The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.

Home Explore แบบฝึกทักษะ-สมดุลเคมี

View in Fullscreen

Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!

Download PDF

Related Publications

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.

Published by ครูฐิตาภา จิตต์ประเสริฐ, 2022-08-27 04:50:29

แบบฝึกทักษะ-สมดุลเคมี

Pages:

1 - 47

แบบฝึกทักเอษะการเรยี นรู้

วิชาเคมเี พิม่ เติม 3 รหสั วชิ า ว30228
บทท่ี 9 สมดลุ เคมี

ชอื่ - นามสกลุ ........................................................................
ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 5 หอ้ ง ...... เลขที่ ...... ตอน .....
ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2565
ครผู สู้ อน นางสาวภัทรศรี พมุ่ ขจร

2

ตรวจสอบความรกู้ ่อนเรยี น

เรือ่ ง สภาวะสมดลุ วชิ า เคมีเพิม่ เติม3 รหัสวชิ า ว30228

________________________________________________________________________________

ใส่เคร่ืองหมาย / หนา้ ข้อความท่ถี ูกตอ้ ง และเครื่องหมาย X หน้าข้อความท่ไี ม่ถกู ต้อง

…….. 1. นำ้ แข็งในแก้วเกบ็ ความเย็นเปน็ ระบบปิด

…….. 2. ปฏกิ ริ ิยาเคมรี ะหว่างหินปนู กบั กรดเกลือในบีกเกอร์เป็นการเปลยี่ นแปลงในระบบเปดิ

…….. 3. ปฏิกิรยิ าดูดพลังงานมีคา่ พลังงานของปฏกิ ริ ยิ า (∆E) เปน็ บวก

…….. 4. ปฏิกิริยาคายพลงั งาน ให้ผลิตภณั ฑแ์ ละพลังงาน

…….. 5. ปฏกิ ริ ยิ าคายพลังงาน เม่อื เพิ่มอุณหภมู จิ ะทำให้อัตราการเกดิ ปฏิกริ ยิ าเคมลี ดลง

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…….. 6. อตั ราการเกดิ ปฏกิ ิรยิ าเคมใี นช่วงเรม่ิ ตน้ มีค่าน้อย และค่อยๆ เพ่มิ ข้ึนเม่ือเวลาผา่ นไป

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…….. 7. ปฏกิ ริ ยิ า H2 (g) + I2 (g) 2HI (g) เมือ่ H2 ลดลง 0.5 โมล จะมี HI เกิดขึน้ 0.5 โมล

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…….. 8. ละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) ในนำ้ 4.0 กรมั แลว้ เตมิ น้ำจนสารละลายมีปริมาตร 100 mL

สารละลายมคี วามเข้มขน้ 1.0 โมลาร์

3

กจิ กรรม 9.1

เรือ่ ง การเปลย่ี นแปลงทผ่ี นั กลบั ได้ วชิ า เคมีเพมิ่ เติม3 รหัสวชิ า ว30228

________________________________________________________________________________

จุดประสงคก์ ารทดลอง

1. ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทผ่ี นั กลับได้ของระบบ

วสั ดุและอุปกรณ์

1. ................................................ 2. .....................................................

3. ................................................ 4. .....................................................

วิธที ดลอง (ใหเ้ ขยี นเป็นแผนภาพ)

ผลการทดลอง B
ตอนที่ 1 จำนวนลวดเสยี บ จำนวนรวมของลวด
กระดาษท่ยี ้าย (อัน) เสยี บกระดาษ (อนั )
ครั้งที่ A
จำนวนลวดเสยี บ จำนวนรวมของลวด
กระดาษท่ียา้ ย (อนั ) เสยี บกระดาษ (อนั )

เร่มิ ต้น
1
2
3
4
5

4

ตอนท่ี 2 B
ครั้งท่ี A จำนวนลวดเสียบ จำนวนรวมของลวด
จำนวนลวดเสียบ จำนวนรวมของลวด กระดาษท่ยี า้ ย (อัน) เสยี บกระดาษ (อนั )
กระดาษทย่ี า้ ย (อัน) เสยี บกระดาษ (อัน)
เร่ิมตน้
1
2
3
4
5

อภิปรายผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
คำถามทา้ ยการทดลอง

1. จำนวนลวดเสยี บกระดาษท่ยี า้ ยจากกลุ่ม A ไปกล่มุ B ในแตล่ ะคร้งั มีแนวโนม้ เปน็ อยา่ งไร
............................................................................................................................ .................................................

