โปรแกรมการพัฒนาทักษะการควบคุมตนเอง (self-control)05082021

ใบความรู้้�ที่่� 1

เรื่�อ่ ง การจััดการเมื่่อ� ถูกู รัังแก

เมื่อ่� เข้า้ สู่�โรงเรีียน การได้พ้ บกับั เพื่อ่� นๆ ที่ม�่ าจากต่า่ งครอบครัวั บางครั้ง� อาจทำำให้เ้ กิดิ เหตุกุ ารณ์ไ์ ม่ค่ าดคิดิ
เช่น่ ถูกู ข่ม่ ขู่� ถูกู แกล้ง้ หรืือถูกู รังั แก ซึ่ง� อาจส่ง่ ผลให้เ้ กิดิ พฤติกิ รรมต่อ่ ต้า้ น กลัวั สังั คม กลัวั เพื่อ�่ นและโรงเรีียน
จนไม่อ่ ยากมาโรงเรีียน

การจัดั การเมื่่อ� ถููกรังั แก

เป็น็ วิธิ ีีการที่น�่ ักั เรีียนแต่ล่ ะคนควรศึกึ ษาไว้เ้ พื่อ�่ เผชิญิ กับั สถานการณ์เ์ บื้้อ� งต้น้ โดยไม่ใ่ ช้ก้ ารตอบโต้ด้ ้ว้ ย

ความรุนุ แรง ซึ่ง� แบ่่งได้้เป็น็ 2 แนวทาง คืือ การปกป้อ้ งตนเอง และการขอความช่่วยเหลืือจากผู้้�อื่่�น
การปกป้้องตนเอง ได้้แก่่
1. เมื่อ�่ ถูกู รังั แกให้ห้ ายใจเข้า้ ลึกึ ๆ เพื่อ่� ระงับั ความรู้้�สึกึ โกรธ ไม่พ่ อใจ กลัวั และเพิ่่ม� พลังั ความกล้า้ ให้ต้ นเอง
2. รู้�จัักพููดแสดงความไม่่ชอบใจ กล้้าพููด กล้้าตััดสิินใจ บอกเพื่�่อนที่�่มารัังแกด้้วยเสีียงดัังฟัังชััด
“แอ เาลธจะอเหดไิมนิน่ัม่3กัีหี.สแ ินหทีิ นีธแ่าิน่ กลมวิ ่เะาพา่ืไท่“อม่�ำ่ำเน่สรร้าเนา้ดไิยใมนิจ่เผชู่รเ้ข้อา�้ทา้”บี่มม่� แ“าาตถลร้ึัอ้ะงึังไตงแมัก่วักต่า้นรอ้ัอกังะเกรไีีารยรในหใต้หพู้้้ท้อ้ดูำงำบตแอะบกโบกดีีนนีๆ้้”�เ”สีีซยึพ่ง�รง้ดดีอ้ัีกงัมวว่ๆ่า่า่ ก“กัาหบั รยขยุืดยุ ืันบันอะตยัู”่วั�เองหีียอรืืกบอมๆ“าอแเยบล่ีา่่ ย�่ะนปงะหล”่ลอ่ “บยอหใยห่ร้า่ืเ้ือทพืำ่ปำอ�่ัแดันมรบืัืบองั แเนีข้้ก”�า
ออกจากตััว ถ้้าบอกเพื่�อ่ นแล้ว้ เพื่่�อนไม่ฟ่ ััง ให้้บอกกัับเพื่อ�่ นอีีกครั้ง� ว่่า “ถ้้ายังั ไม่่ฟังั เราจะบอกครู”ู ถ้้าเพื่อ่� น
ยังั ทำำอีีก ให้ไ้ ปบอกครูวู ่า่ เกิดิ อะไรขึ้น�
4. หลีีกเลี่ย�่ งการพูดู หรืือแสดงท่า่ ทางที่เ�่ ป็น็ การกระตุ้้�นให้อ้ ีีกฝ่า่ ยมีีพฤติกิ รรมรุนุ แรงมากขึ้น� เช่น่ พูดู ท้า้ ทาย
ยั่่ว� โมโห ชกต่อ่ ย หรืือทำำร้้ายกลับั เป็็นต้้น เพราะจะทำำให้เ้ กิดิ การต่่อสู้� และนำำไปสู่�การบาดเจ็บ็ ได้้
การขอความช่ว่ ยเหลืือจากผู้้�อื่น�่ ได้้แก่่
ไ คคว้วว้วาาามมงใมชั่จ่ว่่�น1ย.แใ เจหหลกัาละืับกืหอเนาจดัท็ักา็กกาเวรงี่คี่ายอนนอกรคกาอิรทิดบี่ทว�่เีข่่ห้เ�่่าา้ดมต็งก็ากหมะอสารืยืขูมอ่�อใรบน่คว่อสมวกถากคัมานั รนชกู่ทู่วัีก่ับยป่� าเเรรหดึณ็ึกลก็์ืืษ์ทอี่าเ่�เปปเ็็กน็ี็น่สย�่อิ่ั่วง�ันกทัีตบั่่�ถรูเูกหาตยตุ้หอุ้กงราืืรอรณไว์มมท์่ี่ส่ท่�เัา้ก้ิ�งมดิ รขาึั้บัร้�นฟถัชใงั ่น่วเดขย็ณก็เหะเลเพืืืดอ่ีอ่�ียตใหวน้ก้เัเดันอ็ก็งคเไกดริู้ดิ้ตู ้คใอ้ หวง้า้ขใหมอ้้
2. หากเพื่อ่� นที่ช�่ อบรังั แกยังั คงตามรังั ควานไม่เ่ ลิกิ ควรกล้า้ ที่จ่� ะบอกให้ค้ รูทู ราบและเข้า้ มาช่ว่ ยจัดั การ
กับั ปัญั หาที่เ่� กิดิ ขึ้้น� โดยบอกถึงึ เหตุกุ ารณ์ท์ ี่ถ�่ ูกู รังั แก ความรู้้�สึกึ ที่เ�่ กิดิ ขึ้้น� แม้พ้ ยายามบอกเพื่อ�่ นให้เ้ ลิกิ รังั แกแล้ว้
แต่เ่ พื่อ่� นก็็ยัังไม่่รับั ฟังั พร้อ้ มขอให้ค้ รููช่ว่ ยหาทางแก้้ปััญหาที่่เ� กิดิ ขึ้้�น
3. หากครูทู ี่โ่� รงเรีียนไม่ไ่ ด้ใ้ ห้ค้ วามช่ว่ ยเหลืือ ควรบอกพ่อ่ แม่่ เพื่อ่� ให้พ้ ่อ่ แม่ไ่ ปพบคุณุ ครูทู ี่โ�่ รงเรีียนเพื่อ่� ช่ว่ ยกันั
แก้ป้ ัญั หาที่เ่� กิดิ ขึ้้�น
ครูสู ามารถศึกึ ษาหรืือเสริมิ ทักั ษะในการรับั มืือเมื่อ่� ถูกู รังั แกได้ใ้ นแผนการสอนที่่� 3 เรื่อ�่ ง การจัดั การกับั พฤติกิ รรม
การรัังแกกััน ( ใบความรู้�ที่� 2 เรื่่�องวิิธีีการจััดการของครูเู มื่�่อเด็ก็ รัังแกกััน)

วิธิ ีีป้้องกัันตนเองไม่ใ่ ห้้ถููกรังั แก

ก21.า. ร ูหร้�จปลัี้ีกั้อกรงเละกีั่ว่�ยันัังงตตพืน้น้�นเทเอีอ่งง่�เไสีม่เ่�่ยชใ่่หน่ง้ถ้ ูไกกู ม่ารไ่ัรปังรแไัหังกแนเกตปม็าั็นสมักิ่ลจ่ำง� ำะทพีเ่ัก�่นิงััิดักขึค้เ้ร�ีนวียรในนหทแีา่ตเ�่ทพี่ื่่ล่�่ลอ่�ัะับนคสตันาักคคควนนรไศปึเึกชด่ษ่้นว้ ายไหกว้ั้ดนัลัังัังนฯหี้้้ล�้อฯงน้ำ�ำ� ใต้้อาคารเรีียน
หลัังโรงเรีียน พื้้�นที่�ท่ ี่ไ�่ ม่ค่ ่อ่ ยมีีคนพลุุกพล่า่ น ฯลฯ จึงึ ควรหลีีกเลี่่�ยงสถานที่เ�่ หล่่านี้้� เพื่อ�่ ป้้องกันั การตกเป็็น
เหยื่�่อของการถูกู รังั แก
49
โปรแกรมการพัฒั นาทักั ษะการควบคุุมตนเอง (self-control)
เพื่�่อป้อ้ งกัันพฤติกิ รรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็็กประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุงุ ครั้�งที่�่ 2)

ใบกิิจกรรมที่่� 1

เรื่อ่� ง เจอแบบนี้้.� ..ทำำไงดีี

สถานการณ์ท์ ี่่� 1
โอ๋๋โดนเพื่่�อนล้้อว่า่ อ้ว้ น หน้้าตาไม่่น่่ารััก

สถานการณ์์ที่่� 2
เก่่งเดินิ ไปหลัังโรงเรีียนแล้้วถูกู รุ่่�นพี่�ร่ ีีดไถเงิิน
ค่า่ ขนม พร้อ้ มพูดู จาข่ม่ ขู่�ว่า “ถ้า้ ไม่ใ่ ห้จ้ ะเจ็บ็ ตัวั ”
เก่่งรู้้�สึกึ ตกใจกลััวมาก

สถานการณ์ท์ ี่่� 3
อิิทธิิพลชอบตบหััวเพื่่�อนอย่่างแรง

หมายเหตุุ : ครููสามารถปรับั สถานการณ์ไ์ ด้ต้ ามบริบิ ทของโรงเรีียน


50 โปรแกรมการพััฒนาทัักษะการควบคุุมตนเอง (self-control)
เพื่่�อป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกันั (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึึกษาที่�่ 1-3 (ฉบัับปรัับปรุงุ ครั้�งที่่� 2)

ใบกิิจกรรมที่�่ 2

เรื่�อ่ ง การจััดการเมื่่�อถูกู รัังแก

สถานการณ์์ที่�่ 1
เค่ก่า่ ง่ ขเนดิมินไพปร้หอ้ ลมัังพโูรดู งจเราีียข่ม่นขแู่�ลว่า้ว้ “ถถู้กู า้ รไุ่ม่่�นใ่ พหี่้ร่�้ ีจีดะไเถจ็เบ็ งิตนิ ัวั ”
เก่่งรู้้�สึึกตกใจกลัวั มาก

สถานการณ์์ที่่� 2
น้ำ�ำ� หวานโดนเพื่่อ� นล้อ้ ชื่�อพ่่อแม่่บ่่อยๆ

สถานการณ์์ที่�่ 3
มะลิโิ ดนเพื่อ่� นเปิดิ กระโปรงต่อ่ หน้า้ เพื่อ่� นในห้อ้ ง

โปรแกรมการพัฒั นาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 51
เพื่่อ� ป้้องกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุุงครั้ง� ที่่� 2)

แผนการสอนที่่� 6

ทักั ษะการตระหนักั รู้�อารมณ์ต์ นเอง และควบคุมุ อารมณ์ต์ นเอง

เวลา 1 ชั่ว� โมง 30 นาทีี

จุุดประสงค์์การเรีียนรู้้�

1. เพื่อ�่ ให้น้ ัักเรีียนสามารถตระหนัักและรับั รู้�อารมณ์์ของตนเองเมื่่�อถูกู รังั แก
2. เพื่อ�่ ให้น้ ักั เรีียนสามารถจัดั การอารมณ์ข์ องตนเองได้้อย่่างเหมาะสมเมื่อ�่ ถููกรังั แก

สาระสำำคัญั

ทักั ษะในการรับั รู้�อารมณ์โ์ กรธ หรืือความรู้้�สึกึ ไม่พ่ อใจของตนเองจากการถูกู รังั แก จะช่ว่ ยให้น้ ักั เรีียนรู้้�ตัวั
และไม่โ่ ต้ต้ อบด้ว้ ยความรุนุ แรง นอกจากนี้้ท� ักั ษะการจัดั การกับั อารมณ์อ์ ย่า่ งเหมาะสม จะทำำให้น้ ักั เรีียนมีีวิธิ ีี
การระบายอารมณ์์ และจััดการกัับสถานการณ์ต์ ่่างๆ ได้เ้ ป็น็ อย่่างดีี

