รายงานนวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด - 19

รายงานนวตั กรรมการจดั การเรยี นการสอนในสถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคตดิ เชอ้ื ไวรัสโคโรนา 2019 (โควดิ – 19)

 ระดบั ช้นั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 4 -6 ประเภท Online

ชอ่ื ผลงาน

บทเรยี นออนไลนโ์ ดยเรียนรู้ผา่ น Facebook Groups
เพอื่ พัฒนาผลสัมฤทธ์ทิ างการเรยี น เรอ่ื งระบบตอ่ มไร้ท่อ

รายวชิ าชวี วิทยา 5 (ว33289) ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 6
ภาคเรียนที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564

จัดทาโดย :
นางสาวสาแลฮะ ดีซะเอ๊ะ
ตาแหน่ง ครู ชานาญการ
กลมุ่ สาระวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โรงเรยี นคณะราษฎรบารงุ จงั หวดั ยะลา
สานกั งานเขตพนื้ ท่ีการศึกษามัธยมศกึ ษายะลา

รายงานนวตั กรรมการจดั การเรยี นการสอนในสถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคติดเชอ้ื ไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด – 19)

ระดับช้นั มัธยมศกึ ษาปีที่ 4 – 6 ประเภท Online

ชอื่ ผลงาน : บทเรยี นออนไลนโ์ ดยเรียนรูผ้ า่ น Facebook Groups เพอื่ พัฒนา
ผลสมั ฤทธท์ิ างการเรยี น เรอ่ื งระบบตอ่ มไรท้ ่อ รายวชิ าชีววทิ ยา 5
(ว33289) ชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 6 ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2564

จัดทำโดย : นางสาวสาแลฮะ ดซี ะเอ๊ะ
ตำแหนง่ ครู ชำนาญการ
กลุ่มสาระวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
โรงเรียนคณะราษฎรบำรงุ จงั หวัดยะลา
สำนกั งานเขตพืน้ ท่กี ารศกึ ษามัธยมศึกษายะลา

ก

คำนำ

รายงานนวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส
โคโรนา 2019 (โควิด – 19) ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6 ประเภท
Online ด้วยบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา
2564 ในรายงานฉบับน้ีประกอบด้วยบทสรุปรายงานนวตั กรรม ความสำคัญของนวัตกรรม วัตถุประสงค์
และเปา้ หมายของการดำเนินงาน ข้นั ตอนการดำเนินงาน ผลการดำเนินงานและผลสัมฤทธิ์ของนวัตกรรม
ประโยชนท์ ่ไี ดร้ ับและขอ้ เสนอแนะ และปจั จยั ความสำเร็จ ซ่ึงรายงานฉบบั น้ีสามารถนำไปเปน็ แนวทางใน
การจัดกจิ กรรมการเรียนการสอนแก่ครูผู้สอน และนำไปประยกุ ตใ์ ช้ตามความเหมาะสมของบริบทเนื้อหา
และระดับช้นั เรียนของผู้เรยี นได้

(นางสาวสาแลฮะ ดซี ะเอะ๊ )
ตำแหนง่ ครู ชำนาญการ
โรงเรียนคณะราษฎรบำรุง จงั หวัดยะลา

ข

บทสรปุ รายงานนวตั กรรม
การจดั การเรียนการสอนในสถานการณก์ ารแพรร่ ะบาดของโรคตดิ เช้อื
ไวรสั โคโรนา 2019 (โควิด – 19) ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศึกษา 2564

ระดบั ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 4-6 ประเภท Online

บทเรยี นออนไลน์โดยเรยี นร้ผู า่ น Facebook Groups เพอื่ พฒั นาผลสัมฤทธท์ิ างการเรียน
เรอ่ื งระบบต่อมไร้ทอ่ รายวชิ าชวี วทิ ยา 5 (ว33289) ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 6
ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศึกษา 2564

ข้าพเจา้ นางสาวสาแลฮะ ดีซะเอ๊ะ ตำแหนง่ ครู ชำนาญการ โรงเรียนคณะราษฎรบำรงุ จงั หวัด
ยะลา ได้รับมอบหมายให้สอนรายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289) ระดบั ชั้นมธั ยมศึกษาปีที่ 6 ในภาคเรียนท่ี 1
ปีการศึกษา 2564 ด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) ทาง
โรงเรียนได้กำหนดแนวปฏิบัติให้ครูผู้สอนจัดการเรียนรู้แบบทางไกล เพื่อให้สอดคล้องกับประกาศของ
กระทรวงศึกษาธิการในการกำหนดมาตราการการปอ้ งกันและควบคมุ การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัส
โคโรนา 2019 (โควิด – 19) ตามที่รัฐบาลได้ประกาศพระราชกำหนดการบรหิ ารราชการในสถานการณ์
ฉุกเฉนิ พ.ศ. 2548 (ฉบับที่ 28) ไดม้ ีการกำหนดพน้ื ท่ีควบคมุ สูงสดุ และเขม้ งวด ซึ่งจังหวัดยะลาเปน็ หน่ึงใน
จงั หวัดที่อยู่ในเขตพืน้ ที่ควบคมุ สงู สดุ จึงจำเปน็ ต้องมีการปฏิบตั อิ ยา่ งเคร่งครัด

ข้าพเจ้าจึงไดศ้ กึ ษาคน้ คว้าและพัฒนาบทเรยี นออนไลน์ เรอ่ื งระบบต่อมไรท้ ่อ ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้
ผ่าน Facebook Groups โดยใช้ ADDIE Model เป็นแนวทางในการออกแบบและพัฒนานวัตกรรม มี
ขัน้ ตอนการดำเนินงานดงั นี้

1. จัดทำสื่อประกอบการเรียน PowerPoint จำนวน 4 หัวข้อ ได้แก่ 1) การทำงานร่วมกัน
ระหวา่ งระบบต่อมไรท้ ่อและระบบประสาท 2) ต่อมไรท้ ่อ 3) ฮอรโ์ มนและการทำงานของฮอร์โมน 4) การ
รักษาดลุ ยภาพของฮอรโ์ มน

2. บันทึกคลปิ วิดีโอการสอนโดยใช้ Google Meet
3.จัดทำกิจกรรมเกมออนไลน์ โดยใช้เว็บไซต์ ได้แก่ www.wordwall.net และ
www.flippity.net

ค

4. จดั ทำแบบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรียน โดยใช้ Google Forms
5. สร้าง Facebook Groups “บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ท่อ” และนำสื่อประกอบการ
เรยี น คลิปวิดีโอการสอน กจิ กรรมเกมออนไลน์ แบบทดสอบก่อนเรยี นและหลงั เรียน อัปโหลดไว้ในฟเี จอร์
“คูม่ ือ” ของ Facebook Groups
เมื่อข้าพเจ้าดำเนินการจัดทำบทเรียนออนไลนเ์ ป็นทีเ่ รียบร้อยแล้ว จึงชี้แจงแนวทางการเรียน
ด้วยบทเรยี นออนไลน์ โดยเรียนร้ผู ่าน Facebook Groups ให้แกผ่ เู้ รียนผา่ น Google Meet ซ่ึงวิธีการใช้
งานบทเรียนออนไลนม์ ดี ังนี้
1. ผู้เรียนเข้าร่วม Facebook Groups “บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ท่อ” โดยการคลิกท่ี
ลงิ ก์ ซึง่ ผสู้ อนได้แจง้ ผ่านทาง Google Meet
2. ผู้เรียนเข้าไปศึกษาเนื้อหาใน Facebook Groups “บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ท่อ”
ตามลำดับเนื้อหา โดยประเมินตนเองก่อนเรียนด้วยแบบทดสอบก่อนเรียน ศึกษาหัวข้อเนื้อหาจากคลิป
วดิ ีโอการสอนและสื่อประกอบการเรียน PowerPoint และฝึกทดสอบการเรียนรู้ของตนเองด้วยกิจกรรม
เกมออนไลน์
3. ผู้เรียนศึกษาเสร็จสิ้นแตล่ ะหัวข้อ ให้ดำเนินการคลิก “เรียบรอ้ ย” เพื่อบันทึกสถานะความ
คืบหน้าในการศึกษา
4. ผู้เรียนดำเนินการประเมนิ ตนเองหลังเรียนด้วยแบบทดสอบหลังเรียน ทำให้ผู้เรียนสามารถ
ทราบผลการประเมนิ ได้ทันทหี ลงั จากทำแบบทดสอบเสรจ็ แล้ว ชว่ ยใหส้ ะท้อนผลการเรยี นรขู้ องผู้เรียนได้
อย่างรวดเรว็ สามารถนำผลไปใชเ้ ปน็ แนวทางการพฒั นาตนเองคร้ังต่อไป
5. ผู้เรียนสามารถสอบถามข้อสงสัยต่าง ๆ ผ่าน Facebook Groups และ Line โดยพิมพ์
ขอ้ คำถามไว้ และผ้สู อนจะเขา้ ไปตอบข้อคำถามนั้น
ผลจากการนำนวัตกรรมบทเรียนออนไลน์ เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ โดยเรียนรู้ผ่าน
Facebook Groups ใช้กับผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 จำนวน
24 คน ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อโคโรนา 2019 (โควิด – 19) พบว่าผู้เรียนมี
ความพึงพอใจอยู่ที่ระดับมากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 87.50 ระดับมากคิดเป็นร้อยละ 8.33 และ
ระดบั ปานกลางคิดเปน็ ร้อยละ 4.17
ผู้เรียนได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการเรียนด้วยบทเรียนออนไลน์น้ี ช่วยให้ผู้เรียนไม่เสีย
โอกาสในการเข้าถงึ เนอื้ หา สามารถทบทวนความรูไ้ ด้ตลอดเวลา มคี วามรสู้ กึ ผอ่ นคลาย และไร้ความกังวล

ง

เกี่ยวกับการเสือ่ มสภาพของอุปกรณ์สำหรับการเรียน เนื่องจากสามารถกำหนดเวลาและช่วงเวลาในการ
เรียนรดู้ ้วยตนเองได้