2. จำนวนลวดเสียบกระดาษทยี่ า้ ยจากกลุ่ม B ไปกลุ่ม A ในแต่ละครง้ั มีแนวโนม้ เปน็ อย่างไร
............................................................................................................................. ................................................

3. เมื่อจำนวนลวดเสยี บกระดาษท่ีย้ายจากกลมุ่ A ไปกลุ่ม B เท่ากับจำนวนลวดเสียบกระดาษทีย่ า้ ย
จากกลมุ่ B ไปกลุม่ A จำนวนรวมของลวดเสียบกระดาษในแตล่ ะกลุ่มหลังการยา้ ยในครัง้ ตอ่ ๆ ไป เป็นอยา่ งไร
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................

5

4. หากใหจ้ ำนวนลวดเสยี บกระดาษในกลมุ่ A และกลุ่ม B เป็นปรมิ าณสาร A และสาร B และให้
จำนวนลวดเสียบกระดาษท่ีย้ายจากแตล่ ะกลุ่มในแต่ละครงั้ เปน็ อตั ราการเปลย่ี นแปลงไปข้างหน้าจากสาร A ไป
เปน็ สาร B และอัตราการเปลี่ยนแปลงยอ้ นกลบั จากสาร B ไปเปน็ สาร A อาจสรปุ ได้ว่าปริมาณของสาร A และ
สาร B คงท่เี ม่ือใด
......................................................................................................................................................... ....................
.............................................................................................................. ...............................................................
สรุปผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................

6

กิจกรรม 9.2

เรื่อง การทดสอบปฏกิ ิริยาของ Fe3+ และ Fe2+ วิชา เคมีเพมิ่ เติม3 รหสั วิชา ว30228

________________________________________________________________________________

จดุ ประสงคก์ ารทดลอง

1. ทดสอบปฏิกริ ยิ าระหวา่ งไอรอ์ อน(III)ไอออน (Fe3+ ) กบั ไอโอไดด์ไอออน (I-) พร้อมท้ังเขยี น

สมการเคมี

2. ทดสอบปฏกิ ิรยิ าระหว่างไอร์ออน(II)ไอออน (Fe2+ ) กบั ไอโอดีน (I2) พร้อมทงั้ เขียนสมการเคมี
3. บอกความสมั พันธ์ของปฏิกิรยิ าระหวา่ งไอร์ออน(III)ไอออน กบั ไอโอไดด์ไอออน กับปฏิกิริยา

ระหว่างไอร์ออน(II)ไอออนกับไอโอดีน

วสั ดุและอุปกรณ์

1. ................................................ 2. .....................................................

3. ................................................ 4. .....................................................

5. ................................................ 6. .....................................................

7. ................................................ 8. .....................................................

9. ................................................ 10. ....................................................

11. ............................................... 12. ....................................................

วธิ ที ดลอง (ให้เขียนเปน็ แผนภาพ)

7

ผลการทดลอง
1. .........................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................

……………………………….. …………………………………

2. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

แถวที่ การเปลย่ี นแปลงที่สังเกตได้

คอลมั น์ A คอลัมน์ B คอลมั น์ C คอลัมน์ D

(มี NaOH สำหรบั (มี K3Fe(CN)6 (มี AgNO3 สำหรับ (มนี ำ้ แปง้ สกุ สำหรับ
ทดสอบ Fe3+ ) สำหรบั ทดสอบ Fe2+ ทดสอบ I- ) ทดสอบ I2 )

)

1

2

3

8

อภปิ รายผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
คำถามทา้ ยการทดลอง

1. ในตอนที่ 2 สารที่ได้จากปฏกิ ริ ยิ าเคมีระหวา่ ง Fe3+ กบั I- มีสารใดอยบู่ า้ ง
............................................................................................................................. ................................................