สื่อ่� -อุุปกรณ์์

2341.... ภกใใบบารพคกะิอิจดวาาการมษรมรรูฟ้ณ้�มลท์ี่ิท์่�ทีิป1่า�่ งช1เาลรื่รเบ�อ่์รื์ต่งอ่�กโ/งากกรโรกรไธมะร่ดส่ธไาาม่ไมน่พมา่อ่พรใถอจคใจวลบดลคลุดมุ งลอไงดา้ไร้อดม้ยอ้่ณ่าย์่งโ์ ่ากสงรรส้ธร้าห้งา้รสืงือรสไรมร่ครพ่์์คอ์์ใจ และแสดงพฤติกิ รรมที่ไ่� ม่เ่ หมาะสม
5. ปากกาเคมีี

52 โปรแกรมการพััฒนาทัักษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control)
เพื่อ�่ ป้้องกัันพฤติกิ รรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุุงครั้ง� ที่�่ 2)

ขั้�นตอนการดำำเนินิ กิจิ กรรม

กิจิ กรรม สื่�่อ-อุปุ กรณ์ท์ ี่�่ใช้้ ระยะเวลา
1. โคไค*อมดคอรวู่่สยาูแกรูมบคบอูม่เาราา่งหูจจนยูสัมัเับกัใาพาจิม่เบ่ะรม�ัีาีสัตยเกรปมนร็าถ็นขภอรกปอาอวิงรพิจกาัจับดเกกำปำใภ็ลรุน่ชน็ �้รามไ้วกพดมลน้ลุต้่เนะ�นหมำัำากัๆ1ตมกุ่เกุรอ่บภีลีายนาระิรพนบิเณข5)้์ท้าแ-ท์ แีสขู6่ล่่�ท่อล�ำะกิงำคะจิใหพใในกื้หห้้เ้้้�นรก้น้เท(็รัดีป็บัก็่ม็ก่�รไเัรวกับรีู้ี้้ไยา้จ�มสำรึน่ำกึ ่ใสเนหเร่ี้ศีว่งก้ยรนต้ลนุัร่ไ้าู�ัวม้ด้ห้�แอ้ตืร่ทื�่นาืรอูน้ม้� - ภาพอารมณ์์ทางลบ 10 นาทีี
2. เคทีป่็รไ�่ ู็นดใู ้หรอ้ ้ัน้บาั ัรกั แมเรลณีีย์ะอ์ ในหะ้แไเ้ รพตื่่อ�่ล่ นะกกลลุุ่่��มมอชื่่ว่น�่ ยทกาันัยแว่า่สอดางรสมีีหณ์นท์้ีา้่แ�่ท่สา่ ดทงาองอตกามมาภนัา้้พน�
3. ไแเอหพดืาลต้่อ�่ั้ยร่งัิ่ลนมินจะณกเาค์พลกืุใ์่่น�่�นอมทชี่น่ภอท�่ื่วุ่าเน�่ ยกุลพฟ่กก่าััเงััลนเกุ่ิก�ีมดิเ(่ข�่ยลเึแ้่ล้ืว่าน�ืสอกถจัึดกับึงางเกก1สหีาีกกหตราุรนถุกรู้ณ้าีาูกถีูทร)รูก่ัณ่าโังร์ดัทแ์งัทียา่แก่�เงคคกเรสยแูอรู ถล็ธู็จิูกะบิ แใราหัลัง้ย้้ตว้แัใัวหก้แใน้หหัท้กัรน้ืนืัเอรกัีเีทยเีล่ร่ี�่เน่าียควใ่นหยา่้้ - ภาพอารมณ์ท์ างลบ 15 นาทีี
4. ครูใู444ห.้..1น้23ัักผวเแ“ใิรีหลธิเีลี้ยมีกื้แทะ่ีนอ�่่าใต่�ตกหเ่ร้กาล่จลิ้คุ่ัมดิะ�ัดมรกมูอเกูจลาดาุด่าิจ�รมิมบรามันกกำันัชณำ่บั ท์อ่วเ์นึอยาัส้กึ้าร�นกนัรคมันำอมำหณรค์ตณำนะท์์ำูีดอ์่ทูต�่ไำโบมมำดอ่คได่อวยบี้วยี้ถข่จา้่าาอ้ามงกมคไก4ิรนิดัา.”1กัเรกเีถแ่รูย่�ีีกูยลวรนะกััวังับ่4แ่า.ก2 15 นาทีี
5. ไบตคหรานูนรูใกบหา้้รง้นา้ัะแงักดบทเี่าร่ีง่�ไ่ีนยมช่่หนอ่่เชหรง่ืืว่เมอปยา็กน็กะรัสนัะ“พมดิเาหจิ แษามลรฟาณละะิไสามปิ ่วมิ่เชิธห”ีาีกมรห์า์ตารระืจือสัดั ม“กอไามยร่่เ่่าอหงาไมรรามะโณสด์์วมย่่า”คมีีรวูิูทธิ ีำีกำาร - ปกกรราะกะดดกาาาษนเคฟลมีิี ปิ ชาร์ต์ / 15 นาทีี
6. อวไตสคิดาิถธร้นีูี้อรกูาสเมยรนอาุ่ณ่างรกุป์งเจาต์พแัเืรัห่ดา่อ�ลณมมก์ใะหต์าใาใ้่บหะน้รา่ ้ัสคง้คกกั ำัๆมวัำบเราีแีอไมยจดนาร้นูะ้อ้ะร้�มเทยีนีมห่ี่�่ำ็วา่1ำิณ็นิธงเี์(ีพภเก์ิถท่หี้่า่�ามา้่�ไมพรเเดชา้ดตรั้็ผิะะัดก็ิมสลบเสเจมดกานาีีข)่ย่�ยมึี้จคอ้าวาน� ารรกกูัรสูถับปมาจวัรมณิดัิธ์ีะาี์แกกรสาลาถบรระยกกจจัักับัาัดัดตรอักกวัณาาาอ์รรร์ขยมกก่อััา่ณัับบงง์์ -
7. คกิจิรูกูใหร้้นรัมักทเีร่ี่�ีย1นฝึึกปฏิิบััติิวิิธีีการจััดการกัับอารมณ์์ ตามใบ 5 นาทีี
- กกปรรากะะดดกาาานษเคฟมลีีิิปชาร์์ต/ 10 นาทีี
-
20 นาทีี
- ใโไบกด้รคอ้ ธยว่า่าไมงม่สรูพ่้ร�้ทอี่้า� ใง1จสเรรลื่ร�่อดคงล์์ ง

- ไใโกบด้รก้อิธยจิ ่ก่าไงมร่สร่พรม้อ้าทใีง่จ่�ส1รลรเดรืค่ล่�อ์์ งง

โปรแกรมการพััฒนาทัักษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 53
เพื่�อ่ ป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกันั (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุงุ ครั้ง� ที่่� 2)

ภาพอารมณ์ท์ างลบ

การไม่ส่ ามารถควบคุุมอารมณ์์โกรธหรืือไม่พ่ อใจ และแสดงพฤติกิ รรมที่่�ไม่เ่ หมาะสม

ที่ม�่ า: https://askopinion.com/is-your-child-a-bully

ที่่�มา: http://topicstock.pantip.com/chalermkrung/
topicstock/2011/01/C10138378/C10138378.html

ที่ม่� า: https://www.freepik.com/popular-photos
ที่ม�่ า: h2t0tp14s://0/d7a/d0d2y/lbitrtaleinth-ianngds-.wsuobrdcpornesscsio.cuosm/ /

54 โปรแกรมการพััฒนาทักั ษะการควบคุุมตนเอง (self-control)
เพื่อ่� ป้อ้ งกัันพฤติกิ รรมการรังั แกกันั (bullying) ในเด็็กประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรับั ปรุงุ ครั้�งที่�่ 2)

ใบความรู้้�ที่่� 1

เรื่่�อง โกรธ ไม่พ่ อใจ ลดลงได้อ้ ย่า่ งสร้้างสรรค์์

ช่ ่วยให้้รเะมืด่ัอ�่ ับนัคกั วเราีีมยโนกต้รอ้ธงหเจรืืออเคหวตาุกุมาไรม่ณพ่ ์ท์อี่ถ�่ใูจกู ขเอพื่งอ�่ นนัรักัเงั รีแียกนจลนดเลกิงดิ ไคด้ว้ าโมดรยู้้�ทสีึกึ่�ไ่ ไมม่่ท่ พ่ำำอใใหจ้ต้หนรืือเอโกงรแธลมะีีผูว้ิ้�ธิอีืี่น�่ดีีๆเดืืหอลดรา้ย้อวนิธิ ีีที่จ�่ ะ

วิธิ ีีคลายโกรธ ไม่่พอใจ

จดั การดว้ ยตนเอง

นั บั 1. 2เน…ปั็ับ็นอวิอ1ิธ-ีกีท5ีเ่่�สทีำีหยำใงรืหืหอ้้นรัืื1ักอ-เนร1ัีีบั0ยในนเใรีจียไปนรูเ้ร้ื�่ท่�อี่�่จยะๆหจยุนุดคแรลบะค5ิิดกห่ร่อืือนที1่0่�จะหโตา้ก้ตคอวบาดม้โ้วกยรคธวยาัังมไโมก่่ลรดธให้โย้ ด้้อยนใหม้้นาันักัับเรีใียหนม่่
1,

2. กหาารยหใจาเยข้ใ้าจ-เขอ้า้อ-กออลึกกึ ๆลึกึ ๆ เป็น็ เทคนิคิ การผ่อ่ นคลายอารมณ์ท์ ี่ด่� ีีมากอีีกวิธิ ีีหนึ่่ง� เมื่อ�่ นักั เรีียนรู้้�สึกึ
ไม่พ่ อใจหรืือโกรธ ให้้นัักเรีียนสููดลมหายใจเข้า้ -ออก ลึกึ ๆ 1-2 ครั้�ง จะช่่วยให้ผ้ ่่อนคลายได้ร้ วดเร็็วขึ้�น

3. เป่า่ ลมหายใจที่�ฝ่ ่า่ มืือ
ที่�่ฝ่ ่ามืือแกรางรๆเป่ใา่ห้ล้รัมับหรู้า�แยรใงจทลี่มฝ�่ ่หา่ ามืืยอใเจป็ขน็ อเงทตคนนิคิ ที่ช�่ ่ว่ ยให้เ้ กิดิ การหายใจลึกึ โดยการให้น้ ักั เรีียนเป่า่ ลมหายใจ

4. เอามืือเก็็บใส่่กระเป๋า๋ ตนเอง
วิธิ ีีการนี้้ช� ่ว่ ยให้น้ ักั เรีียนยับั ยั้้ง� ตนเองที่จ่� ะไม่ท่ ำำร้า้ ยคนอื่น�่ นอกจากการเอามืือเก็บ็ ใส่ก่ ระเป๋า๋ ตนเอง
เมื่�อ่ ไม่พ่ อใจ นัักเรีียนสามารถนั่่�งบนมืือตนเองหรืือเอามืือมาจับั กันั แน่น่ ๆ เมื่่�อรู้้�สึกึ โกรธหรืือไม่่พอใจได้้
5. รับั รู้�ความรู้้�สึกึ ที่�่ใบหน้า้ และร่า่ งกาย
การรัับรู้�สิ่�งที่�่เกิิดขึ้้�นกัับร่่างกายตนเองเป็็นสิ่่�งสำำคััญมาก เมื่่�อเด็็กรู้้�สึึกโกรธหรืือไม่่พอใจ เช่่น
ใบหน้า้ เป็น็ อย่่างไร ร่า่ งกายเป็็นอย่า่ งไรบ้้าง
6. ทำำอย่า่ งอื่�น่ ที่่�ชอบ เช่น่ วาดรููป หรืือ วิ่ง� เล่น่ ที่อ่� ื่่�น เป็็นต้้น

เป็น็ การเบี่ย�่ งเบนความสนใจออกจากความโกรธหรืือไม่พ่ อใจ เพื่อ่� ให้อ้ ารมณ์ส์ งบและผ่อ่ นคลายลง

มีผี ู้�้ อื่น�่ ช่ว่ ย

7. กอด/ พููดคุยุ / เล่่นกัับคนที่�เ่ ราไว้ใ้ จ
การกอด พูดู คุุย หรืือเล่น่ กัับคนที่น�่ ักั เรีียนไว้้ใจ จะช่ว่ ยให้้อารมณ์ผ์ ่อ่ นคลายและสงบลง
เรีียบเรีียงและสรุุปจาก http://edenprairiemontessori.com/uncategorized/calming-
activities-soothing-techniques-for-preschoolers/

