซ้า (Reuse) และ
การนาวัสดุ ผลิตภัณฑ์ทใ่ี ช้งานแล้วมาแปรรูป เพอ่ื นากลบั มาใชป้ ระโยชนใ์ หม่ หรือ รีไซเคิล (Recycle)
Reduce – ลดการใช้ (คิดก่อนใช้) ลดระดับการใช้ปัจจุบัน ควบคุมปริมาณการใช้ให้อยู่ในสัดส่วนที่
พอเหมาะ โดยลดการใช้ การบริโภคทรัพยากรที่ไม่จาเป็นลง เพราะการลดการบริโภคของเรา จะช่วยให้เราลด
ปรมิ าณขยะท่สี รา้ งข้ึนได้
Reuse – นากลบั มาใชซ้ า้ (ใช้แล้วใช้อกี ) การใชซ้ ้า เปน็ การใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่าที่สุด โดยการนาสิ่งของ
เคร่ืองใช้มาใช้ซ้า ซ่ึงบางอย่างอาจใช้ซ้าได้หลาย ๆ คร้ัง เช่น ใช้บรรจุภัณฑ์ซ้าหลายครั้งก่อนทิ้ง ใช้ภาชนะที่
สามารถใช้ซ้าได้ เลือกซื้อสินค้าท่ีสามารถใช้ซ้าได้ ซ่ึงนอกจากช่วยลดการเกิดขยะแล้ว ยังช่วยลดปริมาณการตัด
ต้นไม้ได้เปน็ จานวนมาก
Recycle – นากลับมาใช้ใหม่ คัดแยกขยะมูลฝอยแต่ละประเภท ที่สามารถนากลับมาใช้ใหม่หมุนเวียน
กลบั เขา้ สกู่ ระบวนการผลติ ของแต่ละประเภทได้

8

2.4 Upcycle และ Recycle วถิ ีแหง่ ความยั่งยนื
ในช่วงทศวรรษทผี่ ่านมา คาว่า “Upcycling” เป็นคาท่ีแวดวงการอนรุ ักษส์ ิง่ แวดล้อมกลา่ วถึงกันเสมอ ๆ
เป็นคาที่ใช้งานร่วมกับวาทกรรมแห่งความยั่งยืน โดยคาน้ีปรากฏครั้งแรกในหนังสือ Cradle to Cradle:
Remaking the Way We Make Things เขียนโดย William McDonough ซึ่งในตอนแรกเริ่มนั้น ยังไม่ได้เป็นคา
ที่ได้รับการกล่าวถึงมากนัก โดยเฉพาะด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม แต่ปัจจุบันน้ี Upcycling ได้รับการกล่าวถึงใน
แทบทุกแวดวงไม่จากัดเฉพาะด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น ซ่ึงคาว่า Upcycling หมายถึงกระบวนการในการแปลง
สภาพของวัสดุ หรือส่ิงที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์อีกแล้วเพ่ือเปลี่ยนให้เป็นวัสดุใหม่ หรือผลิตภัณฑ์ใหม่ท่ีมีคุณภาพดีกว่า
เดมิ หรอื กลายเปน็ ส่งิ ใหม่ทมี่ คี ณุ ค่าดา้ นการอนรุ ักษส์ ิ่งแวดลอ้ มท่ีสูงมากขึน้ กว่าเดิมน้นั เอง
รีไซเคิล (Recycle) คือ การปฏิบัติเพ่ือนาวัสดุที่ใช้แล้วเหล่าน้ันกลับมาใช้ใหม่ เป็นการส่งคืนวัสดุกลับสู่
กระบวนการผลิตผ่านวงจรของการมีส่วนร่วมในชีวิตประจาวันของสังคม แทนท่ีจะท้ิงวัสดุเหล่านั้นไปยังถังขยะ
และมีจุดจบทีห่ ลมุ ฝงั กลบ

การรีไซเคิลเป็นการกู้คืนผลิตภัณฑ์ท่ีใช้แล้ว และนาไปผ่านกระบวนการเพื่อทาให้เป็นผลิตภัณฑ์รุ่น
เดียวกัน ตัวอย่างท่ีง่ายและเห็นภาพได้ชัดเจนท่ีสุด คือ การรีไซเคิลกระดาษ กระดาษสามารถรีไซเคิลกลับมาเป็น
กระดาษเพื่อใช้ในการพิมพ์ หรือเปลี่ยนไปเป็นกระดาษแข็งสาหรับใช้เพ่ืองานบรรจุภัณฑ์ การรีไซเคิลสามารถ
เกิดข้ึนไดซ้ ้าแล้วซ้าอกี โดยรูปแบบการนากลับมารีไซเคลิ น้นั ข้ึนอย่กู ับการสูญเสียของคุณภาพกระดาษ เพราะไม่ใช่
ทั้ง 100% ท่ีสามารถนากลับมารีไซเคิลได้อีกคร้ัง อาทิ กระดาษทั่วไปท่ีเราใช้แล้ว เส้นใยกระดาษสามารถนา
กลับมารีไซเคิลเข้าสู่กระบวนการผลิตอีกครั้งเพ่ือผลิตเป็นกระดาษสาหรับการพิมพ์ได้ 8 คร้ัง แต่หลังจากน้ัน
คุณภาพของเส้นใยที่ต่าลง ทาให้ไม่สามารถนากลับมารีไซเคลิ เป็นกระดาษท่ีมีความบางอย่างกระดาษเพ่ือการพิมพ์
ได้อกี แต่ยังคงนาไปรีไซเคิลเพ่ือทาเปน็ กระดาษท่ีคุณภาพดอ้ ยกวา่ เชน่ กระดาษแข็งได้

การ Recycle จึงเป็นการนาสิ่งที่เราไม่สามารถใช้ซ้าได้แล้ว หรือวัสดุท่ีเสียหาย แตกหัก กลับเข้าสู่
กระบวนการแปรรูป ซึ่งส่วนใหญ่ใช้วิธีหลอมให้เป็นวัตถุดิบชนิดเดิม เช่น ขวดแก้ว ผ่านกระบวนการรีไซเคิล จาก
ขวดใบเก่าเป็นขวดใบใหม่ ที่อาจมีรูปทรงแตกต่างออกไปจากเดิมก็ได้ แต่ยังคงเป็นขวดแก้วเช่นเดิม หรืออาจนาไป
Recycle เพอ่ื ผลิตเป็นสิง่ ของช้ินใหม่ ทอี่ าจมคี ณุ ภาพหรอื มูลค่าที่ด้อยกว่าของเดิมบ้าง ดังเช่นการรีไซเคิลกระดาษ
ท่ยี กตัวอย่างไปขา้ งตน้ นอกจากนีใ้ นกระบวนการแปรรปู เพื่อ Recycle น้นั ต้องใช้พลังงานหรือใช้สารเคมีเพ่ือแปร
สภาพและมคี า่ ใช้จ่ายที่เก่ยี วขอ้ งกบั สิ่งแวดลอ้ มดว้ ย

