หน่วยที่ 5 งานตะไบ

รายละเอยี ดรายวชิ า

รหัสวิชา 20100-1003 ชอ่ื วิชา งานฝกฝมอื จาํ นวน 2 หนว ยกติ 6 ชั่วโมง/สปั ดาห
หลักสูตรประกาศนยี บัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม

จดุ ประสงครายวิชา เพื่อให

1. รแู ละเขา ใจเกี่ยวกับการใช การบํารุงรักษาเครือ่ งมอื และเครื่องมือกลเบื้องตน
2. ปฏิบตั งิ านโดยใชเ ครอ่ื งมือไดอยา งถูกตองและปลอดภัย
3. มเี จตคติและกิจนสิ ัยทดี่ ีในการทาํ งานดวยความอดทน ปลอดภัย ผลงานประณตี เรยี บรอย

ละเอียด รอบคอบ เปน ระเบียบ สะอาด ตรงตอเวลามีความซอ่ื สตั ย รบั ผดิ ชอบ และรักษา
สภาพแวดลอ ม

สมรรถนะรายวชิ า

1. เตรียมเคร่ืองมือและเคร่อื งมือกลเบอื้ งตนตามคูมอื
2. วดั และรางแบบช้ินงานโลหะ
3. แปรรูปและประกอบชิน้ งานโลหะดวยเครอ่ื งมือกลทัว่ ไป
4. ลับคมตดั เคร่ืองมือกลท่ัวไป

คาํ อธบิ ายรายวชิ า

ปฏบิ ัตเิ ก่ียวกบั การใช การบํารุงรักษาเครอื่ งมือและเครื่องมือกลเบ้ืองตน งานวดั และตรวจสอบ
งานรางแบบ งานเลื่อย งานสกัด งานตะไบ งานเจาะ งานลับคมตดั งานทาํ เกลยี ว งานเคร่อื งมือกลเบื้องตน
และการประกอบชน้ิ งาน ส่งิ แวดลอมและความปลอดภยั ในการปฏบิ ัติงาน

ตารางที่ 1 วเิ คราะหหลักสูตร

รหัสวชิ า 20100-1003 ช่ือวิชา งานฝกฝมอื จาํ นวน 2 หนวยกิต 6 ชัว่ โมง/สปั ดาห
หลักสูตรประกาศนยี บัตรวิชาชพี (ปวช.) พทุ ธศกั ราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม

พทุ ธิพสิ ัย (.....%)
ความจํา
พฤตกิ รรม ความเ ขาใจ
นําไปใ ช
ชอ่ื หนวย ิวเคราะ ห
ัสงเคราะ ห
ประเ ิมนคา
ัทกษะ ิพ ัสย (....%)

จิต ิพ ัสย (%)
รวม

ํลาดับความ ํสาคัญ
จํานวน ่ัชวโมง

10 10 10 10 10 10 60 108

1.ความปลอดภัยในการ

ปฏบิ ัตงิ าน 8 8 10 10 10 46 6 6
10 10 46 6 12
2.เคร่ืองมือทว่ั ไป 8 8 10 10 10 53 3 12
10 10 53 3 12
3.งานวัดและตรวจสอบช้ินงาน 8 10 10 5 10 10 56 1 18
10 10 54 2 6
4.งานรา งแบบ 8 10 10 5 10 10 44 8 6
10 10 44 8 6
5.งานตะไบ 8 10 10 8 10 10 49 5 6
10 10 44 8 12
6.งานเลื่อย 8 8 10 8

7.งานสกัด 888

8.งานลับคมตัด 888

9.งานเจาะ 8885

10.งานทาํ เกลียว 888

11.งานเครื่องมือกลเบื้องตน

และการประกอบชน้ิ งาน 8885 10 10 49 5 12

รวม 80 86 92 31 100 100 489 108
ลาํ ดบั ความสําคัญ 3214

กาํ หนดนาํ้ หนกั คะแนนความสาํ คญั ของแตละหนว ยการเรยี น ในแตละพฤตกิ รรม ชอ งละ 10

คะแนนโดยยดึ เกณฑน า้ํ หนกั คะแนน

1. สําคญั ท่สี ุด 9-10 คะแนน

2. สําคัญมาก 7-8 คะแนน

3. สําคัญปานกลาง 4-6 คะแนน

4. สาํ คญั นอ ย 2-3 คะแนน

5. สําคัญนอ ยมาก หรอื ไมส าํ คัญเลย 0-1 คะแนน

ตารางที่ 2 วิเคราะหหนวยการเรยี นรแู ละชั่วโมงเรียน

รหสั วชิ า 20100-1003 ชอ่ื วิชา งานฝก ฝม อื จาํ นวน 2 หนวยกติ 6 ช่วั โมง/สปั ดาห
หลกั สูตรประกาศนียบัตรวชิ าชพี (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม

ลําดับ ชื่อหนวยการเรียนรู จํานวนคาบ สัปดาหท ่ี
ท่ี (ชม.)
6 1
1 ความปลอดภยั ในการปฏิบตั ิงาน 6 2
12 3-4
2 เครือ่ งมอื ท่ัวไป 12 5
18 6-8
3 งานวัดและตรวจสอบชน้ิ งาน 6 9-10
6 11
4 งานรา งแบบ 6 12
6 13-14
5 งานตะไบ 12 15
12 16-17
6 งานเล่ือย 18
108
7 งานสกดั

8 งานลับคมตัด

9 งานเจาะ

10 งานทําเกลยี ว

11 งานเครื่องมอื กลเบื้องตน และการประกอบชิ้นงาน

สอบปลายภาค

รวม

ตารางที่ 3 วิเคราะหรายละเอียดหนวยการเรยี นรแู ละชั่วโมงเรียน

รหสั วชิ า 20100-1003 ชอ่ื วิชา งานฝกฝมอื จาํ นวน 2 หนว ยกติ 6 ชวั่ โมง/สปั ดาห
หลกั สูตรประกาศนยี บตั รวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม

สปั ดาหท่ี หนว ยท่ี ชื่อหนวย/ หัวขอ การสอน จาํ นวนคาบ
ทฤษฎี ปฏิบัติ รวม
1 1 ความปลอดภยั ในการปฏิบัติงาน
1.1 ส่งิ แวดลอมในการปฏิบัติงาน 2 46
1.2 ความหมายของความปลอดภัยและอบุ ัติเหตุ
1.3 สาเหตุของการเกดิ อบุ ัตเิ หตุ 2 46
1.4 ผลกระทบท่ีเกดิ จากอุบัตเิ หตุ
1.5 การปองกันอุบัติเหตุ 4 8 12
1.6 เครื่องหมายและสญั ลักษณความปลอดภยั
1.7 ความปลอดภยั ในโรงงาน
1.8 ความปลอดภัยในการใชเครื่องจักร

2 2 เคร่ืองมอื ทัว่ ไป
2.1 เครอ่ื งมอื ทัว่ ไป
-ประแจ
-คมี
-คอ น
-ไขควง
2.2 ความปลอดภัยในการใชเคร่ืองมอื
2.3 การบํารุงรักษาเครื่องมือ

3-4 3 งานวดั และงานตรวจสอบช้ินงาน
3.1 ความหมายของงานวดั
3.2 หนว ยการวัด
3.3 เครือ่ งมือวดั
3.4 ความหมายของงานตรวจสอบ
3.5 เครื่องมอื ตรวจสอบ
3.6 การบาํ รงุ รกั ษาเคร่ืองมือวัด

ตารางที่ 3 (ตอ )วเิ คราะหร ายละเอยี ดหนวยการเรยี นรูและชัว่ โมงเรียน

รหัสวชิ า 20100-1003 ชอ่ื วิชา งานฝก ฝมือ จาํ นวน 2 หนว ยกิต 6 ชั่วโมง/สปั ดาห
หลกั สูตรประกาศนียบตั รวชิ าชีพ (ปวช.) พทุ ธศักราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม

สัปดาหท ี่ หนว ยท่ี ช่อื หนวย/ หวั ขอการสอน จํานวนคาบ
ทฤษฎี ปฏิบัติ รวม
5 4 งานรางแบบ
4.1 ความหมายของการรางแบบ 246
4.2 ประเภทของเคร่ืองมือรา งแบบและการใชง าน
4.3 การรางแบบดว ยบรรทดั เหลก็ และวงเวยี น 4 14 18
4.4 เหล็กตอกรางแบบและเทคนิคการตอกรา งแบบ
4.5 การตอกหมายเลขและการบาํ รุงรกั ษา 4 8 12
4.6 การตอกช่ือและหมายเลขชิ้นงาน 246

6-8 5 งานตะไบ 246
5.1 ความหมายของงานตะไบ
5.2 สวนประกอบและมุมคมตัดของตะไบ
5.3 ประเภทของตะไบ
5.4 เทคนคิ การใชตะไบและการตะไบช้นิ งาน
5.5 ขอ ควรระวังในการตะไบและการบาํ รงุ รกั ษา