โปรแกรมการพััฒนาทักั ษะการควบคุุมตนเอง (self-control) 55
เพื่�่อป้อ้ งกันั พฤติิกรรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบัับปรัับปรุงุ ครั้ง� ที่่� 2)

ใบกิิจกรรมที่�่ 1

เรื่่อ� ง โกรธ ไม่พ่ อใจ ลดลงได้้อย่า่ งสร้า้ งสรรค์์

เมื่อ่� นักั เรีียนต้อ้ งเจอเหตุกุ ารณ์ท์ ี่ถ่� ูกู เพื่อ่� นรังั แก จนเกิดิ ความรู้้�สึกึ ไม่พ่ อใจหรืือโกรธ มีีวิธิ ีีดีีๆ หลายวิธิ ีี
ที่จ�่ ะช่ว่ ยให้ร้ ะดับั ความโกรธหรืือความไม่พ่ อใจของนัักเรีียนลดลงได้้ โดยที่่ไ� ม่่ทำำให้ต้ นเองและผู้้�อื่่�นเดืือดร้อ้ น

จััดการด้ว้ ยตนเอง วิิธีีคลายโกรธ ไม่พ่ อใจ

1. นับั 1-5 หรืือ 1-10 หากความโกรธยังั ไม่ล่ ดลงให้ย้ ้้อนมานัับใหม่่

มีีผู้้�อื่่�นช่ว่ ย

เมื่�่อเด็็กคลายความโกรธได้แ้ ล้้ว ถ้้ามีีโอกาส ให้้บอกความรู้้�สึึกของตนเอง
กัับคนที่�่มารังั แกหรืือทำำร้า้ ย เช่น่ โกรธ เสีียใจ เป็น็ ต้น้

หมายเหตุุ : ครูแู นะนำำให้น้ ักั เรีียนนำำกลับั ไปฝึกึ ที่บ่� ้า้ น หรืือครูฝู ึกึ นักั เรีียนในชั้้น� เรีียนเป็น็ ประจำำ ให้เ้ กิดิ เป็น็ นิสิ ัยั หรืือ
ความเคยชินิ

56 โปรแกรมการพััฒนาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control)
เพื่อ�่ ป้้องกัันพฤติกิ รรมการรัังแกกััน (bullying) ในเด็็กประถมศึกึ ษาที่�่ 1-3 (ฉบัับปรับั ปรุงุ ครั้�งที่่� 2)

ภาคผนวก

โปรแกรมการพัฒั นาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 57
เพื่�่อป้อ้ งกัันพฤติิกรรมการรัังแกกันั (bullying) ในเด็็กประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรับั ปรุุงครั้�งที่�่ 2)

สิทิ ธิเิ ด็็ก

2ป 6ระเเมทษศไาอทยนยุนุสไััญดพ้้ลญ.ศงาน.วา่2่าม5ด้ร3ั้วับ5ยทสี่ิเ่จ�ิทป็ธะ็นิปติเดฏ้็ิ้น็กบิ ัมัติาเิตป็รา็นัมขัฐ้เบ้อมืา่ตอ�่ ลกวไัันลททงีย่รจ�่ ึะ1ึงห2มีีวพ่่าักุนังุมปธภะราผะพูเักู ทันพศธัท์ันี์ ่ใพ�่จนั.ัดกศทา.ำรำ2ทขึำ้5�นำ3ใโห5ด้้เยดแ็สก็ ลหไะดป้มี้รรีัผับะลชสิบาทิัชธังาิคติตัิับาิ ใมเช้ม้กทืีั่่่�อบั่ก� ำปปำีีหรพนะเ.ดทศไศ.ว้ใ้ไน2ท5อย3นเุม2ืสุ ่ั�่อญั วแัญนั ลทีาะ่่�
กำำหนดกเาด็รก็ บ รตราลุมคุ อวนาุมุสัเัญป็็นญผู้้า�ใวห่่าญด่้้ว่ (ยนิสิติิทิิภธิาิเวดะ็็ก) ไวห้้เมป็า็นยอถยึ่ึงา่ งอบืุ่น�ุ่คคลที่�่มีีอายุุต่ำำ�� กว่่า 18 ปีี เว้้นแต่่กฎหมายของประเทศจะ
สาระสำำคััญของอนุุสััญญาว่่าด้้วยสิิทธิเิ ด็็ก*
ขค อวางมเด ท็ุ็กพุ พใลนกภเาราืร่�่อพห้ง้าเกมชื้า�อเลรืชืเอากติกิดิปิ ฏสหีิีิบผรัืิืัติวอิสิต่ถเ่อพาเศดน็็กะอแภื่่�นลาๆษะกาาขรอศใงหาเ้สด้ค็ก็นวาามหสครำืืำอวคบาัิัญมิดคแาิมิดก่าเ่เรหด็็ด็็นกาททุุกาหงครืกืนอาเผูร้ท�่ปเ่ามกืเืทอคีีงยรมอชงกัาทันตาิโงิพดักยันธฎุไ์์หม�่ม่คำหาำยรนืืึอึงทสถัั้ึ้ัง�งึงคนคี้้ม�วาเพมืท่อ่�แรใัตหัพ้กย้เด์ต็์่ส็กิ่าินมงีี
โอกาสที่่เ� ท่่าเทีียมกันั
สสิิกาิททิ ธธริิกิิใในนระกกทาาำรรำแมหีีชสรีืีืวอดิติกงคากรวาดาำรมำอเคนิยูิ่ดิ �นิรเอกห็ดาน็ รขทแัอ้้ล�งงหะเดกล็ก็าารยแพตั้ลฒั้อะงนกคาำาำทรนใาึหึงง้ถ้คดึ้วึงา้ าปนมจริสะิตำำโใยคจัชญั นอ์กา์สัูบัรูงมสคุณดุว์าข์ มอสัคงงั ิเคดิ ด็มเก็หเลป่็า่ ็นนัอ้้ั�นันดัับแรก
เส1ิด.ิท็สิ็กธทิ ิธิติต้ทิาีอ้่มจ�่ งอะไนมดีุ้ีชุสร้ ีััีบัวญั ิิตกญราาอรวดดู่่าูแด้ลว้ ตยั้้ง�สิแทิ ธติ่่อิเดย็ู่ก็�ในมคีีทัร้้ร�งภห์์มไดม่ถ่ 4ููกดท้ำา้ำนใหไ้ด้แ้้แท้กง้ ่่ ได้้กิินนมแม่่อย่า่ งน้อ้ ย 6 เดืือน และบิิดามารดาได้้
รับั คำำแนะนำำในการดููแลบุุตร
รเ่ด ่ว็็กมเกลั็ัน็กในเฯด็กล็กาฯ รตเ้ลีอ้้้�ยงงไดดู้รู้เัดบั ็็กการโเดลี้ย้ย� รงััฐดูจจู ะาตก้บ้อิงดิ ชา่่วมยารเหดลาืืออยบ่ิา่ ิดงาถูมกู าตร้อ้ดงาแในลกะเาหรมเลาี้้ะ�ยสงมดููบิโดิ ดายมจาัรัดดใหา้ห้มีรีืืสอถผู้า�ปนกเลคี้้�ยรองงดูมูเีีดห็็กน้า้ ทศีู่ร่�ูนัยบั ์ผ์พิัดิ ัฒชอนบา
เด็็ก จะไม่ถ่ ููกแยกจากบิิดามารดา เว้น้ แต่่กรณีีจำำเป็็น หากกรณีีบิดิ ามารดาแยกทางกันั เด็็กมีีสิทิ ธิิจะติิดต่อ่ กัับ
บ เจิ็ิด็บาปห่่วรืยือเมดแ็า็กลร ะดกตา้รไ้อดณงี้ี้ไฉแดุ้กุ ลร้ ัเบัะฉิจบินะรไิกิด้าร้ ัรบั ดก้้าานรสช่ว่ายธาเหรลณืืสอุจุขาทีก่ไ�่ รดั้ัฐ้มหาาตกรเฐด็า็กนต้อ้ ไงด้ถ้รูัูกับแวัยัคกซีจีนาตกาคมรกำอำบหคนรดััว ได้้รัับการรักั ษาพยาบาล ในยาม
เด็ก็ ได้ก้ ิินอาหารครบ 5 หมู่� ได้อ้ ยู่�อาศััยในชุุมชน สะอาด ปลอดภััย มีีเสื้้�อผ้้า เครื่อ่� งนุ่�งห่่มที่่�เพีียงพอ มีีน้ำ��ำ ดื่ม่� ที่่�
ส ะอาด เ2ด.็ส็กิิท ธติ้ิทีอ้ ่่�จงะไดไ้ด้ร้ั้รบัับั กกาารรศึพึกัฒัษานขัา้น� พื้้�นฐาน โดยไม่เ่ สีียค่า่ ใช้้จ่า่ ย ได้เ้ ข้า้ เรีียนในระดับั ที่เ่� หมาะสมตามศัักยภาพของเด็็ก
เด็ก็ ต้อ้ งได้ร้ ับั ข้อ้ มูลู ข่่าวสารจากสื่�อ่ ทั้้�งภายในและภายนอกประเทศ ไม่่ว่า่ ในรููปแบบใดๆ เช่่น ห้้องสมุดุ โรงเรีียน
ใชุนุม ชุชมุ นชนหนเตัด้งั็้อ็กสืงพอื เิขิก้ห้าาถนรึังึทงั กสาืางอื รรพ่ศิ่าึมิ ึกงพกษ์์าาโยทกแราลทรัะศัฝจึนิกึ ์ิตอ์ ใหบจตอร้กม้อรงกะไจาด้รา้รัยดับูขแู ่ก่าลาวสรุขุอดิูภนิูแาเลพตใอห้กร้ม์ีาีเ์ ชรนีี็วม็ติีีิตงาทตีน่่�ปลทำอกำดตแิจิสลุนุขะไสิด่่ใ้�งร้หัอ้บัำ้สำกานามวรายครุ้ค�มถวคพาึ่่มร�งอตสงะนจดเาอวกกงสไื่ด่�อ้อ้ ันัแตลระามียีส่ต่ว่า่นรง่ๆ่วม
เด็็ก ต้้องได้ร้ ับั การพัักผ่อ่ นหย่่อนใจ การได้้เล่่นตามวััยอย่่างเหมาะสมและตามความสนใจ
3เเดด.็็สก็็กิิท ธตติ้้ทิ ี้ออ้่�จ่ งงะมไีไดีเ้ดอร้้ั้รับกัับสกกาาารรรกคุ้ป�ามกรคเปกร้ิอ้ อิดงงคุจม้ี�ีมาชื่ก�อคคมรีีวอสัางญั มชรุาุนติแติ รางมทั้ก้�งฎร่ห่างมกาายยและจิิตใจ มิิให้ถ้ ููกทำำร้้ายจากบุคุ คลภายในหรืือภายนอก
ครอบครัวั
พั ฒั นาอยเเ่ดด่า็็ก็ก็งเ ตต็ต้็ม้อ้้อทีงง่่�ไไหดด้้รร้ร้ืััือบับั งกกาาานรรทีคคุุ้้่��ม�ม่มีีคผครลรออกงงรจจะาาทกกบยกตาา่เ่อรสพใพัช้ตฒัแ้ ิรนดิ งางแกาลานระกดส้าาา้ รรนรทพ่ำิำ่าษิ งงทีกา่ม�่นาีีทผยี่ล่�เสปต็่ม็นอ่ ออจัิงนัติ ตปจิรติราะใยจสตา่ทอ่ทัสุุ้้ขง� ภหาลพายหเรืชื่อน่ งายนาทบี้่า้่�ทำำกใาหว้ไ้ มก่ั่ไญั ด้ช้รัาบั แกลาระ
ต้อ้ งได้้รับั การคุ้�มครองจากการใช้้เด็ก็ ในการผลิติ หรืือจำำหน่่ายยาเสพติดิ

58 โปรแกรมการพััฒนาทักั ษะการควบคุุมตนเอง (self-control)
เพื่�่อป้้องกันั พฤติิกรรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึึกษาที่�่ 1-3 (ฉบับั ปรับั ปรุุงครั้�งที่่� 2)