9

Upcycle กับ Recycle มีความแตกต่างกันอย่างไร
การ Upcycle คอื การใชว้ ัสดุจากผลิตภณั ฑต์ ่าง ๆ ทีถ่ กู ใชง้ านแลว้ เพอื่ สรา้ งสงิ่ ใหม่ ซึ่งแตกต่างจากการ
Recycle เพราะเมื่อผ่านการ Upcycling หรือ Upcycled ผลิตภัณฑ์ท่ีได้จะไม่ใช่ผลิตภัณฑ์เดียวกันอีก
ยกตวั อยา่ งเช่น คุณสามารถเปล่ียนเสื้อยืดเก่าของคุณ โดยตัดแขนหรือคอเล็กน้อยและเย็บด้านล่าง เพื่อเปล่ียนให้
กลายเป็นถุงหรือกระเป๋าผ้าสาหรับใส่ของ เรียกว่าการ Upcycling ง่าย ๆ หรือเป็นการให้ชีวิตใหม่กับเสื้อยืดเก่า
เป็นการขยายระยะเวลาการใช้เส้ือยืดในรูปแบบท่ีแตกต่างออกไปจากเดิม ซ่ึงแตกต่างจากการ Recycle เพราะ
หากเป็นการรีไซเคิล เสื้อยดื เก่าจะถกู เปลยี่ นกลับไปเปน็ ผ้าสาหรับใช้ผลติ เสื้อยืดได้อีกครง้ั
นอกจากนี้ การ Upcycle ยังเป็นการนาวัสดุกลับมาใช้ใหม่ โดยไม่ทาให้คุณภาพและส่วนประกอบของ
วสั ดุลดลงเพอ่ื การใชง้ านครงั้ ตอ่ ไป ยกตัวอย่างเช่น ช้อนส้อมพลาสติก ขวดน้าด่ืมพลาสติกถูกนากลับมาใช้ใหม่ แต่
ส่วนใหญ่มักจะไม่สามารถเปล่ียนกลับไปเป็นภาชนะที่เก่ียวข้องกับส่ิงใดก็ตามที่สามารถบริโภคได้ เนื่องจากความ
เสี่ยงของสิ่งที่ซึมเข้าไปในพลาสตกิ เปน็ ผลใหส้ งิ่ เหลา่ นจ้ี ะถกู นาไป Upcycled กลายเปน็ สิ่งของ เช่น พรม ของเล่น
ม้านั่ง โคมไฟ แจกนั ซึ่งในกรณีเดียวกันนี้ การ Recycle นั้น จะไม่สามารถใช้ได้ เพราะไม่สามารถนาของเสียที่ซึม
ในพลาสติกออกไปไดท้ ้ังหมด หากนามารีไซเคิล ผลิตภัณฑ์ใหม่ท่ีได้อาจจะมีคุณภาพและมูลค่าที่ด้อยกว่า เช่นผลิต
เปน็ สงิ่ ของชิ้นใหม่ ซึ่งจะไม่ใช่ชอ้ นสอ้ มพลาสติก หรือขวดนา้ พลาสตกิ เพื่อการบรโิ ภคเช่นเดิม
การ Upcycling จะช่วยชุบชีวิต ยืดอายุของส่ิงของเหลือใช้ ไม่ให้กลายเป็นขยะ เพื่อให้ยังสามารถ
นามาใช้ประโยชน์ได้ต่อไปน้ัน เปรียบเสมือนช่วยต่อลมหายใจให้ส่ิงแวดล้อม และช่วยลดการใช้ทรัพยากร
สิง่ แวดล้อมใหมท่ ่จี ะเขา้ สกู่ ระบวนการผลิต ส่วนการ Recycle กเ็ ป็นการนาวัสดุที่ไม่สามารถใช้งานได้อีกต่อไปแล้ว
กลับมาสู่วงจรการผลิต เพื่อแปรสภาพและนากลับมาสร้างผลิตภัณฑ์อีกครั้ง ช่วยลดการใช้วัสดุใหม่จากธรรมชาติ
ในกระบวนการผลิตได้เช่นกัน ทั้งหมดน้ีอาจจะยังไม่เพียงพอต่อการอนุรักษ์ส่ิงแวดล้อม เพราะหากยังมีวัสดุให้
Upcycle และ Recycle น่ันก็หมายความว่า ยังมีผลิตภัณฑ์ที่รอการเป็นขยะอยู่ในวงจรการบริโภคของเรา สิ่งที่ดี
ท่ีสุดคือ ลดการสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่สร้างปัญหาให้สิ่งแวดล้อม โดยหันกลับมาใช้ผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อ
สิ่งแวดลอ้ ม ทเ่ี มอ่ื กลายเป็นขยะแลว้ สามารถสง่ คนื กลับสสู่ ิ่งแวดลอ้ มโดยไมส่ ร้างปญั หาให้สิ่งแวดลอ้ ม

ผลติ ภณั ฑ์ Recycle

ผลติ ภณั ฑ์ Upcycle

10

2.5 หลกั การทางานของถงั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก
ถังหมักขยะรักษ์โลกเป็นการใช้ประโยชน์จากกลุ่มจุลินทรีย์ท่ีอาศัยอยู่ภายในดินที่มีอยู่เดิม มาทาหน้าที่
ย่อยสลายสารอินทรีย์ แต่หากบริเวณใดเป็นดินเส่ือมโทรมมีจุลินทรีย์ตามธรรมชาติอยู่น้อย ก็อาจจะเพ่ิมจุลินทรีย์
ได้โดยการเตมิ ขี้วัว หรือเติมนา้ หมกั ชวี ภาพเขา้ ไปรองพน้ื ตระกร้าก่อนเทเศษอาหารได้

หลักการหมักจะเป็นการหมักโดยกระบวนการของจุลินทรีย์แบบใช้ก๊าซออกซิเจนซ่ึงจะทาให้เกิด
กล่ินเหม็นน้อยมากเม่ือเทียบกับการหมักแบบอื่นๆ ดังนั้น ก๊าซออกซิเจนจึงเป็นปัจจัยสาคัญที่สุดสาหรับถังหมัก
ขยะรักษ์โลก โดยการออกแบบถังจะมงุ่ เน้นใหเ้ กดิ การหมุนเวียนถา่ ยเทของอากาศเพื่อให้ก๊าซออกซิเจนเดินทางเข้า
สู่วัสดุหมักได้อย่างทั่วถึง โดยก๊าซออกซิเจนจะเข้าสู่ถังหมักได้ 2 ช่องทาง คือ ผ่านช่องว่างของเม็ดดินท่ีกลบลงไป
อย่างหลวมๆ รอบถงั และรอดรูขอถงั เข้าสวู่ สั ดหุ มักด้านล่าง และทางฝาปิดด้านบนผ่านเข้าไปในช่องว่างระหว่างถัง
ใบเลก็ และถงั ใบใหญ่ เมอ่ื แสงแดดส่องลงมาจะทาให้อุณหภูมิของอากาศภายในถังสูงข้ึน อากาศที่ถังด้านล่างจะยก
ตัวลอยสูงข้ึนด้านบน เกิดการดูดหมุนเวียนอากาศใหม่จากภายนอกเข้ามาแทนท่ี ตัวถังจึงมีออกซิเจนหมุนเวียน
ตลอดเวลา อีกท้งั ช่องวา่ งระหวา่ งถังท้ัง 2 ใบเป็นฉนวนอากาศป้องกันความร้อนได้ดีช่วยให้อุณหภูมิภายในถังหมัก
ไม่สงู จนเกนิ ไป ทาให้จลุ นิ ทยี ท์ ่ที าหน้าทใ่ี นกระบวนการหมักยังคงมีชวี ิตอยู่ได้