9-10 6 งานเลอื่ ย
6.1 ใบเลื่อยและคลองเลอื่ ยมือ
6.2 การจบั ยดึ ชน้ิ งานและเทคนิคการตดั ดวยเล่อื ยมือ
6.3 การใชง านและบํารงุ รกั ษาเลื่อยมอื

11 7 งานสกัด
7.1 คุณสมบตั แิ ละมุมของสกัด
7.2 ประเภทของสกัดในงานชาง
7.3 เทคนิคการใชง านและการบาํ รงุ รกั ษาสกดั
7.4 การลบั คมสกัด

12 8 งานลับคมตดั
8.1 ความหมายและชนดิ ของเครื่องเจียระไนลบั คมตดั
8.2 การลับดอกสวา น
8.3 การลับมดี กลึง
8.4 การบาํ รุงรกั ษาเคร่ืองเจียระไนลบั คมตดั

ตารางที่ 3 (ตอ)วเิ คราะหรายละเอยี ดหนวยการเรียนรูแ ละช่ัวโมงเรียน

รหสั วชิ า 20100-1003 ชื่อวิชา งานฝกฝม ือ จาํ นวน 2 หนวยกติ 6 ช่วั โมง/สปั ดาห
หลกั สูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พทุ ธศักราช 2562 ประเภทวิชาอุตสาหกรรม

สัปดาหที่ หนว ยท่ี ชื่อหนว ย/ หัวขอการสอน จํานวนคาบ
ทฤษฎี ปฏบิ ัติ รวม
13-14 9 งานเจาะ
9.1 ความหมายและชนดิ ของเคร่ืองเจาะ 4 8 12
9.2 การจบั ชิ้นงานเจาะ
9.3 สวนประกอบดอกสวาน 246
9.4 การลับคมดอกสวา น
9.5 งานเจาะและการผายปากรู 4 8 12
9.6 การบํารงุ รกั ษาเครื่องเจาะ
246
15 10 งานทําเกลียว
10.1 สวนประกอบของเกลียว
10.2 ระบบเกลียวและประเภทเกลียว
10.3 ชนดิ ของการตัดเกลยี ว
10.4 ชนิดของการทาํ เกลยี ว
10.5 การบํารงุ รกั ษาเครื่องเจียระไนลบั คมตดั

16-17 11 งานเครือ่ งมือกลและการประกอบชิน้ งาน
11.1 ชนิดของเคร่ืองกลึง
11.2 สว นประกอบและกลไกควบคมุ เคร่ืองกลงึ
11.3 เครือ่ งมือและอุปกรณท ่ีใชก ับเครือ่ งกลงึ (ชะลอ)
11.4 การปรบั ความเร็วรอบ ความเรว็ ตัดและอตั ราปอน
11.5 ขั้นตอนการทํางานของเคร่ืองกลึง
11.6 การบํารุงรักษาเครื่องกลงึ
11.7 เครอ่ื งมือในการถอด ประกอบชิน้ งาน
11.8 สกรู โบลต และนตั

18 สอบปลายภาค
รวม

ใบเนอื้ หา หนวยท่ี : 5

(Information Sheet) แผน ที่ : 1

วชิ า งานฝก ฝม ือ รหสั วชิ า 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนคิ ทาหลวงซิเมนตไ ทยอนุสรณ เรอื่ ง : งานตะไบ

หนวยท่ี 5
งานตะไบ (FILES)

งานตะไบ เปนงานข้ันพน้ื ฐานที่มีความสาํ คัญมากทางดานชางอตุ สาหกรรม ชา งฝมือทุกคนตองศึกษา
ชนดิ คณุ สมบัตขิ องตะไบ และฝกใหมีทักษะความเช่ยี วชาญในการใชตะไบ จงึ สามารถปฏบิ ตั ิงานไดอ ยางถูกตอ ง
ละเอยี ด ประณีต มปี ระสิทธิภาพ

ตะไบเปนเครื่องมือตัดเฉอื นทม่ี ปี ระโยชนมาก ซงึ่ ใชใ นการปรับลดขนาดชน้ิ งานใหเ ปน ผลิตภณั ฑต า ง ๆ
ปรบั ตกแตง ผิวงานใหเ รียบ เพ่ืองานประกอบช้ินสว นเขาดวยกนั หรือใชตกแตง และซอมแซมชิน้ งาน ชน้ิ สว น
เคร่ืองจักรกลในงานซอ มบํารุง เปน ตน

5.1 ความหมายของการตะไบ
งานตะไบ หมายถงึ การตัดเฉือนผวิ วัสดุในลกั ษณะการถาก หรือขดู ใหมผี วิ เรียบ และเพอ่ื ลด ขนาดของ

