2คู่มือการเลือกซื้ออุปกรณ์สำคัญจำเป็น ที่เหมาะสมในการปั่นจักรยาน

E-BOOK

1

2

คำนำ

คู่มือการเลือกซ้ืออุปกรณ์สาคัญจาเป็นท่ีเหมาะสมในการป่ันจักรยาน มีเน้ือหาเพ่ือให้นักปั่น
จักรยานในระดับเร่ิมต้นของการป่ันจักรยาน ให้เป็นแนวทางการตัดสินใจเลือกอุปกรณ์ที่จาเป็นและ
อุปกรณ์เสริมในการใช้ร่วมกับการป่ันจักรยาน ให้เหมาะสมกับบุคคลแต่ละกลุ่มของการเลือกใช้
จักรยาน ไม่ว่าจะเป็นการใช้จักรยานแม่บ้าน จักรยานเสือภูเขา จักรยานเสือหมอบ จักรยานทัวร์ริ่ง
หรือจักรยานไฟฟ้า ล้วนจาเป็นต้องใช้อุปกรณ์ประกอบการปั่นจักรยาน โดยจะเน้นถึงความปลอดภัย
ของนักปั่นจักรยานมาเป็นลาดับแรก เช่น หมวกนิรภัย รองเท้า ชุดปั่นจักรยานท่ีเหมาะสม อุปกรณ์
ส่องสว่างและสัญญาณเตือน เป็นต้น และรองลงมาจะเป็นอุปกรณ์เสริมที่จะเน้นทางเทคโนโลยีเพ่ือ
เพ่ิมประสิทธิภาพในการป่ันจักรยานให้สามารถวางแผนการใช้จักรยานในเส้นทางป่ันท่ีแตกต่างกัน
ทางเรียบ ระดบั 1 ไปจนถึงเสน้ ทางที่โลดโผนท้าทายในระดับ 5 ซึ่งทางคู่มือได้จดั ลาดับรูปแบบเส้นทาง
การป่นั จักรยาน จะส่งผลถงึ การเลือกใช้จักรยานท่ีเหมาะสม รวมไปถึงการปนั่ เพื่อออกกาลังกาย การ
ป่ันเพ่อื การพักผ่อน การปน่ั เพ่อื ทดสอบสภาพร่างกาย การป่ันเพ่ือการแข่งขัน ทีก่ ล่าวมาจะส่งผลการ
จดั หาอปุ กรณท์ หี่ ลากหลายเสริมการใช้งานตามความตอ้ งการทสี่ งู ขึน้

คู่มือดังกล่าวผู้วิจัยได้เสนออุปกรณ์ท่ีจาเป็นพื้นฐานให้เลือกและตรวจสอบความพร้อมที่จะ
ออกนาจักรยานสู่เส้นทางการป่ันจักรยานให้เหมาะสมกับนักป่ันซึ่งการเลือกใช้จะต้องเพ่ือความ
ปลอดภัยเป็นอันดับแรก นักป่ันควรจะศึกษาและมีความรู้ความเข้าใจเป็นอย่างดี เพ่ือตัวนักป่ันเอง
และเพือ่ บคุ คลท่ีเพ่มิ เข้ามาในวงการจักรยานและเรียนร้ใู ห้มที กั ษะท่สี ูงขนึ้ ไป

ผศ.ดร.วสันต์ นาคเสนีย์
ดร.ทัศนยี ์ นาคเสนยี ์
นกั วจิ ยั

ก

สำรบญั

หนำ้
คำนำ.......................................................................................................................................... ก
สำรบัญ………………………………………………………………………………………………………………………. ข
สำรบัญภำพประกอบ………………………………………………………………………………..…………………. ง
บทท่ี 1 รูปแบบจักรยำน……………………………………………………………………………..……………….. 1

1.1 บทนา......................................................................................................................... 1
1.2 ระดับของการใช้งานของจักรยาน.............................................................................. 3
1.3 เหตุผลการเลือกซ้อื จักรยาน....................................................................................... 6
1.4 รูปแบบในการป่ันจกั รยาน......................................................................................... 9
บทท่ี 2 ลักษณะของจักรยำน………………………………………………………………………….……………. 12
2.1. จักรยานเสือหมอบ.................................................................................................... 12
2.2 จักรยานเสอื ภูเขา....................................................................................................... 19
บทที่ 3 กำรเลอื กจักรยำน……………………………………………………………………………….…………… 26
3.1 จกั รยานยูทิลติ ้ี .......................................................................................................... 26
3.2 จกั รยานเสือหมอบ..................................................................................................... 29
3.3 จักรยานเสอื ภูเขา....................................................................................................... 34
บทที่ 4 กำรเลอื กอปุ กรณท์ ่ีจำเป็นจักรยำน……………………………………………………..…………….. 38
4.1 บทนา......................................................................................................................... 38
4.2 ทอ่ วาล์วลมจกั รยาน................................................................................................... 38
4.3 กระเปา๋ อานจกั รยาน.................................................................................................. 39
4.4 เตมิ ลมจักรยานและชุดปะยาง.................................................................................... 39
4.5 ชดุ เครื่องมอื ช่าง......................................................................................................... 40
4.6 กระปอ๋ งน้าและเป้บรรจ.ุ ............................................................................................ 40
4.7 อุปกรณล์ ็อค............................................................................................................... 41
4.8 สอ่ งสว่าง.................................................................................................................... 41
4.9 กันโคลน..................................................................................................................... 42
บทท่ี 5 กำรเลอื กอปุ กรณ์เสริมของจกั รยำน............................................................................ 43
5.1 บทนา......................................................................................................................... 43
5.2 อปุ กรณ์ GPS…………………………………………………………………………………….………….. 43
5.3 อปุ กรณค์ อมพิวเตอร์.................................................................................................. 44
5.4 เครอ่ื งวดั การเต้นหัวใจ............................................................................................... 44
5.5 กลอ้ ง......................................................................................................................... 45

ข

สำรบญั (ต่อ)

หนำ้

บทท่ี 5 กำรเลอื กอุปกรณ์เสริมของจกั รยำน………………………………………………………………….. 43

5.6 MISCELLANEOUS................................................................................................ 45

5.7 อปุ กรณ์ปนั่ ไฟ.......................................................................................................... 46

บทที่ 6 กำรเลอื กอปุ กรณจ์ ำเป็นสำหรบั นกั ป่นั 47

6.1 บทนา...................................................................................................................... 47

6.2 หมวกกันนอ็ ค.......................................................................................................... 47

6.3 อุปกรณส์ ัญญาณไฟฉกุ เฉนิ ...................................................................................... 49

6.4 ถุงมือจกั รยาน.......................................................................................................... 50

6.5 หมวกแกบ๊ หมวกผ้าโพกศรษี ะ................................................................................ 51

6.6 กางเกงจกั รยาน....................................................................................................... 51

6.7 เสอ้ื จักรยาน............................................................................................................. 52

6.8 แวน่ ตาสาหรบั นกั ป่นั จักรยาน.................................................................................. 53

6.9 รองเทา้ สาหรบั นักป่ันจักรยาน................................................................................. 53

บรรณำนกุ รม………………………………………………………………….………………………………………….. 54

ภาคผนวก...................................................................................................................... 55

ร้านจกั รยานและอุปกรณ์............................................................................................... 56

ค

สำรบญั ภำพประกอบ

ภำพที่ หนำ้
1.1 นกั ปน่ั เลือกใชจ้ กั รยานใหเ้ หมาะกบั ตวั เอง…………………………………………………….. 1
1.2 นกั ปน่ั ตอ้ งเรยี นรแู้ ละเขา้ ใจการใชจ้ ักรยาน…………………………………………………… 2
1.3 นกั ปน่ั สอบถามการเลอื กใช้จกั รยานจากผขู้ ายทม่ี ปี ระสบการณ์……………………… 2
1.4 ระดับที่ 1 การปนั่ จักรยานสาหรบั ปน่ั บนทางเรยี บ………………………………………… 3
1.5 ระดบั ท่ี 2 การปน่ั จกั รยานโดยปกติทว่ั ไป……………………………………………………… 4
1.6 ระดบั ที่ 3 การปัน่ จักรยานบนเส้นทางท่ไี มม่ กี ารปรบั ปรงุ พร้อมอปุ สรรคเล็กน้อย. 4
1.7 ระดบั ที่ 4 สาหรับการปั่นจกั รยานบนเสน้ ทางขรุขระท่มี ีส่ิงกีดขวางปานกลาง....... 5
1.8 ระดับท่ี 5 สาหรับการปัน่ จักรยานแบบความเร็วผาดโผน...................................... 6
1.9 เลอื กซ้ือจกั รยานเพอ่ื การป่ันคนเดยี วหรอื กล่มุ ....................................................... 7
1.10 เลอื กซอื้ จักรยานตามสภาพเส้นทาง....................................................................... 7
1.11 เลอื กซ้ือจักรยานเพือ่ ปั่นไปทากิจกรรม.................................................................. 8
1.12 เลือกซ้ือจักรยานตามงบประมาณ.......................................................................... 8
1.13 ป่ันจักรยานเพื่อการพักผ่อน................................................................................... 9
1.14 ปั่นเพอ่ื การทอ่ งเที่ยว.............................................................................................. 10
1.15 จักรยานเพอื่ การออกกาลงั กาย.............................................................................. 10
1.16 การปน่ั จกั รยานแบบออฟโร้ด................................................................................. 11
1.17 การปนั่ จกั รยานท่ผี ปู้ น่ั เน้นใชส้ มรรถนะของจกั รยานทสี่ งู ...................................... 11
2.1 ลักษณะของจักรยานเสือหมอบ.............................................................................. 12
2.2 แฮนด์รถจักรยานเสือหมอบ................................................................................... 13
2.3 มือเกยี รร์ ถจกั รยานเสอื หมอบ................................................................................ 13
2.4 ชุดเบรกรถจกั รยานเสือหมอบ................................................................................ 14
2.5 ตะเกยี บจกั รยาน เสือหมอบ................................................................................... 14
2.6 ดุมลอ้ จักรยานเสอื หมอบ...................................................................................... 15
2.7 เบาะจกั รยานเสอื หมอบ......................................................................................... 15
2.8 หลกั อานจกั รยานเสือหมอบ................................................................................... 15
2.9 ห่วงรดั หลกั อานจักรยาน........................................................................................ 16
2.10 บนั ได/ลกู ถีบจกั รยานเสอื หมอบ............................................................................. 16
2.11 กะโหลกแกนหมนุ จักรยานเสือหมอบ..................................................................... 16
2.12 โซ่ของจกั รยานเสอื หมอบ....................................................................................... 17
2.13 สับจาน................................................................................................................... 17
2.14 ตีนผีจกั รยานเสอื หมอบ.......................................................................................... 18
2.15 ยางนอกจักรยานเสอื หมอบ.................................................................................... 18

ง

สำรบญั ภำพประกอบ(ตอ่ )

ภำพท่ี หนำ้
2.16 ขอบล้อจกั รยานเสอื หมอบ...................................................................................... 19
2.17 จักรยานเสอื ภเู ขา.................................................................................................... 20
3.1 จักรยานทั่วไป......................................................................................................... 26
3.2 จักรยานไฮบริท....................................................................................................... 27
3.3 จกั รยานพับ............................................................................................................. 27
3.4 จักรยานฟกิ เกยี ร.์ .................................................................................................... 28
3.5 จกั รยานไฟฟา้ ......................................................................................................... 29
3.6 จักรยานทอ่ งเทีย่ ว................................................................................................... 30
3.7 จักรยานถนนกรวด.................................................................................................. 31
3.8 จักรยานล.ู่ ............................................................................................................... 31
3.9 จักรยานไตรกฬี า..................................................................................................... 32
3.10 จักรยานไซโคลครอส............................................................................................... 33
3.11 จักรยานเอนดูแรนซ์................................................................................................ 33
3.12 จกั รยานฮาทเทล..................................................................................................... 34
3.13 จักรยานครอสคนั ทร.ี .............................................................................................. 35
3.14 จกั รยานดาวน์ฮลิ ล์.................................................................................................. 35
3.15 จักรยานลอ้ โต......................................................................................................... 36
3.16 จกั รยานเทล............................................................................................................ 37
3.17 จกั รยานอีเมาเท่น................................................................................................... 37
4.1 ทอ่ วาลว์ ลมจักรยาน................................................................................................ 38
4.2 อปุ กรณก์ ระเป๋าอานจกั รยาน.................................................................................. 39
4.3 อปุ กรณเ์ ติมลมจกั รยาน.......................................................................................... 39
4.4 ชดุ เครื่องมือชา่ ง...................................................................................................... 40
4.5 กระป๋องนา้ และเปบ้ รรจุ.......................................................................................... 40
4.6 อุปกรณ์ล็อค............................................................................................................ 41
4.7 อปุ กรณ์สอ่ งสว่าง.................................................................................................... 41
4.8 อุปกรณก์ นั โคลน..................................................................................................... 42
5.1 อุปกรณ์ GPS.......................................................................................................... 43
5.2 อุปกรณ์คอมพวิ เตอร.์ .............................................................................................. 44
5.3 เคร่ืองวัดการเตน้ หัวใจและชพี จร............................................................................ 44
5.4 กล้อง....................................................................................................................... 45
5.5 MISCELLANEOUS…………………………………………………………………………………..... 45

จ

สำรบญั ภำพประกอบ(ต่อ)

ภำพท่ี หนำ้
5.6 อปุ กรณ์ปั่นไฟ......................................................................................................... 46
6.1 หมวกจกั รยานแบบนา้ หนกั เบา............................................................................... 48
6.2 หมวกจกั รยานแบบนา้ หนักมาก.............................................................................. 48
6.3 อปุ กรณส์ ัญญาณไฟแบบชาร์จไฟฟา้ ในตัว............................................................... 49
6.4 อปุ กรณ์สญั ญาณไฟแบบแบบใสถ่ ่าน...................................................................... 50
6.5 ถงุ มอื จักรยาน......................................................................................................... 50
6.6 หมวกแก๊ป หมวกผา้ โพกศีรษะ............................................................................... 51
6.7 กางเกงจกั รยาน...................................................................................................... 52
6.8 เสอื้ จกั รยาน............................................................................................................ 52
6.9 แวน่ ตาสาหรับป่ันจักรยาน...................................................................................... 53
6.10 รองเท้าสาหรบั ป่นั จักรยาน..................................................................................... 53

ฉ

บทท่ี 1
รูปแบบจกั รยำน

1.1 บทนำ
เมื่อนักป่ันจักรยานมีความประสงค์ที่จะใช้งานจักรยาน เมื่อมองไปถึงรูปแบบการป่ันรวมไป