นอกจากน้ีสัตว์ที่เป็นผู้ย่อยสลายขนาดเล็ก เช่น ก้ิงกือ และไส้เดือนดินยังสามารถเคลื่อนท่ีผ่านรู
ตะแกรงของตระกร้า เพ่ือเข้าไปย่อยสลายเศษอาหารได้อีกทางหน่ึงด้วย ผลผลิตที่ได้จากถังหมักรักษ์โลก คือ ธาตุ
อาหารต่างๆ ท่ีเกิดจากกระบวนการย่อยสลายของจุลินทรีย์และสัตว์ในช้ันดินชนิดต่างๆ จะกระจายแพร่ลงสู่ดิน
บริเวณรอบๆ ถังหมัก ทาให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช ดังนั้นการปลูกผักบริเวณ
รอบๆ ถังหมักรักษ์โลก จึงเป็นการปลูกต้นไม้โดยที่ไม่ต้องใส่ปุ๋ยอีก เพียงแค่เรานาเศษอาหารเทเข้าไปในถังหมัก
อาหารเหลา่ นัน้ กจ็ ะเกดิ กระบวนการหมัก และเติมธาตุอาหารเข้าไปในดินโดยอัตโนมัติ ซ่ึงปัจจุบันหลายหน่วยงาน
ได้ส่งเสริมการใช้ถังหมักรักษ์โลกอย่างแพร่หลาย แต่หลายแห่งยังไม่เข้าใจในหลักการทางานที่ถูกต้องทาให้ถังที่
ประดษิ ฐข์ ้ึนทางานไดไ้ ม่เตม็ ประสทิ ธิภาพ ซ่ึงปัจจุบันศูนย์ฯ สิรินาถราชินีได้จัดทาจุดสาธิตถังหมักรักษ์โลกต้นแบบ
ท่ถี กู ต้องตามหลักวิชาการไว้ในพื้นที่และได้ทดลองใช้งานจริงอยู่ในปัจจุบัน โดยผู้ที่สนใจสามารถเข้ามาเรียนรู้หรือ
ขอดตู น้ แบบถังหมกั รักษ์โลกชดุ นี้ได้

จะเห็นได้ว่าการทางานของถังหมักรักษ์โลก เป็นการเปล่ียนภาระให้เป็นมูลค่า รวมท้ังสามารถช่วย
ลดปัญหาท่ีเกิดข้ึนในระบบการจัดการขยะมูลฝอย ลดค่าใช้จ่ายในการดาเนินการจัดการขยะมูลฝอย และลด
ปริมาณขยะมูลฝอยท่ีต้องนาไปกาจัดลง ทาให้มีการใช้พ้ืนที่ฝังกลบซ่ึงเป็นสถานที่สุดท้ายในการกาจัดมูลฝอย
น้อยลง และสามารถลดปัญหาสังคม เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมที่ตามมาได้อีกมาก แต่ไม่ว่าจะเป็นการใช้ถังหมัก
รกั ษโ์ ลก หรอื ใชว้ ธิ กี ารกาจดั ขยะแบบใดๆ ก็ตาม จะไม่สามารถทาได้สาเร็จเลย หากไม่เร่ิมต้ังแต่ต้นทาง ฉะน้ัน สิ่ง
แรกท่ีควรร่วมมือร่วมใจกันทาให้ได้ คือ การแยกขยะจากครัวเรือนของทุกบ้านให้ได้เสียก่อน ซึ่งเชื่อว่าหากทุกคน
เห็นความสาคัญของปัญหาท่ีเกิดข้ึน และร่วมมือกันเร่ิมจากตัวเองก่อน แล้วปลายทางก็จะจัดการปัญหาได้ไม่ยาก
เลย

11

2.6 หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
เศรษฐกิจพอเพียง เป็นปรัชญาช้ีถึงแนวการดารงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ ต้ังแต่
ระดับครอบครัว ระดับชุมชน จนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดาเนินไปในทางสายกลาง
โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจ เพ่ือให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์ ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ
ความมีเหตุผล รวมถึงความจาเป็นท่ีจะต้องมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพอสมควร ต่อการกระทบใดๆ อันเกิดจาก
การเปลีย่ นแปลงทั้งภายในภายนอก ท้ังน้ี จะตอ้ งอาศยั ความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่งใน
การนาวิชาการต่างๆ มาใช้ในการวางแผนและการดาเนินการ ทุกข้ันตอน และขณะเดียวกัน จะต้องเสริมสร้าง
พ้ืนฐานจติ ใจของคนในชาติ โดยเฉพาะเจ้าหนา้ ท่ีของรฐั นักทฤษฎี และนักธุรกิจในทุกระดับ ให้มีสานึกในคุณธรรม
ความซ่ือสัตย์สุจริต และให้มีความรอบรู้ท่ีเหมาะสม ดาเนินชีวิตด้วยความอดทน ความเพียร มีสติ ปัญญา และ
ความรอบคอบ เพื่อให้สมดุลและพร้อมต่อการรองรับการเปล่ียนแปลงอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง ท้ังด้านวัตถุ
สงั คม ส่งิ แวดล้อม และวัฒนธรรมจากโลกภายนอกไดเ้ ปน็ อยา่ งดี
ความหมายของเศรษฐกิจพอเพียง จงึ ประกอบดว้ ยคณุ สมบัติ ดงั น้ี
1. ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีท่ีไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไป โดยไม่เบียดเบียนตนเอง
และผ้อู นื่ เช่น การผลิตและการบรโิ ภคท่อี ย่ใู นระดบั พอประมาณ
2. ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความพอเพียงนั้น จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผล
โดยพิจารณาจากเหตปุ ัจจัยท่ีเก่ียวขอ้ ง ตลอดจนคานงึ ถงึ ผลทค่ี าดว่าจะเกดิ ขึ้นจากการกระทานน้ั ๆ อยา่ งรอบคอบ
3. ภูมิคุ้มกัน หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปล่ียนแปลงด้านต่างๆ ที่จะเกิดข้ึน
โดยคานึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดว่าจะเกิดข้ึนในอนาคต โดยมี เง่ือนไข ของการตัดสินใจ
และดาเนินกิจกรรมตา่ งๆ ใหอ้ ยใู่ นระดับพอเพียง 2 ประการ ดงั น้ี
1. เงอ่ื นไขความรู้ ประกอบดว้ ย ความรอบรู้เกีย่ วกบั วิชาการต่างๆ ท่ีเกี่ยวข้องรอบด้าน ความรอบคอบท่ี
จะนาความรู้เหลา่ น้ันมาพจิ ารณาใหเ้ ช่อื มโยงกัน เพ่ือประกอบการวางแผนและความระมดั ระวงั ในการปฏิบัติ
2. เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต้องเสริมสร้าง ประกอบด้วย มีความตระหนักใน คุณธรรม มีความซ่ือสัตย์
สจุ ริตและมคี วามอดทน มคี วามเพียร ใชส้ ตปิ ญั ญาในการดาเนินชีวิต