2. สมการไอออนกิ สุทธขิ องปฏิกิรยิ าเคมีระหว่าง Fe3+ กบั I- เปน็ อย่างไร
.............................................................................................................................. ...............................................
.............................................................................................................................................................................

3. ในตอนท่ี 3 สารที่ไดจ้ ากปฏิกิริยาเคมีระหวา่ ง Fe2+ กับ I2 มีสารใดอยบู่ ้าง
............................................................................................................................. ................................................

4. สมการไอออนิกสทุ ธขิ องปฏกิ ิริยาเคมีระหวา่ ง Fe2+ กบั I2 เปน็ อยา่ งไร
........................................................................................................................................... ..................................
................................................................................................ .............................................................................

5. ปฏกิ ิรยิ าเคมีของตอนท่ี 2 และ 3 มคี วามสัมพนั ธ์กนั หรือไม่ อยา่ งไร
............................................................................................................... ..............................................................
............................................................................................................................. ................................................

6. จากตอนที่ 2 และ 3 น่าจะมสี มดุลระหวา่ งปฏกิ ิริยา Fe3+ กับ Fe2+ เกดิ ขึน้ หรอื ไม่ ทราบได้อย่างไร
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................

9

สรุปผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
ตรวจสอบความเข้าใจ

จากกจิ กรรม 9.2 ถา้ กำหนดใหป้ ฏิกิรยิ าเคมีในตอนที่ 2 เป็นปฏิกิรยิ าไปขา้ งหนา้ จงเขียนสมการ
ไอออนิกสุทธขิ องปฏิกริ ยิ าย้อนกลับและปฏิกริ ยิ าผนั กลบั ได้
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................

10

กิจกรรม 9.3

เรอ่ื ง ความเขม้ ข้นของสารเมือ่ ระบบเข้าสสู่ มดุล วิชา เคมีเพิ่มเติม3 รหสั วชิ า ว30228

________________________________________________________________________________

จุดประสงค์การทดลอง

1. อธบิ ายความเข้มขน้ ของสารต้ังตน้ และผลิตภณั ฑเ์ มอ่ื เร่ิมต้นปฏิกริ ยิ าจนกระท่งั ระบบอยใู่ นสมดุล

วสั ดุและอุปกรณ์

1. ................................................ 2. .....................................................

วธิ ที ดลอง (ใหเ้ ขยี นเปน็ แผนภาพ)

ผลการทดลอง
ระบบที่ 1

11

ระบบท่ี 2

อภปิ รายผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
คำถามท้ายการทดลอง

1. ปฏกิ ิรยิ าเคมเี ปน็ ปฏกิ ริ ิยาผันกลับไดห้ รอื ไม่ ทราบได้อยา่ งไร และสมการเคมีของปฏกิ ริ ิยาที่เกิดขนึ้
เปน็ อย่างไร
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................

2. ระบบเริม่ เข้าสสู่ มดุลท่เี วลาใด
............................................................................................................................. ................................................

3. เมื่อระบบเขา้ สสู่ มดุลแล้ว ความเขม้ ข้นของสารตง้ั ตน้ และผลิตภณั ฑ์เป็นอยา่ งไร
............................................................................................................................. ................................................

4. ความเข้มข้นของสารต้งั ต้นและผลติ ภณั ฑเ์ ม่ือเร่ิมปฏิกิริยาจนกระทั่งระบบอยู่ในสมดุลมีการ
เปลยี่ นแปลงอยา่ งไร
............................................................................................................ .................................................................