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียน เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ ของผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/1
จำนวน 24 คน พบว่าผู้เรียนได้คะแนนต่ำสุด 3 คะแนน จำนวน 1 คน และคะแนนสูงที่สุด 12 คะแนน
จำนวน 1 คน ไมม่ ีผู้เรยี นคนใดผ่านเกณฑค์ ะแนน 14 คะแนน (ร้อยละ 70 ของคะแนนเต็ม 20 คะแนน)

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียน เมื่อให้ผู้เรียนศึกษาโดยใช้บทเรียนออนไลน์ เรื่องระบบ
ต่อมไร้ท่อ โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups พบว่าผู้เรียนได้คะแนนตำ่ สุด 11 คะแนน จำนวน 1 คน
และคะแนนสูงสุด 20 คะแนน จำนวน 11 คน ผ่านเกณฑ์คะแนน 14 คะแนน จำนวน 21 คน คิดเป็น
ร้อยละ 87.50 และไมผ่ า่ นเกณฑ์คะแนน 14 คะแนน จำนวน 3 คน คดิ เป็นร้อยละ 12.50

ค่าเฉลี่ย ( ̅ ) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียน พบว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
หลงั เรยี นมคี า่ เฉลีย่ ( ̅ ) เทา่ กบั 17.67 ซง่ึ สงู กว่าผลสมั ฤทธ์ทิ างการเรยี นก่อนเรียนท่ีมีค่าเฉล่ยี ( ̅ ) เท่ากับ
7.88 และเมื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียนของผู้เรียนเป็นรายบุคคล
พบว่า ผู้เรยี นมีผลสัมฤทธห์ิ ลังเรียนสงู กว่าก่อนเรียนทุกคน

สำหรับผู้เรียนหรือผู้ทีส่ นใจ ต้องการนำบทเรียนออนไลน์นี้ไปใช้ประโยชน์ สามารถขอรับได้ท่ี
ครูสาแลฮะ ดีซะเอ๊ะ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หรือสามารถเข้าถึงได้
ท า ง Facebook โ ด ย ค ้ น ห า “ บ ท เ ร ี ย น อ อ น ไ ล น ์ : ร ะ บ บ ต ่ อ ม ไ ร ้ ท ่ อ ” ห ร ื อ ท า ง ล ิ ง ก์
https://www.facebook.com/groups/569499160869882 ผู้เรียนสามารถเข้าศึกษาบทเรียน
ออนไลน์นี้ได้ตลอดเวลา ถึงแม้ว่าด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
(โควิด – 19) ทำให้ทกุ คนต้องปรับตัวและดำเนนิ ชวี ิตในรูปแบบใหม่ ซง่ึ การศึกษาหาความรู้ยังคงเป็นส่วน
สำคญั ทีจ่ ะชว่ ยใหก้ ้าวทนั การเปล่ียนแปลงต่าง ๆ ที่เกิดขน้ึ และปรบั ตัวให้อยู่รอดในสถานการณป์ ัจจุบันได้
ดังท่ีชารล์ ส์ ดาร์วิน กล่าวไวว้ ่า
“It is not the strongest of the species that survives, nor the most intelligent that survives.
It is the one that is most adaptable to change”
“ไม่ใชค่ นแข็งแกร่งฉลาดท่ีสุดจะยงั ชีพอยู่รอดได้ แตผ่ ้ทู ่จี ะอยูร่ อดได้ คอื คนท่สี ามารถปรับตนเองได้ในทุก
ภาวะเมื่อมกี ารเปลย่ี นแปลง”

-------------------------------------------------

สารบญั จ

เรอ่ื ง หน้า
คำนำ ก
บทสรุปรายงานนวัตกรรม ข
สารบญั จ
สารบญั ภาพ ฉ
สารบัญตาราง ซ
1. ความสำคญั ของนวัตกรรม
1
1.1 ความเปน็ มาและสภาพปญั หา 3
1.2 แนวทางการแก้ปัญหาและพฒั นานวตั กรรม
2. วัตถปุ ระสงคแ์ ละเปา้ หมายของการดำเนนิ งาน 3
2.1 วัตถปุ ระสงค์ 4
2.2 เป้าหมาย
3. ข้นั ตอนการดำเนนิ งาน 4
3.1 แนวคิดท่ีใชใ้ นการออกแบบนวตั กรรม 7
3.2 กรอบแนวคดิ การออกแบบและพัฒนานวัตกรรม 9
3.3 ข้ันตอนการพฒั นานวัตกรรม
4. ผลการดำเนนิ งานและผลสมั ฤทธข์ิ องนวตั กรรม 18
4.1 ผลการดำเนินงาน 21
4.2 ผลสมั ฤทธ์ขิ องนวตั กรรม
5. ประโยชนท์ ี่ได้รบั และขอ้ เสนอแนะ 23
5.1 ประโยชน์ท่ไี ด้รับ 24
5.2 ขอ้ เสนอแนะ 24
6. ปจั จยั ความสำเร็จ 25
บรรณานุกรม 26
ภาคผนวก

ฉ

สารบญั ภาพ

ภาพที่ หน้า
1. ADDIE Model 5
2. โครงสร้างบทเรียนออนไลน์โดยเรยี นรู้ผ่าน Facebook Groups เรื่องระบบตอ่ มไร้ท่อ
6
รายวิชาชีววทิ ยา 5 (ว33289) ช้นั มัธยมศกึ ษาปีที่ 6 ภาคเรียนท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2564
3. กรอบแนวคิดการออบแบบและพัฒนานวัตกรรมบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน 8
9
Facebook Groups เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ 10
รายวชิ าชีววทิ ยา 5 (ว33289) ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 6 ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564 11
4. ขน้ั ตอนการจัดทำแบบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรยี นโดยใช้ Google Forms 12
5. การจดั ทำสอื่ ประกอบการเรยี น PowerPoint โดยใชโ้ ปรแกรม PowerPoint 13
6. สอ่ื ประกอบการเรยี น PowerPoint จำนวน 4 หวั ข้อ 14
7. การจดั ทำคลปิ วดิ ีโอการสอน 16
8. ขั้นตอนการจดั ทำกจิ กรรมเกมออนไลน์ กจิ กรรมท่ี 1 “ระบุโครงสร้างใหถ้ กู ตอ้ ง” 17
9. ข้นั ตอนการจัดทำกจิ กรรมเกมออนไลน์ กจิ กรรมที่ 2 “ต่อมไรท้ อ่ ” 18
10. ขน้ั ตอนการจัดทำกิจกรรมเกมออนไลน์ กจิ กรรมที่ 3 “Matching Game” 18
11. ขน้ั ตอนการจัดสร้าง Facebook Groups “บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไรท้ อ่ ” 19
12. การแสดงผลเม่อื ผู้เรียนเขา้ ไปใช้งานบทเรียนออนไลน์
13. ผสู้ อนช้ีแจงการใชบ้ ทเรียนออนไลนแ์ ก่ผู้เรียนทาง Google Meet 20
14. ผู้สอนโพสตล์ ิงก์ Facebook Groups บทเรียนออนไลน์ : ระบบตอ่ มไรท้ ่อ
15. ขั้นตอนการใช้งานบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เพื่อพัฒนา 21
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289)
ชนั้ มัธยมศึกษาปีท่ี 6 ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2564
16. ระดับความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้ด้วยบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน
Facebook Groups เพอ่ื พฒั นาผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนเร่อื งระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชา
ชีววทิ ยา 5 (ว33289) ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 6/1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564

ช

สารบญั ภาพ (ตอ่ )

ภาพที่ หน้า
17. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียนด้วยบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน 22

Facebook Groups เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289)
ชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 6/1 ภาคเรียนท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2564

ซ

สารบญั ตาราง หน้า
23
ตารางท่ี
1. เปรยี บเทยี บคะแนนต่ำสุด คะแนนสงู สดุ คา่ เฉลี่ย ( ̅ ) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)

ผ่านและไม่ผา่ นเกณฑ์ 14 คะแนน

1

รายงานนวตั กรรมการจดั การเรยี นการสอนในสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของ
โรคตดิ เช้อื ไวรสั โคโรนา 2019 (โควดิ – 19) ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564

ระดับช้ันมธั ยมศึกษาปีท่ี 4-6 ประเภท Online

เจา้ ของผลงาน : นางสาวสาแลฮะ ดีซะเอ๊ะ ตำแหนง่ ครู ชำนาญการ
โรงเรยี นคณะราษฎรบำรุง จังหวัดยะลา
สังกัดสำนักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษามัธยมศึกษายะลา

ชือ่ ผลงาน : บทเรยี นออนไลน์โดยเรียนรูผ้ ่าน Facebook Groups เพอื่ พฒั นาผลสัมฤทธิ์ทาง
การเรยี น เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวชิ าชวี วทิ ยา 5 (ว 33289) ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 6
ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2564

1. ความสำคัญของนวัตกรรม
1.1 ความเปน็ มาและสภาพปญั หา
วิทยาศาสตร์เป็นส่วนสำคัญของการศึกษาและการเรียนรู้ เกิดประโยชน์แก่ปัจเจกชน สามารถ

ประยุกต์ใช้ในการดำรงชีวิตได้อย่างชาญฉลาด และวิทยาศาสตร์มีประโยชน์ต่อสังคมโดยรวม กล่าวคือ
เป็นแหล่งความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติและการนำมาใช้ประโยชน์ ท้ังในการอธิบายส่ิงต่าง ๆ และในการทำ
ส่ิงของเครื่องใช้ ซึ่งต้องใช้เทคโนโลยีอันมีวิทยาศาสตร์เป็นพื้นฐาน ประโยชน์ของวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยีต่อสังคมมีอยู่ในทุกด้านของชีวิต ทั้งด้านอุตสาหกรรม เกษตรกรรม การค้า การบริการ และ
ความเป็นอยโู่ ดยทว่ั ไปของมนุษย์ (ยงยทุ ธ์ ยทุ ธวงศ.์ 2554) ดังนน้ั ทกุ คนจึงจำเปน็ ต้องได้รับการพัฒนาให้
เรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์เพื่อที่จะมีความรู้ความเข้าใจในธรรมชาติและเทคโนโลยีที่มนุษย์สร้างสรรค์ข้ึน
พรอ้ มทั้งสามารถนำความรูไ้ ปใช้อยา่ งมเี หตุผลและมีคุณธรรม (กระทรวงศึกษาธกิ าร. 2551)

