บทเรียนสำเร็จรูปวิชาดนตรี ป.4(ครูธิติภัทร์)

คานา

บทเรียนสาเร็จรูป กลุ่มสาระการเรียนรู้ศลิ ปะ (ดนตรี) ช้นั ประถมศึกษาปี ที่ 4
เรื่อง หลากหลายเครื่องดนตรีที่ควรรู้ แบ่งเน้ือหาออกเป็น 11 เล่ม ดงั น้ี

เล่มท่ี 1 เครื่องดนตรีไทยประเภทเครื่องดีด
เล่มท่ี 2 เคร่ืองดนตรีไทยประเภทเคร่ืองสี
เล่มที่ 3 เคร่ืองดนตรีไทยประเภทเคร่ืองตี
เล่มที่ 4 เคร่ืองดนตรีไทยประเภทเครื่องเป่ า
เล่มท่ี 5 เคร่ืองดนตรีสากลประเภทเครื่องสาย
เล่มที่ 6 เครื่องดนตรีสากลประเภทเคร่ืองลมไม้
เล่มท่ี 7 เคร่ืองดนตรีสากลประเภทเคร่ืองลมทองเหลือง
เล่มท่ี 8 เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องตี
เล่มท่ี 9 เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องล่ิมนิ้ว
เล่มที่ 10 การใชแ้ ละการดูแลรักษาเคร่ืองดนตรีไทยเบ้ืองตน้
เล่มที่ 11 การใชแ้ ละการดูแลรักษาเครื่องดนตรีสากลเบ้ืองตน้
บทเรียนสาเร็จรูป กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ดนตรี) ช้นั ประถมศกึ ษาปี ท่ี 4
เร่ือง หลากหลายเคร่ืองดนตรีที่ควรรู้ เล่มที่ 1 เคร่ืองดนตรีไทยประเภทเครื่องดีด ประกอบดว้ ย
สาระสาคญั มาตรฐานการเรียนรู้/ตวั ช้ีวดั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ คาแนะนาในการใชบ้ ทเรียน
สาเร็จรูป เน้ือหารายละเอียดแต่ละกรอบมีความสัมพันธ์กัน มีภาพประกอบอย่างชัดเจน
มีกิจกรรมง่าย ๆ พร้อมเฉลยเพื่อเป็ นการทบทวนความรู้ ให้นักเรียนสามารถตอบคาถาม
แต่ละกรอบ และตรวจคาตอบได้ด้วยตนเอง มีการสรุปเน้ือหาทบทวนความรู้ในตอนท้าย
การนาบทเรียนสาเร็จรูปน้ีไปใชใ้ นการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ จะทาให้ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียน
ของนกั เรียนสูงข้ึน จึงนบั ว่าเป็ นส่ือการเรียนรู้ท่ีมีประสิทธิภาพ สามารถช่วยให้การสอนบรรลุ
วตั ถุประสงค์ของหลักสูตรสถานศึกษาได้ และนักเรี ยนสามารถศึกษาบทเรียนสาเร็จรูป
ไดด้ ว้ ยตนเองตามความพร้อมและศกั ยภาพ

ธิติภทั ร์ สังขส์ อน

สารบัญ

เร่ือง หนา้
คานา
สารบญั
คาแนะนาการใชบ้ ทเรียนสาเร็จรูปสาหรับครู.....................................................ก
คาแนะนาการใชบ้ ทเรียนสาเร็จรูปสาหรับนกั เรียน............................................ข
สาระสาคญั .........................................................................................................ค
มาตรฐาน/ตวั ช้ีวดั ...............................................................................................ค
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้.........................................................................................ค
แบบทดสอบก่อนเรียน........................................................................................1
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน................................................................................2
กรอบท่ี 1.............................................................................................................4
กรอบท่ี 2.............................................................................................................7
ทบทวน ชวนใหร้ ู้..............................................................................................10
แบบทดสอบหลงั เรียน.......................................................................................12
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน...............................................................................13
บรรณานุกรม

