ภาพจิตรกรรมฝาผนังลายคำ

WAT CHIANG MAN ภาพจิตรกรรมฝาผนังลายคำ วัดเชียงมั่น จ.เชียงใหม่ วัดเชียงมั่น ต.ศรีภูมิ อ.เมืองเชียงใหม่ จ.เชียงใหม่ (จัดทำ โดย) นักศึกษามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล เชียงใหม่

วัดเชียงมั่น Wat Chiang Man “วัดเชียงมั่น” เป็นวัดเก่าแก่และวัดแห่งแรกของตัวเมืองเชียงใหม่ ตั้งอยู่ในเขตกำ แพงเมือง สร้างขึ้นตั้งแต่ ปี พ.ศ. 1839 โดย พญามังราย หลังจากที่พระองค์ได้สร้างเมืองเชียงใหม่ขึ้นแล้ว ก็ทรงยกพระตำ หนักเชียงมั่น เพื่อถวายให้สร้างเป็นพระอาราม ชื่อว่าวัดเชียงมั่น เป็นศูนย์กลางการศึกษาและเผยแพร่พุทธศาสนา ที่ประดิษฐาน พระพุทธรูปสำ คัญอย่าง “พระเสตังคมณี” หรือ “พระแก้วขาว” ซึ่งเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวเชียงใหม่ History Wat Chiang Man is an old temple and the first temple of Chiang Mai located in the city wall area. Built since 1839 B.E. by Phaya Mangrai or King Mangrai. Therefore, after he completed building the city of Chiang Mai he raised the Chiang Man Palace to donate to build a temple. It is an educational center and spread Buddhism. In addition, important buddha images are enshrined is Phra Se Tangkamanee or Crystal Buddha which is respected and believed for Chiang Mai people คำ อธิบาย

ลายคำ Golden Patterns ลายคำ คือชื่อเรียกของลวดลายจิตรกรรมฝาผนัง ที่มีลักษณะเป็นภาพเขียนลวดลายสีทองบน พื้นสีแดง คำ แปลว่า ทอง ในภาษาเหนือ โดยที่วัดเชียงมั่น จ.เชียงใหม่จะเขียนเกี่ยวกับเรื่องราวประวัติ ของพญามังราย การค้นพบและการสร้างเมืองเชียงใหม่ คำ อธิบาย There are mural paintings or golden pattern in Thai called Lai Kham. The pattern of gold on a red background about various stories. It is the history of King Mangrai and found the city of Chiang Mai. History

ตามตำนานพื้นเมือง เล่าว่า “เจ้าลาว” เสด็จลงมาจากฟ้าทางยอดดอยตุง โดยไต่เกรินเงินลงมานั่ง บนแท่นเงินใต้ต้นพุทรา และได้สถาปนาตนเป็นกษัตริย์แห่งราชวงค์ลวจังกราช ผู้ครองเมืองเชียงลาวและ เมืองหิรัญนครในอดีต According to local legend Prince Lao come from the sky at the top of Doi Tung by walk down the silver stairs and sitting on the silver pedestal under the jujube tree. He was established as the king of the Lawa Janggaraja dynasty to rule the city of Chiang Lao and Hiran Nakhon Ngen Yang city in the past. คำ อธิบาย Description ภาพที่ ๑ : กำ เนิดราชวงค์ลวจังกราช Picture 1 : Birth of the Lawa Janggaraja dynasty.

“พญามังราย” เป็นพระราชโอรสของเจ้าลาวเม็ง (กษัตริย์แห่งราชวงค์ลวจังกราช) ผู้ปกครองเมืองหิรัญนครเงินยาง หรือ เมืองเชียงแสน พระมารดาคือพระนางเทพคำ ข่ายหรือพระนางอั้วมิ่งจอมเมือง พระธิดาของกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองเชียงรุ่งหรือเมือง สิบสองปันนา พญามังรายจึงเกิดในครอบครัวของราชวงค์ลวจังกราช ผู้ครองเมืองหิรัญนครเงินยาง ณ ริมแม่น้ำ โขง เมื่อครั้งที่พญา มังรายวัยเยาว์ ได้เข้าศึกษาเกี่ยวกับทักษะการต่อสู้ การเมืองและปกครอง และได้พบกับพระสหาย นามว่า พญางำ เมือง และพระร่วง (พ่อขุนรามคำ แหง) King Mangrai was son of King Laomeng of Lawa Janggaraja who ruled Hiran Nakhon Ngen Yang or Chiang Saen city. His mother was Nang Thep Kham Khai or Queen Ua Ming Chom Mueang who was the daughter of the king of Chiang Rung city or Sipsongbanna city. King Mangrai was family of Lawa Janggaraja dynasty who found the Hiran Nakhon Ngen Yang at Mekong river. When Mangrai prince was yang he went to learned about fighting skills politics and government. He was studied together with his friends named Ngam Mueng prince and Ram prince. คำ อธิบาย Description ภาพที่ ๒ : กำ เนิดพญามังราย Picture 2 : History of Chiangmai – King Mangrai.