12

2.7 ประโยชนข์ องปยุ๋ อินทรยี ์
ประโยชน์ของปุ๋ยอินทรีย์คืออะไร? ปุ๋ยอินทรีย์จัดว่าเป็นปุ๋ยชนิดแรกๆท่ีมนุษย์รู้จักนามาใช้อย่างท่ีเรา
ทราบกันเมืองไทยถือเป็นเมืองด้านการเกษตรมาอย่างยาวนานตั้งแต่อดีตด้วยพื้นที่ของบ้านเรานั้นมีความอุดม
สมบูรณ์สูงเหมาะกับการทาการเกษตรทุกรูปแบบ ทาให้ได้ชื่อว่าเป็นเมืองอู่ข้าวอู่น้าก็ไม่ปาน ยิ่งยุคสมัยพัฒนามา
เรื่อยๆ เร่ืองการเกษตรเองก็ถูกพัฒนาตามไปด้วยเช่นกันเรามักเห็นว่าในยุคนี้การใช้งานปุ๋ยเคมีเพิ่มมากขึ้นเยอะ
มาก แม้ทุกคนรู้ว่ามันไม่ใช่เรื่องดีแต่ในเม่ือมันทาให้พืชผลการเกษตรโตเร็ว โตไว ขายได้ราคาคงไม่แปลกหากจะมี
คนเลือกใช้งาน อย่างไรก็ตามหากมองในเร่ืองของสุขภาพและอนาคตมันคงดีกว่าถ้าเกษตรกรทุกคนหันมาใช้งาน
ป๋ยุ อินทรียท์ ่ีต้องบอกวา่ มีประโยชน์มหาศาล
ปุ๋ยอินทรีย์ หรือ ปุ๋ยหมัก บางคนก็เรียกว่าปุ๋ยชีวภาพ เกิดมาจากการย่อยสลายของบรรดาอินทรียวัตถุ
ทางชีวเคมีโดยจุลินทรีย์กลุ่มที่ใช้ออกซิเจนแล้วเกิดเป็นประโยชน์ต่อพืช มีธาตุอาหารต่างๆ ที่พืชต้องการ
ส่วนประกอบหลักของปุ๋ยปะเภทนี้มักมาจากสิ่งที่ได้จากธรรมชาติอย่างของเสียจากโรงงานบางประเภท, มูลสัตว์
เช่น มูลไก่, มูลวัว, มูลค้างคาว, ของย่อยสลายจากธรรมชาติ เช่น ซากต้นไม้, ใบไม้, สารอื่นๆ อย่าง กรดอะมิโน,
โคโมไลท์, แร่ธาตุต่างๆ ผ่านการบดเติมจุลินทรีย์ทาการบ่มหมัก กลับกอง แล้วค่อยย่อยสลายกลายมาเป็นปุ๋ย
อินทรยี น์ นั่ เอง
ปุ๋ยพืชสด แรธ่ าตุอาหารของพืชที่มใี นปุ๋ยอนิ ทรยี ์ สาหรับปุ๋ยอินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพเหมาะกับการนามา
ทาเกษตรอินทรีย์ซึ่งเป็นการทาเกษตรตามหลักธรรมชาติ บนพื้นท่ีต้องไม่มีสารเคมีตกค้าง หลีกเลี่ยงการปนเปื้อน
สารเคมีของพื้นท่ีทุกรูปแบบทั้งดิน น้า อากาศ เพื่อให้เกิดความหลากหลายในระบบนิเวศน์รวมถึงช่วยฟ้ืนฟู
ส่ิงแวดล้อมโดยการไม่ใช้เคมีสังเคราะห์ใดๆ ต้องประกอบไปด้วยแร่ธาตุ 13 ชนิดโดยแบ่งตามคุณสมบัติที่พืช
ต้องการไดด้ ังนี้
ธาตุอาหารหลัก ได้แก่ ไนโตรเจน (N), ฟอสฟอรัส (P), โพแทสเซียม (K) หรือเรียกสั้นๆว่า NPK คือ
สารอาหารสาหรับชือท่มี คี วามต้องการเป็นอย่างมากและมีอยู่ในดินน้อย
ธาตอุ าหารรอง แคลเซยี ม(C), กามะถัน(S), แมกนีเซยี ม(Mg) คอื สารอาหารสาหรับพืชที่สาคัญรองลงมา
พบมากในดินจนบางครั้งเราละเลยที่จะสนใจในส่วนนี้ ทาให้บางคร้ังดินท่ีมีการท่ีมีการเพราะปลูกชนิดเดิมเป็น
เวลานาน ประมาณ 3-4ปี ขาดสารอาหารประเภทน้ี
ธาตุอาหารเสริม เหล็ก (Fe), โบรอน (B), แมงกานีส (Mn), ทองแดง (Cu), โมลิบดินัม (Mo), คลอรีน
(Cl), สังกะสี (Zn) เป็นแรธ่ าตเุ สริมทีพ่ ชื ตอ้ งการในปริมาณไม่มากนักแต่ขาดไม่ไดเ้ หมือนกัน
ลักษณะของปุ๋ยอินทรีย์ท่ีถูกผลิตข้ึนมามีด้วยกันหลายแบบท้ัง ปุ๋ยเม็ด, ปุ๋ยน้า, ปุ๋ยผง แต่ถ้าได้รับความ
นิยมมากท่ีสุดคงหนไี ม่พน้ แบบเมด็ เนื่องจากใช้งานงา่ ยเพยี งแคห่ ว่านด้วยมือหรือใชก้ บั เครื่องพ่นป๋ยุ เทา่ นนั้
ปุย๋ อินทรยี ์ ทาให้พชื ผลต่างๆ ท่ีเติบโตข้ึนมาปลอดภัยจากสารเคมีและไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค จึงเหมาะสมกับ
การเกษตรแบบออแกนิคที่กาลังเปน็ ทนี่ ยิ มในปจั จบุ ัน

13

ผลลพั ทท์ ่ีได้เมือ่ ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ หลังพอเข้าใจปุ๋ยอินทรีย์กันแล้วคราวนี้เราจะมาพูดถึงเร่ืองประโยชน์ของ
ปุ๋ยชนิดนี้กันดูบ้าง หลายคนอาจคิดว่าประโยชน์หลักๆ ของปุ๋ยอินทรีย์มีแค่เร่ืองของการไม่มีสารเคมีแต่ถ้าลองทา
ความเขา้ ใจให้ลึกกว่านี้จะพบวา่ ข้อดขี องการไม่ใช้สารเคมีมันยังมีอะไรดีมากกวา่ ท่คี ิดเอาไว้