ถึงเส้นทางท่ีใช้ป่ันจักรยานจาเป็นอย่างย่ิงที่จะต้องใช้จักรยานให้เหมาะสมกับการใช้งาน อาจกล่าวได้
ว่าไม่มีจักรยานประเภทใดที่เหมาะกับทุกประเภทการใช้งาน การเลือกจักรยานจึงเปน็ สิ่งแรกท่ีนักปั่น
ที่มีความประสงค์จะได้จักรยานต้องคานึงถึง นอกจากนักป่ันจะต้องใช้ความรอบคอบในการเลือก
จักรยาน ควรจะหาข้อมูลหรือท่ีปรึกษาเพิ่มเติมจากผู้จาหน่ายจักรยานเพ่ือประกอบการตดั สินใจ ช่วย
ให้มีทางเลือก เคร่ืองมือที่เหมาะสมกับงาน และช่วยให้นักปั่นเข้าใจถึงข้อจากัดของจักรยานได้
ในตลาดหรอื ร้านค้ามจี ักรยานให้เลือกอยูม่ ากมายหลากหลายประเภทและมีความแตกต่างอยู่ในแตล่ ะ
ประเภท มีจักรยานเสือภูเขา จักรยานเสือหมอบ จักรยานแข่ง จักรยานทัวร์ร่ิง จักรยานไซโครครอส
จักรยานแม่บา้ น หรือจกั รยานอื่นๆ

ภำพที่ 1.1 นกั ปน่ั เลอื กใชจ้ ักรยานหลากหลายประเภทใหเ้ หมาะกบั ตวั เอง

นอกจากน้ีจักรยานแต่ละประเภทนักปั่นต้องเรียนรู้และเข้าใจในบางคร้ังรุ่นจักรยานที่ออกสู่
ตลาดจะมีการปรับปรุงพัฒนาส่วนประกอบชิ้นส่วน ส่งผลให้จักรยานมีคุณสมบัติท่ีแตกต่างกันไปตาม

1

รุ่นจักรยาน เช่นรถจักรยานเสือภูเขาและเสือหมอบท่ีใช้จานหน้าสามช้ันเพอ่ื เพิ่มเกียร์ หรือจักรยานท่ี
มีอัตราทดเกียรท์ ีต่ ่าจะออกแบบเพือ่ จกั รยานทวั ร์ร่งิ

ภำพที่ 1.2 นกั ปัน่ ตอ้ งเรยี นร้แู ละเข้าใจการใชจ้ ักรยาน
จักรยานที่น้าหนักเบาเน้นการปรับเกียร์ทดหลายข้ันเพื่อสามารถปรับเพิ่มความเร็วเช่น
จักรยานสาหรับการแข่งขัน มักจะไม่เหมาะสาหรับการบรรทุกสัมภาระหนักมาก แต่ถ้านักป่ันเพ่ือ
การท่องเทีย่ วนกั ปน่ั จะตอ้ งใชจ้ กั รยานทัวรร์ ่ิงสาหรบั การใช้งานดงั กลา่ ว

ภำพที่ 1.3 นกั ปนั่ สอบถามจากผขู้ ายท่มี ปี ระสบการณ์ในการเลอื กใช้จักรยาน
2

แต่นักปั่นยังจะสามารถตัดสินใจเลือกจักรยานแต่ละประเภทเหมาะกับการใช้งานเฉพาะมากย่ิงขึ้นไป
อีก ทางเลือกที่เหมาะสมจึงควรเข้าไปเยี่ยมชมร้านจักรยานใกล้บ้าน หรืองานจัดแสดงจักรยาน เพื่อ
ความม่ันใจและได้พูดคุยกับผู้ที่มีความชานาญในสิ่งท่ีนักป่ันมีความสนใจเรียนให้รู้เพิ่มเติม หรือ
แลกเปล่ียนสอบถามจากผขู้ ายที่มปี ระสบการณ์ในการเลือกใช้จกั รยาน นอกเหนือจากหนังสอื วารสาร
และขอ้ มลู ออนไลน์

1.2 ระดบั ของกำรใช้งำนของจกั รยำน
การเลือกใช้จักรยานในแต่ละประเภทควรท่ีจะใช้ให้เต็มสมรรถนะเพ่ือความคุ้มค่าหลังจาก

การเลือกจักรยานอปุ กรณท์ ่ตี ิดมาพรอ้ มกับจกั รยานให้เหมาะสมกบั การใชง้ าน และกจิ กรรมการใชง้ าน
ของจกั รยาน แบ่งออกตามระดับไดด้ ังนี้

1. ระดับท่ี 1 การปั่นจักรยานสาหรับป่ันบนทางเรียบ เสือหมอบประสิทธิภาพสูง สาหรับปั่นบนผิว
ทางถนนเท่าน้ัน จักรยานที่ไดร้ ับการออกแบบเพื่อการป่ันบนถนนลาดยางตลอดเส้นไม่มีร่องการสัมผัสกับพื้น
ถนน ไมเ่ หมาะสมกบั การปน่ั ออฟโรด ไซโครครอส หรือการออกทรปิ ทัวรร์ ่ิงที่ตดิ ต้งั ตะแกรงและมีกระเปา๋ หอ้ ย

ภำพท่ี 1.4 ระดบั ท่ี 1 การปน่ั จกั รยานสาหรับปั่นบนทางเรียบ

2. ระดับที่ 2 การป่นั จักรยานโดยปกติทั่วไป ปั่นบนถนนลาดยาง ถนนลูกรังหรือดินที่มีสภาพ
ดีและทาทางสาหรับรถจักรยานไซโครครอส หรือทัวร์ริ่ง จักรยานจะถูกออกแบบมาเพ่อื สภาวะถนน
ลกู รังเรียบและทางดินสภาพดมี ีเนินเล็กนอ้ ยทย่ี างจะสมั ผัสกบั พ้ืน ไมเ่ หมาะสมกับการใชอ้ อฟโรดและ
การใช้งานแบบเสือภูเขาหรือการกระโดดใดๆ ท้ังส้ิน จักรยานชนิดน้ีบางรุ่นจะมีระบบกันส่ันสะเทือน
แต่คณุ ลักษณะนไี้ ดถ้ ูกออกแบบมาเพือ่ เพิม่ ความสะดวกสบาย ไม่ควรนาไปใช้ลยุ ออฟโรด บางรุน่ จะมา
พร้อมกับยางหน้ากวา้ งพอสมควรซ่งึ มคี วามเหมาะสมกบั ทางลูกรงั หรือทางดิน บางรุ่นมาพร้อมกับยาง
หน้าบางพอสมควรซึ่งมีความเหมาะสมกับการป่ันด้วยความเร็วบนถนนลาดยาง หากนักป่ันจะใช้งาน
จักรยานแบกสมั ภาระหนักควรจะเน้นยางทีม่ ีความทนทานหนา้ กว้าง

3

ภำพท่ี 1.5 ระดบั ที่ 2 การปน่ั จกั รยานโดยปกติท่ัวไป
3. ระดับที่ 3 การป่นั จักรยานบนเส้นทางท่ีไม่มีการปรับปรุงพร้อมอปุ สรรคเล็กน้อย จักรยาน
เสอื ภูเขา ครอสคนั ทร่ี และจกั รยานฮารด์ เทล เปน็ จักรยานท่ีถกู ออกแบบมาเพื่อสภาวะสาหรับการใช้
งานไดใ้ นระดับ 1 และในระดับ 2 และ สามารถปน่ั บนทางดินหรือลูกรังมีสิ่งกีดขวางเล็กน้อย สาหรับ
การใช้งานแบบ ครอสคนั ทรีซ่ึงมรี ะยะต้ังแตพ่ ้ืนท่ีสภาพป่ันงา่ ยๆ ไปจนถึงระดับปานกลาง (เชน่ มีเนนิ
เยอะและมสี ง่ิ กีดขวางเช่น รากไม้ หนิ หนิ ลอยและทางดินอดั แนน่ และหลุม)

ภำพท่ี 1.6 ระดับท่ี 3 การปน่ั จกั รยานบนเสน้ ทางท่ีไมม่ ีการปรับปรุงพร้อมอปุ สรรคเล็กนอ้ ย
4

อุปกรณ์ท่ีใช้สาหรับจักรยานควรจะเน้นคุณภาพยาง โช็ค เฟรม ชุดขับเคลื่อน มีน้าหนักเบาและมี
ความเร็วที่นุ่มนวลมากกว่าการใช้งานอย่างรุนแรง ช่วงยุบของโช๊คสั้นพอสมควรเนื่องจากจักรยานนี้มี
จดุ ประสงคส์ าหรบั การเคลอ่ื นทีท่ ี่พ้ืนอยา่ งรวดเร็ว

4. ระดับที่ 4 สาหรับการป่ันจักรยานบนเส้นทางขรุขระท่ีมีสิ่งกีดขวางปานกลาง จักรยาน
เมานเ์ ทนไบร์ หรอื จกั รยานเสือภเู ขา จักรยานท่ถี ูกออกแบบมาสามารถปน่ั ในสภาวะสาหรบั การใชง้ าน
ไดใ้ นระดบั 1 2 และ 3 ได้ แตใ่ นทางเทคนคิ ควรป่นั ในเส้นทางขรุขระ ส่ิงกีดขวางระดบั กลาง และเนิน
กระโดดเล็กๆ ทางแทรคและการปั่นขึ้นเขาจักรยานใช้งานได้หนักหน่วงกว่าจักรยานครอสคันทร่ี มี
นา้ หนกั และโชค๊ มีช่วงยบุ มากกว่าจักรยานครอสคันทร่ี ทาให้สามารถใชง้ านไดใ้ นภมู ปิ ระเทศท่โี หดกว่า
สิ่งกีดขวางท่ีใหญ่กว่าและเนินกระโดดระดับกลาง เพราะมีโช๊คที่มีช่วงยุบระดับปานกลางและใช่
สว่ นประกอบที่ไมเ่ หมาะกบั การกระโดด

ภำพท่ี 1.7 ระดับท่ี 4 สาหรบั การปั่นจกั รยานบนเสน้ ทางขรุขระท่ีมีสงิ่ กีดขวางปานกลาง
ทม่ี า ภาพถา่ ยโดย แชลม่ บญุ ลุม่ (2562)

5. ระดับท่ี 5 การปั่นแบบผาดโผน จักรยาน BMXจักรยานท่ีถูกออกแบบมาเพื่อการกระโดด
จักรยานกราวิต้ีไบค์ จักรยานฟรีไรด์ปั่นลงเขาทางเรียบ และจักรยานดาวน์ฮิลล์ ป่ันลงเขาตามภูมิ
ประเทศทุระกันดานวิบาก ความเร็วสูงหรือการปั่นบนทางขรุขระมาก หรือการลงพื้นบนพ้ืนเรียบ
อย่างไรก็ตามการป่ันประเภทนี้มีอันตรายสูงมากและสร้างความเครียดให้กับเฟรมชนิดท่ีไม่ สามารถ
คาดเดาได้ซึ่งอาจเกินขีดจากัดของเฟรมโช๊คหรืออะไหล่จักรยานต่างๆ หากผู้ป่ันเลือกท่ีจะป่ันใน
ภูมิประเทศสภาวะท่ีมีความยากกว่าในการปั่นปกติควรใช้ความระมัดระวังความปลอดภัยท่ีเหมาะสม
เช่นการตรวจสอบจักรยานและเปลี่ยนอุปกรณ์บ่อยคร้ังข้ึน นักป่ันควรจะสวมอุปกรณ์รักษาความ
ปลอดภัยท่ีสมบูรณ์แบบ

5

ภำพที่ 1.8 ระดบั ท่ี 5 สาหรบั การป่ันจกั รยานแบบผาดโผน
ทีม่ า ภาพถา่ ยโดย แชล่ม บญุ ลุ่ม (2562)

1.3 เหตุผลกำรเลอื กซือ้ จกั รยำน

ก่อนที่นักป่ันจักรยานจะต้องเลือกซ้ือจักรยานเป็นของตัวเอง เพ่ือใช้ในการป่ันตามกิจกรรม
เป้าหมาย ส่ิงท่ีจะต้องคานึงถึงเป็นสาคัญหลักอาจจะต้องเลือกจักรยานไปปั่นกับกลุ่มเพื่อนเพ่ือการ
ออกกาลังกาย หรือเหตุผลอื่นๆ การเลือกจักรยานประเภทท่ีมีความเหมาะสมกับตัวเองให้มากท่ีสุด
รวมไปถึงอาจจะต้องให้เหมือนกลุ่มเพื่อนเพื่อจะให้ผลดีจะปั่นจักรยานด้วยตนเองหรือกับกลุ่มเพื่อน
ข้อควรที่จะตอ้ งใช้

1. เลอื กซอ้ื จกั รยานเพื่อปั่นกบั ใคร ถ้าตง้ั ใจจะซื้อจกั รยานเพ่ือไปปน่ั เองคนเดยี วควรจะซอ้ื
จักรยานท่ีตนเองลองปั่นแล้วรู้สึกถนัด แต่ถ้าป่ันกับกลุ่มหรือป่ันกับเพื่อนร่วมปั่นควรจะใช้จักรยาน
ประเภทเดียวกับกลุ่มและเพ่ือนๆร่วมปั่น เช่นร่วมกลุ่มป่ันเสือหมอบแต่ไปใช้เสือภูเขาป่ันร่วมกลุ่ม
ความเร็วของจักรยานจะตามกลุ่มไม่ค่อยทัน เช่นเดียวกันถ้าเพ่อื นกลุ่มปน่ั เสือภูเขาแต่ไปใช้เสือหมอบ
เม่ือกลุ่มใช้เส้นทางจะไปป่ันที่ขรุขระก็ไม่เหมาะสาหรับเสือหมอบ ดังน้ันทางท่ีดีเลือกซ้ือจักรยาน
ประเภทเดียวกบั คนท่ีจะปั่นตามกลุ่ม ยกเว้นเมือ่ ปน่ั คนเดยี ว

6

ภำพที่ 1.9 เลอื กซื้อจกั รยานเพอื่ ป่ันกบั ใคร
ทม่ี า ภาพถา่ ยโดย แชลม่ บญุ ลมุ่ (2562)
2.เลือกซ้ือจักรยานเพื่อปั่นจักรยานเส้นทางที่ไหน สภาพเส้นทาง สภาพถนนเป็นอย่างไร
ความเรียบของพ้ืนผิวถนน ชนิดของถนน สภาพเส้นทางมีหลุมขรุขระมากน้อยแค่ไหน มีตระแกรงท่อ
หรือไม่ แต่ว่าถ้าอยากป่ันบนทางขรุขระ ทางลูกรังปั่นทางเรียบ ๆ ยาวๆ ก็อาจจะดูเป็นประเภทเสือ
หมอบเป็นหลัก ปัน่ ทางขรุขระ ก็ควรจะดูเป็นประเภทเสือภูเขาเป็นหลัก ท้ังนี้ล้อและยางจักรยานเปน็
สิง่ จาเปน็ ท่ีจะเลือกใช้กบั แตแ่ ละประเภทเสน้ ทาง

ภำพที่ 1.10 เลือกซอ้ื จักรยานตามสภาพเสน้ ทาง
ท่ีมา ภาพถ่ายโดย แชล่ม บุญลมุ่ (2562)
7