ภาพที่ ๓ : พญามังรายปกครองลุ่มแม่น้ำ กก Picture 3 : The first city that King Mangrai built. หลังจากที่เจ้าลาวเม็ง (พระบิดา) ของพญามังรายสิ้นพระชนม์ พญามังรายได้ขึ้นครองบัลลังก์และปกครองเมืองหิรัญนคร เงินยางต่อจากพระราชบิดา เมืองแรกที่พญามังรายทรงสร้างคือเมืองเชียงรายขณะที่พระองค์อายุ 21ปีพญามังรายได้สร้างเมือง ณ บริเวณลุ่มแม่น้ำ กก ประกอบด้วยเมือง ไชยปราการ ฝาง เชียงดาว แม่อาย และเวียงแหง จากนั้นได้พระราชทานนามว่าเมือง เชียงรายตามชื่อของพระองค์‘พญามังราย’ ในระหว่างที่พญามังรายพักอยู่ที่เมืองฝางเขาได้รับข่าวที่น่าสนใจเกี่ยวกับเมืองหริภุญชัย ที่เจริญรุ่งเรืองทางด้านการค้าขายจากพ่อค้าในสมัยของพญายี่ปา After his is father was pass away. He enthrone in that year. King Mangrai was rule of Hiran Nakhon Ngen Yang city. The first city that King Mangrai built was Chiang Rai city. When King Mangrai was 21 years old. He built a city in the Kok River Basin including ; Chaiprakan, Fang, Chiang Dao, Mae Ai and Wiang Haeng and named the city of Chiang Rai after His name ‘Mangrai’. During King Mangrai was stayed at Fang city he received interesting news about a city of trading from trader is the city of Hariphunchai during the reign of King Yiba. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๔ : พญามังรายยึดเมืองลำ พูน Picture 4 : Victory over Hariphunchai city. เมื่อพญามังรายได้รับข่าวจากพ่อค้าเกี่ยวกับเมืองหริภุญชัย พญามังรายได้ส่งไส้ศึกเข้าไปยังเมืองหริภุญชัย นามอ้ายฟ้าเพื่อทำ ให้ หริภุญชัยอ่อนแอ อ้ายฟ้าอาศัยอยู่ในหริภุญชัยเป็นเวลา 7ปี เมื่อถึงเวลาอันสมควรอ้ายฟ้าได้ส่งข่าวให้พญามังรายยกทัพเข้าไปตีเมืองหริภุญชัย โดยใช้ธนูไฟยิงเข้าไปในกำ แพงเมือง ใช้เวลาเพียงครึ่งวันเมืองหริภุญชัยก็ได้ล่มสลายลง เมื่อพญามังรายเข้าไปตรวจสอบในบริเวณพระราชวัง พบว่ามีเพียงสิ่งก่อสร้างเพียงหนึ่งเดียวที่ไม่โดนไฟไหม้นั่นก็คือหอพระเสตังคณีหรือพระแก้วขาว พญามังรายจึงเกิดความศรัทธาจึงรับมาเป็น พระพุทธรูปประจำ พระองค์และนำ ติดตัวไปกับพระองค์ทุกแห่ง แต่พญามังรายไม่ได้ปกครองเมืองหริภุญชัยต่อเนื่องจากเป็นเมืองที่มีขนาดเล็ก และยากที่จะขยายอาณาเขต เขาจึงเดินทางกลับไปยังเมืองเชียงราย When he received internews from trader is the city of Hariphunchai. So he sent a spy into Hariphunchai named Ai Fa to make Hariphunchai weak. Ai Fa has lived in Hariphunchai for over 7 years. It was a good time so he sent a good news to Phraya Mangrai to raise an army to attack Hariphunchai by using fire arrows shot into the city walls only half a day for Hariphunchai to collapse. Then King Mangrai went to see the area inside the palace. He found only 1 building that was not damaged that is the crystal buddha hall or Phra Se Tangkamanee hall. King Mangrai therefore faith arises and bring it as a individue buddha image carry with him everywhere. But King Mangrai did not continue to rule Hariphunchai because it was a small city and cannot to be expanded so he returned back to Chiang Rai. Description คำ อธิบาย