ปุ๋ยอินทรีย์จะประกอบไปด้วยธาตุต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นธาตุอาหารหลัก, ธาตุอาหารรอง และธาตุอาหาร
เสริมซ่ึงในปุ๋ยเคมีจะไม่ได้มีครบแบบนี้ทาให้พืชผลทางการเกษตรเจริญเติบโตได้อย่างแข็งแรง สมบูรณ์ ได้รับ
สารอาหารครบถ้วน ช่วยใหด้ ินมสี ภาพเป็นกลางสง่ ผลให้ใชง้ านดา้ นการทาเกษตรแบบไม่ต้องเป็นกังวลในระยะยาว
ส่วนการใช้งานปุ๋ยเคมีจะทาให้ดินมีสภาพเป็นกรดส่งผลให้เกิดการทาลายแร่ธาตุในดินและละลายธาตุท่ีไม่พึง
ประสงค์บางตวั ในดนิ ออกมา เช่น อลมู ีเนยี ม ส่งผลให้พืชจะแคระแกรน เกดิ โรคง่าย ได้ผลผลิตไมเ่ ตม็ ท่ใี นระยะยาว
ช่วยเพ่ิมจุลินทรีย์พร้อมแร่ธาตุท่ีเป็นประโยชน์ต่างๆ ให้กับดินและส่ิงมีชีวิตอ่ืนๆ ในธรรมชาติ พร้อมกันน้ียังส่งผล
ให้สิ่งเหล่านี้ทางานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพมากข้ึน ทาให้ดินร่วนซุย มีโครงสร้างโปร่ง อุ้มน้าและธาตุอาหารได้ดี
เหมาะกับการทาเกษตรในทุกๆ รูปแบบ ไม่เกิดสารตกค้างต่างๆ ภายในดิน การใช้ปุ๋ยอินทรีย์คร้ังหนึ่งจะทาให้แร่
ธาตุต่างๆ อยู่ในดินไดอ้ ยา่ งยาวนาน พรอ้ มกันน้ียงั ค่อยๆ คายคณุ ประโยชน์ใหก้ ับตวั ดินอย่างชา้ ๆ
ช่วยยอ่ ยบรรดาอนิ ทรยี ์วตั ถตุ า่ งๆ ในดินให้กลายเป็นอาหารของพืชโดยพืชสามารถดูดซึมส่ิงต่างๆ เหล่าน้ีไปใช้งาน
ได้เลย ไม่จาเป็นต้องใชพ้ ลงั งานมากเกินเหมอื นการใช้ปยุ๋ เคมี ชว่ ยบาบัดน้าเสีย กลิ่นเหม็น เศษขยะจากโรงปศุสัตว์
ประมง ชุมชน รวมถึงโรงงานต่างๆ ได้ดีโดยสิงปฏิกูลท้ังหลายจะถูกนามาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ส่งผลไปถึงชั้น
บรรยากาศที่ทาใหอ้ ากาศบรสิ ทุ ธ์ิ ทาใหพ้ ชื ผลตา่ งๆ ท่ีเตบิ โตข้ึนมาไม่มีส่วนผสมของสารเคมีซ่ึงอาจเป็นอันตรายต่อ
มนษุ ย์ในอนาคตเม่ือบริโภคเข้าไปได้ ลดการพังทลายของหน้าดินเนื่องจากมีแร่ธาตุต่างๆ อยู่เยอะ เวลามีน้าหลาก
พัดผ่านมาหน้าดินที่มีความอุดมสมบูรณ์จะไม่โดนพัดไปหมด น่ีคือประโยชน์จากการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ในการทา
เกษตรกรรม เห็นได้ว่าไม่ใช่แค่ประโยชน์จากต้นไม้หรือแค่ดินเท่าน้ัน ส่วนต่างๆ ก็ได้รับผลดีตามกันไปด้วย
โดยเฉพาะมนุษยเ์ ราทีไ่ ด้บรโิ ภคพชื ผลดีๆ ไมเ่ ส่ียงต่อการเปน็ โรค ชว่ ยกาจัดกลนิ่ เหม็นและสิ่งปฏิกูลต่างๆ อย่างเกิด
ประโยชน์สูงสุด เม่ือเป็นเช่นนี้การหันมาใช้ปุ๋ยอินทรีย์สาหรับการเกษตรอินทรีย์จึงเป็นส่ิงท่ีควรทาอย่างมาก ไม่ใช่
แค่ตวั เกษตรกรเพยี งผเู้ ดยี วแตย่ งั หมายถงึ คนทัง้ โลกที่ไดป้ ระโยชนจ์ ากการใช้งานปุ๋ยชนดิ น้ีแทนท่ปี ุ๋ยเคมดี ้วย

บทที่ 3
วธิ ดี าเนนิ การ

ในการจัดทานวตั กรรมโครงงานสง่ิ ประดษิ ฐ์ เร่ือง ถังหมักขยะรกั ษโ์ ลก ของนักศึกษา กศน.ตาบลหัวถนน

อาเภอพนสั นคิ ม จงั หวัดชลบรุ ี คณะผ้ศู ึกษาไดศ้ ึกษาค้นคว้า หาวัสดอุ ปุ กรณ์ พร้อมทงั้ สรุปขั้นตอนการดาเนนิ งาน

การทาถังหมกั ขยะรักษโ์ ลก โดยมรี ายละเอียดดงั ต่อไปนี้

3.1.วสั ดุ อปุ กรณ์

1. กรรไกร จานวน 1 อนั

2. ดนิ สอ จานวน 1 แทง่

3. สวา่ น จานวน 1 เครอ่ื ง

4. ตลบั เมตร จานวน 1 อัน

5. มีดคัทเตอร์ จานวน 1 อนั

6. ถังพลาสติก ขนาด 25 ลิตร จานวน 2 ใบ

7. ถงั พลาสติก ขนาด 20 ลติ ร จานวน 1 ใบ

8. กระละมัง หรอื ขอบซเี มน จานวน 1 ใบ

ภาพท่ี 1 วสั ดุ อปุ กรณ์

15

3.2 วิธกี ารดาเนินการ มีข้นั ตอนในการดาเนินงาน 2 ข้นั ตอน แต่ละขน้ั ตอนมวี ธิ ีดาเนินการ ดงั น้ี
ข้นั ตอนท่ี 1 การประดษิ ฐ์ถงั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก
1.1 การออกแบบถังหมกั ขยะรกั ษ์โลก ดังภาพท่ี 1

ภาพที่ 2 แบบถังหมกั ขยะรักษโ์ ลก

16

1.2 การประดษิ ฐโ์ ครงสรา้ งถงั ขยะรักษโ์ ลก มีขนั้ ตอนการทา ดังนี้
1) นาถังพลาสติก ขนาด 25 ลติ ร มาเจาะรทู ่ีก้นถัง ตามแบบภาพที่ 2

ภาพท่ี 3 แบบโครงสร้างถังขยะรักษ์โลก

2) นาถงั ขนาด 25 ลติ รใบท่ี 2 มาเจาะก้นถงั ออก และเจาะรูโดยรอบขอบปาก
3) นาถงั ขนาด 20 ลติ ร มาเจาะก้นออก