ชิน้ งานตามตอ งการ โดยใชแ รงกดตัดและทิศทางการเดินหนา ตลอดจนการทําช้นิ งานใหเปน รปู รา งตา งๆ
แรงกดตดั

ทศิ ทางเดนิ หนา

เศษโลหะจากการตดั เฉอื น ทศิ ทางเดินหนา

รปู ที่ 5.1 ลักษณะของงานตะไบชิน้ งาน
ท่มี า : อาํ พล ซอ่ื ตรง. 2556

ใบเนอ้ื หา หนว ยที่ : 5
(Information Sheet) แผนท่ี : 2

วิชา งานฝก ฝมอื รหสั วิชา 20100-1003

วิทยาลยั เทคนิคทาหลวงซิเมนตไ ทยอนุสรณ เร่ือง : งานตะไบ

5.2 สวนประกอบและคมตดั ของตะไบ
5.2.1 สวนประกอบของตะไบ
ตะไบเปนเครอ่ื งมอื ท่ีทําจากเหล็กกลา คารบ อนสงู ผานกระบวนการขึ้นรูปดว ยเครื่องจักรแลว นาํ ไปอบชบุ

ผิวแขง็ ตะไบมีสวนประกอบท่ีสาํ คัญ คอื ดาม ก่ัน โคน หนา ขอบ ความยาว ดงั รปู ที่ 5.2

ดามตะไบ

โคนตะไบ กัน่ ตะไบ

หนา ตะไบ

ขอบตะไบ ความยาวตะไบ

รูปที่ 5.2 สวนประกอบของตะไบ
ทม่ี า : ณรงค องอาจ. 2560

1) หนา ตะไบ คอื พนื้ ทีท่ ี่มคี มตดั ของตะไบท่ีเรยี งเปน แถวซอนกนั ตลอดตามยาวของหนาตะไบ
2) ขอบตะไบ คอื ความหนาของตะไบ มี 2แบบ คือ ขอบขางเรียบและขอบขางมีคม
3) โคนตะไบ คอื สว นทพ่ี ิมพชื่อแหลง ท่ีผลติ และผผู ลติ
4) กนั่ ตะไบ คือ ดานท่เี ปนล่ิมเพอ่ื สวมเขากบั ดามจับตะไบ
5) ปลายตะไบ คอื สว นทอ่ี ยปู ลายสุดของตะไบโดยใชม อื ขางท่ีไมถนดั จบั ประคอง
6) ดามตะไบ ทาํ ดว ยไมหรือพลาสติกสวมเขา กับกนั่ ตะไบ เพ่ือใหม ือจับประคองในขณะปฏิบัติงาน

ใบเนื้อหา หนวยที่ : 5
(Information Sheet) แผนที่ : 3

วิชา งานฝก ฝมือ รหสั วชิ า 20100-1003

วิทยาลยั เทคนคิ ทา หลวงซเิ มนตไทยอนุสรณ เรื่อง : งานตะไบ

5.2.2 มมุ คมตัดของตะไบ
คมตัดของตะไบ คมตดั หรือฟนของตะไบ โดยทวั่ ไปจะมมี มุ คายเปนลบ ซึง่ จะมีผลทาํ ใหค มตดั ตะไบตัดเฉอื นเนื้อ
วัสดงุ านในลักษณะถากผิวออกทีละนอย ตะไบมีคมตัด 3 มุมหลัก ดังนี้

γ
β 1. มมุ คมตดั ของตะไบ
γ = มมุ คาย คอื มุมในการคายเศษโลหะ
α β = มมุ ล่มิ คอื มมุ ในการตดั เฉือนเน้ือวัสดุ
α = มมุ ฟรี คอื มมุ หลบ

รปู ที่ 5.3 มมุ คมตัดของฟนตะไบ
ทม่ี า : ณรงค องอาจ. 2560

γ

β 2.มมุ คมตัดของฟน ตะไบมุมคายเปน บวก
ผลิตดว ยเคร่ืองกัด ตัดปรบั ผิวช้นิ งานไดด ี ใชแรงใน

α การตะไบมาก เหมาะสําหรบั โลหะออน เชน
อลมู ิเนียม ทองแดง สงั กะสี และพลาสติก

รูปที่ 5.4 มุมคมตัดของฟน ตะไบ

ทม่ี า : ณรงค องอาจ. 2560

γβ 3.มุมคมตัดของฟนตะไบมมุ คายเปน ลบ
ผลิตดวยการตอกอัดขน้ึ รูป ตัดผิว ปรับช้ินงานได