ก ารจำำคุุกเเดดต็็ก็็กลอ ตตดช้้ีอ้อ้ ีวงงิิตไไดด้้้ร้รกัับับัารกกปาารรรคคะุุ้้��หมมาคครรรชีออีวิงงติ จจาากกกกาารรคท้า้รมมนาุนุษยก์์ากราลรงลโัทักพษาที่�โ่ กหาดรรข้า้ายย ไไรม้่ม้ ว่ ่นา่ ุจุษะยด้ธ้วรยรวมััตเถชุ่ปุน่ รกะาสรงเคต์์ใะดตๆ่อ่ ย การเฆี่�ย่ นตีี
เด็ก็ ต้อ้ งได้ร้ ับั การช่ว่ ยเหลืือในกระบวนการยุตุ ิธิ รรม กรณีีถูกู กล่า่ วหาว่า่ ทำำผิดิ จะมีีการจัดั หาทนาย มีีนักั จิติ วิทิ ยา
มนั นักุสุษัังยคธมรเสรด็มง็กเค ตร้า้อะงหม์ีี์คหวารืืมอเบปิ็ิด็นสา่ม่วานรตดัาัวร่ไ่วมม่ถ่ ใูนกู กทำาำรใหส้อ้ไดบ้ร้ สัับวคนวหารมืืออัใับห้อ้ปาายกคเำสำื่่�อมทุเุกสีขีัย้�นตต่อ่ อชื่น�อใเนสีียกางรพิิจารณาคดีี จะต้้องคำำนึึงถึึง
เด็็ก ต้อ้ งได้ร้ ับั ความคุ้�มครองจากภัยั สงคราม จะไม่ถ่ ูกู เกณฑ์ใ์ ห้ม้ ีีส่ว่ นร่ว่ มในการสู้�รบกรณีีสงคราม และได้ร้ ับั การ
ดปู ูแระลเถว้ณา้ ีไีเด้ดถร้็ูัก็กู ับตผั ดัตล้สอ้กิงินรวไะ่ดา่้ท้รทับำบั ำจกผาิาิดกรภฟืัถ้ัยู้น�ูกสฟทูงทูอคั้้ด�งรทิรา้่้่าม�งงกายและจิิตใจ กรณีีเด็็กถููกกระทำำที่ไ่� ม่่เหมาะสม เช่่น ถููกข่่มขืืน ถููกทำำร้า้ ย ถูกู ค้้า
เด็็ก ต้อ้ งได้ร้ ับั การคุ้�มครองจากการแสวงประโยชน์ท์ างเพศ และการละเมิดิ ทางเพศจากการถูกู ชักั จูงู หรืือบีีบบังั คับั
ซใีหี ด้ี้รี่่วอิมินกเิติจเดอก็็กรร์เ์รนทม็ีต็่�่มทีีคางวเาพมศแตกกาตร่่านงำำทไปางคด้้้า้าปนถริ่ะ่�นเกวำณำีีเนิกิดารวแััฒสนดธงลรรามมกปอระนเาพณจีาีร และจากสื่่�อลามกต่่างๆ เช่่น หนัังสืือ ทีีวีี
เท่่าเทีียมกััน ศาสนา และภาษา ต้้องได้้รัับการดููแลอย่่าง

เเ4ดด.็็สก็็กิทิ ธ มิมีีทิีีีเส่ิส่�จทิรีธะีิมภีทิ ีีา่สจ่�่พ่วะนใแนร่สก่วดามงรคแวสาดมงคอิดิ อเกห็น็ กใานรเรนื่ัอ่� ับงถทืีื่อม่� ีศีผาลสกนราะทกบาตร่แอ่ สตวนงเหองาโดกยารเสไรดี้ี้รัตบั าขม้้อสมูมูลคข่ว่ารวแสกา่อ่รายโุดแุ ยลไะมวุ่ก่ ฒุ ริภิะาทวบะตข่ออ่ งสิเิทด็ธก็ ิิ
ของผู้้�อื่�่น
เเดด็็็็กก มมีีีีสสิิทิทิ ธธิิเิทิ ีส่ร่�จีีะภมีาีสพ่ว่ ในนรก่่วามรรด้วา้ มนศกิลุิล่�มปะชแมลระมวัฒั แลนะธกรารรมชุใุมนชนุุมุมุ ชอนย่ขา่ องงสตงบนเอง

สิิทธิิเด็ก็ เป็น็ หน้้าที่ข่� องใคร
จ ากผู้�ใหญเเด่ด็็ท่ ก็ก็ุุกจกำ็คำ็มีเีนหป็แนน็ ้ตล้า้ะทอ้ีร่ต่�ังฐั กาบามราอกลนาุรุสัดญั ูแู ญลาเอาเชใ่จน่ ใเสด่ีแี่ ยลวะกักันาตรคาุ้�มมคมารตองรเาป็น็2พ9ิเิ ศขษองตอ้อ้นุงสุ ัไญัด้ร้ ญับั าการเลี้้ย� งดูแู ละคุ้�มครองในความรับั ผิดิ ชอบ
ถ้้าเด็ก็ มีีสิทิ ธิิได้้รับั การศึกึ ษา
ก ั บั บุถ ุคค้ล อื้า่�น่เดด็้ก็เ้วดมย็ีก็ีสิมิทีีธหินิที้่า้่จ� ทีะ่ใ�่มีนีชีกีวิาติ รรเรอีียดนรู้้�และพัฒั นาความสามารถให้เ้ ต็ม็ ศักั ยภาพ และแลกเปลี่ย�่ นความรู้�และประสบการณ์์
เด็ก็ มีีหน้า้ ที่ใ�่ นการให้ค้ วามช่่วยเหลืือแก่่ผู้้�ด้้อยโอกาสของสัังคมให้้ได้ร้ ัับสิิทธิดิ ้ว้ ย
ถถ ้้ ้าา้ เเดด็็็กก็เดมม็ีีีีก็ สสิิมิททิีีธธหิินทิเิ ี้ส่้าร่�จีทีะีภ่อ่ใ� นายูพ่ก�ในทารสาเงภคคาาวพราพแมวคคดิวดิลา้ม้อมคมโินดิที่ธแ่เ� ปรล็รน็ ะมมหิติลแักัรลกะาศราศสานสานาของบุุคคลอื่่น� ด้ว้ ย
เด็็กมีีหน้า้ ที่ใ�่ นการเคารพและดูแู ลสิ่่ง� แวดล้้อมด้้วย
ถ ้ ้าเด็ก็เดม็ีีก็ สิมทิีีธหินิที้่้า�่จทะี่ไใ�่ นด้ร้กับัารกไาม่รก่ คุ้ร�มะคทำรำอคงวจาามกรุคนุ วแารมงรตุุ่นอ่ แบุรุคงคลอื่่น� ด้ว้ ย

ที่่�มา : สิทิ ธิเิ ด็ก็ ภาคประชาชน. กรมกิจิ การเด็ก็ และเยาวชน กองคุ้�มครองเด็็กและเยาวชน.
hh ttttpps:/:///w*dwอcwนyุ..สุ ngััญhor.ญtchา./oว่wr่า.ดet้h้วb/ยnHสeิuิทwธm/ิเิuaด็pnก็ l-o.Raสำidำg/นhัcกัthsง-iาldKนrnคeoณnw_ะlกreiรdgรghมetกs//าI1nร.tส2ิeิท.prธnิdิมafนtุioษุ nยaชlน-แHหu่่งmชาaตnิ-.ิ Rights-Affairs/
International-Law-of-human-rights.aspx#crc

โปรแกรมการพัฒั นาทัักษะการควบคุุมตนเอง (self-control) 59
เพื่�อ่ ป้อ้ งกัันพฤติิกรรมการรัังแกกันั (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่�่ 1-3 (ฉบัับปรัับปรุุงครั้ง� ที่่� 2)

การเสริมิ สร้้างความเห็็นอกเห็็นใจผู้้�อื่�น่

โดย หมอมิินบานเย็น็
จาก เพจเข็็นเด็ก็ ขึ้น� ภูเู ขา วันั ที่�่ 1 กุุมภาพัันธ์์ 2559
ตจใ ห้ร้อ้ิค้งิขงๆนมที่าก่็เเ�่ ม็ซดีื็ีา่ืคน็อวคว้ดขำารอำ��้มงปอ้ สบนรุาคุะมกคกูาั้�นัลเรงตถคิ้ินทนอ้ีม่จงห่� าจะน่ชึ่ชา่่ง�ดยดทใีเคช่ช้ไ่่�้ใายด่ห้ช้เท้ แ้งุดินุนิทใชไไ้นปใ้ดน้สเ้ิรแี่ี่ยง�ตน่ทีเ่ต่หเ่�่ขมอ่ืาือทที่ำนอ่�ำไเผมมิ่ดิรไ่ ิดกกิ้ม้ฎาีีคเแกวตณา่มไฑ่ ม์พ่ไ่เ์ ปดย้็าก้น็ ยลเัางบัิมนิ มจทีำา่จ่�ำชะนดชวใชดน้ท้เุชหนุ ยลตากายลมัลบัก้า้ ทฎนำำนบใหอา้ทค้กจนแทาีล่กเ�่ ะนคั้ด้ยน�ูเูยชห่ัว่ งัมยืปือเหลน่วอล่ ื่ืยอา่
มีีคำำพููดที่่ว� ่่า “สอนเขาเสีียตั้้�งแต่่เด็ก็ จะได้้ไม่ต่ ้อ้ งไปสอนตอนที่่เ� ขาเป็น็ ผู้้�ใหญ่”่ เพราะมันั จะยากกว่่า
มาก เมื่อ่� มันั กลายเป็น็ นิสิ ัยั ส่ว่ นลึกึ ของคนๆ นั้้น� เสีียแล้ว้ เราควรทำำอย่า่ งไรให้เ้ ด็ก็ เป็น็ คนที่ร�ู่้�จักั เห็น็ อกเห็น็ ใจ
คนอื่น่� เพราะถ้า้ ปล่อ่ ยไว้ไ้ ม่ส่ อน จนโตเป็น็ ผู้้�ใหญ่่ กลายเป็น็ คนเห็น็ แก่ต่ ัวั ไม่ส่ นใจว่า่ ใครจะเดืือดร้อ้ นอย่า่ งไร
แค่่ตัวั เองสบายเป็็นพอ คนเช่น่ นี้้จ� ะกลายเป็น็ ภาระและสร้้างความลำำบากให้้คนรอบข้้างในสัังคม
ที่่เ� ป็น็ พื้้น�กาฐราเนอาขใอจงเกขาามราปใลสู่กูใ่ จฝเัรงั าเรืห่่อ� รงืือคุคณุ วธามรรรู้้ม�สึกึแเลห็ะน็ จรอิกิยเธห็รน็ รใมจผู้ใ้น�อื่เน�่ ด็ก็ภาษาอังั กฤษเรีียกว่า่ Empathy เป็น็ สิ่่ง� สำำคัญั
เริ่ม� ต้้นด้ว้ ยพ่่อแม่่มีีความใกล้้ชิิดผูกู พััน ให้ค้ วามอบอุ่่�น เด็็กจะรู้้�สึกึ มั่่�นคง ปลอดภัยั ไว้้วางใจพ่่อแม่่
นำำไปสู่�ความเห็น็ อกเห็น็ ใจ เริ่ม� ที่เ่� ห็น็ ใจพ่อ่ แม่่ เพราะไม่อ่ ยากให้พ้ ่อ่ แม่เ่ ป็น็ ทุกุ ข์ห์ รืือเสีียใจ และตรงนี้้จ� ะกลาย
เป็็นพื้้น� ฐานที่จ่� ะนำำไปสู่�การเห็็นอกเห็็นใจคนอื่น�่ ๆ ต่อ่ ไป
สิ่่ง� ที่�ส่ ำำคััญคืือ พ่อ่ แม่่ ผู้�ใหญ่ท่ ี่่�ใกล้ช้ ิิด ต้้องกระทำำตัวั เป็็นตััวอย่า่ งที่�ด่ ีีให้้เด็ก็ ตั้้�งแต่่เด็ก็ ยังั เล็็ก เขาจะ
ค ่อ่ ยพๆ่เ““รีถถี่อย้้า้้าแนรเเูรร้ม้่�าา่มทอัแำักยำลจาแะะกบกสใลบหอ้านน้คี้ย้ลก�นัูเอบปัูกื็่ค็นว่น� ่ทา่นสอำืาำ่มน�่อััญย่ลา่สอำงำงไนรคึิกึกดิัับดในูชเวูีร่ีา่วาิติ ถเ้รปา้ าครก็ะนต็อจื้ำ่้อำน่� วงัมันทำาำทจเำชำ่นน่ แนกับ้ร้�นบะกทนััี่้่้บัก�ง� ัเคบั ขนาเอรเืปา่็่�นบ็นด้ผูา้้้้ง้ว�ใยหเร”ญา่จ่ ะชอบไหม ถ้า้ เราไม่ช่ อบ
คนอื่�่นก็ค็ งไม่่ชอบเหมืือนกันั เราก็็อย่่าไปทำำ”
แต่ก่ ารพููดประโยคเหล่่านี้้�ลอยๆ คงไม่่เข้้าถึึงภายในจิิตใจ เท่า่ กัับการที่�เ่ ด็็กจะเรีียนรู้้�จากการกระทำำ
ในสถานการณ์จ์ ริงิ ๆ ยกตัวั อย่า่ ง เวลาที่เ�่ ด็ก็ ทะเลาะกันั ตีีกันั จนต่า่ งคนมีีแผล พ่อ่ แม่ก่ ็ค็ วรถืือโอกาสนี้้ใ� ห้เ้ ด็ก็
เรีียนรู้้�ว่า่ การที่่�เราถููกคนอื่น�่ ตีี เราเจ็บ็ เพราะมีีแผล ส่ว่ นคนอื่่น� ที่ถ�่ ููกเราตีี เขาก็ร็ ู้้�สึกึ เจ็็บไม่่ต่่างกันั เราไม่่ชอบ
ที่�่จะต้อ้ งเจ็็บตััว คนอื่่น� ก็เ็ หมืือนกััน ทีีหลัังเด็็กก็จ็ ะเรีียนรู้้�ที่�่จะเข้า้ ใจความรู้้�สึึกคนอื่�่น
กัับคนอื่กน�่ าด้รว้เขย้า้ ”ใจใคจนเอขืา่น่�ใจเเรริ่าม� ตจ้ึน้ึงจมะาเจข้า้ากใจกกัานั รเสข้ัา้ังใคจตมักวั็็จเอะงสง“บอสยุาุขกไดใ้ห้ไ้มค้่ย่ นอาืก่น�่ ทำำกับั หนูอู ย่า่ งไร หนูกู ็จ็ งทำำแบบนั้้น�
…………………………………………………….