ก

บทเรี ยนสาเร็จรูปกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ดนตรี) ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 4
เรื่อง หลากหลายเครื่องดนตรีที่ควรรู้ จดั ทาข้ึนเพ่ือให้นักเรียนไดเ้ รียนรู้เกี่ยวกบั เคร่ืองดนตรี
ประเภทต่างๆ ท้งั ดนตรีไทยและดนตรีสากล การใช้และการดูแลรักษาเคร่ืองดนตรีเบ้ืองตน้
โดยให้นักเรียนใช้ศึกษาดว้ ยตนเอง เพ่ือพฒั นาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ การคิดอย่าง
เป็ นระบบตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551 และหลักสูตร
สถานศกึ ษาโรงเรียนวดั นาคนิมิตร พทุ ธศกั ราช 2563 โดยมีขอ้ ปฏิบตั ิสาหรับครู ดงั น้ี

1. ครูตอ้ งศกึ ษาบทเรียนสาเร็จรูปทุกเล่มใหเ้ ขา้ ใจ ก่อนที่จะนาไปใหน้ กั เรียน เรียนรู้
ดว้ ยตนเอง เพอ่ื ท่ีจะสามารถแนะนานกั เรียนไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ งชดั เจน

2. อธิบายวธิ ีการเรียนดว้ ยบทเรียนสาเร็จรูปใหน้ กั เรียนเขา้ ใจ
3. ในบทเรียนสาเร็จรูปไม่ไดก้ าหนดเวลาเรียนไว้ อาจใชเ้ วลาวา่ งตอนใดกไ็ ดใ้ น
การเรียนรู้ การเรียนจะชา้ หรือเร็วข้ึนอยกู่ บั ศกั ยภาพของนกั เรียน และดุลพินิจของครู
4. ครูตอ้ งพยายามสร้างวนิ ยั ในตนเองใหเ้ กิดในตวั นกั เรียนเสมอ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ
เรื่องความซ่ือสัตย์ โดยตอ้ งไม่ดูเฉลยก่อน
5. ครูตอ้ งคอยใหค้ าแนะนาและปรึกษาแก่นกั เรียน ในกรณีที่นกั เรียนมีขอ้ สงสัย
เกี่ยวกบั บทเรียน
6. ชื่อของเครื่องดนตรีสากลหลายชนิด เป็นคาทบั ศพั ท์ ครูควรแนะนาวธิ ีการอ่าน
ออกเสียงใหถ้ กู ตอ้ ง ตามหลกั วชิ าการ

ข

บทเรี ยนสาเร็จรูปกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ดนตรี) ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 4
เร่ือง หลากหลายเคร่ืองดนตรีที่ควรรู้ จดั ทาข้ึนเพื่อให้นักเรียนศึกษาด้วยตนเอง โปรดอ่าน
คาแนะนาก่อนศกึ ษาบทเรียนดงั น้ี

1. นกั เรียนศึกษาบทเรียนสาเร็จรูปเล่มน้ี สาหรับศกึ ษาเน้ือหา เครื่องดนตรีไทย
ประเภทเคร่ืองดดี เพ่อื ใหม้ ีความรู้ความเขา้ ใจในเน้ือหา และเป็นแนวทางในการนาความรู้ไปใช้
ในชีวติ ประจาวนั

2. นกั เรียนทาแบบทดสอบก่อนเรียนจานวน 10 ขอ้ ใชเ้ วลาประมาณ 10 นาที
3. นกั เรียนศึกษาบทเรียนไปเรื่อยๆ ในแต่ละกรอบอยา่ งละเอียดและรอบคอบ
ซ่ึงจะมีคาถามใหท้ ดสอบความรู้ และทบทวนเน้ือหา
4. อ่านเน้ือหาก่อนทาแบบฝึ กทกั ษะแต่ละกรอบ ตามลาดบั โดยศึกษาเน้ือหา
ใหเ้ ขา้ ใจแลว้ จึงตอบคาถามทา้ ยกรอบ
5. ตอบคาถามทา้ ยกรอบแต่ละกรอบเสร็จ แลว้ ตรวจคาตอบจากเฉลย หากขอ้ ใดผดิ
ควรแกไ้ ขใหถ้ กู ตอ้ ง
6. นกั เรียนควรทากิจกรรมอยา่ งสม่าเสมอ ดว้ ยความซื่อสตั ย์ ไม่ดูเฉลยก่อน
7. คาถามทา้ ยกรอบไม่ใช่ขอ้ สอบ แต่เป็นส่วนหน่ึงของการเรียนรู้ หากมีขอ้ สงสัย
ในการใชบ้ ทเรียนสาเร็จรูปใหถ้ ามครูไดท้ นั ที
8. นกั เรียนทากิจกรรมในสมุดแบบฝึกกิจกรรมการเรียนรู้ และหา้ มขีดเขียนขอ้ ความใดๆ
ลงในบทเรียนสาเร็จรูปน้ี
9. เม่ือทากิจกรรมครบทุกกรอบแลว้ ทาแบบทดสอบหลงั เรียน
10. นกั เรียนตรวจสอบความกา้ วหนา้ ในการเรียนของตนเองจากสูตร ดงั น้ี