α นอยกวาแบบมุมคายเปนบวก ใชแรงในการตะไบ

นอ ย เหมาะสําหรบั โลหะแข็ง เชน เหลก็ เหนยี ว

เหลก็ หลอ และทองเหลือง

รปู ที่ 5.5 มมุ คมตดั ของฟน ตะไบ
ทีม่ า : ณรงค องอาจ. 2560

ใบเนอ้ื หา หนวยท่ี : 5
(Information Sheet) แผน ที่ : 4

วชิ า งานฝก ฝม อื รหสั วิชา 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนิคทาหลวงซิเมนตไทยอนสุ รณ เร่อื ง : งานตะไบ

5.2.3 ประเภทคมของตะไบ

(ก.) คมเฉยี ง (ข.) คมโคง (ค.) คมตรง 1) ตะไบลายตดั เด่ียว
- มีคมตดั เปนรูปปรซิ ึมสามเหลี่ยม
รปู ที่ 5.4 ตะไบลายตัดเดยี่ ว - ปาดผวิ ไดแถบยาวเศษกวา ง
- ฟนหยาบเหมาะสาํ หรบั โลหะออ น
รอ งตดั เศษ - ฟน ละเอยี ดเหมาะสาํ หรับโลหะแข็ง

2) ตะไบลายตัดเดีย่ วรอ งโคง
ใชตะไบสาํ หรบั งานโลหะออน เชน สังกะสี
ทองแดง ทองเหลอื ง อลมู เิ นียม เปน ตน

รปู ท่ี 5.5 ตะไบลายตัดเดี่ยวรอ งโคง 3) ตะไบลายตัดคู
ทิศทางตะไบ - เกิดฟน เปนรูปพรี ะมดิ
- ตดั เฉือนผวิ งานไดง าย
คมตัดหลัก - ใชแรงนอย ผิวงานเรยี บข้นึ
- เหมาะสาํ หรบั วัสดุทแี่ ข็ง เชน เหล็ก
คมตัดรอง
รปู ที่ 5.6 ตะไบลายตดั คู

ใบเนือ้ หา หนว ยที่ : 5
(Information Sheet) แผนที่ : 5

วชิ า งานฝก ฝมือ รหสั วชิ า 20100-1003

วิทยาลยั เทคนิคทาหลวงซเิ มนตไ ทยอนสุ รณ เรื่อง : งานตะไบ

5.2.4 การกาํ หนดความละเอียดของฟน ตะไบ

65-85º 1. ตะไบคมตัดเดีย่ ว(Single Cut)
ลกั ษณะรอ งฟนมีแถวเดยี วในทิศทางเดยี วกัน
รปู ที่ 5.7 ลักษณะของคมตะไบคมตัดเดี่ยว
ทม่ี า : ชลอ การทวี. 2562 ทกุ แถวมีคมตดั เอยี งทาํ มุม 65 – 85 องศา จะตดั เนื้อ

ชิน้ งานไดครั้งละนอย ใชตะไบวัสดอุ อน เชน
อลมู ิเนียม ทองแดง ตะกว่ั และใชใ นการปรับแตง

ผวิ ช้นิ งานครงั้ สดุ ทาย

2. ตะไบคมตดั คู (Cross Cut)

ลกั ษณะรอ งฟน จะเอียงไปคนละทิศทาง

ตดั กันเปนรูปทรงพีระมดิ ทุก ปลายคมตดั มยี อดแหลม

40-45º มคี มตัดไขว มมี ุมดังภาพท่ี 5.8 ใชใ นการตะไบวัสดแุ ข็ง
70-80º เชน เหลก็ เหนยี ว เหลก็ หลอ ทองเหลือง

รูปท่ี 5.8 ลกั ษณะของคมตะไบคมตดั คู

ทม่ี า : ชลอ การทวี. 2562

3. การกาํ หนดความหยาบหรอื ละเอยี ดของฟน ตะไบ จะกําหนดเปน เบอร โดยคดิ จากระยะพิตชข องฟน หรอื

จาํ นวนรองตอ ความยาว 1 ซม. และความยาวของตะไบดังน้ี

เบอร ความยาวตะไบ(มม.) จํานวนรองฟน(ซม.) ชนดิ ของตะไบ สญั ญลกั ษณผวิ งาน

0 100-450 10-4 หยาบ ∇

1 80-450 16-5 หยาบปานกลาง ∇

2 80-450 25-10 ละเอียดปานกลาง ∇∇

3 80-450 35-14 ละเอียด ∇∇

4 80-315 50-25 ละเอียดมาก ∇∇∇

ตารางท่ี 5.1 การกําหนดความละเอยี ดของฟน ตะไบ

(ทม่ี า: อาํ พล ซอื่ ตรง. 2562)