3.เลือกซ้ือจักรยานเพื่อปน่ั ไปทากิจกรรม ถ้าปั่นเพ่ือออกกาลังกายอย่างเดียวซ้ือประเภทไหน
ก็ได้ แต่ว่าถ้าต้องการแบกสัมภาระ ไปท่องเท่ียวก็ควรจะดูเป็นจักรยานประเภทท่ัวริ่งจะเหมาะสม
หรือจะซื้อจกั รยานไฮบรทิ ในเสน้ ทางปนั่ เพื่อความความสนุกสนานในเส้นทางถนนเรียบ แตก่ ็ควรระวงั
ถนนทม่ี ีตะแกรงฝาท่อตามเส้นทางในเมอื ง

ภำพที่ 1.11 เลือกซอื้ จกั รยานเพื่อปน่ั ไปทากจิ กรรม
ที่มา ภาพถา่ ยโดย แชลม่ บุญล่มุ (2561)

4. เลือกซ้ือจักรยานตามงบประมาณ กาลังทรัพย์ของนักป่ันในการเตรียมการซ้ือจักรยานไม่เท่ากัน
จกั รยานมอื 1 อาจจะไมจ่ าเปน็ บางครัง้ จกั รยานมือ 2 สภาพดีก็อาจจะรองความต้องที่จาเป็นของนักปนั่ ได้ แตส่ ิ่ง
ที่จะต้องเผื่องบประมาณที่เหลือหลังจากซ้ือจักรยานน้ันควรจะกันเงินไว้สาหรับซ้ืออุปกรณ์เพื่อความปลอดภัย
อาทเิ ชน่ หมวกจักรยาน ไฟส่องสว่าง และถุงมือจกั รยาน รองเท้า และชดุ เสือ้ กางเกงของจกั รยานที่เหมาะสม

ภำพที่ 1.12 เลอื กซือ้ จกั รยานตามงบประมาณ
8

1.4 รูปแบบในกำรป่นั จักรยำน
ปั่นจักรยานมีหลากรูปแบบ นักป้ันจักรยานท่ีชอบความเร็วอาจจะป่ันเร็วแรงตั้งแต่แรกยาว

จนเหนือ่ ย แตน่ กั ปน้ั จกั รยานบางส่วนเน้นป่ันสบายไปเร่ือย ๆ ซ่ึงมขี ้อดที ้งั ท่ีช่วยให้รา่ งกายนักปนั่ ได้รับ
ประโยชนจ์ ากจักรยานในรปู แบบตา่ งๆดังนี้

1. ป่ันจกั รยานเพอื่ การพกั ผ่อน ก่อนจะเลอื กซ้ือจกั รยานรปู แบบการ ควรเป็นจกั รยานท่ีปั่น
งา่ ยๆ ปนั่ สบาย อปุ กรณ์ประกอบบนจกั รยานไม่จาเป็นทีจ่ ะต้องใช้ครบถ้วนเหมือนจกั รยานท่ีต้องใช้
ความเรว็ เปน็ หลกั การซ่อมบารงุ หรือตดิ ตงั้ ไมซ่ บั ซอ้ น ราคาจักรยานจะมรี าคาไม่แพงมากนกั

ภำพที่ 1.13 ปน่ั จักรยานเพอื่ การพกั ผ่อน
ทม่ี า ภาพถา่ ยโดย สจั จา ไกรศรรัตน์ (2562)
2. ปั่นเพ่ือการท่องเท่ียว รูปแบบการป่ันจักรยานควรเป็นจักรยานที่เตรียมพร้อมสาหรับนัก
ปัน่ จะนามาใชจ้ ักรยานเม่ือพร้อมท่จี ะออกปนั่ ท่องเที่ยวทงั้ ระยะใกล้และระยะไกล การปัน่ ท่ีอาจต้องมี
การใสส่ มั ภาระหรือมกี ารซอ้ นทา้ ยจักรยาน ควรเปน็ รปู แบบของจักรยานไฮบรทิ

9

ภำพที่ 1.14 ป่นั เพอ่ื การทอ่ งเทย่ี ว

3. ป่ันจักรยานเพื่อการออกกาลังกาย นักปั่นจักรยานมีความต้องการเลือกช้ือจักรยานฝึกป่ันให้
สามารถใช้การป่ันจักรยานในการช่วยลดน้าหนักและผลดีต่อสุขภาพในหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นการบริหารทุก
ส่วนของร่างกาย นักปั่นมีต้นขาที่แข็งแรงมาก เพราะใช้ขา ก้น และน่อง ในการขับเคล่ือนจักรยาน ขณะที่
ร่างกายส่วนบนใช้ควบคุมทิศทางการขับป่ัน กล้ามเน้ือทุกส่วนทางานอย่างแข็งขัน สัมพันธ์กันอย่างมีจังหวะ
ความแข็งแรงน้ีทาให้ร่างกายมีพลังเพ่มิ ข้ึนดว้ ย หากป่ันจักรยานไปสักระยะหน่ึงจะพบว่าตัวเองมีความแข็งแรง
มากขึ้น กล้ามเน้ือส่วนขา ก้น น่องมีความแข็งแรงเพ่ือลดการเมื่อยล้าของกล้ามเน้ือได้ดีขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้นควร
เป็นจกั รยานท่ีเนน้ ความเร็ว หรือการประคองตัวในเส้นทางขรขุ ระได้ เพ่อื ความตอ่ เนอื่ งในการปน่ั ที่สม่าเสมอ

ภำพที่ 1.15 จกั รยานเพือ่ การออกกาลังกาย
ทมี่ า ภาพถา่ ยโดย แชล่ม บุญลุ่ม (2561)

10

4. การปั่นจักรยานแบบออฟโร้ด การป่ันเส้นทางขรุขระ เส้นทางภูเขา เส้นทางธรรมชาติ การปั่นผจญ
ภัยในป่า สิ่งที่จะต้องใช้ประกอบกับจักรยาน คือชิ้นส่วนและอุปกรณ์พ้ืนฐานอย่างยางใน ที่งัดยาง ชุดเครื่องมือ
ซอ่ มจักรยาน เปน็ อุปกรณ์จาเปน็ ทคี่ วรสารองไว้ แตป่ ่าฝา่ ดงไปไกลควรจะเพิ่มให้มีอุปกรณ์ ผ้าเบรกไปดว้ ยอีกชุด
ตัวเชื่อมโซ่ (quick-link) เผ่ือโซ่แตก หรือแผ่นเจลเก่าๆ ก็สามารถนามาใช้อุดรูยางขาดช่ัวคราวได้ ซ่ึงจักรยานท่ี
เหมาะสมควรจะเปน็ เสอื ภูเขา

ภำพท่ี 1.16 การปั่นจักรยานแบบออฟโรด้
ทม่ี า ภาพถา่ ยโดย แชล่ม บญุ ลมุ่ (2562)
5. การปั่นจักรยานที่ผู้ป่ันเน้นใช้สมรรถนะของจักรยานท่ีสูง เป็นกลุ่มท่ีมีกาลังทรัพย์มี
ความสามารถในการซื้ออุปกรณ์ท่ีส่งเสริมให้การป่ันจักรยานเพ่ิมความเร็วในการเสริมการป่ัน ควรจะ
ใชจ้ ักรยานท่ไี ดร้ ับการพฒั นานาในรุ่นใหม่ทอ่ี อกมาจาหน่ายในตลาดจกั รยาน

ภำพที่ 1.17 การปัน่ จกั รยานทีผ่ ู้ปัน่ เน้นใชส้ มรรถนะของจักรยานทส่ี ูง
11

บทที่ 2
ลกั ษณะของจกั รยำน

2.1 จกั รยำนเสอื หมอบ
เป็นจักรยานที่มีความโฉบเฉ่ียวและน้าหนักเบาและมีไว้สาหรับใช้กับพ้ืนถนนที่เป็นยาง

มะตอยหรือพื้นที่เรียบ จักรยานจะมีล้อแคบและยางบางสามารถหมุนไดอ้ ย่างรวดเรว็ บนพ้นื ผวิ ทีเ่ รยี บ
ช่วยให้จักรยานมีความสามารถปั่นได้ครอบคลุมถึงระยะทางไกลได้ และใช้ความเร็วสูง ป่ันได้คล่อง
รวดเร็วออกแบบให้มีโครงสร้างท่ีรับกับการตา้ นของพลศาสตร์ให้มีแอโรไดนามิกมากขึ้น ดงั นั้นการส่ง
ถ่ายกาลังพลังจะมากข้ึนเมื่อนักปั่นส่งกาลังไปยังคันเหยียบจักรยานเหมาะกับนาไปใช้ในการแข่ง
จักรยาน แต่ในปัจจุบันในยุค พ.ศ. 2563 จักรยานถนนลูกผสมที่มีความความเร็วด้วยการเพ่ิมกาลัง
ทางกลจากมอเตอร์ท่ีกาลังได้รับความนิยมคือและ e-bikes (จักรยานไฟฟ้า) ใช้ส่วนประกอบท้ังหมด
รู้จักกันในนามระบบขับเคล่ือนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้าเพื่อขับเคลื่อนจักรยานทาให้การปั่นจักรยานง่ายข้ึน
เฟรมมีน้าหนักเบาและแข็งแรงแทนจากเหล็กและอลูมิเนียมที่ได้รับความนิยมในปัจจุบันในตลาด
จักรยานจะนิยมใชแ้ ละคาร์บอนไฟเบอรแ์ ละไทเทเนียมใช้กันอยา่ งแพร่หลายมากขน้ึ ในตลาดจักรยาน

ภำพท่ี 2.1 ลกั ษณะของจักรยานเสือหมอบ

12

สว่ นประกอบของจักรยานเสอื หมอบประกอบด้วย
แฮนด์รถ (Handlebar) แฮนด์คือส่วนที่มีไว้บังคับรถไปในระยะทิศทางเพ่ือประคองตัว
จักรยาน และเป็นทย่ี ึดอุปกรณต์ า่ งๆ เช่น ชดุ ขับเคลือ่ น เบรก เปน็ ตน้

ภำพที่ 2.2 แฮนด์รถจกั รยานเสอื หมอบ
มือเกียร์ (Shifters) มีหน้าท่ีปรับเปล่ียนทดเกียร์จากแรงป่ันของเราท่ีกระทาต่อขาจานและ
จานหนา้ เพอ่ื ใหเ้ กิดความเหมาะสมตอ่ การปนั่ ในแต่ละพนื้ ที่ และความเรว็

ภำพที่ 2.3 มือเกยี ร์รถจักรยานเสือหมอบ
13

ชุดเบรค (Brake levers) มหี นา้ ที่ควบคุมการชะลอหรือหยุดรถทเ่ี คล่ือนที่

ภำพที่ 2.4 ชดุ เบรครถจักรยานเสือหมอบ
ตะเกียบจักรยาน (Fork) มหี นา้ ท่ีควบคุมลอ้ รถและยดึ ติดกบั ล้อจักรยาน

ภำพที่ 2.5 ตะเกียบจกั รยานเสือหมอบ
14

ดมุ ล้อ (Hub) มีหนา้ ท่ลี อ๊ กลอ้ ใหต้ ดิ กบั ตวั จักรยาน

ภำพท่ี 2.6 ดมุ ล้อ จกั รยานเสือหมอบ
เบาะ(Seddel) มีไว้สาหรบั น่ังเพ่ือการป่ันทีส่ ะดวกสบาย

ภำพท่ี 2.7 เบาะจกั รยานเสือหมอบ
หลกั อาน(Seat post) ปรับระดับความ สงู -ตา่ ของเบาะ

ภำพที่ 2.8 หลกั อานจกั รยานเสือหมอบ
15

ห่วงรัดหลักอานจกั รยาน (Clamp) ชว่ ยยดึ หลกั อานให้แนน่ หนา

ภำพที่ 2.9 ห่วงรดั หลักอานจกั รยาน
บนั ได/ลูกถบี (Pedals) คนั เหยียบจักรยานสาหรับป่ัน

ภำพท่ี 2.10 บันได/ลูกถบี จักรยานเสือหมอบ
กะโหลก (Bottom bracket) เป็นส่วนสาคัญของระบบขับเคลื่อนจักรยาน มีหน้าท่ีเป็นแกน
หมุนของชดุ ขาจาน

ภำพท่ี 2.11 กะโหลกแกนหมนุ จกั รยานเสอื หมอบ
16

โซ่ (Chain) เป็นโซ่ลูกกลิ้งท่ีใช้พลังงานจากแป้นเหยียบไปยังล้อเลื่อนของจักรยานจึง
ขับเคลอ่ื นได้

ภำพที่ 2.12 โซ่ของจักรยานเสอื หมอบ
สับจาน (Front Derailleur) มีหน้าท่ีเป็นตัวขับเคล่ือนหลักของจักรยานที่รับแรงขับมาจาก
เทา้ โดยผา่ นแป้นบันไดและขาจาน

ภำพที่ 2.13 สบั จาน
17

ตีนผี (Rear Derailleur) มีหน้าท่ีร้อยโซ่ให้เข้ากับเฟืองตามคาส่ังของชิพเตอร์ที่สั่งผ่านสาย
เคเบิ้ล ตีนผยี ังทาหนา้ ท่รี กั ษาความตงึ ของโซ่ให้พอเหมาะอยู่ตลอดเวลา

ภำพท่ี 2.14 ตนี ผีจกั รยานเสอื หมอบ
ยางนอก (Tires) ยดึ เกาะกบั พื้นและลดแรงกระแทก

ภำพท่ี 2.15 ยางนอกจกั รยานเสอื หมอบ
18

ขอบล้อ (Rims) เป็นตัวสาคัญในการกาหนดอายุของล้อ การหมุนท่ีสมดุลจะที่มีผลต่อสนอง
ต่อพ้ืนผิวสัมผสั ทีเ่ รยี บไมส่ ะดุด

ภำพที่ 2.16 ขอบล้อจกั รยานเสือหมอบ

2.2 จกั รยำนเสือภูเขำ .
จักรยานเสือภูเขา หรือเรียกอีกชื่อว่าจักรยานออฟโรด มีรูปร่างและขนาดท้ังหมดท่ีเป็น

คุณลักษณะส่วนใหญ่ตรงช่วงล่างด้านหน้ามีระบบกันสะเทือน มีดิสก์เบรกด้านหน้าและด้านหลังให้
พลังการหยุดรถจักรยานที่ดีที่สุดในขณะที่ยางแบบจะมี ดอกยางที่ใหญ่ผู้ป่ันจักรยานด้วยแรงกดที่ต่า
กว่าโดยไม่ต้องมีความเส่ียงของการเจาะทะลุ นักป่ันจักรยานระดับประเทศหรือหรือนักป่ันอาชีพชาว
ต่างประเทศมักจะมีจักรยานท่ีมีเฟรมคาร์บอนไฟเบอร์ท่ีมีขนาดใหญ่ ล้อเสือภูเขา 27.5" / 26" / 29"
การใช้เบรกในขณะป่ันจักรยานเสือภูเขา มาปั่นลงเขาแบบดาวน์ฮิลล์ จักรยานเสือภูเขามีความ
เหมาะสมในการใช้งานในพ้ืนที่เส้นทางขรุขระเพราะระบบการเบรกท่ีง่าย ทาให้การป่ันจักรยานการ
ทรงตัวมีความม่ันคงในการประคองตัว แฮนด์ทรงแบนทรงต้ังตรงทาให้ ตาแหน่งการจับท่ีทาให้การ
ทรงตัวได้ดีและการควบคมุ ทีด่ ี