ชีววิทยาเป็นสาระหนึ่งในหลักสูตรวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับธรรมชาติของสิ่ง มีชีวิต
มีเป้าหมายให้ผู้เรียนเข้าใจแนวคิด หลักการ ขอบเขตของวิทยาศาสตร์ ตระหนักถึงผลกระทบซึ่งกัน
และกันระหว่างวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี มวลมนุษย์ และสภาพแวดล้อม นำความรู้แนวคิดและทักษะ
ต่าง ๆ ทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมและการดำรงชีวิต การจัด

2

การเรียนรจู้ งึ ตอ้ งให้ผู้เรียนใช้ความรู้ทางวทิ ยาศาสตร์ควบคู่กับการพฒั นาและฝกึ ฝนทักษะท่ีจำเป็นสำหรับ
ศตวรรษที่ 21 ผู้เรียนจะต้องได้ลงมือปฏิบัติผ่านการสืบเสาะหาความรู้และสอดคล้องกับธรรมชาติของ
วทิ ยาศาสตร์ (กระทรวงศกึ ษาธิการ. 2561)

ด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) ตั้งแต่ปีการศึกษา
2563 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน ยังพบผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 อยู่เป็นจำนวนมาก (กรมควบคุม
โรค.2564) รัฐบาลได้ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินในทุกเขตท้องที่ทั่วราชอาณาจักร รวมถึงมีการออก
ขอ้ กำหนดตามความในมาตรา 9 แห่งพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ.2548
(ฉบับที่ 28) ลงวันที่ 17 กรกฎาคม 2564 กำหนดพื้นที่ควบคุมสูงสุดและเข้มงวด และยกระดับความ
เข้มข้นของมาตรการบังคับใช้อย่างจริงจังเพิม่ เตมิ ขึ้น (กระทรวงศึกษาธิการ. 2564) ซึ่งจังหวัดยะลาเปน็
หนงึ่ ในจังหวัดท่ีอยู่ในพื้นท่ีควบคุมสงู สุดและเข้มงวด เพ่อื เปน็ แนวทางปฏบิ ัตใิ ห้สอดคลอ้ งกบั ประกาศของ
กระทรวงศึกษาธิการ โรงเรียนคณะราษฎรบำรุงจังหวัดยะลา (2564) จึงได้กำหนดมาตรการการป้องกนั
การแพรร่ ะบาดของโรคตดิ เชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควดิ -19) ไว้สี่ข้อ หนง่ึ ในนน้ั คือให้ผู้สอนจัดการเรียน
การสอนหรือกิจกรรมเฉพาะรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกล (Online, On Demand, On Hand ผ่าน
ทางไปรษณยี เ์ ทา่ นั้น หรอื ผสมผสาน)

ผู้สอนได้เลือกการจัดการเรียนการสอนรูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลแบบ Online โดยใช้
แอปพลิเคชันที่หลากหลาย ได้แก่ 1) Google Meet เป็นห้องเรียนเสมือนจริง 2) Facebook Groups
ของผู้เรียนแต่ละช้นั เรยี นสำหรับอัปโหลดคลปิ วิดีโอการสอน 3) Line เปน็ ช่องทางตดิ ต่อส่ือสารกับผู้เรียน
และ 4) Google Classroom ใหผ้ ้เู รียนได้สง่ แบบฝึกหัดหรือชนิ้ งานตา่ งๆ เนอ่ื งจากผูส้ อนได้สำรวจความ
คิดเห็นของผู้เรียนในการเข้าถึงการเรียนการสอนออนไลน์ พบว่าผู้เรียนมีความสามารถเข้าถึง
Google Meet ร้อยละ 79.00 รองลงมาคือ Facebook Groups คิดเป็นร้อยละ 60.20 และ Line คิด
เป็นร้อยละ 51.90 แต่เมื่อจัดการเรียนการสอนไปสักระยะหนึ่งผู้เรียนได้แสดงความคิดเห็นถึงปัญหาใน
การจัดการเรยี นการสอนโดยใช้ Google Meet นน้ั ไม่สามารถเขา้ ถงึ ไดต้ ลอดเวลา และอปุ กรณ์สำหรับใช้
ในการเรียนออนไลน์ เช่น สมาร์ตโฟน คอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต เกิดแบตเตอรี่ร้อนทำให้หยุดการใช้งาน
อัตโนมัติและเส่ือมสภาพเรว็ ย่ิงขนึ้

ในส่วนของหน่วยการเรียนรู้เรื่อง ระบบต่อมไร้ท่อ ซึ่งเป็นหน่วยการเรียนรู้ที่มีจุดประสงค์
การเรียนรู้ให้ผู้เรียนสามารถอธิบาย สืบค้นข้อมูล และเขียนแผนผังเกี่ยวกับต่อมไร้ท่อ ฮอร์โมนต่าง ๆ
รวมถึงอาการผิดปกติของร่างกายที่เกิดจากฮอร์โมน ซึ่งเป็นเนื้อหาความรูท้ ี่ผู้เรียนจะต้องทำความเข้าใจ

3

และทบทวนอยา่ งสม่ำเสมอ หากผ้เู รยี นสามารถเข้าถงึ บทเรียนตา่ ง ๆ โดยไมม่ ีข้อจำกัดไดน้ ัน้ จะสามารถ
ชว่ ยเพ่มิ โอกาสการเรียนรูใ้ ห้ผู้เรยี นได้เปน็ อย่างดี

ดังนั้นผู้สอนจงึ ไดจ้ ัดทำบทเรียนออนไลน์โดยเรยี นรู้ผ่าน Facebook Groups เพอ่ื ผู้เรียนสามารถ
ศกึ ษาองคค์ วามร้เู ก่ียวกบั ระบบต่อมไร้ท่อ ไดอ้ ย่างไมจ่ ำกัดดว้ ยตนเอง เพอื่ พฒั นาผลสัมฤทธ์ทิ างการเรียน
เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 6 (ว 33289) ของผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรียนที่ 1
ปีการศกึ ษา 2564

1.2 แนวทางการแกป้ ัญหาและพัฒนานวตั กรรม
จากเหตุผลข้างต้น ผู้สอนจึงศึกษาค้นคว้าการสร้างบทเรียนออนไลน์ สื่อการสอน วิธีการสร้าง

Facebook Groups นำไปสู่การพัฒนาบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เพื่อพัฒนา
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564

ในการเข้าถึงบทเรียนออนไลน์ดังกล่าวนัน้ ผู้เรียนสามารถใช้อุปกรณไ์ ด้หลากหลายรปู แบบ เช่น
สมาร์ตโฟน คอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต โดยใช้บัญชีของ Facebook ที่ผู้เรียนใช้งานประจำ เข้าไปท่ี
Facebook Groups และเลือกฟีเจอร์ (Features) “คู่มือ” ทั้งนี้บทเรียนออนไลน์ได้ออกแบบให้ผู้เรียน
เรียนรู้จากคลิปวดิ ีโอการสอนของผูส้ อน สื่อประกอบการเรียน PowerPoint และมีกิจกรรมเกมออนไลน์
ให้ผู้เรียนได้ฝึกทดสอบ เพื่อเป็นการสรุปองค์ความรู้ของระบบต่อมไร้ท่อ เมื่อเสร็จสิ้นการเรียนในแต่ละ
หัวข้อผู้เรียนต้องบนั ทึกการเรียนของตนเองโดยคลิกที่ปุม่ “เรยี บร้อย” ซ่ึงระบบจะมีการแจ้งสถานะความ
คืบหนา้ ของการเรียนให้ผ้เู รยี นและผสู้ อนทราบเปน็ รายบคุ คลได้ ทำให้งา่ ยตอ่ การวางแผนจัดการเรยี นการ
สอนท้งั ผู้เรียนและผสู้ อนไดเ้ ปน็ อย่างดี

2. วัตถปุ ระสงคแ์ ละเปา้ หมายของการดำเนินงาน
2.1 วัตถปุ ระสงค์
2.1.1 เพือ่ พฒั นาบทเรียนออนไลนโ์ ดยเรียนรูผ้ ่าน Facebook Groups เร่ือง ระบบตอ่ มไรท้ อ่
2.1.2 เพื่อให้ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนอยู่ในระดับผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 70 ของ

คะแนนเตม็

4

2.1.3 เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียน เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ
ด้วยบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรียนที่ 1
ปีการศึกษา 2564

2.1.4 เพื่อให้ผู้เรียนมีความพึงพอใจต่อการเรียนด้วยบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน
Facebook Groups

2.2 เปา้ หมาย
2.2.1 เชิงปริมาณ
1) ผู้เรยี นรอ้ ยละ 80 มีผลสัมฤทธิท์ างการเรยี นหลงั เรียนผ่านเกณฑ์
2) ผูเ้ รียนมีผลสัมฤทธ์ทิ างการเรยี นหลังเรียนสงู กวา่ ผลสัมฤทธ์ิทางการเรยี นก่อนเรยี น
3) ผู้เรียนมีความพึงพอใจต่อการเรียนด้วยบทเรียนออนไลน์ โดยเรียนรู้ผ่าน

Facebook Groups อยู่ที่ระดบั มาก รอ้ ยละ 80
2.2.2 เชิงคุณภาพ
1) ผเู้ รียนมีทัศนคตทิ ด่ี ีตอ่ การใช้เทคโนโลยีรูปแบบใหม่ในการเรยี น
2) ผู้เรยี นมคี ณุ ลกั ษณะใฝ่รู้ใฝ่เรียน มุ่งม่ัน และมวี ินัย
3) ผสู้ อนสามารถใช้ส่อื การเรียนการสอนทมี่ คี ณุ ภาพตอบสนองตอ่ ผเู้ รยี นและสถานการณ์
4) ผ้สู อนแลกเปลย่ี นเรียนรูก้ ารใชน้ วัตกรรมการเรยี นในชุมชน PLC ของโรงเรียน
5) โรงเรียนมีสือ่ การสอนสำหรับใชใ้ นรูปแบบการเรียนการสอนทางไกล