ภาพที่ ๕ : พญามังรายสร้างเวียงกุมกาม Picture 5 : Wiang Kum Kam. ในระหว่างทางที่พญามังรายเดินทางกลับเมืองเชียงราย เขาได้พบหมู่บ้านเล็กๆด้านทิศตะวันออก ของแม่น้ำ ปิง พญามังรายจึงได้สถาปนา สร้างเมืองให้ใหญ่ขึ้นและตั้งชื่อว่า”เวียงกุมกาม” พญามังรายได้รับ พระพุทธรูป‘พระศิลา’จากพ่อค้าชาวอินเดีย แต่เนื่องจากเวียงกุมกามมีขนาดเล็กและเกิดน้ำ ท่วมขึ้นบ่อยครั้ง ทุกปี จึงทำ ให้ยากที่จะฟื้นฟู On the way when King Mangrai was returning to Chiang Rai, he find a small village on the east side of the Ping River. Then he built a larger city and named it Wiang Kum Kam and he received a Pha Sila the buddha image from Indian trader. But Wiang Kum Kam was a small city and often flooded every years so difficult to restore. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๖ : พญามังรายพบนิมิตที่สร้างเมืองใหม่ Picture 6 : Fertile of resource. พญามังรายได้ย้ายข้ามฝั่งแม่น้ำ ปิงจากทิศตะวันออกมายังทิศตะวันตก ในขณะที่พญามังรายออกไปล่าสัตว์บริเวณเชิงดอยสุเทพไและด้พบกับ เก้งเผือก 2ตัว อยู่ในป่าหญ้าและในบริเวณนั้นเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมแก่การสร้างเมืองใหม่ขึ้น พญามังรายจึงได้ชักชวนพระสหาย มีนามว่า พญางำ เมือง จากเมืองพะเยา และพ่อขุนรามคำ แหง จากเมืองสุโขทัย ช่วยสร้างเมืองเชียงใหม่ โดยสร้างเมืองจากรูปแบบ คติ”ตรีบูรณ์”ประกอบด้วย3สิ่งที่สมบูรณ์ ได้แก่ 1.คูน้ำ 2.คันดิน 3.กำ แพงอิฐ และตั้งชื่อเมืองว่า “นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่” เป็นเมืองหลวงของอาณาจักรล้านนา ที่มาของชื่ออาณาจักรล้าน นามาจากการคาดเดาพื้นที่ของอาณาจักรที่ดูเหมือนมีทุ่งนานับล้านผืน Later, King Mangrai move crossed the river from the east to the west. During he went hunting in the foothills of Doi Suthep. He found 2 white deer in the grass forest that area was a good place and suitable for building a new city. King Mangrai invited his friends namely Kind Ngam Muang from Phayao and King Ruang or King Ramkhamhaeng from Sukhothai came to help him build the city of Chiang Mai. By building a city from the model "Tribun", which is 3 things that are perfect including 1.moat 2.rampart 3.brick wall. And named the city "Noppaburi Sri Nakhon Ping Chiangmai" It was the capital of the Lanna Kingdom. The name of the Lanna Kingdom comes from speculation that the area had millions of rice fields like the areas. Description คำ อธิบาย