19

ภำพท่ี 2.17 จกั รยานเสอื ภูเขา

การซื้อจักรยานเสือภูเขามาปั่น เมื่อซื้อคันแรกมาจะพบว่าช่างในร้านจะฟิตจักรยานให้พอดี
กับผู้ป่ันแต่ถ้าการปรับจักรยานเสือภูเขาท่ีเคยใช้มาเป็นของผู้ปั่นคนใหม่ในช่วงแรกจะเร่ิมรู้สึกว่า
แฮนด์ กว้างและไกลมือ เล้ียววงแคบไม่คล่องตัว ท่อบนค่อนข้างสูง พอใส่โช๊คอ๊ัพหน้าก็ยิ่งสูงขึ้นอีก
อานแข็งกระด้างและติดต้นขาด้านใน ทาให้ป่ันรอบเร็วไม่ถนัด เบรกดัง แม้ปรับหน้าผ้าเบรกให้เสมอ
แล้วก็ยังดัง ล้อก็คดอยู่เร่ือย เกียร์เปล่ียนได้เองราวกับว่าเป็นเกียรอ์ ตั โนมัติ จากสภาพของปัญหาของ
จกั รยานเสือภูเขา การปรบั แตง่ จักรยานภูเขาสาหรับมอื ใหม่ ปรบั แต่งตลบั ลูกปนื 4 จดุ หลัก คือ ดมุ ลอ้
ชุดกะโหลก ลูกกล้ิงตีนผี และแกนบันได สามารถแก้ปัญหาได้ดีขึ้นกว่าเดิม วัดจากการทดลองปั่นจะ
รสู้ ึกได้ชดั วา่ ทรงตัวดี เล้ยี วคล่อง ปัน่ ลืน่ ทา่ น่งั ถนดั ปั่นได้สบายขึ้นกวา่ เดิม จานวน13จุดดังนี้

1.ปรับเปลี่ยนคอแฮนด์ เนื่องจากท่อนั่งแต่ในย่ีห้อมีท่อนั่งขนาดยาวมีผลให้ท่อหน้า(Head
Tube) ทอ่ บน(Top Tube) และท่อล่าง(Down Tube) ยาวตามไปด้วยเช่นกัน จักรยานภเู ขาแต่ละรนุ่
มักจะมีท่อนั่งยาวต่างกันขนาดละ 2 น้ิว ผู้ปั่นบางคนจึงอาจต้องแก้ปัญหาความไม่พอดี ด้วยการ
ปรบั เปลีย่ นคอแฮนด์ ใหส้ ้นั -ยาว และมีองศาสงู ต่าท่ีเหมาะสม ประกอบกบั การปรับอานใหส้ ูง-ต่า และ
เล่ือนไปหน้ามาหลัง ให้พอดีกับผู้ปั่นได้ แต่ควรเลือกจักรยานให้มีขนาดตัวถังพอเหมาะ โดยใช้วิธีเข้า
ไปยืนคร่อมท่อบน สาหรับจักรยานท่ีมีตะเกียบหน้า(Front Fork)แบบธรรมดา ก็ให้เป้าสูงกว่าท่อบน
2-3 น้ิว ส่วนตะเกียบหน้าแบบโช๊คอ๊ัพ ก็ให้เป้าสูงกว่าท่อบน 1-2 นิ้ว ท้ังนี้เพราะโช๊คอ๊ัพหน้าเผ่ือช่วง
ยุบตัวไว้ ทาให้ท่อบนสูงขึ้นประมาณ 1 นิ้ว ส่วนผู้หญิงมีชว่ งขายาวกวา่ ช่วงลาตัวค่อนข้างมาก จึงควร
เลือกยี่ห้อหรือรุ่นท่ีมีท่อบนค่อนข้างส้ัน ส่วนผู้ชายน้ันกลับกัน จึงควรเลือกท่อบนท่ีค่อนข้างยาว ท่อ
บนท่ียาวพอดีนั้น ลาตัวผู้ปั่นจะโนม้ ทามุมกบั แนวระนาบประมาณ 50 องศา

20

2. การเปล่ียนคอแฮนด์ คอแฮนดม์ ีความยาวใหเ้ ลอื กหลายขนาด ต้งั แต่ 8 ถงึ 15 ซ.ม. และมี
มุมเงยจากแนวระนาบให้เลือกอีกหลายมุมองศา ผู้ปั่นอาจมีความจาเป็นในการเปลี่ยนคอแฮนด์ ให้มี
ขนาดยาวขนึ้ ในกรณที ี่ผ้ปู ั่นมลี าตัวและชว่ งแขนยาวมาก หรือขนาดของตัวถงั จักรยานเลก็ กว่าตัวผู้ป่นั
ซ่งึ ท่อบนจะคอ่ นข้างส้ัน กอ็ าจเปลยี่ นคอแฮนดใ์ หม้ คี วามยาวเพ่ิมขึ้นได้ หากแฮนดส์ ูงมากไป กส็ ามารถ
ถอดคอแฮนด์คว่ากลับหัวลงได้ หากแฮนด์ต่าไปก็เปลี่ยนคอแฮนด์ใหม่ ให้มีองศาสูงขึ้นได้เช่นกัน คอ
แฮนดท์ ่สี ้ันจนไม่เหมาะสม กับความยาวชว่ งแขนและลาตวั ของผู้ปน่ั จะทาใหห้ วั รถมีความไวมาก และ
บังคับรถยากข้ึน สาหรับจักรยานภูเขาแบบ Downhill จะมีคอแฮนด์สั้นและองศายกสูงขึ้น จนแฮนด์
สูงกว่าระดับอาน เพราะต้องชดเชยท่าปั่นขณะลงเขาไม่ให้ก้มหน้ามากเกินไป และเพอื่ ให้น้าหนักตัวผู้
ปั่นถ่ายมาอยู่ที่ล้อหลังมากข้ึน ซ่ึงจะช่วยลดอาการเล้ียวไม่เข้าโค้ง และไม่ให้ตีลังกาง่ายเกินไปใน
ขณะทีป่ ่นั ลงเขา คอแฮนดท์ ย่ี าวพอดนี ั้น ขณะปน่ั จะมองเหน็ แฮนดท์ ับจนล้าแกนดมุ ล้อหนา้

3.ปรับแฮนด์ มีอยู่ 2 แบบ คือ แบบตรง(โค้งนิดหน่อย) ใช้สาหรับเส้นทางที่ไม่มีช่วงลงเขา
ยาวๆ มีความยาวประมาณ 21-23 นิ้ว ซ่ึงเท่ากับช่วงไหล่ของชาวตะวันตก จึงควรตัดปลายท้ัง 2 ข้าง
ให้เหลือความกว้างเท่ากับช่วงไหล่ของผู้ปั่น ซึ่งเม่ือจับแฮนด์ท้ัง 2 ข้างแล้ว แขนควรอยู่ในลักษณะท่ี
ขนานกัน ถ้าแขนถา่ งออกกว้างมาก จะงอข้อศอกยาก และบังคบั เลีย้ วไม่คล่องตวั แตห่ ากแขนหบุ แคบ
จะบังคับรถไดย้ าก และหายใจไม่ค่อยเต็มปอด สาหรับผู้หญิงจะมีช่วงไหล่แคบกว่าช่วงสะโพก จึงควร
ตัดปลายแฮนด์ให้เหลือความยาวพอดีกับช่วงกว้างของสะโพก ส่วนแบบที่ 2 คือ แบบDownhill มี
ลักษณะคล้ายปีกนก ไม่สามารถตัดปลายได้มากนัก เพราะต้องเหลือความยาวให้พอท่ีจะติดตั้ง มือ
เบรก(Brake Lever) มือเกียร์(Shift Lever) และอุปกรณ์ต่างๆ ส่วนการปรับมุมก้มเงยของแฮนด์ ก็
ควรหมุนตัวแฮนด์ให้ปลายแฮนด์ท้ัง 2 ข้าง ลู่ชี้ไปทางไหล่ของผู้ปั่น เพ่ือท่ีเวลาใช้มือจับแฮนด์แล้ว
ข้อมือจะได้ไม่งอมากจนเกิดอาการชาที่มือ และจุดท่ีแฮนด์ต่อกับคอแฮนด์ ควรอยู่ต่ากว่าระดับอาน
ประมาณ 1-4 ซ.ม. ซ่ึงยดื หยุน่ ตามความยาวของชว่ งแขน ถ้าสภาพทางขรขุ ระ ควรกาแฮนดจ์ กั รยานที่
มตี ะเกยี บแบบธรรมดาเพียงหลวมๆ สว่ นตะเกียบแบบโช๊คอพ๊ั จะกาแน่นกไ็ ด้ เมอื่ เจอสถานการณ์ทาง
ลงลาดชันท่ีเป็น ร่องน้าฝน ดินลื่น หรือ ทราย ควรลดจุดศูนย์ถ่วงลง โดยการยกบน้ั ท้ายขึ้น แล้วใช้ขา
ด้านในหนีบหัวอานเบาๆ เพื่อถ่ายน้าหนักตัวไปอยู่ที่ชุดกะโหลก(Bottom Bracket) ซ่ึงเป็นจุดหมุน
ของชดุ จาน(CrankSet) พร้อมกับงอขอ้ ศอกและเข่าเลก็ น้อย เพ่อื รอซับแรงกระแทก

4.ปรับบารเ์ อน็ เปน็ อุปกรณ์ที่ใช้ติดต้งั ท่ีปลายแฮนด์ทัง้ 2 ขา้ ง มีประโยชนใ์ นการใช้จบั ดึงเข้า
หาตัว เพื่อให้ถนัดในการเพ่ิมแรงเหยียบบันได(Pedal) ขณะที่ป่ันขึ้นเขา หรือเนินชันยาวๆ ควรปรับ
มุมองศาให้เงยจากแนวระนาบ 10 - 45 องศา ตามความถนัดของผู้ปั่น และยังมีส่วนป้องกันไม่ให้มือ
หลุดจากแฮนด์

5.ปรับอาน มีหลากชนิดและหลายแบบ อานเป็นอุปกรณ์แรก ที่อาจสร้างความปวดแสบปวด
ร้อน ให้แก่ผู้ปัน่ มือใหม่ ท่ีไม่เคยนั่งอานมานานๆ หากไม่แน่ใจวา่ ก้นกบจะแตกเป็นแผลหรือไม่ ก็ควร
เลือกอานชนิดท่ีเป็นเจล ซึ่งมีทั้งความหนาและความนุ่ม และเลือกความกว้างของอาน ให้พอเหมาะ
พอสมกับความกว้างของกระดูกเชิงกราน ซ่ึงผู้หญิงมักจะมีช่วงเชิงกรานกว้างกว่าผู้ชาย ส่วนมือเก่าที่

21

ชินอานแล้ว ก็สามารถใช้อานชนิดบางและแคบได้ ซ่ึงในขณะท่ีปนั่ รอบเร็วๆ ส่วนกวา้ งของอาน จะไม่
ติดต้นขาด้านใน ส่วนความเป็นสปริง ก็จะขึ้นอยู่กับแบบของโครงอาน และคุณภาพของก้านรองอาน
อานบางรุ่นมีรูปทรงปาดลู่ไปด้านท้าย ซึ่งเหมาะกับจักรยานแบบDOWNHILL หรือจะใช้กับจักรยาน
ภูเขาท่ีมีการป่ันลงจากที่ชันบ่อยๆ ซ่ึงจาเป็นต้องยกบ้ันท้ายโยกไปทางล้อหลัง ก็จะสะดวกในการโยก
ตัวกลับ เพราะตน้ ขาด้านใน จะไม่ตดิ ท้ายอานแบบปาดลู่ สาหรับการปรับความสูงของหลักอาน(Seat
Post)อย่างง่ายๆน้ัน ก็ปรับความสูงโดยการข้ึนไปนั่งปั่น แล้ววางส้นเท้าข้างหน่ึงไว้บนบันได ขณะท่ี
บนั ไดขา้ งนน้ั อยู่ท่ีตาแหน่งตา่ สุด แล้วปรบั ความสงู ขึ้นไปจนขาอยใู่ นลักษณะยืดตรง ซ่ึงเม่อื เลือ่ นปลาย
เท้ามาวางบนบนั ได ในท่าปัน่ ปกติ เขา่ ยังสามารถงอไดป้ ระมาณ 5-10 องศา ทั้งนี้ ขึน้ อยู่กับความถนัด
ของผู้ปนั่ แต่ละคน แต่ไม่ควรปรับอานสูงจนเข่ายืดตรง เพราะจะเป็นตะคริวได้งา่ ย ระดับความก้มเงย
ของอาน ก็ควรปรับให้ขนานกับพ้ืน หากชอบปรับอานให้ก้มนิดๆ ก็ไม่ควรปรับให้แนวอานชต้ี ่ากว่าจุด
ทแ่ี ฮนด์ตอ่ กบั คอแฮนด์ ส่วนการปรับเลอื่ นอานไปหนา้ มาหลังนนั้ ควรปรับให้แนวหลกั อานอยู่กลางตวั
อาน แต่สามารถปรับเลื่อนไปหน้ามาหลังไดอ้ ีกเลก็ น้อย เพื่อให้อยู่ในท่าปั่นที่ยืดตัวยืดแขนได้ถนัดและ
ม่ันคง มีส่ิงท่ีพึงสังเกตุว่า ท่านั่งของจักรยานภูเขา ท่ีใช้ป่ันในภูมิประเทศที่เป็นทางเรียบเป็นส่วนใหญ่
น้ัน หากปรับเปลี่ยนคอแฮนด์ให้มีองศาต่าๆ และยาวกว่าปกติสัก 2 ซ.ม. พร้อมกับปรับเล่ือนอานไป
ข้างหน้า 2 ซ.ม.เช่นกัน ผู้ปั่นก็จะอยู่ในท่าที่ก้มและโย้ลาตัวไปข้างหน้าอีก 2 ซ.ม. ก็จะคล้ายกับการ
เพ่ิมองศาของท่อนั่งให้ต้ังข้ึน ซ่ึงจะใกล้เคียงกับองศาของจักรยาน ที่ใช้สาหรับการแข่งขันน่ันเอง โดย
ทฤษฎีแล้ว อาจจะได้ความเร็วเพ่ิมอีกนิดหน่อย แต่ก็เป็นท่าปั่น ที่อาจก่อให้เกิดความปวดร้าวที่ แขน
ไหล่ และคอ ของผู้ปน่ั ได้เช่นกัน และหากผู้ป่ันไม่เคยฝึก อย่างนักกีฬาจักรยานมาก่อน ก็อาจหายใจ
ได้ไม่ลึกพอ สาหรับภูมิประเทศท่ีเป็นทางลงเขายาวๆ ควรปรับลดอานลงจนต่ากว่าแฮนด์ เพ่ือชดเชย
ท่าปั่นขณะลงเขาไม่ให้ก้มหน้ามากเกินไป พร้อมกับปรับเลื่อนอานไปข้างหลัง เพื่อรักษาระยะห่าง
ระหว่าง แฮนด์กบั อานไมใ่ หช้ ิดเกนิ ไป