3. ขนั้ ตอนการดำเนินงาน
3.1 แนวคดิ ทใ่ี ชใ้ นการออกแบบนวัตกรรม
การออกแบบและพัฒนาบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เพื่อพัฒนา

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 ใช้แนวคิด ADDIE Model (Richey,1986 และ Seele and Glasgow,
1997) เนื่องจากเป็นแนวคิดที่มีระบบการออกแบบและพัฒนาสื่อการจัดการเรียนการสอนที่มีลักษณะ
ยืดหยุ่น และเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าสามารถนำมาใช้ในการออกแบบและพัฒนาสื่อการเรียนการ
สอนได้เปน็ อย่างดี ประกอบด้วย 5 ขนั้ ตอนดงั น้ี

5

ภาพท่ี 1 ADDIE Model (ทีม่ า : https://kurdakata.blogspot.com/2015/01/)

3.1.1 การวิเคราะห์ (Analyze : A) ผูส้ อนวิเคราะหเ์ น้อื หา กิจกรรม ผเู้ รยี น จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
สภาพแวดล้อม โดยการสำรวจ สังเกต สอบถาม เพื่อเป็นแนวทางในการกำหนดขอบเขตของบทเรียน
ออนไลน์

จากการวิเคราะห์พบว่า ด้วยสภาพแวดล้อมปัจจุบันทีไ่ ด้ประสบปัญหาการแพร่ระบาดของ
โรคตดิ เชือ้ ไวรสั โคโรนา 2019 (โควิด – 19) นัน้ ผู้เรียนและผู้สอนมีความจำเปน็ ท่ีจะตอ้ งจัดการเรียนการ
สอนในรปู แบบท่ีไม่สามารถเข้าหอ้ งเรียนปกติได้ จึงตอ้ งใช้รูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลมาใช้เพื่อเป็น
การรักษาระยะหา่ งลดการอยูร่ ว่ มกัน

รูปแบบการจดั การศึกษาทางไกลแบบออนไลน์ โดยใช้หอ้ งเรียนเสมือนจรงิ ผา่ นทาง Google
Meet จึงเป็นวิธีการที่ผู้สอนเลือกใช้เป็นหลักควบคู่กับแอปพลิเคชันอื่น ๆ ซึ่งผู้เรียนประสบปัญหาไม่
สามารถเขา้ ไปใชง้ านไดท้ กุ คร้ัง ด้วยเหตุผลความจำเป็น หรือขาดความพร้อมของอุปกรณ์สำหรับการเรียน
ทำให้เสียโอกาสที่จะได้เรียนรู้

การวิเคราะห์เนื้อหาและจุดประสงค์การเรียนรู้ โดยใช้ทฤษฎีการเรียนรู้ของบลูม กำหนด
เป็นจุดประสงค์การเรียนรู้ 3 ด้าน ได้แก่ พุทธิพิสัย จิตพิสัย และทักษะพิสัย ให้สอดคล้องกับหลักสูตร
สถานศกึ ษา

6

3.1.2 การออกแบบ (Design : D) ผู้สอนได้ดำเนินการกำหนดเป้าหมาย จุดประสงค์การเรียนรู้
วางรปู แบบการสร้างบทเรียนออนไลน์ ให้สอดคล้องเนือ้ หา จุดประสงค์ สถานการณ์ และผู้เรยี น

3.1.3 การพัฒนา (Development : D) ผ้สู อนได้จดั ทำบทเรียนออนไลน์ เรอื่ งระบบต่อมไร้ท่อ ตาม
รูปแบบท่วี างไว้ ดังนี้

1) จัดทำแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน โดยใช้ Google Forms
2) จัดทำสือ่ การเรียน โดยแบง่ เน้ือหาออกเปน็ 4 หวั ข้อ ไดแ้ ก่ 1) การทำงานร่วมกนั ระหว่าง
ระบบต่อมไร้ท่อและระบบประสาท 2) ต่อมไร้ท่อ 3) ฮอร์โมนและการทำงานของฮอร์โมน
4) การรักษาดุลยภาพของฮอร์โมน ในแต่ละหัวข้อประกอบด้วย คลิปวิดีโอการสอนของผู้สอน ส่ือ
ประกอบการเรียน PowerPoint และกิจกรรมเกมออนไลน์
3) จัดทำ Facebook Groups ชื่อว่า “บทเรียนออนไลน์ : ระบบตอ่ มไร้ท่อ”
4) นำส่ือการเรยี นต่าง ๆ ทไี่ ดส้ รา้ งไวไ้ ปอปั โหลดบน Facebook Groups ในฟีเจอร์ “ค่มู ือ”

ภาพท่ี 2 โครงสร้างบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชา
ชีววทิ ยา 5 (ว33289) ชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 6 ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2564

7

3.1.4 การดำเนนิ การ (Implement : I) ผูส้ อนไดแ้ จง้ ผู้เรยี นให้เข้าไปใชบ้ ทเรยี นออนไลน์ โดยการ
เข้าร่วมเป็นสมาชิกของ Facebook Groups ชื่อ “บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ท่อ” และดำเนินการ
ศกึ ษาเนื้อหาได้ตลอดเวลา และสามารถศึกษาซำ้ ในหวั ขอ้ ใดเฉพาะเพม่ิ เติมได้

3.1.5 การประเมินผล (Evaluation : E) ผู้สอนประเมินการใช้งานสื่อบทเรียนออนไลน์
และประเมินผลการเรียนรู้ของผูเ้ รียนจากการทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี น - หลังเรียน และกิจกรรมต่าง ๆ
ในแตล่ ะหัวขอ้ โดยสามารถประเมนิ ไดท้ กุ ขั้นตอน

3.2 กรอบแนวคิดการออกแบบและพัฒนานวัตกรรม
จากแนวปฏิบัติของโรงเรียนซึ่งสอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลและ แนวปฏิบัติ

กระทรวงศกึ ษาธิการในการกำหนดมาตราการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
(โควิด – 19) นั้น ผู้สอนได้กำหนดกรอบแนวคิดในการออกแบบและพัฒนานวัตกรรมบทเรียนออนไลน์
โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชา
ชวี วทิ ยา 5 (ว33289) ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 6 ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2564 ดังภาพตอ่ ไปนี้

8

ภาพที่ 3 กรอบแนวคิดการออกแบบและพัฒนานวัตกรรมบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน
Facebook Groups เพ ื่อ พ ัฒ นาผลสัมฤทธ ิ์ทาง การ เรียนเร ื่อ งร ะบบต่อ มไร้ท่อ
รายวชิ าชีววทิ ยา 5 (ว33289) ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 6 ภาคเรียนท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2564

9

3.3 ขัน้ ตอนการพฒั นานวตั กรรม
3.3.1 การจดั ทำแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน โดยใช้ Google Forms มขี น้ั ตอนดังนี้
1) คลกิ ท่ีจดุ 9 จุด เลือก “ไดรฟ์”
2) คลกิ “ใหม”่
3) เลอื่ นเมาส์ไปที่ Google ฟอร์ม แล้วคลิกเลอื ก “แบบฟอร์มเปลา่ ”
4) สรา้ งแบบทดสอบโดยใชแ้ บบตัวเลอื กหลายคำตอบ จำนวน 20 ขอ้
5) คลิก “ส่ง” เพือ่ คดั ลอกลิงก์
6) คลิก “คัดลอก” เป็นการคัดลอกลิงก์สำหรับนำไปอัปโหลดไว้ใน Facebook Groups

“บทเรยี นออนไลน์ : ระบบต่อมไรท้ อ่ ”
7) หน้าตา่ งแบบทดสอบทผ่ี ูเ้ รียนไดค้ ลิกลงิ กเ์ พ่ือทำแบบทดสอบ

12 3
ภาพที่ 4 ขั้นตอนการจัดทำแบบทดสอบกอ่ นเรียนและหลงั เรยี นโดยใช้ Google Forms

10

45

67
ภาพท่ี 4 ขน้ั ตอนการจัดทำแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรยี นโดยใช้ Google Forms (ต่อ)

3.3.2 การจัดทำสอื่ ประกอบการเรียน PowerPoint โดยใชโ้ ปรแกรม PowerPoint

ภาพท่ี 5 การจดั ทำส่ือประกอบการเรียน PowerPoint โดยใช้โปรแกรม PowerPoint

11

ส่ือประกอบการเรียน PowerPoint ประกอบด้วย 4 หัวข้อ ไดแ้ ก่
1) การทำงานรว่ มกนั ระหวา่ งระบบตอ่ มไร้ทอ่ และระบบประสาท
2) ต่อมไร้ทอ่
3) ฮอรโ์ มนและการทำงานของฮอรโ์ มน
4) การรักษาดุลยภาพของฮอรโ์ มน

ภาพที่ 6 สื่อประกอบการเรียน PowerPoint จำนวน 4 หัวข้อ

12

3.3.3 การจดั ทำคลิปวิดีโอการสอน โดยการบันทกึ คลปิ วิดีโอการสอนโดยใช้ Google Meet และ
คัดลอกลิงกน์ ำไปอปั โหลดใน Facebook Groups “บทเรยี นออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ท่อ”

ภาพท่ี 7 การจัดทำคลิปวิดีโอการสอน

3.3.4 การจัดทำกิจกรรมเกมออนไลน์
1) กิจกรรมที่ 1 “ระบโุ ครงสร้างใหถ้ ูกต้อง” มขี น้ั ตอนดงั น้ี
1.1) เข้าสู่เวป็ ไซต์ www.wordwall.net
1.2) คลกิ “Create Activity”
1.3) เลือกแมแ่ บบ “Labelled diagram”
1.4) สรา้ งเกมโดยอัปโหลดภาพโครงสร้างของไฮโพทาลามัสและต่อมใต้สมอง และพิมพ์

คำศพั ท์ที่จะใชใ้ นการระบุ
1.5) เมอื่ พิมพค์ ำศพั ท์เสร็จแล้วใหก้ ดป่มุ “DONE”
1.6) คลิก “share” เพื่อเผยแพร่ จะขึ้นหน้าต่างแสดงลิงก์ของกิจกรรมเกมออนไลน์ท่ี