ใบเนอ้ื หา หนว ยที่ : 5
(Information Sheet) แผนท่ี : 6

วิชา งานฝก ฝมือ รหัสวิชา 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนคิ ทา หลวงซเิ มนตไทยอนสุ รณ เรือ่ ง : งานตะไบ

5.3 ประเภทของตะไบ
5.3.1 ประเภท รูปทรงและลักษณะการใชงานของตะไบชนดิ ตางๆ

รูปที่ 5.9 ประเภท รปู ทรงและลกั ษณะการใชง านของตะไบ

ใบเนือ้ หา หนวยที่ : 5

(Information Sheet) แผน ที่ : 7

วิชา งานฝกฝม ือ รหสั วิชา 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนิคทา หลวงซเิ มนตไทยอนสุ รณ เรือ่ ง : งานตะไบ

5.4 เทคนิคการใชตะไบและการตะไบชิน้ งาน 1. แบง ความยาวของก่ันตะไบออกเปน 3 สวน
5.4.1 การประกอบดามตะไบ เทาๆกนั

D1 D2 D3 2. วดั ขนาดความโตตรงกลางของแตล ะสวนทั้ง 3
สวน (D1,D2,D3) เพื่อเลอื กดอกสวานในการ
1 1 1 เจาะรู
3 3 3
3. นําขนาดความโตของดอกสวานทง้ั 3 ขนาด จาก
l1 ขอ 2. มาเจาะทดี่ า มตะไบตามขนาด
l2 - ขนาดเล็ก (D3) ความลกึ =l3
l3 - ขนาดกลาง(D2) ความลกึ =l2
- ขนาดใหญ (D1) ความลึก=l1
รปู ที่ 5.10 การเจาะรูดา มตะไบ ตามลาํ ดับข้ัน ดงั รปู ท่ี 5.10
ทม่ี า : ชลอ การทวี. 2562
4. นําตะไบมาประกอบเขากับดามทเ่ี จาะรูไวแ ลวให
แนนพอสวมควร

5. ใชคอ นตอกท่ีดามตะไบหรือกระแทกกบั หมอน
ไมจนแนบสนิท

6. ตรวจสอบความแนนหนาของดา มตะไบกอนการ
ใชง านทกุ คร้ัง ดงั รูปท่ี 5.11

รูปที่ 5.11 การเจาะรดู า มตะไบ

ใบเนอ้ื หา หนวยท่ี : 5
(Information Sheet) แผนที่ : 8

วิชา งานฝก ฝม ือ รหสั วชิ า 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนิคทาหลวงซิเมนตไ ทยอนุสรณ เร่ือง : งานตะไบ

5.4.2 เทคนิควิธกี ารจบั ตะไบ
การตะไบชนิ้ งานอยางมีประสทิ ธภิ าพ ไดผลงานมคี ณุ ภาพสูง มีขนาดถูกตอง ประณีต สมบรูณ และใช

เวลาในการปฏบิ ตั งิ านนอย เครือ่ งมืออปุ กรณไมช ารุดเสยี หาย จาํ เปน อยา งยิ่งท่ผี ปู ฏิบตั งิ านจะตอ งมฝี มือและมี
ทกั ษะในการตะไบสงู ซง่ึ จะตองศึกษาเทคนิคตา งๆ ดงั น้ี

(ก) วางตะไบทก่ี ลางฝามอื 1). มอื ขางทถี่ นัดจบั ท่ีดา มไมใหป ลายดามไมอยูในองุ ของ
สันหัวแมมือ และนว้ิ หวั แมมือช้ีขนานกับดามและกาํ ดาม
ดว ยนิว้ ท้ังส่แี ละน้วิ หัวแมมอื ใหก ดลงที่ดา นบนของดาม
ตะไบ

(ข) กาํ ดา มดว ยน้ิวทั้งสี่
รูปท่ี 5.12 การจบั ดา มตะไบ

2). มอื ขา งที่ไมถนดั กดทปี่ ลายตะไบโดยองุ มือสว นทีค่ อน
มาทางขอมือเปน ตวั กด ใหน า้ํ หนักที่กระทบบนตะไบมีจุด
รวมอยูท่ชี ้นิ งาน