4) ขนั้ ตอนการประกอบถังหมักขยะรักษโ์ ลก
ภาพที่ 4 การประกอบถงั หมักขยะรักษ์โลก

17

5) ถงั หมักขยะรกั ษ์โลกที่สาเร็จพรอ้ มใช้งาน

ภาพที่ 9 ถังหมักขยะรักษโ์ ลกที่สาเร็จพร้อมใชง้ าน

18
ขน้ั ตอนที่ 3 การทดสอบประสทิ ธภิ าพของถังหมกั ขยะรกั ษโ์ ลก ไดด้ าเนินการ ดังน้ี
1) เตรียมเศษอาหารชนิดเดยี วกันและขนาดชน้ิ เท่ากัน จานวน 2,000 กรมั เพื่อใชใ้ นการทดลอง
2) นาเศษอาหารทีเ่ ตรียมไวใ้ ส่ในถังหมกั ขยะเปยี ก และถังหมักขยะรกั ษ์โลก
3) ทาวิธีการทั้ง 2 แบบ โดยใชเ้ วลาการทดลอง 30 วนั เทา่ กนั พร้อมท้ังบนั ทึกผลการสงั เกต
การหมักขยะทไ่ี ดจ้ ากถังหมกั ขยะเปยี ก

การหมักขยะท่ีไดจ้ ากถงั หมกั ขยะรักษโ์ ลก

ภาพที่ 10 การทดสอบประสิทธภิ าพของการหมักขยะในถังหมักขยะรกั ษโ์ ลกและการหมักในถังหมักขยะเปยี ก

บทท่ี 4
ผลการศกึ ษา

จากการศึกษานวัตกรรมโครงงานสิ่งประดิษฐ์ เรื่อง ถงั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก 2 ขน้ั ตอน คือ
ขน้ั ตอนที่ 1 การประดิษฐ์โครงสรา้ งถังหมักขยะรักษ์โลก
ข้ันตอนท่ี 2 การทดสอบประสิทธภ์ิ าพการย่อยสลายของเศษอาหาร

ขน้ั ตอนท่ี 1 การประดษิ ฐโ์ ครงสร้างถงั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก
ได้ออกแบบและประดิษฐ์ถงั หมกั ขยะรักษโ์ ลก ขน้ึ เพ่ือลดการเกดิ ของแมลงหรือหนอนและลดกล่นิ ทีเ่ กดิ

จาการเนา่ สลายของเศษอาหาร สะดวกในการใช้งาน มคี วามเปน็ ระเบยี บเรยี บร้อย อีกทั้งพชื สามารถนาสารอาหาร
ไปใช้ได้เลย การย่อยสลายเกิดขนึ้ เองตามธรรมชาตโิ ดยอาศัยจุลนิ ทรยี ์ทอี่ ยู่ในพ้นื ดนิ เป็นตวั ช่วยในการยอ่ ยสลาย
และดว้ ยหลกั การ การออกแบบทรงของถังขยะมีลักษณะ 2 ชน้ั แบบมีฝาปดิ และการเจาะรูเพ่อื ไลอ่ ากาศภายใน
ออกสู่ภายนอกโดยใช้หนักการ การควบแน่น ทาให้ไมเ่ กดิ กลิน่ รบกวน หรอื เกดิ กลิน่ รบกวนน้อยท่สี ุด
ลักษณะเดน่ ของถงั หมักขยะรกั ษโ์ ลก

1. ลดปรมิ าณขยะทีเ่ กดิ ขึ้นในครัวเรือน เช่นเศษอาหารที่เรารับประทานในทกุ ๆวนั
2. สะดวกในการท้ิงเศษอาหาร มีความสะอาดตา ไม่ก่อให้เกิดแมลงทเ่ี ปน็ พาหะนาโรค
3. สามารถประดิษฐเ์ องไดง้ ่าย ใช้วสั ดอุ ุปกรณ์ท่มี ีในครัวเรอื น
4. ผลผลิตที่ได้คือปุ๋ย พืชหรือตน้ ไม้ท่ีอยู่บริเวรถงั หมักขยะรกั ษ์โลกฝังอย่กู ส็ ามารถดดู ปยุ๋ ทีเ่ กิดจากการ
หมักไปใช้ได้ทนั ที
ประโยชนข์ องถงั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก
1. ไดถ้ งั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลกไว้ใช้ในครวั เรือน เพ่อื ลดการท้งิ ขยะท่ีไม่ถูกสขุ ลกั ษณะ
2. ได้ถักหมักที่มีต้นทุนต่า ใช้วัสดุท่ีหาได้ง่ายในท้องถ่ินและเป็นเศษวัสดุท่ีเหลือใช้ เหมาะสาหรับใช้ใน
ครวั เรือน
3. ได้ถังหมักท่มี ปี ระสทิ ธภิ าพ ไมก่ ่อให้เกดิ กล่ิน และแมลงทเี่ ป็นพาหะนาโรค
1. พชื หรอื ตน้ ไม้ทอ่ี ยบู่ ริเวรถังหมกั ขยะรกั ษ์โลกฝงั อยู่กส็ ามารถดูดปยุ๋ ที่เกิดจากการหมักไปใช้ได้ทนั ที
2. มจี ลุ ินทรยี ใ์ นดินชว่ ยย่อยสลายเศษอาหารทาให้ถงั ขยะไมเ่ ตม็ ไมต่ ้องขนย้ายออก

20

ขนั้ ตอนท่ี 2 การตดิ ต้งั ถงั หมกั ขยะรักษโ์ ลก
การนาไปใช้ของถังหมักขยะรักษ์โลกคือการประกอบถังหมักท้ัง 3 ช้ินเข้าด้วยกัน และนาไปฝังไว้

บริเวลาทเี่ ราปลูกพืชผักสวนครวั หรอื ในสวน เชน่ สวนกล้วย สวนผลไม้ โดยขุดหลุมฝักให้ลึกประมาณ เศษ1ส่วน 3
ของถังใบแรก จากน้ันก็นาเศษอาหารมาท้ิงได้เลย กระบวนการทางานของถังหมักขยะรักษ์โลกคือการอาศัย
จลุ นิ ทรีย์ที่เกิดตามธรรมชาตใิ นพื้นดนิ เป็นตัวชว่ ยในการยอ่ ยสลาย ทาให้ขยะภายในถงั ไมม่ ีน้าออกมาแช่ เพราะเมื่อ
เกิดการย่อยสลายแล้วก็จะซึมลงพื้นดินทันที ต่างจากถังหมักขยะเปียกท่ีต้องอาศัยหัวเชื้อจุลินทรีย์เป็นตัวช่วยใน
การย่อยสลาย และมนี า้ ออกมาแชภ่ ายในถังหมกั ทาใหเ้ กิดแมลงและส่งกลนิ่ รบกวน

ขั้นตอนท่ี 3 การทดสอบประสทิ ธภิ าพถงั หมักขยะรกั ษโ์ ลกและถงั หมกั ขยะเปยี ก
ด้านปรมิ าณการยอ่ ยสลาย
ไดด้ าเนินการทดสอบโดยใช้เตรียมเศษอาหารจากแหล่งเดียวกันและขนาดชนิ้ เท่ากัน