ความกา้ วหนา้ = คะแนนหลงั เรียน – คะแนนก่อนเรียน

ค

สาระสาคญั
เครื่องดนตรีไทยแบ่งเป็น 4 ประเภท คือ ดีด สี ตี เป่ า เคร่ืองดนตรีไทยประเภทดีด

ทาใหเ้ กิดเสียงโดยใชม้ ือหรือวตั ถุต่างๆ ดีดที่สาย ไดแ้ ก่ จะเข้ กระจบั ปี่ ซึง พิณเป๊ี ยะ พิณ
เป็ นตน้

มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วดั
มาตรฐานการเรียนรู้
ศ 2.1 เขา้ ใจและแสดงออกทางดนตรีอยา่ งสร้างสรรค์ วเิ คราะห์ วพิ ากษว์ จิ ารณ์คุณค่าดนตรี

ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรี อยา่ งอิสระ ชื่นชม และประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวติ ประจาวนั
ตัวชี้วดั
มฐ. ศ 2.1 ป 4/2 จาแนกประเภทของเครื่องดนตรีที่ใชใ้ นเพลงท่ีฟัง

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. นกั เรียนสามารถบอกชื่อเครื่องดนตรีไทยประเภทเครื่องดีด จากรูปท่ีกาหนดใหไ้ ด้
2. นกั เรียนสามารถยกตวั อยา่ งชื่อเคร่ืองดนตรีไทยประเภทเครื่องดีดไดอ้ ยา่ งนอ้ ย 3 ชนิด
3. นกั เรียนปฏิบตั ิกิจกรรมร่วมกบั ผอู้ ื่นดว้ ยความซ่ือสตั ยแ์ ละมีความรับผดิ ชอบ

1

แบบทดสอบก่อนเรียน บทเรียนสาเร็จรูป เล่มท่ี 1
เคร่ืองดนตรีไทยประเภทเคร่ืองดดี

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนเลือกคาตอบท่ีถูกที่สุดเพียง 1 ขอ้ โดยทาเคร่ืองหมาย × ลงในกระดาษคาตอบ

1. เครื่องดนตรีไทยแบ่งประเภทตามลกั ษณะในขอ้ ใด 6. เคร่ืองดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. สีของเครื่องดนตรี ก. ซึง

ข. ขนาดของเคร่ืองดนตรี ข. จะเข้

ค. รูปร่างของเครื่องดนตรี ค. พิณเป๊ี ยะ

ง. กิริยาอาการในการบรรเลง ง. กระจบั ปี่

2. เครื่องดนตรีไทยมีกี่ประเภท 7. เคร่ืองดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. 2 ประเภท ก. ซึง

ข. 3 ประเภท ข. จะเข้

ค. 4 ประเภท ค. พิณเปี๊ ยะ

ง. 5 ประเภท ง. กระจบั ปี่

3. ขอ้ ใดเป็ นชื่อประเภทของเคร่ืองดนตรีไทย 8. เครื่องดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. เคร่ืองดีด ก. ซึง

ข. เคร่ืองสาย ข. จะเข้

ค. เคร่ืองเป่ าลมไม้ ค. พิณเป๊ี ยะ

ง. เครื่องเป่ าลมทองเหลือง ง. กระจบั ปี่

4. ขอ้ ใดกล่าวไดถ้ ูกตอ้ ง 9. เครื่องดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. เครื่องดีด ไดแ้ ก่ ซอดว้ ง ก. ซึง

ข. เคร่ืองดีด ไดแ้ ก่ กระจบั ปี่ ข. จะเข้

ค. เครื่องดีด ไดแ้ ก่ ระนาดเอก ค. พณิ เปี๊ ยะ

ง. เครื่องดีด ไดแ้ ก่ ขลุ่ยเพยี งออ ง. กระจบั ปี่

5. ขอ้ ใด ไม่ใช่ เครื่องดนตรีไทยประเภทดีด 10. เคร่ืองดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. ซึง ก. ซึง