60 โปรแกรมการพััฒนาทัักษะการควบคุุมตนเอง (self-control)
เพื่�่อป้้องกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกััน (bullying) ในเด็็กประถมศึกึ ษาที่�่ 1-3 (ฉบับั ปรับั ปรุุงครั้ง� ที่�่ 2)

ฉบัับประเมินิ ครูู

(selfแ-บcoบnสtอrบolถ)าเมพืค่่อ� วปา้อ้มงคิกิดัันเหพ็น็ฤขติอิกงรครรมูตู ก่อ่ าโรปรัรังแแกกรกัมันกา(bรพuัlฒั lyนinาgทั)ักใษนะเกด็า็กรปครวะบถคมุมุ ศึตึกนษเาอทีง่่� 1-3

คำำชี้แ� จง : แบบสอบถามนี้้�ใช้ส้ ำำหรับั ประเมินิ ความคิดิ เห็น็ ของครูทู ี่เ�่ ข้า้ ร่ว่ มโปรแกรมการพัฒั นาทักั ษะการควบคุมุ
ตนเอง (self-control) เพื่่�อป้้องกัันพฤติิกรรมการรัังแกกััน (bullying) ในเด็็กประถมศึึกษาที่่� 1-3
โดยให้้ครููประเมิินในช่่วงก่่อนและหลัังการเรีียนรู้้�โปรแกรมฯ เพื่่�อนำำข้้อมููลที่่�ได้้มาใช้้ในการป้้องกัันพฤติิกรรม
การรังั แกกันั ในนัักเรีียนต่่อไป

1. ท่า่ นคิดิ ว่่าปัญั หาพฤติกิ รรมการรัังแกกัันที่่�เกิิดขึ้้�นในโรงเรีียนมีีความสำำคััญในระดับั ใด
น้อ้ ย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

2. ท่่านคิิดว่่าการป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกันั ในโรงเรีียนมีีความสำำคััญในระดัับใด
น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

3. ท่่านคิิดว่า่ ครูมู ีีความสำำคัญั ในการป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกัันในระดับั ใด
น้อ้ ย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

4. ท่า่ นมีีความรู้�เรื่่อ� งพฤติิกรรมการรังั แกกันั ในระดับั ใด
น้อ้ ย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

5. ท่า่ นมีีความรู้�ในเรื่่�องการป้้องกัันพฤติิกรรมการรัังแกกัันในระดับั ใด
น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

6. ท่า่ นมีีความรู้�เรื่อ�่ งแนวทางการแก้ไ้ ขและการจัดั การเพื่อ่� ป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรังั แกกันั ในโรงเรีียนในระดับั ใด
น้อ้ ย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

7. ท่า่ นคิดิ ว่า่ สามารถแก้ไ้ ขและจัดั การพฤติกิ รรมการรังั แกกันั ของนักั เรีียนเพื่อ่� ป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรังั แกกันั
ในโรงเรีียนในระดับั ใด
น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

8. ท่่านคิดิ ว่า่ สามารถสังั เกตสััญญาณเตืือนของพฤติิกรรมการรังั แกกันั ในโรงเรีียนได้้ในระดับั ใด
น้อ้ ย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

9. ท่่านคิิดว่่าสามารถพััฒนานัักเรีียนให้้เกิิดทัักษะในการรัับมืือกัับพฤติิกรรมการรัังแกกัันในโรงเรีียนได้้ใน
ระดับั ใด
น้อ้ ย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

โปรแกรมการพัฒั นาทัักษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 61
เพื่่อ� ป้้องกันั พฤติกิ รรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึึกษาที่�่ 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุุงครั้ง� ที่�่ 2)

ฉบัับประเมิินนัักเรีียน

แ(บsบelสf-อบcoถnาtมrคoวl)ามเพคื่ิ่�อดิ ปเ้หอ้ ็น็งกขัอันงพนัฤักตเิริกีียรนรทมี่ก�เ่ ขา้้ารรร่ัว่ ังมแโปกกรัันแก(รbมuกllาyรinพัgฒั )นใานทเัดัก็็กษปะรกะาถรคมศวึบกึ คษุุมาทตี่่�น1เ-อ3ง

ทคำัำักชีษ้�แะจกงาร: คแวบบบคุสุมอตบนถเาอมงนี้้(�ใsช้e้สlำfำ-หcรoัับnปtrรoะl)เมิเนิ พืค่อ�่ วปา้อ้มงคิกัดิ ันเหพ็น็ฤขติอิกงรนรักั มเกรีีายรนทรัีัง่�่เแข้ก้ารก่ัว่นั มเ(รีbียuนรlู้l้y�โปinรgแ)กใรนมเกด็าก็ รปพัรฒั ะถนมา
ศึึกษาที่่� 1-3 โดยครููอาจเป็็นผู้้�ประเมิินนัักเรีียนหรืืออ่่านแล้้วให้้นัักเรีียนได้้ประเมิินเองในช่่วงก่่อนและหลััง
การเรีียนรู้้�โปรแกรมฯ เพื่่�อนำำข้อ้ มูลู ที่�่ได้ม้ าใช้้ในการป้้องกัันพฤติกิ รรมการรังั แกกันั ต่อ่ ไป
1. ท่า่ นคิิดว่่านัักเรีียนมีีความรู้�ในเรื่�่องลักั ษณะเพื่�่อนที่�ด่ ีีและเพื่�่อนที่�่ไม่่ดีีในระดับั ใด

น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก
2. ท่่านคิิดว่่านักั เรีียนสามารถเลืือกคบเพื่�่อนได้้ในระดัับใด

น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก
3. นักั เรีียนของท่่านสามารถหลีีกเลี่่ย� งจากสถานการณ์ท์ ี่่ม� ีีแนวโน้้มการรัังแกกัันในโรงเรีียนในระดัับใด

น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก
4. ท่า่ นคิดิ ว่า่ นักั เรีียนรู้้�วิิธีีการจัดั การกัับสถานการณ์เ์ มื่�อ่ ถูกู รังั แกในระดับั ใด

น้อ้ ย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก
5. นักั เรีียนของท่า่ นสามารถรับั มืือเมื่อ่� ถููกรังั แกในระดับั ใด

น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก
6. ท่า่ นคิิดว่่านักั เรีียนสามารถจัดั การกับั อารมณ์ข์ องตนเองได้อ้ ย่า่ งเหมาะสมเมื่�่อถููกรังั แกในระดัับใด

น้้อย 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 มาก

62 โปรแกรมการพัฒั นาทัักษะการควบคุุมตนเอง (self-control)
เพื่อ�่ ป้อ้ งกัันพฤติิกรรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่�่ 1-3 (ฉบัับปรัับปรุงุ ครั้�งที่่� 2)

พ.ศ. 2546 ฉบัับครููประเมินิ

(StrenแgบtบhปsรaะnเมdิินจDุiดุ ffแiขc็ง็uแltลieะsจุดุ Qอ่uอ่ eนstiSoDnQnaire) 123


ระดับั ชั้น� ปีี

โปรดทำำเครื่อ่� งหมาย X ลงในช่อ่ ง ใต้ข้ ้อ้ ความ ไม่จ่ ริงิ จริงิ บ้า้ ง จริงิ แน่น่ อน เพีียงช่อ่ งเดีียวในแต่ล่ ะ
ขห้้อรืืคอำำในถช่าว่มงปกีีกรุุณาราศตึกึ อษบาทนุีุ้ก้� ข้้อให้้ใกล้้เคีียงความเป็น็ จริงิ กัับพฤติกิ รรมของเด็ก็ ที่่�เกิดิ ขึ้้�นในช่่วง 6 เดืือนที่�ผ่ ่า่ นมา
ไม่่จริงิ จริิงบ้้าง จริงิ แน่น่ อน
1. ใส่ใ่ จกับั ความรู้้�สึกึ ของผู้้�อื่น่�
2. อยู่�ไม่่สุุข เคลื่�อ่ นไหวมาก ไม่ส่ ามารถอยู่�นิ่�งได้น้ าน
345... บเแ่ต็่นผ็มลปใงจวฤแดศทบีธ่ีิ์รง่ ์บ�ปษ่ัอ่นัะกยัปับหวเดรดืทื็อ็ก้อ้ออืา่ง่�นรหมร(ืืณขอ์นค์ร้ม้อลื่นน�่ ขไอ สง้บ้ เ่ล่อ่น่ ย ๆดินิ ส อ ฯลฯ)
6. ค่่อนข้้างอยู่�โดดเดี่�ย่ ว มักั เล่่นตามลำำพังั
7. โดยปกติิแล้ว้ เชื่อ� ฟังั ทำำตามที่�ผู่้�ใหญ่่บอก
8. มีีความกัังวลหลายเรื่่�อง ดููเหมืือนกังั วลบ่อ่ ย
9. ช่่วยเหลืือถ้า้ มีีใครบาดเจ็็บ ไม่ส่ บายใจหรืือเจ็็บป่่วย
10. หยุกุ หยิิก หรืือดิ้้�นไปดิ้้�นมาตลอดเวลา
11. มีีเพื่่�อนสนิิทอย่่างน้อ้ ยหนึ่่�งคน
11115342.... ไโมวีมดีอ่เร่มยืกี่ีอ่�คทแั่ง่ววว� ตากไ่ปม่อง่สเสู่า้ปุ�หุขย็น็ รทืเืีไอศ่มร่�ช่รม่ั้องัีา้ ีบแหสมพกรืาืเออธดิขร็ิ้็กอ้อ องงื่เน�่ไดหบ็้่ก็บ้ ่อ่ออ่ื่ย�่นยๆๆ
16. วิิตกกัังวลหรืือติิดแจเมื่อ่� อยู่�ในสถานการณ์์ใหม่่

เสีียความมั่่�นใจง่า่ ย
17. ใจดีีกับั เด็็กที่่�อายุุน้อ้ ยกว่่า
18. พููดปดหรืือขี้โ� กงบ่อ่ ยๆ
19. ถููกเด็ก็ คนอื่่น� แกล้้งหรืือรัังแก
20. มัักอาสาช่่วยเหลืือผู้้�อื่�่น (พ่อ่ แม่่ ครูู เด็็กอื่่�น)
222132... คเขิขดิโ้้ามกก่ยั่อับขนผอูท้�ใงำหำทีญ่่บ� ่ ้ไ่้าดน้้ดีีทกี่วโ�่ ่ รา่ งเขเ้รีา้ียกันบั เหด็ร็กืืออื่ท่น�ี่ �อ่ ื่น�่
24. มีีความกลัวั หลายเรื่�อ่ ง หวาดกลัวั ง่า่ ย
25. มีีสมาธิใิ นการติิดตามทำำงานจนเสร็็จ