6.ปรับวงล้อ & ซี่ลวด วงล้อมีท้ังแบบช้ันเดียว และ 2 ช้ัน ถ้าเป็นอะลูมิเนียมเนื้อดี จะมีตา
ไก่ท่ีรูซี่ลวด และมีความแข็งแรง แตน่ ้าหนักเบา ถ้าดีขึ้นไปอีก ขอบล้อจะเคลอื บด้วยวสั ดุทมี่ คี วามแข็ง
เทียบเท่าความแข็งของเซรามิค ซึ่งช่วยป้องกันไม่ให้เป็นรอยง่าย และเบรกได้ดีแม้ในสภาพลุยน้าลุย
โคลน วงล้อที่ประกอบมาจากโรงงาน ส่วนใหญ่ใชเ้ ครือ่ งขันหวั ซี่ลวดด้วยแรงลม จึงอาจไม่กลมหรือคด
ออกขา้ งนิดหน่อย เวลานามาประกอบกบั ตัวถงั จกั รยาน กอ็ าจโยไ้ ปชิดตะเกียบด้านซา้ ยหรือขวามาก
เกินไป สาหรับล้อท่ีเป็นวงรีมาก ผ้าเบรกอาจสีกับยางจนขาดทะลุเปน็ แผลยาว หากคดออกข้างมากๆ
ขอบล้อก็อาจไปเสียดสีกับผ้าเบรกด้านใดด้านหน่ึง ซึ่งมีผลให้ความเร็วลดลง จึงควรหม่ันตรวจเช็ควง
ล้อบ่อยๆ หากพบอาการดังกล่าว ให้รีบนาไปให้ช่างปรับแต่งซี่ลวดโดยด่วน ซ่ีลวดธรรมดาทาด้วย
เหล็กชุบโครเมียม ส่วนซี่ลวดชั้นดีจะทาด้วยสแตนเลส หรือไททาเนียม ซ่ึงมีตอนกลางของซ่ีลวดเล็ก
กว่าส่วนปลายท้ัง 2 ข้าง จึงทาให้มีน้าหนักเบา วงล้อท่ีขันหัวซ่ีลวดปรับแต่งจนซี่ลวดตึงเท่ากันท้ัง 2
ด้าน จะเกดิ ความแขง็ แรงและไมค่ ดง่าย

22

7. ปรับยางนอก (Tire) ยางนอกแบบวิบากของจกั รยานภูเขา ทีใ่ ชก้ ับล้อหนา้ โดยทว่ั ไปมักจะ
มีดอกยางแตกต่างกับล้อหลัง จึงควรตรวจสอบดูอักษรบอกสภาพทาง และลูกศรชี้ทิศทางหมุน ที่
บริเวณใกล้ขอบยางให้ดี ยางนอกท่ีติดมากับจักรยานภูเขาราคาถูกและราคาปานกลาง จะเป็นยาง
เกรดซ้อมท่ีใช้ในการป่ันท่องเที่ยวธรรมดา จะมีขอบเป็นลวดและพับไม่ได้ มีจานวนเส้นไนล่อนน้อย
และห่าง(ระดับ 26 T.P.I.) เนื้อยางหนา จึงมีน้าหนักมาก และมักจะเติมลมยางได้เพียง 40-55 ปอนด์
หากเติมลมยางตึงมาก ยางนอกจะขยายตัวเกินขนาดเดมิ จนยางในอาจร่ัวซมึ ไปจนถึงขน้ั ปรแิ ตก ส่วน
ยางช้ันดี จะเป็นยางเกรดแข่งขัน ซึ่งมีขอบเป็นใยสังเคราะห์แบบเหนียวพิเศษ(Kevlar) สามารถพับ
เกบ็ ได้ มีจานวนเส้นไนล่อนมากและถ่(ี ระดับ 60 T.P.I.) เน้ือยางบาง จึงมีนา้ หนกั เบา และสามารถเตมิ
ลมยางได้ตงึ เตม็ ทีถ่ ึง 85 ปอนด์ และมกั จะมีหนา้ ยางแคบกวา่ 2 นิ้ว ยางที่ตึง หนา้ ยางจะสัมผัสผวิ ถนน
น้อย จึงไม่ค่อยเกิดแรงเสียดทานกับผิวถนน ทาให้ได้ความเร็วเต็มท่ี แต่สภาพถนนท่ีเปียกลื่น ทาง
ลูกรงั และทางดินผิวรว่ น กค็ วรปล่อยลมยางออกบา้ ง เพือ่ ให้หนา้ ยางสัมผัสผิวถนนได้มากขน้ึ ส่วนยาง
นอกที่นิยมใช้กับทางเรียบ คือ ยางสลิก(Slick) ซึ่งหน้ายางจะเรียบไม่มีดอกยาง มีแต่ร่องรีดน้าตื้นๆ
ไม่กี่ร่อง หน้ายางกว้างประมาณ 1.5 นิ้ว เนื้อยางบาง น้าหนักเบา มีแรงเสียดทานน้อย จึงให้ความเร็ว
เพิ่มจนรู้สึกได้ชัดเจน แต่ไม่เหมาะท่ีจะใช้ในสภาพทางที่เป็น กรวด หิน ดินเหนียว โคลนเลน หรือ
ทราย เพราะล้อจะฟรี และล่ืนล้มง่ายมาก นอกจากน้ียังมี ยางสลิกก่ึงวิบาก(Off Road Slick)รุ่นใหม่
ที่เพ่งิ เปน็ ทนี่ ิยม ซ่ึงหนา้ ยางเรียบ มเี พียงลายกนั ล่นื เป็นตุม่ เล็กๆ แต่มีดอกยางแบบวิบากอยู่ทีข่ อบยาง
ด้านข้าง ซ่ึงให้ความเร็วได้ดีกว่ายางวิบาก ทั้งในทางเรียบ และทางดินลูกรัง แต่ประสิทธิภาพในการ
ตะกุยทาง ที่เป็นทรายหนาหรือโคลนเหลว จะต่ากว่ายางวิบากทั่วไป และเนื่องจากไม่มีร่องดอกยาง
สาหรับบังคับเล้ียวโดยตรง ในสภาพทางที่ลื่น จึงต้องใช้เทคนิคและความชานาญ เข้าช่วยเป็นอย่าง
มาก ฉน้ัน มือใหม่ที่จะหัดใช้ จึงควรเร่ิมต้นเฉพาะล้อหลังก่อน และควรเลือกใช้เฉพาะสภาพทางท่ี
เหมาะสม

8. ปะ/เปลี่ยนยางใน (Innertube) โดยทั่วไปน้ัน มีน้าหนักอยู่ในช่วง 145-200 กรัม การ
เลือกยางใน ก็ควรเลือกที่มีตัวเลขระบุขนาด ที่สามารถขยายตัวได้เท่ายางนอก หากตัวเลขระบุขนาด
ยางใน น้อยกว่าตัวเลขระบุขนาดยางนอก เม่ือสูบลมยางตึงเต็มท่ี ยางในอาจฉีกขาดหรือรั่วซึม ส่วน
ยางในชนิดพิเศษ(Ultra-Light) ท่ีทาจากPOLYURETHANE ซึ่งมีสีเขียวอ่อนนั้น เนื้อยางจะบางและ
เบามาก มีน้าหนักเพียง 90 กรัมเท่านั้น และมีราคาแพงกว่า 2-3 เท่าตัว ซ่ึงจะเหมาะกับการใช้ใน
สนามแข่งขัน แต่ไมค่ อ่ ยเหมาะกับจักรยานทีใ่ ช้ปนั่ ในการท่องเทยี่ ว หรอื ใช้ป่นั ในชวี ิตประจาวนั เพราะ
มีอัตราการซึม(Leak)สูง ซึ่งจะต้องเติมลมยางบ่อยๆ ทุก 4-5 วัน ควรเลือกยางในที่มีการอัดหัวจุ๊ปลูก
ศรท่ีหนาและแน่นพอควร หัวจุ๊ปลูกศรสาหรับเติมลมมี 2 แบบ คือ จุ๊ปเล็ก(French Valve) และ จุ๊ป
ใหญ่(American Valve) ถ้าเลือกใช้จุ๊ปเล็ก ก็ควรมีหัวต่อ(Adapter) สาหรับใช้กับหัวเติมลมยาง
รถยนต์ ตดิ ตัวไปพรอ้ มกับเครื่องมอื ชดุ เล็ก ซง่ึ มีที่งดั ยาง ชุดปะยาง และสูบลม รวมอยดู่ ว้ ย

9. ปรับเบรก เบรกV-Brake เป็นที่นิยมได้หลั่งไหลออกสู่ตลาดอย่างมากมาย และเนื่องจาก
V-Brake มีก้านเบรกยาว ประกอบกับการออกแบบให้แรงดงึ จากสายเบรก(Brake Cable) บีบหัวก้าน

23

เบรกจากทางด้านข้าง ซ่ึงแรงดึงได้กระทาตรงกับทิศทางที่ก้านเบรกเคลื่อนที่ แรงจากสายเบรกจึงดึง
ก้านเบรกได้ทั้งหมด โดยไม่มีการสูญเปลา่ จึงใหป้ ระสทิ ธภิ าพการเบรกสงู มาก แต่เนือ่ งจากต้องปรับต้ัง
หน้าผ้าเบรกของ V-Brake ให้ขนานและห่างขอบล้อเพียงประมาณ 2 ม.ม. เพราะช่วงดึงของมือเบรก
สั้น ดังนั้น เมื่อวงล้อคดเพียงเล็กน้อย ก็มักจะเสียดสีกับผ้าเบรก ฉน้ัน ในการปรับต้ังสายV-Brake จึง
ควรใช้มือคลายน็อตหัวมือเบรก ออกประมาณ 5-6 ร่องเกลียว เผื่อไว้เวลาวงล้อเกิดคดกระทันหัน ก็
จะยังสามารถใช้มือหมุนน็อตหัวมือเบรกเข้าไปได้อีก 5-6 ร่องเกลียว ซ่ึงมีผลเป็นการหย่อนสายเบรก
ลงอีก 5-6 ม.ม. และเท่ากับว่าสามารถคลายหน้าผ้าเบรก ให้ห่างขอบล้อได้อีกข้างละ 1-2 ม.ม. ส่วน
เบรกรุ่นเก่ามีก้านเบรกส้ัน แรงดึงจากสายเบรกดึงจากด้านบน แต่ก้านเบรกเคล่ือนท่ีจากด้านข้าง ซึ่ง
แรงดึงต้ังฉากกับทศิ ทางที่ก้านเบรกเคลอ่ื นท่ี แรงบีบจากมือเบรกจึงดึงกา้ นเบรกไดไ้ มท่ ้ังหมด เพราะมี
การสูญเปล่าบางส่วน จึงให้ประสิทธิภาพการเบรกต่ากว่า V-Brake สาหรับเบรกรุ่นเก่า ควรปรับต้ัง
หน้าผ้าเบรก ให้ห่างขอบล้อประมาณ 3-4 ม.ม. เพราะช่วงดึงของมือเบรกยาว และให้เปิดด้านหลัง
(ท้าย)ของผ้าเบรกออกนิดหน่อย เพราะเวลาบีบมือเบรกแรงๆ ขอบล้อจะลากผ้าเบรกไปด้านหน้า
เล็กน้อย ผ้าเบรกก็จะสัมผัสขอบล้อเต็มหน้าผ้าเบรกพอดี เวลาเบรกจะได้ไม่มีเสียงผ้าเบรกดัง และ
เนื่องจากเบรกรุ่นเก่าต้ังหนา้ ผา้ เบรก ค่อนข้างห่างจากขอบล้อ ดงั น้ัน เมื่อวงลอ้ คดนิดหนอ่ ย จึงไม่คอ่ ย
จะเสียดสกี บั ผา้ เบรก ฉนัน้ ในการปรับตัง้ สายเบรกรุน่ เก่า จึงควรคลายน็อตหวั มอื เบรก ออกเพียง 2-3
ร่องเกลียวก็พอ และควรตงั้ มือเบรก ใหห้ างมือเบรกชี้ลงจากแนวระนาบประมาณ 45 องศา

10. ปรับโช๊คอ๊พั ตะเกียบโชค๊ อ๊พั หน้า เป็นอปุ กรณ์ท่ีสามารถนามาใส่ แทนตะเกียบหน้าของ
จักรยานภูเขาได้ และเป็นอุปกรณ์ท่ีแทบจะไม่ทาให้สูญเสียแรงที่เหยียบบันได สาหรับจักรยานภูเขา
ชนดิ ธรรมดา มกั นยิ มใชต้ ะเกียบโช๊คอั๊พหนา้ ที่มีชว่ งยบุ ตัวไดต้ ้ังแต่ 1.5, 2, 2.5 ถงึ 3 นว้ิ สว่ นจกั รยาน
ภูเขาชนิดDownhill ควรใช้ตั้งแต่ 3, 4, 5 ถึง 6 นิ้ว เพราะการกระแทกที่รุนแรงกว่า ทาให้ต้องการ
ช่วงยบุ ตวั ท่มี ากกวา่

นอกจากน้ี จะต้องเลือกให้ตรงกับแบบและขนาดของชุดลูกปืนถ้วยคอ(AheadSet)ท่ีท่อหน้า
ด้วย และมีข้อให้สังเกตุว่า หากโช๊คอพั๊ หน้ามีชว่ งยุบตัวมาก ก็จะทาให้ท่อบนซ่ึงต่อเน่ืองอยู่กับท่อหน้า
ต้องยกตัวสูงตามไปด้วย และซังตะเกียบโช๊คอั๊พหน้าท่ีสอดผ่านท่อหน้าโผล่พ้นขึ้นมาน้ัน สามารถจะ
ตัดให้เหลือสั้นหรือยาว เพื่อต้ังความสูงของคอแฮนด์ได้ด้วย ส่วนโช๊คอั๊พหลังน้ัน โดยมากจะติดมากับ
จักรยานภูเขาชนิดDownhill มีมากมายหลายแบบ และแทบทุกแบบ จะยืดหยุ่นตัวเมื่อใช้เท้าเหยียบ
บันได จึงมีผลให้แรงท่ีเหยียบบันไดต้องสูญเปล่าไปประมาณ 3-10 % ท้ังน้ี ขึ้นอยู่กับการออกแบบ
ตวั ถังของจักรยาน บวกกับคุณภาพของโช๊คอัพ๊ หลังแตล่ ะย่ีห้อ แต่โช๊คอพ๊ั หลังบางย่ีห้อ มีปุ่มล็อคไม่ให้
ทางาน(ยุบตัว) สาหรับเลือกใช้ในกรณีป่ันทางเรียบ การปรับความอ่อนแข็งของโช๊คอ๊ัพ ควรปรับตาม
น้าหนักตัวของผู้ปั่นเป็นหลัก และหากรู้สึกว่าโช๊คอ๊ัพทางานผิดปกติ ก็ควรนาไปให้ช่าง ถอดออกมา
ตรวจสอบ สภาพลกู ยาง(Elastomer) หรือซลี ยาง(Seal)กนั น้ามนั ไฮดรอลิค หรอื ดูวา่ แกนคดหรือไม่