รปู ที่ 5.13 การจับดา มตะไบสําหรับงานหนัก

ใบเนือ้ หา หนว ยที่ : 5

(Information Sheet) แผนท่ี : 9

วชิ า งานฝกฝมอื รหสั วชิ า 20100-1003

วิทยาลยั เทคนิคทา หลวงซเิ มนตไ ทยอนุสรณ เร่อื ง : งานตะไบ

3).การจบั ตะไบเพอ่ื ตะไบงานเบา มือขางที่ถนัดจบั ท่ี
ดา มตะไบ สวนมอื ขางที่ไมถนัด ใชน ้วิ หวั แมมอื กดท่ี
ปลายตะไบ และน้ิวทงั้ ส่ีจะจับที่ปลายดา นลางของ
ตะไบ

รปู ที่ 5.14 การจบั ดามตะไบสําหรับงานเบา

4). การจบั ตะไบเพื่อตะไบตกแตง ผิว มอื ขางท่ีถนัดจับ
ทดี่ า มตะไบ สว นมือขา งทไี่ มถนดั ใชน วิ้ หวั แมม อื กด
บริเวณกลางตะไบนว้ิ ทงั้ ส่ีกดทีป่ ลายตะไบ

รูปท่ี 5.15 การจบั ดา มตะไบสําหรบั งานตกแตงผิว

5). เปนการปรับลดขนาดชิ้นงานอีกวิธีหนง่ึ โดยการจบั
ตะไบขวางกับทิศทางการตะไบและดนั ตะไบไปบน
ผวิ ชนิ้ งาน โดยใชม อื ท้งั สองจับตะไบใหตั้งฉากกบั
ชนิ้ งานและออกแรงกดใหเทา กนั

รปู ท่ี 5.16 การจับตะไบสาํ หรับงานขูดผิว

ใบเน้อื หา หนวยที่ : 5
(Information Sheet) แผน ที่ : 10

วิชา งานฝก ฝม ือ รหสั วิชา 20100-1003

วิทยาลยั เทคนิคทาหลวงซิเมนตไทยอนุสรณ เร่อื ง : งานตะไบ

45º 6).เปนการตะไบเพ่ือปรับผวิ ราบและไดฉ าก โดยการ
วางตะไบใหทํามุม ประมาณ 45 องศา กบั ชน้ิ งาน ใช
มอื ขา งทถ่ี นัดจับท่ดี า มตะไบ ใชห ัวแมมือขา งทไี่ มถ นัด
วางทป่ี ลายกั่นตะไบ นวิ้ ทัง้ ส่ที ่ีเหลอื จบั ทีด่ า นลาง และ
ออกแรงตะไบใหไดระดับ

รูปที่ 5.17 การจับตะไบเอยี งมมุ 45 องศา

5.4.3 ความสูงของปากกา
ความสงู ของปากกาทเ่ี หมาะสมและการจบั ยึดชน้ิ งานใหไดศ ูนยกลางของปากกา และยดึ ใหม น่ั คง โดยใหสวน

ของชนิ้ งานทจ่ี ะถกู ตะไบอยใู กลป ากของปากกา เพอ่ื ปองกนั การสะทา นของชิ้นงาน

5 - 8 เ ็ซน ิตเมตร 1).ความสงู ของปากกาจับยึดชน้ิ งาน
ในการยืนตะไบช้นิ งานใหมีความคงท่ี ลดความ
ใชไ มร อง
รปู ที่ 5.18 ความสูงของปากกาจบั ยึดชนิ้ งาน เหนอื่ ยลา ความสงู ของปากกายึดจบั ช้นิ งานทีต่ ิดต้งั อยู
กับโตะ ตองมีความสงู พอเหมาะของผูปฏบิ ัติงานโดย
การยืนตดิ กบั ปากกา วางแขนลงใหแนบกับลําตวั แลว
ใหง อขอศอกยกแขนข้นึ มาทาํ มุมต้ังฉาก (หรอื งอ
ขอศอกขน้ึ ) ควรสงู จากปากกา ประมาณ 5 – 8
เซนติเมตร หากไมไดระดบั ความสูงทเี่ หมาะสม ควรใช
ไมรองทป่ี ากกาใหส ูงขน้ึ

ใบเน้ือหา หนวยที่ : 5
(Information Sheet) แผนท่ี : 11

วชิ า งานฝก ฝม ือ รหสั วิชา 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนิคทา หลวงซิเมนตไทยอนสุ รณ เรอ่ื ง : งานตะไบ