ข. พณิ ข. พณิ

ค. จะเข้ ค. จะเข้

ง. สะลอ้ ง. กระจบั ป่ี

2

1. ง 2. ค 3. ก 4. ข 5. ง
6. ค 7. ก 8. ข 9. ง 10. ข

3

ไปเรียนรู้เคร่ืองดนตรีไทย
ประเภทเคร่ืองดีดกนั เถอะ

4

เครื่องดนตรีไทย แบ่งประเภทตามลักษณะกิริยาอาการ
ในการบรรเลงเคร่ืองดนตรีชนิดน้นั ๆ โดยแบ่งออกได้ 4 ประเภท
ไดแ้ ก่ เครื่องดีด เคร่ืองสี เคร่ืองตี และเคร่ืองเป่ า

ลกั ษณะการผสมวงดนตรีไทยจากเครื่องดนตรีไทยประเภท ดีด สี ตี เป่ า
ท่ีมา : http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/6mhore.htm

5

นกั เรียนตอบคาถามใหถ้ ูกตอ้ ง
1. เคร่ืองดนตรีไทยแบ่งประเภทตามลกั ษณะอะไร
2. เครื่องดนตรีไทยแบ่งออกเป็นก่ีประเภท อะไรบา้ ง

6

1. เคร่ืองดนตรีไทยแบ่งประเภทตามลกั ษณะอะไร
ตอบ แบ่งประเภทตามลกั ษณะกิริยาอาการ
ในการบรรเลงเครื่องดนตรีชนิดน้นั ๆ
2. เครื่องดนตรีไทยแบ่งออกเป็นก่ีประเภท อะไรบา้ ง
ตอบ 4 ประเภท คือ เคร่ืองดีด เคร่ืองสี เครื่องตี
เคร่ืองเป่ า

7

เครื่องดีด ทาใหเ้ กิดเสียงโดยใชม้ ือหรือวตั ถุต่าง ๆ ดีดท่ีสาย
ไดแ้ ก่ จะเข้ ซึง กระจบั ป่ี พณิ พณิ เป๊ี ยะ เป็นตน้

จะเข้ กระจบั ปี่

ซึง พณิ เปี๊ ยะ
พณิ

ท่ีมา : http://www.google.co.th/imghp

8

นกั เรียนโยงเสน้ จบั คูข่ อ้ ความกบั ภาพใหถ้ กู ตอ้ ง

1. กระจบั ปี่
2. พิณ
3. ซึง
4. จะเข้
5. พิณเปี๊ ยะ

9

1. กระจบั ปี่
2. พิณ
3. ซึง
4. จะเข้
5. พณิ เป๊ี ยะ

10

เคร่ืองดนตรีไทย แบ่งประเภทตามลกั ษณะกิริยา
อาการในการบรรเลงเคร่ืองดนตรีชนิดน้นั ๆ โดยแบ่งออก
ได้ 4 ประเภท ไดแ้ ก่ เคร่ืองดีด เครื่องสี เคร่ืองตี และ
เครื่องเป่ า

เคร่ืองดีด คือเคร่ืองดนตรีท่ีดีดแลว้ ทาให้เกิดเสียง
โดยใชม้ ือหรือวตั ถุต่างๆ ดีดที่สาย ไดแ้ ก่ จะเข้ ซึง พิณ
พณิ เป๊ี ยะ กระจบั ป่ี เป็นตน้

11

หายเหน่ือยแลว้ ทาแบบทดสอบ
กนั เลย

12

แบบทดสอบหลงั เรียน บทเรียนสาเร็จรูป เล่มท่ี 1
เคร่ืองดนตรีไทยประเภทเคร่ืองดดี

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนเลือกคาตอบที่ถูกที่สุดเพียง 1 ขอ้ โดยทาเคร่ืองหมาย × ลงในกระดาษคาตอบ

1. ขอ้ ใดเป็ นชื่อประเภทของเคร่ืองดนตรีไทย 6. เคร่ืองดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. เคร่ืองดีด ก. ซึง

ข. เครื่องสาย ข. จะเข้

ค. เคร่ืองเป่ าลมไม้ ค. พิณเป๊ี ยะ

ง. เคร่ืองเป่ าลมทองเหลือง ง. กระจบั ปี่

2. ขอ้ ใดกล่าวไดถ้ ูกตอ้ ง 7. เคร่ืองดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. เคร่ืองดีด ไดแ้ ก่ ซอดว้ ง ก. ซึง