12

สรปุ ผลการทดลอง

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................. ...............................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

ตรวจสอบความเขา้ ใจ

1. ระบบใดของปฏกิ ริ ิยาต่อไปนี้อยใู่ นสมดุล เพราะเหตุใด

1.1 ปฏิกิริยาเคมี CaCO3 (s) CaO (s) + CO2 (g)

............................................................................................................................. ................................................

1.2 ปฏิกิรยิ าเคมี Pb(NO3)2 (aq) + 2KI (aq) PbI2 (s) + 2KNO3 (aq) ทำในหลอดทดลองท่ี

มีจุกปิดและไม่มีจกุ ปดิ

............................................................................................................................. ................................................
2. ใสเ่ ครอ่ื งหมาย / หน้าข้อความท่ีถกู ต้อง และเคร่ืองหมาย X หนา้ ขอ้ ความท่ีไม่ถูกต้อง

…….. 2.1 ทสี่ มดลุ อัตราการเกิดปฏกิ ิริยาไปข้างหน้าและอัตราการเกิดปฏิกิรยิ าย้อนกลับมคี า่ เทา่ กนั

…….. 2.2 ทส่ี มดลุ ความเข้มข้นของสารตงั้ ต้นและผลติ ภัณฑ์มคี า่ เท่ากนั

............................................................................................................................. ................................................
…….. 2.3 ที่สมดุล ปริมาณของสารไมม่ ีการเปลี่ยนแปลง เนื่องจากไม่มปี ฏกิ ิริยาเคมีเกดิ ข้ึน

............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................

13

แบบฝกึ หัด 9.1

เรอ่ื ง สภาวะสมดลุ วิชา เคมีเพ่มิ เติม3 รหัสวชิ า ว30228

________________________________________________________________________________

จงตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

1. ระบบในข้อใดต่อไปน้ีอยู่ในภาวะสมดลุ เพราะเหตุใด

1.1 ปรอทและไอปรอทในเทอร์มอมิเตอร์ ณ อุณหภูมิ 37ºC

.......................................................................................................................................................................... ...

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

1.2 หยดสารละลายกรดเกลือลงบนหนิ ปูนในถ้วยกระเบื้อง ทำใหเ้ กิดฟองแก๊สและยังมหี นิ ปูนเหลืออยู่

............................................................................................................................. ................................................

1.3 การเผาไม้ทำถ่านในเตาเผาท่ีมชี อ่ งระบายควนั

.......................................................................................................................................................... ...................

2. กราฟแสดงความสมั พันธ์ระหว่างความเข้มข้นกับเวลาของปฏิกริ ยิ าในสารละลายแสดงดงั รปู

2.1 เขยี นสมการเคมขี องปฏกิ ิริยาเคมที ีเ่ กิดขน้ึ
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
2.2 ระบบเข้าส่สู มดุลที่เวลาประมาณเทา่ ใด
....................................................................................................................................................................... ......
2.3 ทส่ี มดุล สารละลายมีสารใดอยบู่ า้ ง
....................................................................................... ......................................................................................

14

2.4 เปรียบเทยี บอัตราการเกิดปฏกิ ิรยิ าไปข้างหนา้ กบั อตั ราการเกดิ ปฏิกิรยิ ายอ้ นกลบั ที่เวลา 1 นาที และ 10
นาที
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
3. พจิ ารณาหลอดทดลองและผลการทดลองต่อไปนี้
เมื่อนำคอปเปอร์(II)ซัลเฟต (CuSO4) มาละลายนำ้ จะไดส้ ารละลายเตตระอาควาคอปเปอร์(II)ไอออน
([Cu(H2O]42+ ) ซงึ่ มีสีฟ้า และเมอื่ นำสารละลายสีฟ้ามาหยดสารละลายกรดไฮโดรคลอริก (HCl) จะได้
ผลติ ภัณฑเ์ ป็นเตตระคลอโร คิวเปรต(II)ไอออน ([CuCl4]2- ) ซ่ึงมีสเี หลอื ง สง่ ผลใหส้ ังเกตเห็นสารละลายเป็นสี
เขียว ถ้าแบง่ สารละลายสีเขียวมาหยดนำ้ จะได้สารละลายสีฟ้า แต่ถา้ หยดกรดไฮโดรคลอริกจะไดส้ ารละลายสี
เหลือง
3.1 การทดลองนเ้ี กยี่ วข้องกับปฏิกริ ิยาผันกลับได้หรือไม่ ทราบไดอ้ ย่างไร
................................................................................................................................................................... ..........
........................................................................................................................ .....................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
3.2 เขยี นและดลุ สมการเคมแี สดงปฏกิ ริ ยิ าเคมใี นการทดลองน้ี
............................................................................................................................. ................................................