ภาพที่ ๗ :พญามังรายกำ หนดเขตกำ แพงเวียง Picture 7 : Phaya Mangrai determined the boundary of the Wiang wall. ขณะที่พญามังรายประทับอยู่ที่เวียงเหล็กพระองค์ได้เชิญพ่อขุนรามคำแหง และพญางำเมือง มาช่วยเลือกชัยภูมิและกำหนดขนาดของเมือง และได้ปรากฏนิมิตรฝันเห็นหนูเผือกห้าตัววิ่งลงรูใต้ต้น นิโครธ จึงได้กำหนดให้ที่นั่นเป็นแจ่งศรีภูมิ During King Mangrai was staying at Wiang Lek he was inviting King Ramkhamhaeng and Phaya Ngam Mueang help him to choose the first place and determine the size of the city. he dreamed of five white rats running down a hole under the nikrodha tree. Therefore,It was designated as 'Jang Sri Phum' It's the first corner of the city. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๘ :ประเพณีเลี้ยงผีปู่แสะ ย่าแสะ Picture 8 : Ghost raising tradition. ในอดีตที่นี่มียักษ์ 2ตน นามว่า “ปู่แสะ และ ย่าแสะ” เป็นยักษ์ที่เฝ้าอาศัยอยู่บริเวณดอยสุเทพ ยักษ์ทั้งสองกินผู้คนและสัตว์ เป็นอาหาร เมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าได้โปรดเสด็จลงมาเพื่อหยุดยักษ์ทั้งสองไม่ให้ฆ่าผู้คนและสัตว์ ยกเว้นเพียงปีละ 1วัน ชาวเชียงใหม่จึง จัดให้มีประเพณีเลี้ยงผี ปู่แสะ ย่าแสะ ที่บริเวณเชิงดอยสุเทพทุกปีเพื่อความสงบสุขและความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหาร In the past there were two giants named “Pu Sae and Ya Sae” Guarding the area of Doi Suthep. They like to eat people and animals as food. When the Lord buddha come to visit for make the giant stop killing people and animals. Except for 1 day per year in Chiang Mai people were have a ceremony to raise ghosts Pu Sae and Ya Sae at the foothills of Doi Suthep every year for the peace of life. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๙ :ตำ นานพระเจ้าเลียบโลก Picture 9 : The legend of Lod Buddha visit the place. ในตำนานพระเจ้าเลียบโลก พระพุทธเจ้าได้เสด็จมาโปรด ณ สถานที่ต่างๆ ในแว่นแคว้น ล้านนา ซึ่งแต่ละแห่งได้กลายเป็นปูชนียสถานที่สำคัญในทางพระพุทธศาสนา ตราบเท่าปัจจุบัน The Lord Buddha visited various places in the Lanna kingdom. Many places has become an important place of worship for Buddhism , as long as the present. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๑๐ :พญามังรายสมโภชเมืองเชียงใหม่ Picture 10 : Phraya Mangrai celebrates Chiang Mai. เมื่อพญามังรายสร้างเมืองเชียงใหม่เสร็จเรียบร้อย ได้มีการสมโภชเมืองอย่างมโหฬาร พร้อมทั้งสถาปนา “นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่” เป็นราชธานีของอาณาจักรล้านนา When Phaya Mangrai completed building the city of Chiang Mai. There was a grand city celebration along with the establishment of Nobpaburi Sri Nakhon Ping Chiang Mai. It's the capital of the Lanna Kingdom. Description คำ อธิบาย