โปรดกรอกเพิ่่ม� เติมิ ถ้า้ คุุณมีีความคิดิ เห็็นอื่�่น ….............................………………………..…………………………………
….............................………………………..………………………………….........................................................………………
….............................………………………..………………………………….........................................................………………

โปรแกรมการพััฒนาทัักษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 63
เพื่อ�่ ป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกันั (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่�่ 1-3 (ฉบัับปรับั ปรุงุ ครั้�งที่�่ 2)

โดยรวมคุุณคิดิ ว่่าเด็็กมีีปััญหาในด้า้ นอารมณ์์ ด้้านสมาธิิ ด้า้ นพฤติกิ รรม หรืือความสามารถเข้า้ กัับผู้้�อื่่�นด้า้ น
ใ ดด้้านห นึ่่�งไหม่ร่มืีือีปไััญม่่หา มีีปัญั หาเล็ก็ น้้อย
มีีปััญหาชััดเจน มีีปััญหาอย่า่ งรุุนแรง

มากกว่่า 1 ปีี
ถ้า้ คุณุ ตอบ “มีีปัญั หา” โปรดตอบข้อ้ 1-4 ต่่อไปนี้้ด� ้้วย
1) ปััญหาที่�่มีี เกิดิ ขึ้้น� มานานเท่า่ ไรแล้้ว
น้้อยกว่่า 1 เดืือน 1–5 เดืือน 6–12 เดืือน

2 ) เดไ็ก็ม่รเู่้ล้�สึยึก หงุุด หงิิดหรืือไเมล่็ส่ ็กบน้า้อยยใ จกับั ปััญหาที่ค�ม่ ี่ีอ่หนรืขือ้า้ ไงม่ม่ าก มากที่�ส่ ุุด

3) ปัญั หาที่่�มีี รบกวนชีีวิิตประจำำวัันของเด็ก็ ในด้า้ นต่่าง ๆ ต่อ่ ไปนี้้ห� รืือไม่่
ไม่่เลย เล็ก็ น้้อย ค่่อนข้้างมาก มากที่ส่� ุุด

4) ปััญหาที่่�มีี ทำำให้ค้ ุณุ หรืือชั้�นเรีียนเกิิดความยุ่�งยากหรืือไม่่
ไม่เ่ ลย เล็็กน้อ้ ย ค่่อนข้้างมาก มากที่ส�่ ุดุ

ในแต่ล่ ะสัปั ดาห์เ์ ด็ก็ คนนี้้อ� ยู่่�กับั คุณุ โดยเฉลี่ย�่ กี่ช�่ั่ว� โมง ( โปรดระบุ)ุ …………................................…………… ชั่ว� โมง
ชื่อ� ผู้�ตอบแบบประเมิิน ………………………….……..………………..…………….......
ลายเซ็็น ……………………………………..
วันั ที่�่ ………............……………….

โปรดระบุคุ วามสัมั พันั ธ์ก์ ัับเด็็ก (ครูปู ระจำำชั้น� /อื่�่นๆ) ………………………………...

@ Robert Goodman, 2003

64 โปรแกรมการพัฒั นาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control)
เพื่อ�่ ป้้องกันั พฤติกิ รรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึึกษาที่�่ 1-3 (ฉบับั ปรับั ปรุุงครั้ง� ที่่� 2)

การแปลผล

แบบประเมินิ จุดุ แข็ง็ และจุดุ อ่อ่ น SDQ (The Strengths and Difficulties Questionnaire) ฉบับั ครูปู ระเมินิ
(ทวีีศักั ดิ์์� สิริ ิริ ัตั น์เ์ ลขา, 2560) มีีค่า่ Cronbach’s alpha ฉบับั ครูู 0.76 และข้อ้ คำำถามทุกุ ข้อ้ มีีค่า่ ความสอดคล้อ้ ง
จภสั ถาดั ยาเปนใ็น็นบกร(1ิi)กิลnุ่�ามtพรeพฤสrฤาตnิธตaกิ ิาlิกรรcรรณoรสมุnมเขุกsiเ5ปsรรtดe(ะ้Cnก้านcอoyบๆn)dด้ลรuว้ ยะะcดขtั้5อ้บั pคสำขrู้ำูงo้อถbใาคชlื้มืe้คอัmัดจำำกsน)รวอนงป2ััญ5 หข้อ้าพซึ่ฤง� มตีิีลกิ ักั รษรมณใะนขเอด็ง็กพอฤาตยิุกิุ 4ร-รม16ด้า้ ปนีี บในวกโรแงลเรีะียด้นา้ นหลรืืบอ
2) พฤติกิ รรมอยู่�ไม่น่ ิ่่�ง (Hyperactivity)
3) ปัญั หาทางอารมณ์์ (Emotional problems)
4) ปัญั หาความสััมพัันธ์ก์ ัับเพื่อ่� น (Peer problems)
5) พฤติกิ รรมสััมพันั ธภาพทางสังั คม (Pro-social behavior)
คะแนนรวมของกลุ่�มที่�่ 1-4 เป็็นคะแนนที่่�แสดงถึึงปััญหาพฤติิกรรมของเด็็กในด้้านนั้้�นๆ (Total
แซDึ่ �งiลfเะfปi็คc็นะสuแ่แl่tวนตiนนe่สล่ดsำะ้ำขา้Sค้นอ้ัcัญสมoีัีrใัมนe3พกั)นั าตสัรธ่วั ่วพภเินลาิจืืคพอาะกรทแณานคงาืืสนอนัำังำในคจ“ุดไมุด้มา้เ่แป่จน็ขรท็็นิี็งต่ิงม่�ั”5าัวใบ“ช่เ้้จเง่ปพ็รชืีน็้ิ่�่�ใองิหคใ้บห้ค้ะ้า้ แ้กรงูไูนา”ดนร้ทท้ชแี่่ว่รลย�่แาะเสบหดถ“ลึืงงึจือรถคึิแงึวิงกจาแุ้้มปุดนั่ยัญแ่นาขอห็กง็ นางข่ใ”่าอนยงดใ้เใหนด้า้็เ้น็กกลอืาืือ่(ร�่นSกแๆtตกr้อeป้ ัใบnัญหg้เ้กพหtีัีhับยาsเงดต็Sั็กัวcตเo่ล่ือrือไeปก)
เดีียวในแต่ล่ ะข้อ้ คำำถาม โดยตอบให้ค้ รบทุกุ ข้อ้ ให้ใ้ กล้เ้ คีียงความเป็น็ จริงิ กับั พฤติกิ รรมของเด็ก็ ที่เ่� กิดิ ขึ้้น� ในช่ว่ ง
6 เดืือนที่�ผ่ ่า่ นมา ยกเว้น้ การใช้้เพื่อ่� ติิดตามลัักษณะพฤติิกรรมของนักั เรีียน การประเมินิ ซ้ำ�ำ� สามารถทำำได้ท้ ุุก
ปีกี ารศึึกษา ส่่วนคำำถามเพิ่่�มเติิมในด้า้ นหลังั ของแบบประเมินิ เป็็นการประเมินิ ผลกระทบของพฤติิกรรมว่า่
มีีความเรื้�อรััง ส่ง่ ผลกระทบต่อ่ บุุคคลรอบข้า้ ง ตัวั เด็ก็ เอง มีีผลต่อ่ สัมั พัันธภาพทางสังั คม ชีีวิิตประจำำวัันของ
เด็็กมากน้อ้ ยอย่า่ งไร ซึ่�งในส่ว่ นนี้้ใ� ช้้คำำลงสรุปุ ว่า่ “เป็น็ ระดับั ความรุนุ แรงของปัญั หา”
0“ ก-ลุ4่ข�ม0ป้กกค้อาตะริค”ิำแใำหน้ถ“ค้ นกาะมลแุ่�ทมน(ี่รเ่�นสว1ี่-ม่ย�แ6งบ่”,4ง่ เ8แป็-ดลน็้1้าะ05น,“ดก้1า้ย2ลุน่ก�-มเด1มว้ี3้า้ี้นป,นัดัญ้ล1้า5ะหน-า5ส2”ัขั0ม้อ้ข้พอ้ัแคันคะลำำธแะถภนา2านม2พแแ-ทตต2่าล่่ 4ล่งะสะดัต้ขังา้้ออ้คนบมจีมีกะ)อารยูเ่�ใพรืห่ะ้�่อ้คหแะว่บแา่่ง่งนเ0นด็-็กด1ัอ0ังอนีค้ก้� ะเแป็น็นน ค3ะแกนลุ่น�มรควืืมอ
“ไม่จ่ ริิง” ให้ค้ ะแนน 0 คะแนน
“จริิงบ้้าง” ให้ค้ ะแนน 1 คะแนน
“จริงิ แน่่นอน” ให้้คะแนน 2 คะแนน
ข้อ้ คำำถามที่�่ 7, 11, 14, 21 และ 25 ตอบ
“ไม่จ่ ริงิ ” ให้ค้ ะแนน 2 คะแนน
““จจรริิงิงิ แบ้น้า่งน่ ”อน ” ใใหห้้้้คคะะแแนนนน 01 คคะะแแนนนน

รายการประเมินิ ปกติิ เสี่�่ยง มีีปัญั หา
คะแนนรวม 0-13 14-16 17-40
-คะแนนปััญหาทางอารมณ์์ 0-3
-คะแนนพฤติกิ รรมเกเร 0-3 4 5-10
-คะแนนพฤติิกรรมอยู่�ไม่น่ ิ่่�ง 0-5 4 5-10
-คะแนนปัญั หาความสััมพันั ธ์์กัับเพื่�อ่ น 0-4 6 7-10
-คะแนนพฤติกิ รรมด้า้ นสััมพันั ธภาพทางสัังคม (มีี5จุ-ุด1แ0ข็็ง) 5 6-10

(ไม่่มี0ีจุ-ดุ 4แข็็ง)

โปรแกรมการพััฒนาทัักษะการควบคุุมตนเอง (self-control) 65
เพื่่�อป้้องกัันพฤติกิ รรมการรังั แกกันั (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่�่ 1-3 (ฉบับั ปรับั ปรุุงครั้ง� ที่�่ 2)

แบบสังั เกตพฤติิกรรมการถููกรัังแกในนักั เรีียน

ในช่่วง 1 อาทิติ ย์ท์ ี่�ผ่ ่า่ นมา นักั เรีียนมีีพฤติกิ รรมดัังต่่อไปนี้้�หรืือไม่่

พฤติกิ รรม/สััญญาณเตืือน มีี ไม่ม่ ีี

1. อดข้า้ ว เงินิ หมดโดยอธิบิ ายไม่่ได้้
2. ของใช้ส้ ่ว่ นตััว เช่่น ดินิ สอ ยางลบ ไม้้บรรทััด หายเป็น็ ประจำำ
3. ไม่่มีีความสุขุ ในการทำำกิิจกรรมที่�่เคยชื่น� ชอบ หรืือขอไม่่เข้า้ ร่ว่ ม
กิจิ กรรมบางอย่่างที่�ค่ รูใู ห้้ทำำ
4. หวาดกลัวั อย่า่ งไม่ท่ ราบสาเหตุุ
5. ไม่อ่ ยากมาโรงเรีียน ขาดเรีียนบ่อ่ ย ไม่อ่ ยากเข้า้ ห้อ้ งเรีียน
6. ไม่ม่ ีีสมาธิิ / ผลการเรีียนตกต่ำ�ำ�
7. กังั วลหรืือหวาดกลััวเมื่่อ� ต้อ้ งไปในที่ท่� ี่�่ตนถููกรังั แก
8. เสื้้อ� มีีรอยถูกู กรีีด ฟกช้ำ��
9. มีีรอยแผลตามตัวั หรืือบนใบหน้้า ตาบวมปูดู มีีรอยเล็บ็ หยิิก
ดำำเขีียว
10. ดููซึมึ ลงและเก็บ็ ตัวั มีีปฏิสิ ััมพันั ธ์ก์ ัับเพื่อ�่ นและครอบครัวั ลดน้อ้ ยลง
11. มีีความก้า้ วร้า้ วมากขึ้�น หงุดุ หงิิดหรืือไม่พ่ อใจอยู่�ตลอดเวลา
12. มีีอาการปวดท้อ้ ง หรืือปวดศีีรษะที่�่ไม่่ตอบสนองต่่อการรัักษา