สร้างไว้
1.7) คลิก “Copy” เป็นการคัดลอกลิงก์ไว้เพื่อนำไปอัปโหลดใน Facebook Groups

“บทเรยี นออนไลน์ : ระบบตอ่ มไรท้ อ่ ”
1.8) หน้าต่างของกจิ กรรมเกมออนไลน์ทสี่ ร้าง เมือ่ ผเู้ รียนคลกิ ลงิ ก์เพ่อื เข้าไปฝึกทดสอบ

13

1.1 1.2
1.3 1.4
1.5 1.6

1.7 1.8
ภาพที่ 8 ขัน้ ตอนการจดั ทำกิจกรรมเกมออนไลน์ กจิ กรรมที่ 1 “ระบุโครงสร้างใหถ้ ูกตอ้ ง”

14

2) กิจกรรมท่ี 2 “ตอ่ มไรท้ ่อ”
2.1) เข้าสู่เว็ปไซต์ www.wordwall.net
2.2) คลกิ “Create Activity”
2.3) เลือกแมแ่ บบ “Match Up”
2.4) สรา้ งเกมพิมพค์ ำศพั ท์ต่อมไร้ท่อต่าง ๆ ท่พี บในรา่ งกาย
2.5) เม่อื พิมพ์คำศัพทเ์ สรจ็ แลว้ ใหก้ ดปมุ่ “DONE”
2.6) คลิก “share” เพื่อเผยแพร่ จะขึ้นหน้าต่างแสดงลิงก์ของกิจกรรมเกมออนไลน์ท่ี

สรา้ งไว้
2.7) คลิก “Copy” เป็นการคัดลอกลิงก์ไว้เพื่อนำไปอัปโหลดใน Facebook Groups

“บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ทอ่ ”
2.8) หน้าตา่ งของกจิ กรรมเกมออนไลน์ท่ีสร้าง เมือ่ ผู้เรยี นคลกิ ลิงกเ์ พอื่ เข้าไปฝึกทดสอบ

2.1 2.2

2.3 2.4
ภาพท่ี 9 ข้ันตอนการจดั ทำกจิ กรรมเกมออนไลน์ กิจกรรมที่ 2 “ตอ่ มไรท้ ่อ”

15

2.5 2.6

2.7 2.8
ภาพท่ี 9 ข้ันตอนการจดั ทำกจิ กรรมเกมออนไลน์ กิจกรรมท่ี 2 “ตอ่ มไรท้ ่อ” (ตอ่ )

3) กจิ กรรมที่ 3 “Matching Game” เปดิ การด์ จับคู่ฮอร์โมนและการทำงานของฮอร์โมน
สร้างกิจกรรมโดยใช้ https://www.flippity.net/

3.1) เขา้ สูเ่ ว็ปไซต์ https://www.flippity.net/
3.2) เลอื กแมแ่ บบเปน็ Flippity Matching Game คลกิ “Instructions”
3.3) คลกิ “this template” จะเป็นการดาวน์โหลดแมแ่ บบ ซง่ึ เป็น Google Sheets
3.4) ดำเนินการตามขน้ั ตอนใน Google Sheets
3.5) ทำการเผยแพร่และคัดลอกลิงก์ เพื่อนำไปอัปโหลดใน Facebook Groups
“บทเรียนออนไลน์ : ระบบตอ่ มไรท้ ่อ”
3.6) หนา้ ต่างของกิจกรรมเกมออนไลน์ เม่อื ผเู้ รยี นกดเข้าไปทำกิจกรรม โดยจะต้องจับคู่
ให้ถูก ถ้าเปดิ การด์ จบั คู่ถกู ตอ้ ง การด์ คู่นัน้ จะหายไป

16

3.1 3.2

3.3 3.4

3.5 3.6
ภาพท่ี 10 ข้ันตอนการจัดทำกิจกรรมเกมออนไลน์ กิจกรรมที่ 3 “Matching Game”

17

3.3.5 การสร้างบทเรยี นออนไลนโ์ ดยใช้ Facebook Groups มขี ้ันตอนดงั น้ี
1) สร้างกลุม่ ใน Facebook ตง้ั ชื่อ “บทเรียนออนไลน์ : ระบบตอ่ มไรท้ ่อ”
2) เลือกฟีเจอร์ “คมู่ อื ”
3) นำเน้อื หาตา่ ง ๆ ดำเนนิ การอัปโหลดและคลิกสรา้ งโพสต์

ภาพท่ี 11 ขนั้ ตอนการจดั สรา้ ง Facebook Groups “บทเรยี นออนไลน์ : ระบบตอ่ มไร้ทอ่ ”

18
สามารถตรวจสอบการแสดงผลเมื่อผู้เรียนเขา้ ไปใชง้ าน โดยจะมีแถบสถานะความคบื หนา้ ใน
การใช้งาน ดงั ภาพตอ่ ไปน้ี

ภาพที่ 12 การแสดงผลเมื่อผูเ้ รยี นเขา้ ไปใชง้ านบทเรยี นออนไลน์
4. ผลการดำเนนิ งานและผลสัมฤทธ์ิของนวตั กรรม

4.1 ผลการดำเนินงาน
4.1.1 ผู้สอนชแี้ จงให้ผู้เรียนได้เรยี นรู้เกีย่ วกบั บทบาทของผเู้ รยี นในการใช้บทเรยี นออนไลน์ ทาง

Google Meet

ภาพที่ 13 ผู้สอนชี้แจงการใช้บทเรียนออนไลน์แก่ผเู้ รยี นทาง Google Meet

19

4.1.2 ผู้สอนโพสต์ลิงก์ Facebook Groups บทเรียนออนไลน์ : ระบบตอ่ มไรท้ อ่
(https://www.facebook.com/groups/569499160869882/)

ภาพท่ี 14 ผู้สอนโพสต์ลงิ ก์ Facebook Groups บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ท่อ

4.1.3 ผเู้ รียนเข้าไปศึกษาบทเรียนออนไลน์ เร่อื งระบบตอ่ มไรท้ อ่ ด้วยตนเอง ดังนี้
1) คลิกลิงกเ์ ข้าร่วมเปน็ สมาชกิ กล่มุ “บทเรยี นออนไลน์ : ระบบต่อมไร้ทอ่ ”
2) เลือกฟเี จอร์ -> คู่มือ
3) อา่ นคำแนะนำวิธีการใชบ้ ทเรยี นออนไลน์
4) ทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี น
5) ศึกษาเน้อื หาในแตล่ ะหัวข้อ จำนวน 4 หวั ขอ้ จากคลิปวิดีโอทผี่ ู้สอนบนั ทึกไว้ และส่อื

ประกอบการเรียน ทกุ ครง้ั ที่ศึกษาเสรจ็ เรยี บร้อยแลว้ ให้คลกิ ปุ่ม “เรยี บร้อย”
6) ทำกิจกรรมเกมออนไลน์
7) ทำแบบทดสอบหลังเรียน

20

ภาพท่ี 15 ขน้ั ตอนการใชง้ านบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรูผ้ ่าน Facebook Groups เพ่ือพฒั นาผลสัมฤทธิ์
ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2564

21

4.2 ผลสัมฤทธข์ิ องนวัตกรรม
ผลจากการนำนวัตกรรมบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เพื่อพัฒนา

ผลสัมฤทธ์ทิ างการเรยี นเรื่องระบบตอ่ มไร้ท่อ รายวิชาชวี วทิ ยา 5 (ว33289) ไปใชก้ ับผูเ้ รียนชัน้ มัธยมศกึ ษา
ปีที่ 6/1 จำนวน 24 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 พบว่าผู้เรียนมีความพึงพอใจอยู่ที่ระดับ
มากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 87.50 ระดับมากคิดเป็นร้อยละ 8.33 และระดับปานกลางคิดเป็นร้อยละ 4.17
ไมม่ ผี เู้ รียนทมี่ ีระดับความพึงพอใจน้อยและนอ้ ยทส่ี ุดปรากฏดังน้ี

100.00 ระดบั ความพงึ พอใจต่อการจดั การเรยี นร้ดู ว้ ยบทเรียนออนไลน์โดยเรยี นรผู้ ่าน
80.00 Facebook Groups เพื่อพฒั นาผลสัมฤทธทิ์ างการเรยี นเรอ่ื งระบบต่อมไร้ท่อ
60.00 รายวิชาชวี วทิ ยา 5 (ว33289) ช้ันมัธยมศึกษาปที ่ี 6/1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564
40.00
20.00 87.50
0.00
8.33 4.17 0 0
มากที่สดุ มาก ปานกลาง นอ้ ย นอ้ ยที่สดุ

ระดบั ความพึงพอใจ

ภาพที่ 16 ระดบั ความพงึ พอใจต่อการจัดการเรียนร้ดู ้วยบทเรยี นออนไลนโ์ ดยเรียนร้ผู ่าน Facebook Groups
เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289)
ชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 6/1 ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศึกษา 2564

ผู้เรียนได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการเรียนด้วยบทเรียนออนไลน์น้ี ช่วยให้ผู้เรียนไม่เสีย
โอกาสในการเข้าถึงเน้อื หา สามารถทบทวนความรู้ได้ตลอดเวลา มคี วามร้สู กึ ผอ่ นคลาย และไร้ความกังวล
เกี่ยวกับการเสื่อมสภาพของอุปกรณ์สำหรับการเรียน เนื่องจากสามารถกำหนดเวลาและช่วงเวลาในการ
เรียนรดู้ ว้ ยตนเองได้

จานวน (คน) 22

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียน เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ ของผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/1
จำนวน 24 คน พบว่าผู้เรียนได้คะแนนต่ำสุด 3 คะแนน จำนวน 1 คน และคะแนนสูงที่สุด 12 คะแนน
จำนวน 1 คน ไม่มีผเู้ รียนคนใดผ่านเกณฑ์คะแนน 14 คะแนน (ร้อยละ 70 ของคะแนนเต็ม 20 คะแนน)