11. ปรับตีนผี (Rear Derailleur) เป็นอุปกรณ์ท่ีต้องอาศัยความชานาญในการปรับแต่ง จึง
ควรมอบให้เป็นหน้าท่ีของช่างผู้ชานาญ สาหรับตีนผียี่ห้อShimano เกรด Acera-X ข้ึนไปนั้น ถ้ากด

24

มือเกียร์ไปท่ีเลข 1 แล้วโซ่ไม่ข้ึนไปท่ีเฟืองใหญ่สุด หรือเป่ันยมือเกียร์ปลดโซ่ลงไปที่เฟืองเล็กสุดแล้ว
เห็นสายเกียร์หยอ่ น กอ็ าจเป็นเพราะสายเกยี ร์ยดื ตัวหรือไม่ตงึ พอ ผ้ปู ัน่ พอจะแกป้ ัญหาเบอื้ งตน้ ได้ โดย
การใช้มือหมุนตัวปรับที่ปลายสายเกียร์ด้านท้ายตนี ผี ให้คลายออกทีละร่องเกลยี ว สลับกับกดมือเกียร์
ให้ตีนผีทางานกลับไปกลับมา จนโซ่เปลี่ยนตาแหน่งได้ทุกเฟืองเกียร์ และโซ่ไม่ควรเสียดสีกับเฟือง
ข้างๆ ถ้าคลายตัวปรับท่ีปลายสายเกียร์ด้านท้ายตีนผีออก 7 ร่องเกลียวแล้ว สายเกียร์ยังตึงไม่ได้ที่ ก็
ค่อยมาคลายตัวปรบั ท่ีปลายสายเกยี รด์ ้านหัวมือเกยี ร์ หากยังไม่ตึงพออกี ก็ควรนาจักรยานไปหาช่างผู้
ชานาญ สว่ นกรณีที่กดมือเกียร์สดุ ด้านใดด้านหนงึ่ แล้ว โซ่ตกออกนอกเฟอื งเกียร์ กอ็ าจเปน็ เพราะน็อต
คู่เล็กๆที่ท้ายตีนผี ซ่ึงน็อตตัวบน(HIGH) ใช้ขันล็อคช่วงส่ายตัวของตีนผี ไม่ให้ดันโซ่ตกออกนอกเฟือง
เล็กสุด(เกียร์สูง) ส่วนน็อตตัวล่าง(LOW) ใช้ขันล็อคไม่ให้ดันโซ่ตกออกนอกเฟืองใหญ่สุด(เกียร์ต่า) แต่
ห้ามขันแน่นทั้งสองตัว เพราะจะบีบช่วงส่ายตัวของตีนผีให้เหลือแคบ จนตีนผีทางานไม่ครบทุกเฟือง
เกยี ร์ อนึง่ ไมค่ วรคลายตวั ปรับท่ีหัวสายเกียร์เกิน 7 ร่องเกลยี ว เพราะอาจจะหักงา่ ย

12. ปรับเปล่ียนสับจาน เป็นอุปกรณ์ที่ต้องอาศัยท้ังความเข้าใจ และความชานาญในการ
ปรบั แต่ง มากกวา่ อปุ กรณ์ตีนผี จึงควรมอบใหเ้ ปน็ หน้าทขี่ องช่างผ้ชู านาญโดยตรง แต่ถ้ากดมอื สับจาน
ไปที่เลข 1 แล้วโซ่ไมข่ ึ้นไปทีใ่ บจานใหญ่ หรือเปน่ั ยมือสบั จานไปทเี่ ลข 3 เพ่ือปลดโซ่ลงไปท่ีใบจานเล็ก
แล้วเห็นสายสับจานหย่อน ก็อาจเป็นเพราะสายสับจานยืดตัวหรือไม่ตึงพอ ผู้ปั่นพอจะแก้ปัญหา
เบ้ืองต้นได้ โดยการใช้มือหมุนตัวปรับที่หัวมือสับจาน ให้คลายออกทีละร่องเกลียว สลับกับกดมือสับ
จานให้สับจานทางานกลับไปกลับมา จนโซ่เปลี่ยนตาแหน่งได้ทุกใบจาน(Chainring) และโซ่ไม่เสียดสี
กับสับจาน แต่ถ้าปรับสายสับจานตึงเกินไป สับจานอาจดนั โซ่ลงจานเล็กไม่ได้ ส่วนกรณีท่ีกดมือสับ
จานสุดด้านใดด้านหน่ึงแล้ว โซ่ตกออกนอกใบจาน ก็อาจเป็นเพราะน็อตคู่เล็กๆบนสับจาน ซึ่งน็อตตัว
ใน(HIGH) ใช้ขันล็อคช่วงส่ายตัวของสับจาน ไม่ให้ดันโซ่ตกออกนอกใบจานใหญ่(เกียร์สูง) ส่วนน็อ
ตตัวนอก(LOW) ใช้ขันล็อคไม่ให้ดันโซต่ กออกนอกจานเล็ก(เกียร์ตา่ ) แตห่ ้ามขันแน่นทัง้ สองตวั เพราะ
จะบีบช่วงส่ายตัวของสับจานให้เหลือแคบ จนสับจานทางานไม่ครบทุกใบจาน สาหรับมือใหม่ ไม่ควร
ใช้ใบจานเล็กกับเฟืองเล็กสุด หรือใบจานใหญ่กับเฟืองใหญ่สุด ส่วนจานกลางก็ไม่ควรใช้กับเฟืองเล็ก
สุดหรือใหญ่สุด เพราะโซ่จะเบ่ียงตัวมากและยืดเร็ว การสับจานลงจานเล็ก ขณะที่โซ่ด้านท้ายอยู่ใน
เฟอื งเล็ก หากมีการออกแรงเหยยี บบันไดอยา่ งเตม็ ท่ี อาจทาให้โซบ่ ิดตัวจนขาดได้งา่ ย

13. สายเบรก สายเกียร์ สายสับจาน หากใช้มานานๆ อาจมีผงทรายเข้าไปอยู่ในปลอกสาย
หรือสายสลิงอาจเป็นสนิมและบาดผนังด้านในของปลอกสาย จนเกิดเป็นร่อง การใช้น้ามันฉีดล้าง
ปลอกสาย อาจช่วยไดไ้ ม่กส่ี ัปดาห์ หากไมล่ นื่ เหมือนเดมิ กค็ วรเปลย่ี นใหม่ เพราะราคาไม่แพง

25

บทท่ี 3
กำรเลอื กจักรยำน

3.1 จักรยำนยูทิลติ ้ี (Utility bikes)
ถูกออกแบบมาเพ่ือการใช้งานในชีวิตประจาวันที่เหมาะสมกับการใช้งานที่เฉพาะรวมถึงการ

ใชเ้ พอ่ื การออกกาลังกาย การพกั ผ่อน กจิ กรรมทอ่ งเท่ยี วเชิงกีฬา จกั รยานมีสว่ นผสมท่ลี งตวั ของความ
สะดวกสบายความเหมาะสมกับและความทนทาน จักรยานจะมีน้าหนักมากกว่าจักรยานเพื่อการ
แข่งขันกีฬา ง่ายต่อการป่ันจักรยานได้ส่วนประกอบของจักรยานและใช้เทคโนโลยีที่ไม่ใหม่มาก การ
บารงุ รกั ษาจกั รยานในรูปแบบท่ใี ชเ้ ทคโนโลยีไม่สงู มาก
เคล็ดลับของผู้ซื้อ: จักรยานยูทิลิต้ีมักจะมีชิ้นส่วนพื้นฐาน อะไหล่จักรยานน้ีสามารถอัพเกรดหรือ
เปลี่ยนให้เหมาะสมความต้องการของผู้ซื้อได้ เนื่องจากส่วนประกอบของจักรยานจานวนมากมี
คุณสมบัติมาตรฐาน อุปกรณ์ได้ออกแบบเพื่อให้ผู้ซื้อสามารถสลับเปล่ียนได้อย่างง่ายดายการแบ่ง
จักรยานยทู ิลติ ไ้ี ดแ้ ก่

1.จักรยานทั่วไป (Urban bike) ลักษณะเด่นคือมีตะกร้าอยู่ข้างหน้า มีน้าหนักค่อนข้างมาก
ทาความเร็วได้ไม่ค่อยดนี ักราคาถกู กว่า จักรยานมีอีกช่ือเรียกว่า City bike หรือ เหมือนกันซึ่งรูปแบบ
ของจักรยานประเภทนี้ก็คือ 1) ราคาถูก : วัสดุมักจะเลือกที่ทนทานและมีราคาถูกอย่างเหล็ก รับ
น้าหนักบรรทุกได้มากและซ่อมแซมได้ง่ายมาก 2) รองรับการใช้งานหลากหลาย : จักรยานแบบน้ี
มักจะเป็นประเภทที่ใช้งานร่วมกันได้ และมีตะแกรงสาหรับบรรทุกของจานวนมากท้ังหน้าและหลัง
ตะแกรงจะใช้เหล็ก ตะแกรงหน้าถ้าไม่ใช้ตะกร้าก็จะเป็นตะแกรงขนาดใหญ่สาหรับบรรทุกของได้
มาก ๆ และมีโครงสร้างแขง็ แรง 3) ระบบขับเคลือ่ นที่ดี : โดยมากแลว้ จะใชเ้ กยี รด์ ุมเพราะที่ระบบการ
ทางานเป็นแบบปิดจึงไม่ได้รับผลกระทบจากสภาพแวดล้อมภายนอกจึงมีความทนทานและไว้ใจได้
มากกว่า โซท่ ่ใี ชม้ คี วามหนากว่าระบบขับเคลื่อนภายนอก ก็เลยทาให้อายกุ ารใชง้ านยาวขน้ึ ด้วย

ภำพที่ 3.1 จกั รยานทว่ั ไป
26

2. จักรยานไฮบริท (Hybrid Bikes) จักรยานลูกผสม ระหวา่ ง เสือภูเขาและเสือหมอบ โดยมากจะผสมกันใน
สัดส่วนของตัวถัง ล้อ และอุปกรณ์ส่วนใหญ่เป็นเสือหมอบ ส่วนแฮนด์และชุดควบคุมเป็นแบบเป็นแฟลตบาร์
หมายถึงแฮนด์ตรงท่ีออกแบบสาหรับป่ันในเมือง แฮนด์ตรงล้อหน้าเล็ก ใช้ออกกาลังกาย ปั่นเดินทางใน
ชีวิตประจาวัน หรือป่ันเพ่ือการท่องเท่ียว แต่ไม่เร็วเท่ากับจักรยานเสือหมอบ การปั่นจะไม่ลุยเท่ากับจักรยานเสือ
ภูเขา จกั รยานไฮบริทมือจบั จกั รยานทรงตรงการจับไมห่ ลากหลายเท่าแฮนดเ์ สือหมอบ จกั รยานแบบมหี รอื ไมม่ โี ช๊คก็
ได้ แต่จะมีหน้ายางที่เล็กกว่า รวมถึงดอกยางลึก ซึ่งเป็นจุดสังเกตสาคัญในการแยกประเภท เป็นอีกหนึ่งจักรยานท่ี
ปน่ั ให้มคี วามเรว็ ไดด้ บี นถนนทางเรยี บ และปัน่ บนทางวบิ ากได้แต่ต้องไม่เป็นทางขรขุ ระมีหลมุ บอ่ เยอะจนเกินไป

ภำพท่ี 3.2 จักรยานไฮบริท
3. จักรยานพบั (Folding Bikes) จักรยานที่พบั ไดเ้ พือ่ ความสะดวกในการขนส่งผู้โดยสารและใชบ้ ่อย
ท่ีสุดสาหรับการเดินทางผ่านระบบขนส่งมวลชน หรือใช้ในการปั่นออกกาลังกาย เดินทางร่วมกับขนส่งอน่ื ๆ
เช่น รถไฟฟ้า รถทัวร์ มีข้อท่ีต้องพิจารณาของจักรยานมีขนาดเดียว คนตัวใหญ่อาจปั่นไม่ค่อยถนัด มีข้อพับ
และจุดล็อคหลายจุด ทาให้รถน้าหนักเยอะ ล้อเล็ก ทาความเร็วสูงไม่ได้มากนัก จักรยานพบั มักจะมีล้อขนาด
26น้ิว 20 น้ิว 16 นิ้ว และ 14 น้ิว จักรยานอาจมี 3, 5 หรือ 6 เกียร์หรือมากกว่าจักรยานพับนี้จะประกอบ
อุปกรณ์ประกอบการส่งกาลงั ดว้ ยสับจานหน้า และตนี ผี,สายเกียร์

ภำพท่ี 3.3 จกั รยานพบั

27

4. จักรยานฟกิ เกียร์ (Fixed/Single-Speed Bikes) มีความคล้ายคลึงกับจักรยานท่ีใช้แขง่ ขัน
ในประเภทลู่ มีการออกแบบทเี่ รยี บแบบคลาสสคิ แตถ่ ูกดัดแปลงมาเพอ่ื ใช้สาหรับปั่นบนถนนทว่ั ไป ไม่
มีเกียร์ มีเฟืองหลังเพียงช้ินเดียว ไม่สามารถปล่อยฟรีเท้าได้ แล้วให้รถไหลไปเรื่อยๆ จานปั่นก็หมุน
ตาม และเบรคด้วยเท้า หรือจะมีแต่เบรคหน้าเท่านั้น ได้ปัจจุบันจักรยานประเภทน้ีไม่ค่อยนิยมสัก
เท่าไหร่ในประเทศไทย ส่วนใหญ่จะเป็นจักรยานปัน่ ตามซอกซอยในเมืองย่านธุรกิจ ถนนเรียบเหมาะ
กบั เส้นทางทคี่ ับแคบมักจะสาหรบั ใช้ในการรับส่งเอกสาร ท่มี รี ะยะทางไม่ไกลมากนัก

ภำพท่ี 3.4 จักรยานฟิกเกยี ร์

จักรยาน Fixed Gear มีท้ังหมด 5 ชนิดคือ 1.) คอมพลีท (complete) จักรยานฟิกเกียรช์ นิดนี้เปน็ สาย
ปั่น มาแบบครบวงจร ตรงตามช่ือ เมื่อแกะกล่องมาจะมีครบทุกอย่าง ไม่ต้องเสียเวลาเพิ่มเติมแต่งอะไร
อีกมากมาย เหมาะสาหรับคนที่รักความเรียบง่าย และคนที่เริ่มต้นปั่นจักรยาน ฟิกเกียร์2.) ทริก(trick)
เป็นฟกิ เกียร์ท่ีมีความแข็งแรงเพราะจะตอ้ งทนกับแรงกระแทกเพราะจะใชใ้ นการเล่นทา่ วงล้อมีขนาด
เล็กเพ่ือจะได้ใช้ปั่นท่าทางได้ง่ายขึ้น 3.) วินเทจ(vintage) จักรยานฟิกเกียร์ชนิดนี้จะเป็นการรวมเอา
อุปกรณ์และช้ินส่วนท่ีมีความคลาสสิกมาประกอบรวมเป็นจักรยานเหมาะสาหรับผู้ท่ีช่ืนชอบในการ
เก็บสะสม และหลงใหลในความคลาสสิก 4.) แทร็ก(track) เป็นชนิดท่ีใช้ในการแข่งขันจริง มี
สมรรถนะทด่ี ใี นการปนั่ วงล้อใหญ่ ความคล่องตวั สูง 5.) มินิฟิกซ์ (mini) เปน็ จกั รยานฟิกเกียรค์ ันเล็ก
ท่เี หมาะสาหรบั คนท่ชี อบมิกซแ์ อนดแ์ มทช์ ดว้ ยตัวเฟรมท่ีมีขนาดกระทัดรดั และมสี สี นั นา่ รัก