เพีียงข้อ้ ใดข้อ้ หนึ่่�ง ครููควรเฝ้า้ ระวัังพฤติิกรรมการถูกู รังั แกในเด็็กต่อ่ ไป
ถ้้าเด็็กตอบ “มีี” ตั้้ง� แต่ข่ ้อ้ 6 เป็น็ ต้น้ ไป ให้ถ้ ืือว่า่ เป็น็ กลุ่�มเสี่ย�่ งที่ค่� รูคู วรเฝ้า้ ระวังั พฤติกิ รรมการถูกู รังั แก
ถ้้าเด็็กตอบ “มีี” อย่า่ งใกล้้ชิิด เพื่�่อป้้องกัันปัญั หาหรืือให้เ้ กิิดปัญั หาน้้อยลงมากที่ส�่ ุุด เช่น่ พูดู คุุยถามไถ่่
นคัวักาเรมีียเปน็น็ อยู่� สัังเกตพฤติิกรรม เยี่�ย่ มบ้า้ น หรืือปรึกึ ษากัับครููที่ด�่ ููแลระบบช่ว่ ยเหลืือ


66 โปรแกรมการพัฒั นาทัักษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control)
เพื่อ�่ ป้อ้ งกัันพฤติกิ รรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุุงครั้�งที่่� 2)

รายเนพืา่�่อมปผู้้้อ้�รง่่วกมัันพัพฒั ฤนติาิกโปรรรมแกกาปรีรงีมรบักงั ปาแรรกพะักมัฒั นั านณ(าbท2uััก5llษy6i1ะn-กg2า)ร5ค6ในว3เบด็ค็กุมุ ปตรนะถเอมงศึกึ(sษeาlfท-ี่่�c1o-n3trol)

คณะผู้�เชี่�ย่ วชาญ
1. พญ.ศุภุ รัตั น์์ เอกอัศั วิิน นายแพทย์ท์ รงคุุณวุฒุ ิิ สถาบันั ราชานุุกูลู
2. ดร.สุุดา วงศ์์สวััสดิ์์� ผู้้�อำำนวยการกองส่ง่ เสริิมและพััฒนาสุุขภาพจิติ
3654.... นนนนา.า.สสงง..เวศกยินริาิาิดิญลิวัานกั จ าษนฏณา ์ ์ ชนวแผิณลกิิ้ินติว้ชิ ทรเนยกมีนีุยทณทุีร์ีธยต์เ์ิกว์ ีพิีงย งศร์ษ์ ตผ์ิ ์ ิ ูผผูู้้้้้้��น�อัเเกัำชชีีำ่่จ�่ย�ย่ ินิตวววชชวิยาาทิ ญญกยาดดาร้้ค้าา้ศูนนลนูิสสินยุุิ์ขุขุิก์สภภุเุขชาาี่ภย่�พพจจาวิิพชติติจาิญ ติ ที ่�่ 10 สถาบันั ราชานุุกููล
7. น.ส.สมพร อิินทร์แ์ ก้้ว นักั จิติ วิิทยาคลินิ ิิกเชี่่�ยวชาญ สำำนักั วิชิ าการกรมสุขุ ภาพจิติ
8. นางทิิชนัันท์ ์ เคลื่อ�่ นเมืืองปักั ครูู คศ.3 รร.บ้้านเมืืองปักั สามััคคีี
9. นา ยประจ วบ แส งศรีีจััน ทร์ ์ ครููชำ� นาญกา ร จ(รเร.ชีนี.ยบค้งา้ รแนรสแานชมส่ปี่จีัมรันาะชานุสุ าสน์์)
จ.เชีียงราย
10. นางจำำนงค์ ์ แก้้วนาวีี พยาบาลวิิชาชีีพชำ�นาญการ รพ.โคกโพธิ์์� จ.ปััตตานีี

ค21ร.ู.ู นนนัากั.สงวกิ.ัอิชลััาจั ยกฉาาร ราแ ลจ ะเีคอรีืืิอนข่นิ า่ จยเลร็ก็ร ยา นคัรักููชจิำติ�นวาิิทญยกาาร พิเิ ศ ษ รรรพ..วหััดนหอนงอฉงายงาจง.อจุุท.ัอุยั ุทัธยั าธนีีานีี
3. น.ส.ณัฐั พร แสนหาญ ครูผู ู้้�ช่่วย รร.บ้้านทุ่่�งมน จ.อุุทัยั ธานีี
4. นางถนอมศรีี อาจหิริ ัญั ครูู ป.3 รร.บ้้านวััดดอนหวาย จ.อุทุ ัยั ธานีี
567... นนน า..สสย..จทเ จัตนัศุนจุภีิี พวิรรา ร ณ รด ัิเทกัษิ พชผาปลตริ ิะสิทิ ธชิ์์ � ำ �นคนนััรักกั ููพจวีิาิ่ิช่เ�ติญลาี้ว้ก�ยิกทิ างารยรเดสา ็ค็กาธลพิิานิกิ ริิกาณ รส ุ ขุ รสสรำวรพำ่.นา่.อัสงักวนอุ่งบุ่าาางรานอมลสาณสราว์่์ มธ่าาณง์รอ์ ณาจส ร.ุอมุุขทุ ณอัำ์ัยำ์ เธจภา.ออนุีีุทัยั ธานีี
8. นางดรุุณจิติ ม่ว่ งมงคล ผู้้�อำำนวยการกลุ่�มนิิเทศ สำำนัักงานพััฒนาชุมุ ชน จ.ระยอง
และประเมินิ ผล เขต 1
11091... นนนาา.สยย.อทกวุธีลุิีริรนุัุจัชรนต์์ี์ ์ ี มพุิเกทุมิ ตุาพุช์พ์สาัรตงั ิ ก ิ ุุล คนคัรรักููููจิ ิตวิิท ยาคล ิินิกิ ป ฏิิบัตั ิิการ รรรรรพ...ววเััฉัดัดชชลิาามิ กกพลลููรูกูกะหหเกญญีี้้ย้าา้ รตจจิิ..รระะยยอองง
สมเด็็จพระเทพรััตนราชสุดุ าฯ
สยามบรมราชกุุมารีี ระยอง จ.ระยอง
12. น.ส.ศิริ ิลิ ักั ษณ์ ์ สาระขันั ธ์ ์ ครูู รร.สมเด็็จประชานุเุ คราะห์์
13. น.ส .จารุวุ รรณ สุวุ รรณศร ีี ครูู จจรร..กก.สาาฬฬมเสสดิิ็นิินธธจ็ุุ์์์์ป�� ระชานุเุ คราะห์์
14. นางเพ็ญ็ นภารัตั น์์ ไตรทิิพย์์ นัักวิชิ าการสาธารณสุุข สำำนัักงานสาธารณสุขุ อำำเภอ
ชำ�นาญการ เมืืองกาฬสินิ ธุ์์�
1 156.. นนา.ส ง.จกุุฬุ ุลาปว รััละยภ์ ์า บนุาุญ เมมืือา งรักั ษ์์ พ ครยูชูาำบ� นาาลญวิิชกาา ชรีพีิพเิชศำ�ษน าญ ก าร จรรร.พอ.ุ.บบุส้า้ลมนรเหดา็ชวจ็ ้ธา้ านจนี.แีกกาเฬจรสิิญินิ ธุ์์�

โปรแกรมการพััฒนาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 67
เพื่่�อป้อ้ งกัันพฤติิกรรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็็กประถมศึกึ ษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุงุ ครั้ง� ที่�่ 2)

17. น.ส .นััจภ รณ์์ ทอ งสันั ท์ ์ ครููชำ �นาญก ารพิเิ ศ ษ จรร.อ.ุบุบ้้าลนรหาชว้ธา้ านนีแี กเจริิญ
18. นางเขมิศิ รา วงศ์์ชาลีี ครูู รร.บ้า้ นหว้้านแกเจริิญ จ.อุุบลราชธานีี
19. น.ส.ชนนีี โสมกำำสด นัักวิชิ าการศึกึ ษาปฏิิบัตั ิกิ าร สำำนัักงานเขตพื้้น� ที่ก�่ ารศึึกษา
2 0. นา งประก อบศรี ี สิงิ หาศร ีี ครููชำ� นาญกา รพิเิ ศษ รจปร.รอ.ุะบุบ้ถ้าลมนรศหาึกึชว้ธษา้ านานอแุุบีกลเจีรริา ญิชธา นีี เข ต 4
21. น.ส.สุุพััฒตา บััวหอม ครููชำ�นาญการพิเิ ศษ รร.อุุบลวิิทยาคม จ.อุุบลราชธานีี
22. นางเนาวรัตั น์์ สืบื ภา นัักวิิชาการสาธารณสุขุ สำำนัักงานสาธารณสุขุ จัังหวัดั
อุบุ ลราชธานีี
222453... นนนา..สสง.ก.วณััญรฐรชมณมนภน า สีสีแหะก้ดว้ะีีปวเักงัญตศ์ญ ์ า พพครยยูพูาาี่บบ่�เลีาา้้ย�ลลงววิิเชิิชดาา็็กชชีีพีีิพพิกชชำำา��รนนาาญญ กก าารร รรรรพพ...บวส้ำาา้ำรนโิรินหงชำน้�จ้าร.วาอัุดับุบโลพจธิร์.์อา�ุชุบจธ.ลสารนงีาีขชลธาานีี
26. น.ส.สุุวภััทร สุุวรรณ ครูแู นะแนว รร.บ้า้ นอัยั เยอร์์เวง จ.ยะลา
27. นางเตืือนใจ สุุกใส ครูชู ำ�นาญการพิิเศษ รร.บ้า้ นเจดีีย์์แม่ค่ รััว จ.เชีียงใหม่่
223 089... นนนา.. สสง..ธชรลนจัพนันารธ ร บจุไชงญุย อเทามืงือจวิงิต ีร ี พ นคัรักยููชาวิำบิช� านาากลญาวิริชกสาา าชรีธีพพาิปเิรศฏณิษส บิ ัุตั ขุ ิกิ าร หสรรำรพำน.น.บอัแ้กังา้ มงบ่นัจ่าััวโนันสลำสกำจาภกู้.ธเูา้ ชาีนียรเงณหสรลุืาือขุยจงังั จห.หวัดันอง บัวั ลำำ ภูู
31. น.ส.อััญชลีี เอี่�ย่ มศรีี นัักวิชิ าการสาธารณสุุข สำำนักั งานสาธารณสุขุ จัังหวัดั
ปฏิบิ ััติกิ าร หนองบััวลำำภูู
333432... นนนา..สสง..บจสุิุษุินุไรบดยาาาร ััต น ์์ บสทัาัวอมสงอปาย ร ะพั นั ธ ุ์ ์� พนนัักักัยาจจิิบิตติ าววิิลิทิทวิยยิชาาาคช ีลีิพนิ ชิำิก �นา ญ การ รรรพพพ...ปโโนัคกันกธสโังพธังชิั์ยั์�จจ.จห.ป.นนััตคอตงราบรันาวัีีชลสำีำีมภูาู
35. นางเสาวรส รััตนไพบููลย์์ พยาบาลวิชิ าชีีพชำ�นาญการ รพ.โคกโพธิ์์� จ.ปัตั ตานีี
36. นางปิ่่�นทอง ใจสุทุ ธิิ ผู้้�อำำนวยการ รร.บ้้านขุนุ สมุทุ รไทย จ.สมุุทรปราการ
37. น.ส.กมลนัันท์์ ริมิ ปิริ ังั ษีี ครูปู ระจำำชั้�นประถมศึึกษาปีที ี่�่ 1 รร.บ้า้ นขุุนสมุทุ รไทย จ.สมุุทรปราการ
334980... นนนา.าสยง.กสฉััญัมตั เรมกีตีณยิิญีรตาีิภิ ร ณพ์์ เูขรำืำืลูอจัสงันวศัทัสรรดิ์์ี์ ์ � ี คคครรรููููปปูปู รรระะะจจจำำำำำำชชชััั้้้�น�น�นปปปรรระะะถถถมมมศศศึึึกึกกึึ ษษษาาาปปปีีีทททีีี ีีี่่่�่่��่ 223 รรรรรร...บบบ้้้้าาา้้ นนนขขขุุุนุนุนุ สสสมมมุุุุทุททุ รรรไไไทททยยย จจจ...สสสมมมุุุุทททุุ รรรปปปรรราาากกกาาารรร
41. น.ส.พันั ธ์ท์ ิิพย์์ วััฒนะพรพงศ์ส์ ุขุ เจ้า้ หน้้าที่โ�่ ครงการชุมุ ชน มูลู นิธิ ิิศููนย์์พิทิ ักั ษ์์สิิทธิเิ ด็ก็
คุ้้�มครองเด็็ก
44 4342... นนนา..สสง ..มมนุระชุิิษ ลนิฐิ า์ ฏ์ สสธุ ไูพขุ ฑ เปููกูร ตยุ์ค ุเ์ น ร ุมิติ ้ ้�นนเจัั้มกักั า้ ควจหิิชิิตรนา้อวา้กิงิททาีเ่รยโ�่ด็คสาก็ รา งธกาาร รณโสรุงุข เ รีี ยน มมููููลลนนิิิธิธิิศิศิ ููนูนู ยย์์์พ์พิิทิทิ ัักักั ษษ์์สส์์ ิิิททิ ธธิิเเิิ ดด็็็กก็
ชำ�นาญการพิิเศษ กรมสนับั สนุนุ บริิการสุขุ ภาพ