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียน เมื่อให้ผู้เรียนศึกษาโดยใช้บทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน
Facebook Groups เรื่องระบบต่อมไร้ทอ่ พบว่าผู้เรียนได้คะแนนต่ำสุด 11 คะแนน จำนวน 1 คน และ
คะแนนสูงสดุ 20 คะแนน จำนวน 11 คน ผา่ นเกณฑค์ ะแนน 14 คะแนน จำนวน 21 คน คดิ เปน็ ร้อยละ
87.50 และไมผ่ า่ นเกณฑ์คะแนน 14 คะแนน จำนวน 3 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 12.50 ปรากฏดังน้ี

ผลสมั ฤทธิท์ างการเรียนกอ่ นเรียนและหลังเรยี นดว้ ยบทเรยี นออนไลน์โดยเรียนร้ผู ่าน
Facebook Groups เรอ่ื งระบบต่อมไรท้ อ่ รายวชิ าชวี วทิ ยา 5 (ว33289)
ชนั้ มธั ยมศึกษาปที ี่ 6/1 ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564

12
10

8
6
4
2
0

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
คะแนน

หลังเรยี น กอ่ นเรยี น

ภาพที่ 17 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียนด้วยบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรู้ผ่าน
Facebook Groups เรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่
6/1 ภาคเรียนท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2564

23

เมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ย ( ̅ ) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียน พบว่าผลสัมฤทธิ์
ทางการเรียนหลังเรียนมีค่าเฉลี่ย ( ̅ ) เท่ากับ 17.67 ซึ่งสูงกว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนที่มี
ค่าเฉลี่ย ( ̅ ) เท่ากับ 7.88 และเมื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียนและหลังเรียนของ
ผเู้ รยี นเป็นรายบคุ คลพบวา่ ผู้เรียนมีผลสมั ฤทธิห์ ลงั เรียนสงู กวา่ กอ่ นเรียนทกุ คน ดังตารางต่อไปน้ี

ตารางท่ี 1 เปรยี บเทียบคะแนนต่ำสุด คะแนนสงู สดุ ค่าเฉลย่ี ( ̅ ) ส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน (S.D.) ผ่านและ
ไมผ่ า่ นเกณฑ์ 14 คะแนน

รายละเอียด กอ่ นเรียน หลังเรียน
คะแนนตำ่ สดุ 3 คะแนน 11 คะแนน
คะแนนสงู สดุ 12 คะแนน 20 คะแนน
ค่าเฉลี่ย ( ̅ )
สว่ นเบย่ี งเบนมาตรฐาน (S.D.) 7.88 17.67
ผ่านเกณฑ์ 14 คะแนน 6.38 8.06
ไมผ่ ่านเกณฑ์ 14 คะแนน 21 คน (87.50 %)
- 3 คน (12.50%)
24 คน (100%)

5. ประโยชน์ท่ีได้รับและข้อเสนอแนะ
5.1 ประโยชนท์ ่ีไดร้ บั
ประโยชนท์ ่ีได้รับจากการนำนวัตกรรมบทเรียนออนไลน์โดยเรยี นร้ผู า่ น Facebook Groups เพอ่ื

พฒั นาผลสัมฤทธทิ์ างการเรียน เรื่องระบบตอ่ มไรท้ อ่ รายวิชาชวี วิทยา 6 (ว 33289) ช้นั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 6
ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564 มีดังน้ี

5.1.1 ช่วยให้ผู้เรียนเรียนรู้ได้ตลอดเวลา ตามความสะดวกความต้องการ ลดความเครียด
ลดพฤตกิ รรมเนือยนิ่ง ลดเวลาเรยี นหนา้ จอ

5.1.2 ชว่ ยใหผ้ เู้ รยี นสนใจในบทเรยี นมากขน้ึ เนอื่ งจากสื่อการเรยี นการสอนมีความน่าสนใจ
5.1.3 ช่วยลดความเสอ่ื มของอปุ กรณส์ ำหรบั ใช้ในการเรียนออนไลน์ และประหยัดคา่ ใช้จ่าย
5.1.4 ชว่ ยใหผ้ ู้เรยี นประทับใจและจดจำภาพได้นานยง่ิ ขนึ้

24

5.1.5 ช่วยให้จัดระบบและวางแผนการเรียนรู้ของผู้เรียนได้เป็นอย่างดี ผู้เรียนสามารถทราบ
สถานะการเข้าใช้งานของตนเอง และผู้สอนสามารถตรวจสอบและติดตามความคืบหน้าการเรียนของ
ผ้เู รยี นได้งา่ ย

5.1.6 ช่วยให้ผู้เรียนได้เรียนรู้อย่างหลากหลาย เนื่องจากสามารถนำสื่อการสอนต่าง ๆ ที่มี
หลากหลายรูปแบบมาใชป้ ระกอบการเรียน และปรับเปล่ียนได้ มีความยืดหยนุ่ สูง

5.1.7 เป็นส่ือการสอนทีส่ ามารถเขา้ ถึงได้ง่าย
5.1.8 สามารถวดั ผลประเมนิ ผลก่อนเรยี นหลังเรยี นไดท้ นั ที
5.1.9 ผ้เู รยี นสามารถเรียนรู้และพฒั นาความรู้ไดอ้ ย่างต่อเนือ่ ง
5.1.10 เกิดการแลกเปล่ียนเรียนร้รู ะหวา่ งผู้เรยี นและผู้สอน
5.1.11 เป็นแนวทางในการจดั การเรียนรู้ใหก้ ับผู้สอน
5.2 ข้อเสนอแนะ
5.2.1 ควรจดั ทำบทเรียนออนไลนโ์ ดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups หนว่ ยการเรียนรูอ้ ืน่ ๆ
เพมิ่ เติม
5.2.2 จดั เก็บรวบรวมลงิ กก์ ารเข้าถึงบทเรียนออนไลน์ใน Google Site
5.2.3 จัดเก็บเปน็ ฐานข้อมลู นวัตกรรมการเรียนการสอน โดยผเู้ รียนสามารถเข้าถงึ ได้อย่างสะดวก

6. ปัจจยั ความสำเร็จ
6.1 ผู้บริหารให้ความสำคัญ นิเทศติดตาม และให้คำแนะนำการจัดการเรียนการสอนของครูผู้สอน

ผ่านระบบออนไลน์
6.2 การสร้างชุมชน PLC ภายในโรงเรียนทำใหเ้ กิดการแลกเปลย่ี นเรียนรู้ และทราบปัญหาของผู้เรียน

ในการเรยี นออนไลน์ และใชเ้ ป็นแนวทางการแก้ไขปญั หาต่าง ๆ ของครูผู้สอนในแต่ละรายวชิ า
6.3 ความพรอ้ มของอปุ กรณแ์ ละเทคโนโลยตี า่ ง ๆ ที่สามารถใชง้ านไดง้ า่ ย สรา้ งบทเรยี นได้งา่ ย
6.4 ครูผู้สอนมีความพร้อมและความตั้งใจในการพฒั นาสื่อการเรยี นการสอนโดยนำเทคโนโลยตี ่าง ๆ

มาใชป้ ระโยชน์อยา่ งตอ่ เนือ่ ง
6.5 ครูผู้สอนรายงานผลการจัดการเรียนการสอนออนไลน์รายวันในช่วงสถานการณ์การแพรร่ ะบาด

ของโรคตดิ เชอื้ ไวรัสโคโรนา 2019 (โควดิ – 19) เพอ่ื เป็นการนิเทศตดิ ตามของผบู้ ริหาร

25

บรรณานกุ รม

กรมควบคุมโรค ศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉิน. (2564). รายงานสถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา
2019 . สบื คน้ เมื่อ 21 สิงหาคม 2564. จาก.https://ddc.moph.go.th/Viralpneumonia/
situation.php

กระทรวงศึกษาธกิ าร. (2551). หลกั สตู รแกนกลางการศึกษาข้ันพ้นื ฐาน พทุ ธศักราช 2551. กรงุ เทพฯ :
ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร สถาบนั สง่ เสริมการสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี. 2561. คู่มือการใช้หลักสูตร
รายวิชาเพ่ิมเตมิ วทิ ยาศาสตร์. กรงุ เทพฯ: กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

กระทรวงศึกษาธิการ. (19 กรกฎาคม 2564). ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง มาตรการป้องกัน
และควบคุมสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของ
กระทรวงศึกษาธิการ.

ยงยทุ ธ์ ยุทธวงศ.์ 2554. วทิ ยาศาสตรเ์ พ่ืออะไร. กรงุ เทพฯ : นานมีบคุ๊ พบั ลเิ คชัน.
โรงเรียนคณะราษฎรบำรุง จังหวัดยะลา. (20 กรกฎาคม 2564). คำสั่งโรงเรยี นคณะราษฎรบำรงุ จงั หวัด

ยะลา เรื่อง มาตราการป้องกนั การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด –
19). เลขที่ 133/2564.
สุดารัตน์ ยอดมง คล. (2558) . ADDIE. สืบค้นเมื่อ 21 สิง หาคม 2564 . จาก.
https://kurdakata.blogspot.com/2015/01/

ภาคผนวก

27

คลิปวิดีโอรายงานนวัตกรรมการจดั รายงานนวตั กรรม
การจัดการเรยี นการสอนในสถานการณ์การแพรร่ ะบาด

ของโรคตดิ เช้ือไวรสั โคโรนา 2019 (โควิด – 19)
ผลงาน :

บทเรยี นออนไลนโ์ ดยเรียนรผู้ ่าน Facebook Groups เพ่อื พัฒนาผลสมั ฤทธ์ิ
ทางการเรียนเรอ่ื งระบบต่อมไรท้ ่อ รายวิชาชีววทิ ยา 5 (ว33289)
ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 6 ภาคเรยี นที่ 1 ปกี ารศึกษา 2564

จัดทำโดย
นางสาวสาแลฮะ ดซี ะเอะ๊

ครู ชำนาญการ

โรงเรยี นคณะราษฎรบำรงุ จงั หวัดยะลา
กลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี
สำนกั งานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษามธั ยมศึกษายะลา