จานวน 2,000 กรัม นาเศษอาหารที่เตรยี มไวใ้ ส่ในถังหมกั ขยะรกั ษโ์ ลกและถงั หมักขยะเปียก ในระยะเวลา 30วนั
ทาวธิ เี ดียวซ้า 2 ครงั้ แลว้ หาค่าเฉลีย่ ของการย่อยสลายเศษอาหาร ไดผ้ ลดังน้ี

ตารางท่ี 1 การเปรยี บเทยี บปริมาณการยอ่ ยสลายของเศษอาหารจากการใช้ถงั หมักขยะรกั ษโ์ ลกและถงั หมกั ขยะ
เปยี ก

ปรมิ าณเศษอาหาร จานวน 2,000 กรมั

วนั – เวลา วธิ ที ี่ 1 วธิ ที ี่ 2

10 กมุ ภาพนั ธ์ 2564 ใช้ถงั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก ใช้ถงั หมกั ขยะเปยี ก
ระยะเวลา 30 วนั
10 มนี าคม 2564 88 65
ระยะเวลา 30 วนั
ค่าเฉลย่ี (ร้อยละ) 90 70
89 67.5

จากตารางที่ 1 พบวา่ เกดิ การย่อยสลายของเศษอาหารในถงั หมักขยะรกั ษโ์ ลก เฉลีย่ คิดเป็นร้อยละ 89.00
ส่วนการย่อยสลาย ท่ีเกิดการยอ่ ยสลายของเศษอาหารในถังหมักขยะเปียก คิดเป็นร้อยละ 67.50 เมื่อเปรียบเทียบ
กันแล้ว พบว่าการย่อยสลายท่ีเกิดในถังหมักขยะรักษ์โลกมีประสิทธิภาพการย่อยสลายได้ดีกว่า แสดงเป็นแผนภูมิ
ไดด้ งั แผนภูมิที่ 1

21

100.00
90.00
80.00
70.00
60.00
50.00
40.00
30.00
20.00
10.00
0.00

10/2/2564 10/3/2564 ร้ อยละของค่ าเฉล่ ีย
ใช้ถงั หมักขยะรักษ์โลก
ใช้ถงั หมักขยะเปี ยก

แผนภูมิท่ี 1 การเปรียบเทียบปริมาณการย่อยสลายของเศษอาหารจากการใชถ้ ังหมกั ขยะรกั ษโ์ ลกและถงั หมักขยะเปียก

ดา้ นคณุ ภาพการยอ่ ยสลายเศษอาหารจากการใชถ้ งั หมักขยะรกั ษโ์ ลกและถงั หมกั ขยะเปยี ก
ดาเนินการทดสอบโดยใชเ้ ตรียมเศษอาหารท่ีมาจากแหลง่ เดียวกนั และขนาดชิ้นเท่ากัน
จานวน 2,000 กรมั นาเศษอาหารท่เี ตรยี มไว้ใสใ่ นถงั หมักขยะรกั ษ์โลกและถังหมกั ขยะเปยี ก ในระยะเวลา 30วัน
ทาวธิ ีเดยี วซ้า 2 ครงั้ แล้วหาค่าเฉลย่ี ของการย่อยสลายเศษอาหาร พร้อมทัง้ บันทึกผลการสงั เกต ดังนี้

ตารางท่ี 2 การเปรยี บเทยี บความชนื้ ปรมิ าณนา้ ในถงั

ปรมิ าณเศษอาหาร 2,000 กรมั

วนั – เวลา วธิ ที ่ี 1 วธิ ที ่ี 2
ใชถ้ งั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก ใช้ถงั หมกั ขยะเปยี ก

10 กมุ ภาพนั ธ์ 2564 ไม่มีการเกิดหนอนและแมลง ไม่มีกล่นิ มีการเกิดหนอนและแมลง ส่ง

ระยะเวลา 30 วนั รบกวนความช้นื ในถังมีน้อย และภายในถงั กลน่ิ เหมน็ ความช้ืนในถังสูงและ

ไมม่ นี า้ แช่ ภายในถังมนี ้าแช่อยู่จานวนมาก

10 มนี าคม 2564 ไมม่ ีการเกิดหนอนและแมลง ไม่มีกลิ่น มกี ารเกิดหนอนและแมลง สง่
ระยะเวลา 30 วนั
รบกวนความช้นื ในถงั มีนอ้ ย และภายในถัง กลน่ิ เหมน็ ความชืน้ ในถังสงู และ

ไมม่ ีน้าแช่ ภายในถงั มีนา้ แช่อย่จู านวนมาก

จากตารางที่ 2 พบว่า เปรียบเทียบกันแล้ว พบว่าการย่อยสลายท่ีเกิดในถังหมักขยะรักษ์โลกมี
ประสทิ ธิภาพการยอ่ ยสลายได้ดีกว่า ไม่มีการเกิดหนอนและแมลง ไมม่ ีกลนิ่ รบกวนความชน้ื ในถงั มีน้อย และภายใน
ถงั ไมม่ นี ้าแช่

22

ตารางท่ี 3 ความพงึ พอใจในการใช้ถงั หมกั ขยะรกั ษ์โลก

รายการ ดีมาก ดี ปาน พอใช้ ปรบั ปรงุ เฉลยี่
กลาง

ความปลอดภยั ในการใชง้ าน 23 17 5 0 0 4.40

ความสะอาดในการใชง้ านปอ้ งกนั การเกดิ แมลงและ 23 16 6 0 0 4.38

กลนิ่ รบกวน

ด้านการระยะเวลาการยอ่ ยสลาย 23 17 5 0 0 4.40

คุณภาพของการยอ่ ยสลาย 23 17 5 0 0 4.40

ตน้ ทนุ ในการผลิต 24 16 5 0 0 4.42

จากตารางท่ี 3 พบวา่ ความพึงพอใจในการใช้ถังหมักขยะรักษ์โลก ความปลอดภยั ในการใช้งาน 4.40
ความสะอาดในการใช้งานป้องกันการเกิดแมลงและกลิน่ รบกวน 4.38 ด้านการระยะเวลาการย่อยสลาย4.40
คณุ ภาพของการย่อยสลาย 4.40 ต้นทนุ ในการผลิต 4.42

25
20
15
10

5 ดีมาก
ดี

0
ปานกลาง

แผนภมู ทิ ี่ 2 แสดงความพึงพอใจในการใชถ้ ังหมกั ขยะรกั ษโ์ ลก

บทที่ 5
สรปุ ผลการศกึ ษา อภปิ รายผลและขอ้ เสนอแนะ

5.1 สรุปผลการศึกษา
1. การประดษิ ฐถ์ ังหมกั ขยะรกั ษโ์ ลก
ได้ออกแบบและประดิษฐ์ถังหมักขยะรักษ์โลก ข้ึนเพ่ือลดการเกิดของแมลงหรือหนอนและลด