5.จักรยานไฟฟ้า (E-Bikes) จักรยานที่ใช้มอเตอร์ไฟฟา้ เข้ามาช่วย เพื่อช่วยในการปั่นจักรยาน
แทนแรงจากผู้ปั่น รูปแบบก็ใช้มอเตอร์หมุนล้อมีน้าหนักมาก เพราะต้องบรรจุอุปกรณ์ไฟฟ้าเข้ามาท้ัง
มอเตอร์ แบตเตอร่ี สายไฟ

28

ภำพท่ี 3.5 จักรยานไฟฟ้า

จักรยานไฟฟา้ มกี ารขบั ปั่นหรือขบั เคลื่อนอยู่ 2 ประเภท ประเภทที่ 1 คือ การป่ันแบบช้บันไดจกั รยาน
หรือที่เรียกว่า “pedelec” ระบบนี้จะตรวจสอบการเหยียบบันไดจักรยานของผู้ขับป่ันโดยอัตโนมัติ
และจะเพ่ิมความช่วยเหลือในการขับปั่นโดยอัตโนมัติ โดยปกติจะขึ้นอยู่กับอัตราความแรงและ
ความเร็ว ประเภทที่ 2 การใช้มอเตอร์เป็นตัวขับเคล่ือน มักจะกาหนดพลังงานของมอเตอร์จะมีการ
ควบคุมและจากัดไว้ที่ 250 W และความเร็วสูงสุดถึง 25 กม./ชม. เม่ือไปถึงความเร็วนี้มอเตอร์จะปิด
โดยอัตโนมัติ นอกจากน้ียังมี จักรยานไฟฟ้า ประสิทธิภาพสูงท่ีมีความเร็วสูงกว่าแบบมาตรฐาน ซ่ึง
สามารถใช้ความเร็วได้ประมาณ 45 กม./ชม.ระยะทางท่ีไปได้ไกลเท่าไหร่น้ันขึ้นอยู่กับความจุหรือ
พลังงานของแบตเตอร่ี

3.2 จกั รยำนเสอื หมอบ (Road bikes)
เหมาะสาหรับท่ีจะนาไปใช้เป็นจักรยานสาหรับการท่องเท่ียวการแข่งขันหรือแม้กระท่ังการ

เดินทางที่ต้องใช้จักรยานท่ีมีสมรรถนะสูง มีความแข็งแรงทนทานในการใช้จักรยานเพ่ือเดินทางใน
เสน้ ทางไกล จักรยานได้รับการออกแบบโดยคานึงถงึ ความเร็วเป็นหลกั ให้ความสาคัญกบั ประสิทธิภาพ
มากกว่าความสะดวกสบาย จักรยานเสือหมอบอาจจะมีเทคโนโลยีขั้นสูงท่ีทันสมัยด้วยความพร้อมใน
การออกแบบด้วยคอมพิวเตอรใ์ หล้ ลู่ ม และเฟรมทาจากวสั ดคุ ารบ์ อน

ระบบเปล่ียนเกียร์แบบได้ทันทีล้อจักรยานประเภทนี้จะมีหน้ายางขนาดเล็กมาก เพ่ือลดแรง
เสียดทานบนพ้ืนถนน รูปทรงโครงสร้างจะมีลักษณะเรียว ลู่ลมเพื่อลดแรงเสียดทานกับอากาศ
ส่วนมากใช้สาหรับการแข่งขัน โดยสามารถทาความเร็วได้มากถึง 50-60 กม./ชม. เคล็ดลับของผู้ซื้อ:
ล้อและยางมักเป็นที่แรกของส่วนประกอบจักรยานท่ีควรจะอัพเกรด เพ่ือลดน้าหนักการหมุนของล้อ
จะทาให้เกิดความแตกต่างจากเดิมอย่างมากคือจักรยานจะสามารถเร่งความเร็วและนักปั้นจะรู้สึกว่า
เร็วขึน้ กวา่ เดิม จกั รยานเสือหมอบสามารถแบง่ ประเภทได้ดังน้ี

29

1.จักรยานท่องเท่ียว (Touring Bikes) จักรยานเพื่อการเดินทางไกล ขนของได้เยอะ ใช้ใน
การเดินทางท่องเท่ียว การออกกาลังกาย และการใช้ในชีวิตประจาวัน แต่สามารถปรับจักรยานเพ่ือ
สาหรับการปั่นท่องเท่ียวโดยเฉพาะได้เพราะเปน็ จักรยานที่มีจุดยึด เพื่อให้สามารถติดตัง้ อปุ กรณ์เสริม
ท่ีจาเปน็ ในการเดินทางเพ่ิมเติมได้ เช่น กระเปา๋ สัมภาระ กระบอกน้า และอุปกรณ์ท่ีจาเป็นในการเดิน
ทางไกล ดังน้ัน จักรยานประเภทนี้จาเป็นต้องมีความแข็งแรง ทาให้มีน้าหนักมากข้ึนตามไปด้วยข้อ
ตอ้ งพิจารณาตัวรถหนัก ทาให้นักปั่นทาความเร็วไดไ้ ม่สูงมาก ยางหน้าไม่ใหญ่มาก ทาให้ลุยได้ไม่เยอะ
แต่เหมาะสาหรบั การปัน่ บนถนนทางเรยี บ

ภำพที่ 3.6 จกั รยานทอ่ งเทีย่ ว

2.จักรยานถนนกรวด (Gravel Bikes) หรือจักรยานเสือหมอบแนวผจญภัยเน้นป่ันในทาง
หลากหลาย ราคาไม่แพงมาก จักรยานประเภทน้ีไม่ใช่ถูกท่ีออกแบบมาเพื่อลงสนามแข่งจักรยานแต่
เน้นการออกผจญภัยหาเส้นทางใหม่ๆ ไม่ว่าจะเป็นทางวิบากหรือถนนกันดาร ช่วงตัวมีระยะห่าง
ระหว่างล้อหน้าและล้อหลังให้ยาวข้ึน เพราะให้มีเสถียรภาพในการเข้าโค้งท่ีสบายกว่า ตัวเฟรมจะ
แข็งแรงทนแรงกระแทกไดด้ ี ช่วงจักรยานท่ีทาองศาก้มให้ปนั่ ได้ง่าย สบายข้ึน ก้มน้อยลงเอ้ือมน้อยลง
หนา้ ยางรองรบั ไดก้ วา้ งขึน้ ใหญ่ขน้ึ เหมาะสาหรบั ทางฝุ่น ลูกรัง ตรงๆ ยาวๆ ทางกรวดลอยท่ไี มใ่ ช่หนิ
กอ้ นโตมาก

30

ภำพท่ี 3.7 จกั รยานถนนกรวด
3.จักรยานลู่ (Track Bikes) เป็นจักรยานท่ีสร้างข้ึนเพื่อการแข่งขัน จะไม่มี lock ring
จักรยานจะมีน้าหนักให้เบาที่สุด การที่จะป่ันจักรยานไปด้านหน้าอย่างเดียว อาจมี track stand ใน
การแข่งประเภท sprint ตวั ต่อตวั จักรยานลู่มนี า้ หนกั ทใี่ ชป้ ั่นในลู่จะอย่ทู ป่ี ระมาณ 6 - 7 กโิ ลกรมั ไมม่ ี
เกียร์ไว้ช่วยทดเป็นจักรยานเกียร์คงที่และดังนั้นจึงมีเกียร์เดียวและไม่มีล้อเลื่อนหรือเบรก มีเบาะที่สูง
กว่า เพ่ือให้ไม่ได้สัมผัสแทร็คที่มี ท่อเบาะน่ังสูงชันสาหรับตาแหน่งแอโรไดนามิกที่มีประสิทธิภาพ
มากย่งิ ขึน้ และแขง็ แรงทนต่อแรงต้านมคี วามเร็วสูงอตั ราเร่งอย่างรวดเรว็ และแขง็ แรง

ภำพท่ี 3.8 จกั รยานลู่
31

4.จักรยานไตรกีฬา (Triathlon/Time Trial Bikes) โดยหลักๆเป็นจักรยานเน้นการแข่งขัน
หรือทาความเรว็ โดยเฉพาะการแข่งขันไตรกฬี าจะใชจ้ ักรยานประเภทน้แี ขง่ ตัวจกั รยานท่มี ีเฟรมที่เป็น
การออกแบบท่ีล่ลู ม และตดิ แอโรบ่ าร์เพ่ือผลทาง แอโรไดนามกิ (Aerodynamics) จกั รยานTime trial
ที่เป็นสากลจะมีกฎของ UCI ควบคุมเรื่องการเซ็ตระยะเบาะให้ปลายจมูกเบาะจะต้องอยู่หลัก
แกนกลางกะโหลก 5 ซม. ส่วน จักรยานTriathlon ไม่มีกฎ นักไตรกีฬาชอบให้เบาะมาข้างหน้า เพื่อ
ผลในการถบี บันไดเหยียบไดห้ นักหน่วงเหมอื นกาลังว่ิงอยบู่ นจกั รยาน

ภำพท่ี 3.9 จักรยานไตรกีฬา

5.จักรยานไซโคลครอส (CYCLOCROSS BIKES) เสือหมอบที่ถูกใช้ให้สามารถลุยได้ทุกพ้ืนที่มี
ขรุขระมาก ข้อต้องพิจารณา จักรยานไซโคลครอสน้าหนักเยอะเพราะต้องการความแข็งแรง ทรง
จักรยานมีเป็นตะเกียบหน้า นักปั่นจักรยานจะป่ันไม่สบายเท่าแบบมีโช็ค ยางมีดอกยางเยอะเพื่อเน้น
การเกาะเส้นทางจงึ ทาใหท้ าความเร็วไดย้ าก แต่การทรงตวั จะดแี ละม่ันคง ถูกออกแบบมาเพอื่ การแข่ง
“Cyclo Cross” ซึ่งเหมือนการแข่งขันไตรกีฬา จักรยานรุ่นใหม่ส่วนมากจะผลิตจากอลูมิเนียม หรือ
คาร์บอนไฟเบอร์ โดยเฉพาะนักป่ันจักรยานใชจ้ ักรยานน้ีเข้าร่วมแข่งขันซึ่งเวลาแข่งขันบางชว่ งผู้ท่ีเข้า
แข่งขันจะต้องลงจากรถและแบกรถจักรยานของตนว่ิง เนื่องจากจะมีส่ิงกีดขวางด้วยระหว่างทาง มี
ลกั ษณะคลา้ ยเสือหมอบ แตจ่ ะตา่ งกันตรงที่ ยางและเฟลมของรถ โดยยางจะมลี กั ษณะกวา้ ง และใหญ่
กว่าจักรยานเสือหมอบ เฟลมก็จะยาวกว่าจักรยานเสือหมอบเล็กน้อย ส่วนเรื่องของเกียร์นั้น จะมี

32

หรือไม่ก็ได้ จักรยานประเภทน้ีจึงเหมาะสาหรับนักปนั่ ทางไกล มีท้ังพื้นเรียบ และวิบากจึงได้รับความ
นยิ มมากในประเทศไทย

ภำพที่ 3.10 จกั รยานไซโคลครอส
6. จักรยานเอนดูแรนซ์ (Endurance Bikes) สาหรับการป่ันระยะไกล ดังน้ันเฟรมจึง
ออกแบบมาให้ป่ันสบายเพื่อลดความเหน่ือยล้าจากการปั่นระยะไกล เฟรมผลิตจากคาร์บอนไฟเบอร์
ทรง Endurance ท่าน่ังจะค่อนข้างตัวต้ัง ท่อบนและระยะเฟรมรีชจะส้ัน ระยะท่อคอและ stack
เพ่ือให้ท่าน่ังไม่ก้มมากจึงทาให้เหมาะกับการป่ันทางไกลนานๆ ไม่เน้นทาความเร็วมาก ทางไกลเทียบ
กบั Audax 300+ ขนึ้ ไป สว่ นระยะ 200 กม. ลงมาถอื ว่าไมไ่ กลมาก ดงั น้ันเฟรมแบบนจ้ี ึงไม่เหมาะกับ
ผู้ที่เน้นการกระชากหรอื ยนื ความเร็วสูง

ภำพที่ 3.11 จกั รยานเอนดูแรนซ์
33

3.3 จักรยำนเสอื ภูเขำ (Mountain Bikes)
จักรยานเสอื ภเู ขาหรือจักรยานออฟโรดมใี ห้เลือกมากมาย จักรยานได้ถกู การออกแบบจากรุ่น

เร่ิมต้นไปจนถึงรุ่นท่ีดที ี่สุดเหมาะกับเส้นทางขรุขระ รวมไปยังจักรยานเสือภูเขาท่ีไดร้ ับออกแบบมาให้
เหมาะสาหรับทางข้ึนภูเขาสูงชันและเส้นทางโขดหิน ในพื้นที่โล่งกว้าง จักรยานเสือภูเขามียางให้การ
ยึดเกาะและการยึดเกาะท่ีดีเยี่ยมในขณะที่ระบบช่วงล่างของจักรยานมี โครงสร้างการป้องกันหรือ
ทนทานต่อการกระแทก จักรยานเสือภูเขาไดร้ ับการออกแบบมาสาหรับใชง้ าน การปนั่ ข้ึนเขา ปนั่ ตาม
ทางวบิ าก หรอื ถนนลกู ลงั เปน็ จกั รยานทม่ี มี คี วามแขง็ แรงมากกวา่ จักรยานประเภทอ่นื ๆ อปุ กรณ์เสริม
จะเยอะเป็นพิเศษ เช่น โช๊คหน้า-หลัง, ทีเกียร์ทด 16 – 27 เกียร์ ราคาก็เร่ิมตั่งแต่หลักพัน ไปจนถึง
หลักแสน ขน้ึ อย่กู บั อปุ กรณช์ ้นิ สว่ นท่นี าประกอบ และวสั ดุการผลิต

1.จักรยานฮาทเทล (Hardtail Bikes) เเบบมีโช้คอพั ด้านหน้าอย่างเดียว จักรยานเสือภูเขาท่ี
มีระบบ โช้คอัพรองรับเเรงกระเเทกด้านหน้าอย่างอย่างเดียว เเต่ด้านหลังไม่มี ราคาจะสูงกว่าเเบบ
ไม่มีโช้คอัพทั้งหน้าและหลังจักรยานฮาทเทลเป็นที่นิยมมาก ใช้ลุยได้เกือบทุกเส้นทางสนามป่ัน และ
สามารถใชใ้ นการเดนิ ทางปกติในชวี ติ ประจาวนั ได้