28

แผนการจดั การเรยี นรู้

กล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา ชวี วทิ ยาเพ่ิมเตมิ 5 รหัส ว 33289

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ 3 ระบบบต่อมไรท้ อ่ ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีที่ 6

แผนท่ี 10 เรื่อง ระบบต่อมไรท้ ่อ จำนวน 6 คาบ

ครูผูส้ อน นางสาวสาแลฮะ ดีซะเอ๊ะ โรงเรียนคณะราษฎรบำรุง จังหวดั สพม.ยะลา

ยะลา

----------------------------------------------------------------------

1. มาตรฐานการเรยี นรู้
สาระเพิม่ เติมชวี วทิ ยา
สาระที่ 4 เข้าใจการย่อยอาหารของสตั ว์และมนุษย์ การหายใจและการแลกเปลี่ยนแก๊ส การลำเลียง

สารและการหมุนเวียนเลือด ภูมิคมุ้ กันของรา่ งกาย การขับถ่าย การรับรแู้ ละการตอบสนอง การเคลื่อนที่
การสืบพันธแ์ุ ละการเจรญิ เตบิ โต ฮอร์โมนกับการรกั ษาดุลยภาพ และพฤติกรรมของสตั ว์ รวมท้งั นำความรู้
ไปใช้ประโยชน์

2. ผลการเรียนรู้
สืบค้นข้อมูล อธิบาย และเขียนแผนผังสรุปหน้าที่ของฮอร์โมนจากต่อมไร้ท่อและเนื้อเยื่อที่สร้าง

ฮอรโ์ มน

3. จุดประสงค์การเรียนรู้
3.1 ด้านพทุ ธพิสัย
3.1.1 อธบิ ายการทำงานรว่ มกันของระบบตอ่ มไรท้ อ่ และระบบประสาท (K2)
3.1.2 ระบุตำแหน่งของตอ่ มไรท้ อ่ และเนอ้ื เยอื่ ท่ีสำคัญในรา่ งกายท่ที ำหนา้ ที่สรา้ งฮอร์โมน ((K2)
3.1.3 อธิบายเกีย่ วกับประเภทและหน้าทข่ี องฮอรโ์ มนจากต่อมไร้ทอ่ และเนอื้ เยื่อท่ีสร้างฮอร์โมน (K4)
3.1.4. ยกตวั อย่างและอธบิ ายการทำงานร่วมกนั ของฮอรโ์ มนหลายชนดิ ในการรักษาดลุ ยภาพของ

ร่างกาย (K4)

29

3.1.5 อธบิ ายและเขยี นแผนผังการจัดกลมุ่ ฮอร์โมนชนดิ ตา่ ง ๆ ตามการทำงานของฮอร์โมน (K3)
3.1.6 อธิบายอาการผดิ ปกตขิ องร่างกายหรือโรคที่เกดิ จากการมฮี อรโ์ มนปรมิ าณมากหรือน้อย
เกินไป(K4)
3.2 ดา้ นทักษะพสิ ยั
สบื คน้ ข้อมูลเกี่ยวกับประเภทและหนา้ ที่ของฮอรโ์ มนจากต่อมไร้ทอ่ และเนอ้ื เย่ือท่ีสร้างฮอร์โมน (P3)
3.3 ดา้ นจติ พสิ ัย
มวี ินยั ในการเรยี น แสดงออกถงึ ความมงุ่ มน่ั ในการทำงาน ใฝเ่ รยี นรู้ (A5)

4. สาระสำคญั /ความคิดรวบยอด
ระบบต่อมไร้ท่อจะทำงานประสานกับระบบประสาทเพื่อควบคุมการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ใน

ร่างกาย เรียกว่าระบบประสานงาน ซึง่ ต่อมไร้ท่อจะมีเซลลท์ ส่ี ามารถสร้างสารออกมาและถูกลำเลียงไปยัง
อวัยวะเป้าหมายด้วยกระแสเลือด ต่อมไร้ท่อที่สำคัญและเนื้อเยื่อที่สำคัญในการสร้างฮอร์โมน ได้แก่
ไฮโพทาลามัส ตอ่ มใต้สมองสว่ นหนา้ ต่อมไพเนยี ล ตอ่ มไทมสั ตอ่ มหมวกไต กระเพาะอาหาร ลำไสเ้ ล็ก ไต
และอวัยวะสืบพันธุ์ จะมีการสร้างฮอร์โมนต่าง ๆ เพื่อทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะ การ
เจริญเติบโต การรักษาดุลยภาพ และอื่น ๆ การควบคุมของฮอร์โมนจะเป็นการควบคุมแบบย้อนกลับ
ยับยง้ั และแบบกระตนุ้

6. กจิ กรรมการเรียนรู้
การเรียนรู้โดยใชบ้ ทเรยี นออนไลน์ เรื่อง ระบบตอ่ มไร้ท่อ โดยใช้ Facebook Groups
6.1 ขน้ั นำ
6.1.1 ครูต้งั คำถามให้นกั เรยี นตัง้ ขอ้ สงั เกต
- นกั เรยี นเคยสงสัยหรอื ไม่ว่า ทำไมร่างกายของตนเองจึงมีการเปลี่ยนแปลงเม่ือเขา้ สู่วัยรุ่น
แนวการตอบ : เนอื่ งจากรา่ งกายได้รับอิทธพิ ลจากฮอรโ์ มนทำใหร้ ่างกายของเด็กเข้าสู่วยั รุ่น

โดยมีการเปล่ยี นแปลงลกั ษณะต่าง ๆ
6.1.2 ครูสนทนาเกีย่ วกับการเปลยี่ นแปลงอื่น ๆ ของร่างกายที่นกั เรียนเคยมปี ระสบการณ์
6.1.3 ครชู ้แี จงจดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

30

6.2 ขั้นสอน
6.2.1 ครูชี้แจงการใช้บทเรียนออนไลน์ เรื่องระบบต่อมไร้ทอ่ ดว้ ย Facebook Groups
6.2.2 ครูให้นกั เรยี นเขา้ รว่ มกลมุ่ Facebook Groups “บทเรียนออนไลน์ : ระบบต่อมไรท้ ่อ”
6.2.3 ครใู หน้ ักเรยี นทำแบบทดสอบก่อนเรียนซงึ่ เป็น Google Forms อยใู่ นบทเรียนออนไลน์แล้ว
6.2.4 ครใู ห้นักเรยี นศกึ ษาบทเรยี นออนไลน์ ท้ังหมด 4 หัวข้อ ดงั น้ี
1) การทำงานรว่ มกนั ระหว่างระบบต่อมไร้ทอ่ กบั ระบบประสาท
2) ต่อมไร้ท่อ
3) ฮอรโ์ มนและการทำงานของฮอร์โมน
4) การรกั ษาดลุ ยภาพของฮอร์โมน
6.2.5 ครูให้นักเรยี นทำกิจกรรมหลงั จากศกึ ษาบทเรยี นออนไลน์ ในแตล่ ะหัวข้อ

6.3 ขัน้ สรุป
6.3.1 ครูใหน้ กั เรียนทำแบบทดสอบหลงั เรยี น
6.3.2 ครูสรุปบทเรียนโดยการตัง้ คำถามและกระตุ้นใหน้ ักเรียนช่วยกันสรุป และอภิปรายถึงการ

ดแู ลตนเองเพ่อื เสริมสร้างการทำงานของฮอร์โมนนำไปสกู่ ารดูแลรกั ษาดุลยภาพของรา่ งกาย

7. ส่ือ/แหล่งการเรียนรู้
7.1 สอ่ื การเรยี นรู้
7.1.1 หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6

เลม่ 5
7.1.2 แบบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรยี น เรื่อง ระบบต่อมไรท้ อ่
7.1.3 บทเรียนออนไลนโ์ ดยเรียนรูผ้ ่าน Facebook Groups เรื่องระบบต่อมไรท้ อ่
7.1.4 คลิปวดิ โี อการสอน
7.1.5 กจิ กรรมเกมออนไลน์
7.1.6 สอื่ ประกอบการเรยี น PowerPoint

7.2 แหลง่ การเรียนรู้
7.2.1 แหลง่ ขอ้ มลู สารสนเทศ
7.2.2 อินเทอร์เนต็

31

8. การวัดและการประเมนิ ผล
8.1 การทำแบบทดสอบหลังเรยี น
8.2 สังเกตพฤตกิ รรมคณุ ลักษณะองั พึงประสงค์
8.3 การทำกจิ กรรมเกมออนไลน์

32

บทเรียนออนไลน์ โดยเรียนรู้ผ่าน Facebook Groups เรอื่ งระบบตอ่ มไรท้ อ่
รายวิชาชวี วทิ ยา 5 (ว33289) ชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 6 ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศึกษา 2564

ทาง Facebook โดยคน้ หา “บทเรียนออนไลน์ : ระบบตอ่ มไร้ท่อ”
หรอื ทางลงิ ก์ https://www.facebook.com/groups/569499160869882
หรอื สแกน QR Code

33
สือ่ ประกอบการเรยี น PowerPoint เร่ือง ระบบต่อมไรท้ ่อ
รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289) ชน้ั มัธยมศึกษาปที ่ี 6 ภาคเรียนท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2564
เรอ่ื งที่ 1 การทำงานร่วมกันระหว่างระบบตอ่ มไรท้ ่อและระบบประสาท

เรือ่ งที่ 2 ตอ่ มไรท้ ่อ

เรอื่ งที่ 3 ฮอรโ์ มนและการทำงานของฮอรโ์ มน

เรื่องที่ 4 การรักษาดุลยภาพของฮอรโ์ มน

34

แบบทดสอบก่อนเรยี น – หลังเรยี น เรอ่ื ง ระบบตอ่ มไร้ทอ่
รายวิชาชีววทิ ยา 5 รหัส ว33289 ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศึกษา 2564

คำชีแ้ จง : ให้นกั เรยี นเลือกคำตอบที่ถูกตอ้ งเพียงขอ้ เดยี ว

1. Co – ordination system มีระบบใดเก่ยี วข้องบ้าง

ก. ระบบประสาท ระบบต่อมไร้ทอ่ ข. ระบบประสาท ระบบต่อมไร้ท่อ ระบบกล้ามเน้อื

ค. ระบบต่อมไร้ทอ่ ระบบสืบพนั ธ์ุ ง. ระบบตอ่ มไรท้ ่อ ระบบกลา้ มเน้อื ระบบสบื พันธุ์