ปากกา ชน้ิ งาน 2) ทา ยนื ในการตะไบ
ในการตะไบทายนื ทถ่ี ูกตองและเหมาะสมจะทาํ ให
250-500 15-20 องศา ผูป ฏบิ ัติงานไมเ หน่ือยลา และช้ินงานออกมาดี ควรยนื
ในทาทส่ี บายทส่ี ุด ซึ่งการยนื และระยะหางไมต ายตวั
ทศิ ทางการตะไบ อาจมกี ารปรับใหเหมาะสมกับสรรี ะของแตล ะบุคคล
ดังนี้
60-70 องศา
- ยนื หันหนาเขา หาปากกา เอยี งตัวทํามมุ
รปู ท่ี 5.19 ทายืนตะไบ กบั ปากกาประมาณ 45 องศา หา งจากปากกา
ประมาณ 200-300 มลิ ลเิ มตร โดยลําตวั ใหอ ยู
ทางดา นซายของปากกา

- เทาซายทํามมุ ประมาณ 15-20 องศา
เทา ขวาทาํ มมุ ประมาณ 60-70 องศา

- เทา ซายและเทา ขวาหา งกนั ประมาณ
250-500 มิลลิเมตร

3) การเคล่ือนตวั ในการตะไบ
- กดตะไบทงั้ มอื ขวาและมอื ซายใหส มดุล

กนั แลวโนมตวั ไสตะไบโนมไปดา นหนา

บนชน้ิ งานในแนวเสนตรง โดยใหน าํ้ หนกั
ตัวถา ยลงบนชน้ิ งานและควบคุมแนว

ตะไบใหคงท่ีสมํ่าเสมอ

รูปท่ี 5.19 ทา ยนื การเริ่มตน การตะไบ

ใบเนอ้ื หา หนว ยท่ี : 5
(Information Sheet) แผน ท่ี : 12

วชิ า งานฝกฝม ือ รหัสวชิ า 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนคิ ทา หลวงซเิ มนตไทยอนสุ รณ เรอ่ื ง : งานตะไบ

- ออกแรงดันดวยมือขวา มือซา ยออกแรง
กดประคองใหไ ดระดับและทิศทางพรอม
กบั โยกลําตวั ดนั ออกแรงใหเทา ขวาตึง
เล็กนอย เขา ซายหยอ นไปตามจงั หวะการ
ตะไบ

รูปที่ 5.20 การเคล่ือนตัวในการตะไบ

5.5 การตรวจสอบความเรยี บผวิ ชิ้นงาน
ในการตรวจสอบความเรียบผิวชิน้ งาน จะมกี ารตรวจสอบดว ยฉากเหล็กโดยใชส นั ใบฉาก ใชบรรทัดคมมีด

ตรวจสอบดวยสันของใบฉาก

ฉากเหลก็ 5.5.1 การตรวจสอบความฉากของชิ้นงาน
5.5.2 การตรวจสอบความเรียบของชิ้นงาน
ช้ินงาน
รูปท่ี 5.21 การเคล่ือนตวั ในการตะไบ

ฉากเหลก็
ชน้ิ งาน

รูปที่ 5.22 การเคลื่อนตวั ในการตะไบ

ใบเนอื้ หา หนวยท่ี : 5
(Information Sheet) แผน ท่ี : 13

วิชา งานฝก ฝมือ รหสั วิชา 20100-1003

วิทยาลยั เทคนิคทา หลวงซิเมนตไทยอนุสรณ เรอ่ื ง : งานตะไบ

ใบวดั มมุ ปรบั องศา

5.2.3 การตรวจสอบมุมของชิ้นงาน

ชนิ้ งาน
รูปท่ี 5.23 การตรวจสอบมุมของชิ้นงาน

5.2.4 การตรวจสอบชนิ้ งานดวยเวอรเนยี คาลปิ เปอร

รปู ท่ี 5.24 การตรวจสอบชนิ้ งานดวยเวอรเ นียคาลิปเปอร
5.6 การทาํ ความสะอาดตะไบและขอควรระวงั

1) ทาํ ความสะอาดคมตะไบดวยแปรงปด ตะไบ

รปู ที่ 5.25 ทําความสะอาดคมตะไบดว ยแปรง

ใบเนอื้ หา หนว ยท่ี : 5
(Information Sheet) แผน ท่ี : 14

วิชา งานฝก ฝม ือ รหัสวชิ า 20100-1003

วทิ ยาลยั เทคนคิ ทาหลวงซิเมนตไทยอนุสรณ เรือ่ ง : งานตะไบ

2) เหลก็ ขูดเศษ โดยแปรงออกตามแนวหลักของคม
ตะไบ

รูปท่ี 5.26 การทําความสะอาดตะไบเหลก็ ขูด

ตะไบเปนเครือ่ งมือท่มี ีคมหลงั เลิกใชง านควรวางใหเ ปน
ระเบียบ

อยา วางซอนกันเพราะอาจจะทําใหคมตดั เสียหายได