ข. เครื่องดีด ไดแ้ ก่ กระจบั ป่ี ข. จะเข้

ค. เคร่ืองดีด ไดแ้ ก่ ระนาดเอก ค. พิณเปี๊ ยะ

ง. เคร่ืองดีด ไดแ้ ก่ ขลุ่ยเพียงออ ง. กระจบั ปี่

3. ขอ้ ใด ไม่ใช่ เคร่ืองดนตรีไทยประเภทดีด 8. เคร่ืองดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. ซึง ก. ซึง

ข. พณิ ข. พิณ

ค. จะเข้ ค. จะเข้

ง. สะลอ้ ง. กระจบั ปี่

4. เครื่องดนตรีไทยแบง่ ประเภทตามลกั ษณะในขอ้ ใด 9. เคร่ืองดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. สีของเคร่ืองดนตรี ก. ซึง

ข. ขนาดของเครื่องดนตรี ข. จะเข้

ค. รูปร่างของเคร่ืองดนตรี ค. พณิ เป๊ี ยะ

ง. กิริยาอาการในการบรรเลง ง. กระจบั ปี่

5. เคร่ืองดนตรีไทยมีกี่ประเภท 10. เครื่องดนตรีน้ีเรียกวา่ อะไร

ก. 2 ประเภท ก. ซึง

ข. 3 ประเภท ข. จะเข้

ค. 4 ประเภท ค. พิณเปี๊ ยะ

ง. 5 ประเภท ง. กระจบั ปี่

13

1. ก 2. ข 3. ง 4. ง 5. ค
6. ข 7. ง 8. ก 9. ค 10. ก

บรรณานุกรม

กฤชกร เพชรนอก. (2554). เคร่ืองดนตรีและวงดนตรีไทย. กรุงเทพฯ : สกายบุ๊กส์.
คมสันต์ วงคว์ รรณ์. (2553). ดนตรีตะวนั ตก. พิมพค์ ร้ังที่ 2. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์

มหาวทิ ยาลยั .
ถวลั ย์ มาศจรัส. (2551). นวตั กรรมการศึกษาชุด บทเรียนสาเร็จรูป เพอ่ื พฒั นาการเรียนรู้

ผู้เรียน และการจัดทาผลงานทางวชิ าการของข้าราชการครู และบุคลากรทางการศึกษา
ตามหลกั เกณฑ์ใหม่ของ ก.ค.ศ. พิมพค์ ร้ังที่ 2. กรุงเทพฯ : ธารอกั ษร.
สานกั มาตรฐานอุดมศึกษา สานกั งานปลดั ทบวงมหาวทิ ยาลยั . (2544). เกณฑ์มาตรฐาน
ดนตรีไทยและเกณฑ์การประเมนิ . กรุงเทพฯ : สานกั งานปลดั ทบวงมหาวทิ ยาลยั .
อษั ฎาวธุ สาคริก. (2550). เครื่องดนตรีไทย. กรุงเทพฯ : สานกั งานอุทยานการเรียนรู้.
ไม่ปรากฏผแู้ ต่ง.เคร่ืองดนตรีสากล. [ออนไลน]์ แหล่งที่มา http://sarunrungrojvadee.
blogspot.com/2008/07/blog-post.html (8 ม.ค. 2556)
ไม่ปรากฏผแู้ ต่ง.ดนตรีสากล. [ออนไลน]์ แหล่งท่ีมา http://www.ecarddesignanimation.com/
home/music_instrument_2.php (8 ม.ค. 2556)
ไม่ปรากฏผแู้ ต่ง.ประเภทเคร่ืองดนตรีสากล. [ออนไลน]์ แหล่งท่ีมา http://vichakarn.
triamudom.ac.th/comtech/studentproject/art/1/ (8 ม.ค. 2556)
ไม่ปรากฏผแู้ ต่ง.รายชื่อเคร่ืองดนตรีไทย. [ออนไลน]์ แหล่งที่มา hptt://th.wikipedia.org/wiki/
(7 ม.ค. 2556)
ไม่ปรากฏผแู้ ต่ง.รายช่ือเคร่ืองดนตรีสากล. [ออนไลน]์ แหล่งท่ีมา hptt://th.wikipedia.org/wiki/
(7 ม.ค. 2556)