45. น.ส.ดวงนภา ปานเพ็็ชร นักั วิิชาการเผยแพร่ช่ ำ�นาญการ กรมสนัับสนุนุ บริิการสุุขภาพ
444876... นนนา..สสง..ดภคััวทััทงลีรเีดายืืพอาร น เโเทสสาวดรอา์ั์เักปทัษัดชราพ พนนัักัักยาววิิบิชิชาาากกลาาวิรริชสสาาาชีธธีาาพชรรำณณ�นสสาุุญุขุขชกำ า �นราญ การ กสกถรรมามบออันันนารามามััชัยยั านุุกูลู
49. น.ส.รัศั มีีแสง หนูแู ป้น้ น้อ้ ย พยาบาลวิชิ าชีีพปฏิิบัตั ิิการ สถาบัันราชานุกุ ููล
50. นางอมรรััตน์ ์ แสงโสด นัักวิิชาการสาธารณสุุข สถาบัันสุุขภาพจิติ เด็ก็ และวัยั รุ่่�น
ราชนครินิ ทร์์

68 โปรแกรมการพัฒั นาทัักษะการควบคุุมตนเอง (self-control)
เพื่อ�่ ป้้องกัันพฤติิกรรมการรังั แกกััน (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่่� 1-3 (ฉบัับปรัับปรุงุ ครั้�งที่่� 2)

5 1. นา งชาดา ปร ะจง นัักวิชิ าการส าธารณส ุขุ ชำ�น าญการ รสาถชานบัคันรสิุินขุทภร์า์พจิิตเด็ก็ และวัยั รุ่่�น
52. น.ส.สุุนิสิ า สิิงห์แ์ ก้ว้ นัักวิชิ าการสาธารณสุุข ศูนู ย์์สุขุ ภาพจิติ ที่�่ 1
53. น.ส.ณัฐั ธิณิ ีี อิินทะเนตร นัักจิติ วิทิ ยาคลิินิิก ศููนย์์สุุขภาพจิิตที่่� 3
555645... นนนา..สสย..รสยัุุฐั นุุว ศท รร ีีีี ลกเรือลืีอียบนสโตกงรมเุคะุทกรููลาะ ห ์ ์ นนนัััักักกั วววิิิิชชิชิ าาากกกาาารรรสสสาาาธธธาาารรรณณณสสสุุุุขุขุขชชำำ ��นนาาญญกกาารร ศศศููููนนนูู ยยย์์์์ส์ส์สุุุขุุขุขภภภาาาพพพจจจิิิติตติิ ทททีีี่่่่��่�่ 366
57. น.ส.อััญชลีี เอี่ย�่ มศรีี นัักวิิชาการสาธารณสุขุ ปฏิบิ ััติกิ าร ศูนู ย์ส์ ุขุ ภาพจิติ ที่่� 7
58. น.ส.พิิศภััคตา สีียา นักั วิชิ าการสาธารณสุุข ศููนย์์สุุขภาพจิติ ที่�่ 7
59. น.ส.วรวรรณ หนึ่่ง� ด่า่ นจาก นัักวิิชาการสาธารณสุุขชำ�นาญการ ศููนย์์สุุขภาพจิติ ที่่� 9
666012... นนนาาายงงซนเัปมั ฤียีรภีัทีคัิ พิ ย ์์ สีีเฤดจำธะาำแท ิตพิ ย์ ์ นนนััักััักกจจวิิิิชติิตาววกิิทิทิ ารยยสาาคคาธลลิิาินนิ ริิกิกิ ณชชสำำุ��ขุ นนปาาญญฏิบิกกัาาตั ิรรกิ า ร ศกศููอูนนู ยยง์์ส์ส์สุุ่่งขุขุ เภภสราาิพพิมจจิแิิติตลททะีี่่พ่��่ ั11ัฒ20นาสุุขภาพจิติ
63. น.ส.พรพิิมล นาอ่อ่ น นัักวิชิ าการสาธารณสุขุ ปฏิิบััติิการ กองส่่งเสริิมและพััฒนาสุุขภาพจิติ
64. น.ส.ชีีวานัันท์์ เกาทันั ฑ์ ์ นัักวิชิ าการสาธารณสุุขปฏิบิ ัตั ิกิ าร กองส่ง่ เสริิมและพัฒั นาสุุขภาพจิิต
65. น.ส.นาวิินีี เครืือหงษ์ ์ นักั วิิชาการสาธารณสุุขปฏิบิ ัตั ิิการ กองส่ง่ เสริมิ และพััฒนาสุุขภาพจิิต

โปรแกรมการพััฒนาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 69
เพื่อ�่ ป้อ้ งกัันพฤติกิ รรมการรัังแกกันั (bullying) ในเด็็กประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบัับปรัับปรุุงครั้ง� ที่�่ 2)

รายนเพืา่่อ�มปผู้้้้อ�ร่งว่ กมัันพัพฒั ฤนตาิกิโปรรรแมกการรมรปกัีงั าีงแรบกพปักฒััรันะนม(าาbทณัuกั llษ2yะ5inก6gา4ร)คในวบเดค็ุก็ มุ ปตรนะเถอมงศึ(ึกsษelาfท-ี่c�่ 1o-n3trol)

คณะผู้�เชี่ย�่ วชาญ
1. น.ส.สมพร อินิ ทร์์แก้ว้ ผู้้�เชี่ย่� วชาญด้้านสุุขภาพจิติ
234... นนนาา.สงง.รเสปสีมสียุศทุคิรพินยธี์์ี ์ ์ ส ีชกีดิมำติ ชำืต่�นิ พิ งศ ์พ์ ิศิ าล ผู้พ้น�ัเักยชี่าจ่�ยิบิตวาชวิลาทิ ญวิยิชดาา้ค้าชีนลีิสพนิุชิขุำกิ �ภชนาาำ�ญพนจากิญิตาร กพาิิเรศ ษ โโรรงงพพยยาาบบาาลลศพรีรีธะัญัศรีญีมาหาโพธิ์์�

ครูู นักั วิชิ าการและเครืือข่า่ ย
1. นางทิชิ นันั ท์์ เคลื่อ่� นเมืืองปััก ครูู คศ.3 รร.บ้า้ นเมืืองปักั สามัคั คีี
32.. นนา.ส ง.อณมััฐรธริั ณิัตีน์ี ์ อิแินส งทโะสเนดต ร นนััักักจวิิิชิต าวกิทิ ารยสา คาธลิานิ ริิกณส ุุขป ฏิ ิบััติิการ สรจพถ.นา.บคบัารนั งรสปุาุขชะสภีกีามอพากจิติ9เด็ก็ และวััยรุ่�น
ราชนคริินทร์์
4. น.ส.รััศมีีแสง หนููแป้น้ น้้อย พยาบาลวิิชาชีีพปฏิิบััติิการ สถาบันั ราชานุุกูลู
5. น.ส.สุนุ ิิสา สิงิ ห์แ์ ก้้ว นัักวิชิ าการสาธารณสุุขปฏิบิ ัตั ิกิ าร ศููนย์์สุขุ ภาพจิิตที่่� 1
876... นนน...สสส...ปพกััญารณณนิิิิศชิชิ าชา า ปชท้ััย้ออมงมงนค้คำ้อำลย นนนััััักกกั วววิิิิิชชิชาาากกกาาารรรสสสาาาธธธาาารรรณณณสสสุุุุขุขขุ ปปปฏฏฏิิิบิบิิบััััตัตตั ิิิิกกิิกาาารรร ศศศูููนููนูนยยย์์์์์สส์สุุุุขุขขุ ภภภาาาพพพจจจิิิิิตติตทททีีี่่่��่่่� 533
9. น.ส.ยุวุ ศรีี กลีีบโกมุุท นักั วิชิ าการสาธารณสุขุ ชำ�นาญการ ศูนู ย์์สุุขภาพจิติ ที่่� 6
10. น.ส.สุนุ ทรีี เรืือนตระกููล นัักวิิชาการสาธารณสุุขชำ�นาญการ ศููนย์ส์ ุขุ ภาพจิติ ที่�่ 6
11112341.... นนนน....สสสส....ชวกอญัรฤญั วาตรชินกิัรลนัาณท ี ์์ ีส ข ุัเหอันีุภน่ึ่ย�่่ธร�งัมะมัดศ่ชยั่าัย์น์ รจา ีก ี นนนนัััักักัักักวจววิิิิชิชิชิติ าาาวกกกิทิ าาารรรยสสสาคาาาธธธลิาาานิ รรริิกณณณปสสสุุุฏุขุุขขิบิ ปปชัำตั ฏฏ�ิิิกินบิิบาััาัตตัญริิิกิกก าาารรร ศศศศููููนูนููนูนยยยย์์์์์ส์สส์ส์ ุุุุุขขุขุุขภภภภาาาาพพพพจจจจิิิิิตติิติตททททีีีี่่่่่�่�่��่ 7879
15. น.ส.รจนา บุญุ ทวีี นักั วิชิ าการสาธารณสุขุ ปฏิิบััติิการ ศูนู ย์์สุุขภาพจิิตที่่� 9
16. นางพัชั รินิ ทร์์ วรรณุรุ ัักษ์ ์ นักั จิิตวิิทยาคลิินิกิ ปฏิบิ ััติกิ าร ศููนย์์สุขุ ภาพจิิตที่�่ 10
111789... นนนา..สสย..อนระภาิววิรีิีัวนิักรษีร์์ ณี ส ุตเคุขรีรีเืยืนอวาหงวง รสัตั์ ์ น์ ์ นนนััักักักั วววิิิิชชิชิ าาากกกาาารรรสสสาาาธธธาาารรรณณณสสสุุุุขุขขุ ปปปฏฏฏิิิิิบบิบััััตตตัั ิิิกิิกิกาาารรร ศศกูููนนู อยยง์์สส์ส์ ุุ่่งขุุขเภภสาาริพพมิจจิิแติติ ลททีีะ่่่�่�พ11ั11ฒั นาสุขุ ภาพจิติ

คณะทำำงาน
1. น.ส.พัชั ริิน คุณุ ค้ำำ�� ชู ู นัักวิชิ าการสาธารณสุขุ กองส่่งเสริิมและพััฒนาสุขุ ภาพจิิต
32.. นนา .สง.ศวจัีัชีร วร รณ รพุ กุานขิวชิัฒัเ จรนิกิญุุล นชนััำักกั�นวจิาิิชิตญาวกิกทิ าารยรสาพิคาิเธศลิานิษริิกณชสำุ�ุขนปาญฏิบิกัาัติรกิ าร กกอองงสส่่่งง่ เเสสรริิิมิมแแลละะพพัััฒฒั นนาาสสุุขุุขภภาาพพจจิิติติ
4. น.ส.กรกนก นาคประเสริฐิ นักั วิิชาการสาธารณสุุขปฏิบิ ัตั ิกิ าร กองส่ง่ เสริมิ และพัฒั นาสุขุ ภาพจิิต

70 โปรแกรมการพััฒนาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control)
เพื่่อ� ป้้องกันั พฤติิกรรมการรังั แกกันั (bullying) ในเด็ก็ ประถมศึกึ ษาที่�่ 1-3 (ฉบัับปรับั ปรุุงครั้�งที่�่ 2)

โปรแกรมการพัฒั นาทักั ษะการควบคุมุ ตนเอง (self-control) 71
เพื่่�อป้อ้ งกันั พฤติกิ รรมการรัังแกกันั (bullying) ในเด็็กประถมศึึกษาที่่� 1-3 (ฉบับั ปรัับปรุงุ ครั้�งที่�่ 2)