ภำพท่ี 3.12 จกั รยานฮาทเทล

2.จักรยานครอสคันทรี(Cross Country Mountain Bikes) มีทั้งประเภท Hardtail และ
Full-Sus เป็นรถท่ีน้าหนักอาจจะอยู่ที่ 10-13กิโล สามารถป่ันทั้งบนถนนทางลูกรัง ทางกันดาร ที่มี
การกระแทก แตไ่ ม่เหมาะสาหรับการนาให้ไปใชเ้ ส้นทางท่ีมีความขรุขระลงเขาลาดชันมากๆ หรือโดด
เนนิ สูงๆ

34

ภำพที่ 3.13 จกั รยานครอสคันทรี

3.จักรยานดาวน์ฮิลล์(Downhill Bikes) รถประเภทนี้ออกแบบมาเพื่อการกระแทกจากการ
ตกจากที่สูงเป็นหลายๆเมตร ในบางคร้ัง แทบจะเป็นการปนั่ จกั รยานลงจากหน้าผา โดยมากแล้วรถจะ
ออกแบบมาให้มีล้อท่ีใหญ่กว่าปกติ โชคมีช่วงยุบมากกว่าหกนิ้วข้ึนไป และเป็นแบบ double crown
คือมีตัวจับแกนโช้ค 2 ช้นั เพื่อความแข็งแรง เฟรมมีน้าหนกั มากมคี วามหนามาก เผื่อการกระแทกหรอื
การชน และการตกเขา มีกลุ่มท่ีนิยมจักรยานประเภท ดาวน์ฮิลล์ รถโดด อยู่ด้วยรวมถึงมีการจัดแช่ง
ขันด้วยตลอดปี โดยรถพวกน้ีออกแบบอปุ กรณ์ต่างจากเสือภูเขาทั่วไป อาจจะมีจานหน้าใบเดียว โชค
ตะเกียบคู่ เบรกขนาดใหญ่ ล้อกว้าง 2.3 น้ิวขึ้นไปการปนั่ หมวกกันน็อคก็ตอ้ งเปน็ แบบ Fullface หรือ
Hardshell helmet, หรอื รวมถึงใสเ่ สอ้ื เกราะเพม่ิ ความปลอดภยั ยง่ิ ขึ้น

ภำพท่ี 3.14 จกั รยานดาวน์ฮิลล์
35

4.จักรยานล้อโต (Fat Bikes) รถลักษณะน้ี มีล้อขนาดใหญ่และดอกยางใหญ่ จักรยานล้อโต
ได้ถูกออกแบบมา เพ่ือการป่ันที่ใช้ลุยในพื้นท่ีเส้นทางโดยเฉพาะ ซึ่งสามารถป่ันบนพ้ืนทรายได้ หรือ
พ้ืนโคลนท่ีล้อต้องจมลงไปเยอะ พื้นหิน เน่ืองจากล้อใหญ่มีพ้ืนที่เกาะถนนมากกว่าล้อธรรมดา อีก
อย่าง ล้อแบบน้จี ะมีลมเยอะ คอ่ นข้างยดื หยนุ่ ลอ้ จะจมลงไปไดเ้ ยอะกว่าลอ้ แบบอ่ืน ในตา่ งประเทศใช้
ปั่นบนพ้ืนหิมะ วงล้อมีขนาดเท่ากับล้อจักรยานทั่วไปคือ 26น้ิว ส่วนหน้ายางหน้า 4.8นิ้ว เป็นความ
หนาทห่ี นากวา่ ยางจกั รยานท่ัวไป

ภำพที่ 3.15 จกั รยานลอ้ โต

5.จักรยานเทล (Trials Bikes) เป็นจักรยานประเภทเสือภูเขาประเภทหนึ่ง ได้ถูกออกเเบบ
และการใช้งานสามารถไต่เเละลงเขาได้ดี ในการออกแบบการใช้ในยุคแรกจะเน้นการลงเขา ซึ่งใน
ปัจจุบันประสิทธิภาพไต่เขาจะดีมากอาจเป็นเพราะ องศาการทรงตัวของนักปั่นเอนไปข้างหลังหลัง
เพ่อื รกั ษาการควบคมุ จกั รยาน มากกว่าพุง่ ไปข้างหนา้ แตจ่ กั รยานนจ้ี ะมนี ้าหนกั มา

36

ภำพที่ 3.16 จกั รยานเทล
6.จักรยานอีเมาเท่น (E-MOUNTAIN BIKES) ท่ีมีมอร์เตอร์ช่วยเสริมแรงในการปั่นให้เพิ่ม
กาลัง มีโหมดปรับระดับ ป่ันปกติ โหมดอีโคล โหมดทัวร่ิง โหมดสปอร์ท โหมดเทอร์โบ มอเตอร์จะ
ทางานเม่ือนักปั่นได้ปั่นจักรยานเท่าน้ัน เฟรมทาจากวัสดุอลูมิเนียม ตะเกียบทาจากคาร์บอนไฟเบอร์
ล้อใช้ขนาด 27.5 ระบบเกียร์ 11 / 42 มีจานหน้าใบเดยี วท่ีติดมากับชุดมอเตอร์ มีมอเตอร์ และแบต
เตอรร่ีมีช่องเสียบชาร์ตแบตเตอรรี่ ใช้เวลา 2-3 ชั่วโมงในการชาร์ตแบตเตอรรี่ จักรยานในปี พ.ศ.
2563 ประมาณ 200,000 บาทต่อคัน เปน็ ทน่ี ิยมอย่างมากในต่างประเทศ

ภำพที่ 3.17 จกั รยานอีเมาเท่น
37

บทท่ี 4
กำรเลือกอปุ กรณท์ ่จี ำเป็นจกั รยำน

4.1 บทนำ
อุปกรณ์ประกอบจักรยานในบางส่วนที่นักปั้นมีความจาเป็นท่ีควรใช้และนาติดตัวไปกับ

กิจกรรมการปั่นจักรยานทุกคร้ัง เน่ืองจากเป็นส่ิงจาเป็นในบางอย่างแต่ละพ้ืนที่บนเส้นทางท่ีนักปั่น
ต้องการใช้กับรถได้เกือบทุกคร้ังตามความเหมาะสม บางคนมีความจาเป็นที่จะต้องนาติดตัวเสมอทุก
คร้ังขณะป่ันจักรยานเพื่อความปลอดภัยส่วนบุคคลและเพื่อนในกลุ่มท่ีร่วมปั่นๆ อุปกรณ์ประกอบ
บางครั้งก็สามารถช่วยทาให้การปั่นจักรยานสะดวกสบายมากขึ้นหรือคล่องแคล่วเพ่ิมขึ้น ทั้งหมดมี
ความสาคัญเคร่ืองมือสาหรับนกั ป่นั จักรยานดังนนั้ จงึ ควรค่าแกก่ ารสละเวลาเพื่อค้นหาอุปกรณท์ ่ีดที ี่สุด
สาหรบั ความตอ้ งการของนกั ป่ัน ดังประกอบด้วย

4.2 ทอ่ วำลว์ ลมจกั รยำน (Inner tubes)

ทอ่ วาล์วลมจักรยาน ในการเตมิ ลมยางในจะมคี วามแตกตา่ งกันไปตามขนาดเสน้ ผ่าศนู ยก์ ลาง

ของลอ้ จกั รยานและความกวา้ งของยางของจักรยาน จักรยานของนกั ป่นั จะมีวาลว์ เติมลมทแี่ ตกตา่ ง

กันดงั นัน้ ตรวจสอบใหแ้ น่ใจ เพื่อประกอบการใช้ทวี่ าลว์ ต่อสายจากสบู ลมจากปัม๊ ใหถ้ กู ตอ้ งและ

เหมาะสมกับการเติมลม ควรมคี วามเขา้ ใจประเภทของท่อวาลว์ เตมิ ลมยางในจักรยาน ไดแ้ ก่

1.) วาล์วยางในจกุ ใหญ่ (Schrader valve tube)

2.) วาลว์ ยางในจุกเข็ม (Long presta valve tube)

1 23.) วาล์วยางในจกุ เลก็ (Presta valve tube) 3

ภำพท่ี 4.1 ทอ่ วาล์วลมจกั รยาน
38

4.3 กระเป๋ำอำนจักรยำน
อุปกรณ์กระเป๋าอานจักรยานขนาดเล็กท่ีมีขนาดกะทัดรัดเหมาะสม ไม่เกะกะติดต้ังไว้บนราง

ของอานจักรยานของนักปั่นเพ่ือไม่ให้มีการจากัดการเคล่ือนไหวร่างกายของนักป่ันจักรยาน ขณะท่ีมี
การป่ัน อุปกรณ์กระเป๋าอานจักรยานส่วนใหญ่มักจะมีท่ีว่างสาหรับเก็บสารองชุดซ่อมยางรั่วประเจ
และเครอ่ื งมอื อเนกประสงคข์ นาดเลก็ บางคร้ังกย็ ังมพี ้นื ทใ่ี นกระเปา๋ ให้นักปัน่ สามารถพกเสื้อผา้ สารอง
เปล่ียนเม่ือชุดป่ันจักรยานที่มีเปียกชื้น หรือเกิดการขาดในสภาวะที่ไม่คาดการณ์ไว้ล่วงหน้าจาก
กจิ กรรมการปั่นคนเดียวหรือปนั่ เปน็ กลุ่ม

ภำพท่ี 4.2 อปุ กรณก์ ระเปา๋ อานจกั รยาน

4.4 เตมิ ลมจกั รยำน (Pumps)
อุปกรณ์เติมลมจกั รยาน ควรมีขนาดท่ีไม่ใหญ่มาก หรือรูปแบบการปมั๊ ท่มี ีถงั กว้างและยาวขนาดทพ่ี กพา

ได้ง่าย ผู้ป่ันสามารถนามาใช้ได้สะดวกโดยการนามาใช้เมื่อลมยางอ่อนลง และยังสามารถนามาใช้เมื่อต้องการ
บริการเพื่อนร่วมป่ัน หรือบริการทีมนักป่ัน แต่สิ่งที่ควรจะต้องคานึงถึงคือแรงดันลมในยางท่ีสูงมาใช้สาหรับบน
ถนนและมีความจาเป็นสาหรับบนถนนเรียบ ส่วนบนถนนปั่นจักรยานท่ีมีความขรุขระควรจะปรับแรงดันลมให้
ต่าลง อปุ กรณใ์ นการเติมลมไดแ้ ก่ แก๊สเตมิ ลม / CO2 อปุ กรณ์สบู มือพกพาอุปกรณ์สูบลมชนิดตดิ เฟรม

ภำพที่ 4.3 อปุ กรณ์เติมลมจักรยาน
39

4.5 ชดุ เครือ่ งมือชำ่ ง (On-Road Tool Kit)
ประกอบด้วยเคร่ืองมือหลายตัวในชุดเดียวกันรวมกันด้วยประแจขนาดต่างๆ ประแจแอล

ประแจปากตาย ไขควงและชุดซ่อมแซมอ่ืนๆการเจาะ ชุดปะยาง เชือกไนล่อน รวมถึงชุดเคร่ืองมือ
พ้ืนฐานมีประโยชน์สาหรับการซ่อมพื้นฐานท้ังหมด เพื่อให้นักป่ันสามารถซ่อมได้ด้วยตนเองในระดับ
เบื้องต้น ดังนั้นตรวจสอบให้แน่ใจวา่ การเลือกเครอื่ งมือหลายอยา่ งท่ีนาติดตวั ไปกับนกั ปน่ั ขณะออกปั่น
จักรยาน ควรเปน็ เครอื่ งมอื ท่จี าเป็นเหมาะสมกบั อปุ กรณ์ในจักรยานของนักปนั่

ภำพท่ี 4.4 ชุดเครื่องมอื ชา่ ง

4.6 กระป๋องนำ้ และเปบ้ รรจ(ุ Water Bottles and Storage)
นักปั่นควรจะมีอุปกรณ์บรรจุน้าด่ืมหรือน้าเกลือแร่ สามารถดื่มหรือเพียงจิบน้าได้เพื่อดับ

ความกระหายน้า ป้องกันการขาดน้าจากการเสียเหงื่อ หรือขาดเกลือแร่ในร่างกายการสูญเสียเหง่ือ
การให้ความชุ่มช้ืน สิ่งน้ีมีความจาเป็นเป็นอย่างยิ่งในสภาพสนามปั่นท่ีร้อน นอกจากน้ีก็ยังเป็น
สิ่งจาเป็นเมื่อป่ันทุกคร้ังในสภาพที่ร้อน จักรยานถนนมักจะติดตั้งท่ีวางกระป๋องน้าประจารถจักรยาน
หรอื นักปัน่ มเี ป้สะพายกระปอ๋ งนา้

ภำพที่ 4.5 กระปอ๋ งน้าและเปบ้ รรจุ
40

4.7 อุปกรณล์ ็อค (Locks and Security)
อุปกรณ์ล็อคมีหลายประเภทมีหลายแบบ ในบางคร้ังอุปกรณ์รักษาความปลอดภัยเป็นสิ่งท่ี

จาเปน็ แต่ในบางกรณอี าจตอ้ งใช้กญุ แจล็อคส่วนต่างๆของจกั รยานของนักปนั่ เมื่อจอดจักรยานห่างตัว
หรือจอดระยะเวลานาน

ภำพท่ี 4.6 อปุ กรณล์ ็อค
4.8 ส่องสวำ่ ง (Lights)

อุปกรณ์ส่องสว่างติดต้ังบนจักรยานจากหลอดไฟ LED ที่ทันสมัย มีไฟหน้าที่เตือนกระพริบ
หลายระดับ ไฟกระพริบเตือนการจราจรเปล่ียนสี และส่องสว่างในที่บรรยากาศมืดสลัว ไฟหน้า
สามารถประกอบติดกับรถจักรยานได้ มีแบตเตอร่ีหรือถ่านก้อนเพ่ือเป็นแหล่งพลังงานการที่มีการใช้
พลงั งานสูงจาเปน็ ในการเลือกตามความเหมาะสาหรบั การปั่นไดท้ ุกประเภท

ภำพที่ 4.7 อปุ กรณส์ ่องสวำ่ ง
41

4.9 กนั โคลน (Fenders)
อุปกรณ์กันโคลนติดต้ังระหว่างล้อจักรยานกับเฟรมป้องการกระเด็นของฝุ่นดินทรายหรือน้า

โคลนมาทาใหเ้ ส้ือผ้าของนักปน่ั เปือ้ นและจกั รยานของนักป่นั ด้วย รวมไปถงึ สามารถทาความสะอาดใน
จุดเฉพาะได้ง่ายขึ้นเม่ือปั่นลุยสายฝนหรือพื้นท่ีน้าขัง โดยเฉพาะบังโคลนทีใช้กับจักรยานออฟโรด
จาเป็นท่ีจะป้องกันใหจ้ ักรยานมีความสะอาดเปน็ ปกตเิ พื่อป้องกนั การอดุ ตันของดนิ โคลน

ภำพท่ี 4.8 อปุ กรณก์ นั โคลน
42