กล่นิ ที่เกดิ จาการเนา่ สลายของเศษอาหาร สะดวกในการใช้งาน มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย อีกทั้งพืชสามารถนา
สารอาหารไปใช้ได้เลย การย่อยสลายเกิดข้ึนเองตามธรรมชาติโดยอาศัยจุลินทรีย์ท่ีอยู่ในพ้ืนดินเป็นตัวช่วยในการ
ย่อยสลาย และดว้ ยหลกั การ การออกแบบทรงของถงั ขยะมีลกั ษณะ 2 ช้ันแบบมฝี าปิดและการเจาะรูเพ่ือไล่อากาศ
ภายในออกสู่ภายนอกโดยใชห้ นกั การ การควบแน่น เกดิ การยอ่ ยสลายของเศษอาหารในถังหมักขยะรักษ์โลก เฉลี่ย
คิดเป็นร้อยละ 89.00ส่วนการย่อยสลาย ที่เกิดการย่อยสลายของเศษอาหารในถังหมักขยะเปียก คิดเป็นร้อยละ
67.50 เมื่อเปรียบเทียบกันแล้ว พบว่าการย่อยสลายท่ีเกิดในถังหมักขยะรักษ์โลกมีประสิทธิภาพการย่อยสลายได้
ดีกว่า ทาให้ไม่เกดิ กลิน่ รบกวน หรอื เกิดกล่ินรบกวนน้อยทส่ี ดุ

2. การทดสอบประสทิ ธภิ าพของถงั หมกั ขยะรกั ษโ์ ลก
ด้านปรมิ าณการย่อยสลาย
ไ ด้ ด า เ นิ น ก า ร ท ด ส อ บ โ ด ย ใ ช้ เ ต รี ย ม เ ศ ษ อ า ห า ร จ า ก แ ห ล่ ง เ ดี ย ว กั น แ ล ะ ข น า ด ชิ้ น เ ท่ า กั น
จานวน 2,000 กรัม นาเศษอาหารที่เตรียมไว้ใส่ในถังหมักขยะรักษ์โลกและถังหมักขยะเปียก ในระยะเวลา 30วัน
ทาวธิ ีเดียวซ้า 2 ครัง้ แลว้ หาคา่ เฉลีย่ ของการย่อยสลายเศษอาหาร สอดคลอ้ งกับสมมุตฐิ านที่ต้ังไว้
ดา้ นคุณภาพ
ดาเนินการทดสอบโดยใช้เตรียม เศษอาหารท่ีมาจากแหล่งเดียวกันและขนาดช้ินเท่ากัน
จานวน 2,000 กรัม นาเศษอาหารที่เตรียมไว้ใส่ในถังหมักขยะรักษ์โลกและถังหมักขยะเปียก ในระยะเวลา 30วัน
ทาวธิ เี ดียวซา้ 2 ครงั้ แลว้ หาค่าเฉลีย่ ของการยอ่ ยสลายเศษอาหาร เปรยี บเทียบกันแล้ว พบว่าการย่อยสลายท่ีเกิด
ในถังหมักขยะรักษ์โลกมีประสิทธิภาพการย่อยสลายได้ดีกว่า ไม่มีการเกิดหนอนและแมลง ไม่มีกล่ินรบกวน
ความช้ืนในถงั มีนอ้ ย และภายในถังไม่มนี า้ แช่

24

5.2 อภปิ รายผล
จากขนั้ ตอนการทดสอบประสิทธภิ าพของถงั หมักขยะรกั ษ์โลก โดยเปรียบเทียบดา้ นปริมาณและด้าน

คุณภาพของการย่อยสลายเศษอาหาร ทดสอบโดยใช้เตรยี มเศษอาหารจากแหล่งเดียวกันและขนาดชน้ิ เท่ากัน
จานวน 2,000 กรมั นาเศษอาหารท่เี ตรยี มไว้ใสใ่ นถงั หมกั ขยะรกั ษ์โลกและถงั หมักขยะเปียก ในระยะเวลา 30 วนั
ทาวิธีเดยี วซ้า 2 คร้ัง แล้วหาค่าเฉลยี่ ของการย่อยสลายเศษอาหาร เปรียบเทียบกันแลว้ พบว่าการยอ่ ยสลายที่เกิด
ในถงั หมักขยะรักษโ์ ลกมีประสิทธภิ าพการย่อยสลายไดด้ กี ว่า ไมม่ ีการเกิดหนอนและแมลง ไมม่ กี ลน่ิ รบกวน
ความชื้นในถงั มนี ้อย และภายในถังไมม่ นี ้าแช่ สอดคลอ้ งกบั สมมุตฐิ านที่ตง้ั ไว้

ความพึงพอใจในการใช้ถังหมักขยะรักษ์โลก ความปลอดภัยในการใช้งาน 4.40 ความสะอาดในการใช้งาน
ปอ้ งกันการเกิดแมลงและกลิน่ รบกวน 4.38 ด้านการระยะเวลาการยอ่ ยสลาย 4.40
คณุ ภาพของการย่อยสลาย 4.40 ต้นทุนในการผลติ 4.42

5.3 ขอ้ เสนอแนะ
การต่อยอดถงั หมกั ขยะรักษโ์ ลกให้สามารถประยุกตใ์ ช้ในการให้ปุย๋ พืชเปน็ ระบบวงจร

บรรณานกุ รม

ความรเู้ กยี่ วกับหลกั การควบแนน่ และการแลกเปลีย่ นแก๊สกับอากาศ[ออนไลน]์ . เขา้ ถึงได้จาก
https://www.scimath.org/lesson-biology/item/6977-respiratory-system
(วนั ท่ีคน้ ข้อมูล : 14 หุมภาพันธ์ 2564)

ความรู้เกยี่ วกับการย่อยสลายของอนิ ทรยี วตั ถุ[ออนไลน]์ . เข้าถึงได้จาก
https://www.kladee.com/basic/organic-matter/ (วันที่ค้นข้อมลู : 14 กมุ ภาพนั ธ์ 2564)

ความรูเ้ กย่ี วกับการจัดการขยะตามหลัก 3 R[ออนไลน]์ . เข้าถงึ ได้จาก
http://otop.dss.go.th/index.php/en/knowledge/interesting-articles/275-3rs (วันท่ีค้นข้อมลู : 14
กุมภาพนั ธ์ 2564)

Upcycle และ Recycle วถิ ีแหง่ ความยง่ั ยนื [ออนไลน]์ . เขา้ ถงึ ไดจ้ าก
https://www.greennetworkthailand.com/upcycle-upcycling-recycle(วนั ที่คน้ ข้อมูล : 14 กมุ ภาพนั ธ์
2564)

หลักการทางานของถงั หมักขยะรักษ์โลก[ออนไลน์]. เขา้ ถงึ ได้จาก
https://www.greennetworkthailand.com (วนั ทีค่ ้นข้อมลู : 14 กุมภาพนั ธ์ 2564)

หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง[ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก
https://sites.google.com/site/prachyasersthkicphxpheiyng12/-site-prachyasersthkicphxpheiyng12(
วนั ทคี่ น้ ข้อมูล : 14 กุมภาพนั ธ์ 2564)

ประโยชน์ของป๋ยุ อนิ ทรีย์[ออนไลน์]. เข้าถึงไดจ้ าก https://dinndee.com (วนั ท่ีค้นข้อมูล : 14
กมุ ภาพันธ์ 2564)