2. Pituitary gland เช่ือมต่อกับสมองส่วนใด

ก. สว่ นกลาง ข. สว่ นหน้า

ค. สว่ นหลงั ง. ส่วนกา้ นสมอง

3. สารใดทีไ่ ฮโพทาลามัสไม่ได้สร้าง

ก. เอนดอร์ฟิน (Endorphin) ข. GnRH

ค. ออกซโิ ทซิน (Oxytocin) ง. เมลาโทนนิ (Melatonin)

4. ขอ้ ใดกล่าวถึง Pituitary gland ไม่ถูกตอ้ ง

ก. ประกอบดว้ ย 3 ส่วน

ข. ตอ่ มใต้สมองสว่ นหน้ามี secreting cell

ค. สว่ นหน้าและสว่ นหลังพัฒนามาจากเน้ือเยอื่ คนละตำแหน่ง

ง. ต่อมใต้สมองส่วนหลังผลติ แหล่งผลิตฮอร์โมน

5. สารใดทส่ี ร้างมาจากต่อมไร้ทอ่

ก. Pheromone ข. Neurohormone

ค. Hormone ง. Neurotransmitter

6. ข้อใดไมใ่ ชฮ่ อร์โมนที่สรา้ งมาจากตอ่ มไต้สมอง

ก. TSH ข. ADH ค. ACTH ง. GH

7. ฮอร์โมนชนดิ ใดท่ีเปน็ สเตียรอยด์

ก. Estrogens ข. Calcitonin ค. Prolactin ง. Insulin

8. ฮอรโ์ มนประเภทใดที่มีตัวรับภายในเซลล์

ก. โปรตนี ข. เอมนี ค. เพบไทด์ ง. สเตียรอยด์

35

9. ขอ้ ใดกล่าวถงึ Hormone ได้ถกู ตอ้ ง

ก. สารประเภทกรดอะมโิ นลำเลยี งในกระแสเลอื ด

ข. สารเคมีจากเซลล์ตอ่ มไรท้ ่อมผี ลตอ่ อวัยวะเป้าหมายทว่ั ไป

ค. สารจากเซลลต์ ่อมไร้ท่อมีผลต่ออวยั วะเป้าหมายอยา่ งเจาะจง

ง. สารประเภทกรดอะมิโนจากต่อมไรท้ ่อลำเลียงในกระแสเลือด

10. ข้อใดเปน็ ลกั ษณะทั่วไปของฮอรโ์ มน

ก. ฮอรโ์ มนทกุ ชนดิ เป็นโปรตีน

ข. ฮอร์โมนจะมีผลในการกระตุน้ เทา่ นัน้

ค. ฮอรโ์ มนต้องใชใ้ นปรมิ าณมากจึงจะมผี ลตอ่ เซลล์เป้าหมาย

ง. ฮอรโ์ มนจะถูกหลั่งออกสกู่ ระแสเลอื ดหรือเกบ็ ไว้รอการกระตุน้

11. ฮอรโ์ มนที่สร้างจากไฮโพทาลามัสแต่ไม่ได้ควบคมุ ต่อมใต้สมองส่วนหน้า

ก. Vasopressin ข. Dopamine ค. GHRH ง. CRH

12. ข้อใดกล่าวถึง Oxytocin ผิด

ก. เปน็ สเตยี รอยด์ ข. กระตุ้นใหม้ ดลูกบบี ตวั

ค. มีผลทก่ี ล้ามเนอ้ื เรยี บ ง. หล่งั จากตอ่ มใต้สมอง

13. อวยั วะใดในระบบตอ่ มไรท้ อ่ ไม่ถกู ไฮโพทาลามัสควบคมุ

ก. ต่อมไทมสั ข. รงั ไข่ ค. กระดูก ง. ไต

14. ขอ้ ใดไม่เกีย่ วขอ้ งกบั FSH

ก. กระตนุ้ seminiferous tubule ทำงาน ข. กระต้นุ การเจริญของ Folicle

ค. ถกู ควบคุมดโย GnRH ง. ควบคุมการเกดิ การตกไข่

15. นักวิจยั ตดั ตอ่ มชนิดหนึง่ ออกจากลูกออ๊ ด เมือ่ เวลาผ่านไปลกู อ๊อดสามารถพัฒนาเปน็ กบได้ต่อมน้นั คอื

อะไรและเกี่ยวข้องกบั Hormone ใด

ก. ไทรอยด์ / ไทรอกซนิ ข. ไทรอยด์ / แคซโิ ทนิน

ค. พาราไทรอยด์ / ไทรอกซนิ ง. พาราไทรอยด์ / แคซิโทนนิ

16. โรคใดเปน็ ความผดิ ปกตจิ ากมีไทรอกซินมาก

ก. Cretinism ข. Toxic goiter

ค. Cushing’s syndrome ง. Myxedema

36

17. ข้อใดจับคู่ระหว่างฮอร์โมนกับอวยั วะเป้าหมายได้ถกู ต้อง

ก. Progesterone – Corpusluteum ข. FSH – Corpusluteum

ค. LH – Epididymis ง. ADH – Adrenal cortex

18. ข้อใดเปน็ ผลมาจากการที่ในกระแสเลอื ดมปี ริมาณของแคลเซียมสงู เกินไป

ก. Calcitonin เพิม่ Parathormone ลด ข. Calcitonin ลด Parathormone เพิม่

ค. Calcitonin ลด Parathormone ลด ง. Calcitonin เพมิ่ Parathormone เพ่ิม

19. ผลทตี่ ามมาจากการทรี่ ่างกายของเดก็ มี melation นอ้ ยเกินไป

ก. เด็กจะเข้าส่วู ัยรุน่ เรว็ ข. อวัยวะสบื พนั ธ์เุ จริญเตบิ โตช้า

ค. ฮอรโ์ มน gonadotropin หลัง่ มาก ง. ถูกทุกข้อ

20. ฮอร์โมนใดไมไ่ ด้เกย่ี วขอ้ งกับระบบทางเดินอาหาร

ก. แกสตริน (Gastrin) ข. แคซิโทนิน (Calcitonin)

ค. ซคี รีตรนิ (Secretin) ง. วาโซเพรสซิน (Vasopressin)

37

แบบประเมนิ คุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์
คำชแี้ จง : ใหผ้ ู้สอนสังเกตพฤตกิ รรมของนกั เรียนในระหว่างเรียนแล้วขีด ลงในช่องท่ีตรงกบั

ระดับคะแนน

ลำดับ ชอ่ื - สกลุ นกั เรียน มีวนิ ยั คณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์ รวม
ท่ี 32 ใฝ่เรียนรู้ มงุ่ มนั่ ในการ 12
ทำงาน คะแนน
4
143214321

ลงชื่อ .......................................ผปู้ ระเมิน

......./................/..........

เกณฑ์การใหค้ ะแนน

ปฏบิ ตั หิ รอื แสดงพฤติกรรมอย่างสมำ่ เสมอ ให้ 4 คะแนน

ปฏิบตั หิ รือแสดงพฤตกิ รรมบอ่ ยคร้งั ให้ 3 คะแนน

ปฏิบตั ิหรือแสดงพฤติกรรมบางคร้งั ให้ 2 คะแนน

ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมนอ้ ยครง้ั ให้ 1 คะแนน

เกณฑ์การตัดสนิ คุณภาพ

ชว่ งคะแนน ระดับคณุ ภาพ

12 – 11 ดีมาก

10 – 9 ดี

8 – 7 พอใช้

ต่ำกว่า 7 ปรับปรุง

38

ตาราง ผลสมั ฤทธ์ิทางการเรยี นก่อนเรยี นและหลงั เรียนด้วยบทเรยี นออนไลนโ์ ดยเรยี นรผู้ ่าน Facebook
Groups เรอื่ งระบบต่อมไร้ทอ่ รายวชิ าชวี วิทยา 5 (ว33289) ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 6/1 ภาคเรยี นท่ี 1
ปีการศึกษา 2564

เลขที่ ผลสัมฤทธท์ิ างการเรยี น

ก่อนเรยี น หลงั เรียน

1 10 19

2 8 20

3 9 20

4 8 17

5 6 15

6 7 13

7 6 18

8 4 18

9 8 20

10 9 20

11 10 20

12 11 20

13 12 19

14 6 20

15 3 14

16 7 15

17 7 20

18 5 16

19 6 16

20 12 20

21 11 20

39

ตาราง ผลสมั ฤทธ์ิทางการเรยี นกอ่ นเรยี นและหลงั เรยี นด้วยบทเรียนออนไลน์โดยเรียนรผู้ ่าน Facebook
Groups เรอ่ื งระบบตอ่ มไร้ท่อ รายวชิ าชีววิทยา 5 (ว33289) ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 6/1 ภาคเรยี นที่ 1
ปีการศกึ ษา 2564 (ตอ่ )

เลขท่ี ผลสัมฤทธท์ิ างการเรยี น

22 กอ่ นเรียน หลงั เรียน
23
24 11 20
คะแนนต่ำสุด
คะแนนสูงสดุ 5 11
ค่าเฉล่ยี (X ̅)
สว่ นเบ่ียงเบนมาตรฐาน (S.D.) 8 13
ผ่านเกณฑ์ 14 คะแนน
ไมผ่ ่านเกณฑ์ 14 คะแนน 3 11

12 20

7.88 17.67

6.38 8.06

- 21 คน (87.50 %)

24 คน (100%) 3 คน (12.50%)

40

ตาราง ระดบั ความพงึ พอใจต่อการจัดการเรยี นร้ดู ว้ ยบทเรยี นออนไลนโ์ ดยเรียนรูผ้ า่ น Facebook Groups
เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องระบบต่อมไร้ท่อ รายวิชาชีววิทยา 5 (ว33289)
ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีที่ 6/1 ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศึกษา 2564

เลขที่ ความพึงพอใจของผเู้ รยี น
5 4321

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

19 

20 

21 