ภาพที่ ๑๑ : พญามังรายสร้างวัดเชียงมั่น Picture 11 : Wat chiang man. เมื่อสร้างเมืองเชียงใหม่เสร็จ พญามังรายได้อุทิศหอนอนของพระองค์ที่เวียงเหล็ก ที่ใช้ประทับระหว่างสังเกตการสร้างเมือง เชียงใหม่ ให้สร้างเป็นวัดเชียงมั่น ตามความเชื่อของชาวล้านนาที่เชื่อว่าที่ประทับเดิมของกษัตริย์หากบุคคลธรรมดาเข้าไปพักอาศัยจะนำ มาซึ่งความโชคร้าย จึงสร้างเป็นวัดเชียงมั่น เชียง แปลว่า เมือง , มั่น แปลว่า ความมั่นคง แข็งแกร่ง หลังจากสร้างวัดเชียงมั่นเสร็จจึง ได้อัญเชิญ “พระเสตังคมณี” หรือ “พระแก้วขาว” มาประดิษฐานไว้ที่วัดเชียงมั่น และสรุปได้ว่าวัดเชียงมั่นเป็นวัดแห่งแรกของเชียงใหม่ When the city was completed, King Mangrai dedicated Wiang Lek, which was his residence while overseeing the construction of Chiang Mai to build Wat Chiang Man. According to Lanna beliefs, it is believed that if someone lives in the old residence of the king, it will bring bad luck therefore it was built as Wat Chiang Man Chiang is mean city and Man is mean stability and strength. After Wat Chiang Man was completed the Crystal Buddha was invited to be enshrined at Wat Chiang Man. We can conclude that Wat Chiang Man is the first temple of Chiang Mai. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๑๒ : พิธีสรงน้ำ พระเสตังคมณีและงานสมโภช Picture 12 : Celebration of Phra Setangkamanee. พญามังรายทรงให้สมโภช “พระแก้วขาวเสตังคมณี” และ “พระศิลา” ด้วยการ ทำบุญสรงน้ำ ถวายทาน ตลอดจนการละเล่นฟ้อนรำ มหรสพต่าง ๆ Setangkamanee King Mangrai gave the celebration of the Crystal buddha and Phra Si La by making merit and pouring water dedicating things to the temple Including dancing and shows. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๑๓ : ประวัติวัดก๋าละก้อด(วัดพระเจ้าเม็งราย) Picture 13 : History of Wat Ka Lakot พญามังรายทรงให้หล่อพระพุทธรูป 5 องค์ เพื่อนำ มาถวายวัดเชียงมั่น แต่บังเอิญไม้คานหาม พระได้เกิดหักลงที่ท้ายเวียง จึงสั่งให้สร้างวัดขึ้นเพื่อประดิษฐานพระพุทธรูปทั้ง 5องค์นี้ไว้ แล้วเรียกชื่อวัด นี้ว่า “วัดก๋าละก้อด” หรือ “วัดพระเจ้าเม็งราย” ในปัจจุบัน King Mangrai cast 5 Buddha statues to be offered to Wat Chiang Man. But there was an accident the wood that was carrying the Buddha image broke at southern of the city. So he built a temple for enshrined these 5 Buddha images and named Wat Ka Lakot or King Mangrai temple. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๑๔ : การจารึกมังรายศาสตร์และคัมภีร์ใบลาน Picture 14 : Mangrai inscription stone. พญามังรายทรงคิดและประดิษฐ์“จารึกมังรายศาสตร์” เกี่ยวกับเรื่องราวมากมาก และกฎหมายฮีตครอง คัมภีร์พระพุทธศาสนา พญามังรายได้จารึกมังรายศาสตร์ลงบนใบ ลาน และยูเนสโกได้รับรองแล้วว่าพญามังรายมีอยู่จริง Then King Mangrai invented and created Mangrai Inscription about various stories , forms of government and buddhist scriptures. King Mingrai were inscribed on the palm leaves and UNESCO has accepted that Phaya Mangrai actually exists. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๑๕ : พยามังรายปรนนิบัติเทวดาเมือง Picture 15 : Phraya Mangrai takes care of the city's angels. พญามังรายทรงทำนุบำรุงบ้านเมืองเป็นอย่างดีและทรงปรนิบัติดูแลประชาชน ตลอดจนการเลี้ยงดูเทวดาอารักษ์เมือง ผีเมืองอยู่เสมอ เพื่อให้บ้านเมืองมีความสงบสุขและ อุดมสมบูรณ์ Phraya Mangrai restored the city very well and take care of his people as well as usually raising the angels and ghosts who protect the city to make the city peaceful and abundant. คำ อธิบาย Description

ภาพที่ ๑๖ : พญามังรายต้องอัสนีบาตสิ้นพระชนม์ Picture 16 : King Mangrai pass away. พญามังรายสิ้นพระชนม์เพราะถูกฟ้าผ่าขณะนั่งอยู่บนหลังช้างที่บริเวณกลางเมือง เชียงใหม่ พระองค์ได้รับการจัดงานถวายพระเพลิงตามจารีตประเพณีอย่างสมเกียรติบนปราสาทนกหัสดีลิงค์เพราะเชื่อ ว่าจะนำพาดวงวิญญาณขึ้นสู่สรวงสวรรค์ He died while riding an elephant in the middle of the city because he was struck by thunder. He has a proper funeral in tradition on หัสดีลิงก์ bird castle because it is believed that it will lead the soul to heaven. คำ อธิบาย Description

Credit รูปภาพประกอบ https://lannaartsdatabase.finearts.cmu.ac.th ข้อมูลประวัติ รายวิชางานมัคคุเทศก์ Tour Guiding โครงงานจิตอาสา รายวิชามนุษยสัมพันธ์ Human Relations คณะผู้จัดทำ นางสาวลภัสรดา ลุงสุก นางสาววลิศรา เงาทอง นางสาวธนัชพร คูณทรัพย์อนันต์ นายกฤษฎา เลาคำ นายรพีภัทร ยะคำ นายศักดิ์ชาย เมืองทอง นายณฐนนท์ มนตรีกุศล สาขาการท่องเที่ยวและการบริการ การตลาดและการตลาดดิจิทัล