15

ตรวจสอบความเข้าใจ

เรอ่ื ง ค่าคงที่สมดุล วชิ า เคมเี พิ่มเติม3 รหสั วชิ า ว30228

________________________________________________________________________________

1. ตัวเลขยกกำลังของความเข้มขน้ ของสารตั้งตน้ และผลิตภณั ฑ์ สอดคลอ้ งกบั ตัวเลขใดในสมการเคมี

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2. เขียนคา่ คงทสี่ มดลุ ของปฏิกริ ิยาเคมตี ่อไปนใี้ นรปู อัตราส่วนความเขม้ ข้นของสาร

2.1 CO (g) + H2O (g) CO2 (g) + H2 (g)

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2.2 Fe2+ (aq) + Ag+ (aq) Fe3+ (aq) + Ag (s)

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2.3 2Hg (l) + O2 (g) 2HgO (s)

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

3. จากข้อมลู ในตาราง 9.2 ปฏกิ ิริยาเคมีใดมีความเขม้ ขน้ ของผลติ ภณั ฑท์ ีส่ มดุลมากกว่า ถ้าทง้ั สองปฏกิ ริ ิยา

เริม่ ต้นจากสารตง้ั ตน้ เขม้ ข้น 1 mol/L

3.1 H2 (g) + Cl2 (g) 2HCl (g)

3.2 2NO (g) + O2 (g) 2NO2 (g)

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

4. จากคา่ คงทส่ี มดุลในตาราง 9.2 สามารถเรยี งลำดบั อัตราเรว็ ในการเกดิ ปฏกิ ิริยาเคมีได้หรอื ไม่ เพราะเหตใุ ด

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

16

5. แก๊สไนโตรเจน (N2) และแกส๊ ไฮโดรเจน (H2) ทำปฏิกริ ิยาเคมใี นภาชนะขนาด 250 mL ดงั สมการเคมี

N2 (g) + 3H2 (g) 2NH3 (g)

ที่ 700 เคลวิน ณ สมดุล พบว่ามีแกส๊ ไนโตรเจน แกส๊ ไฮโดรเจน และแก๊สแอมโมเนยี (NH3) 0.200 0.750

และ 0.400 โมล ตามลำดับ ค่าคงทีส่ มดลุ มีค่าเท่าใด

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

6. คา่ คงท่ีสมดลุ ของปฏิกริ ิยา H2 (g) + I2 (g) 2HI (g) เท่ากับ 54 ท่ี 700 เคลวิน ณ สมดุล ที่อุณหภมู ิ

เดียวกันน้ีพบวา่ ในภาชนะขนาด 2.0 L มแี ก๊สไฮโดรเจนไอโอไดด์ (HI) 0.6 mol และแกส๊ ไฮโดรเจน (H2) 0.4

mol จะมแี ก๊สไอโอดีนกโี่ มลต่อลิตร

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

17

7. ปฏิกริ ิยา A (g) + 2B (g) 2C (g) ที่อุณหภูมิหน่งึ ถ้าผสมสาร A 1.00 mol กบั สาร B 1.50 mol

ในภาชนะขนาด 2 L ท่ีสมดุลความเขม้ ขน้ ของ C เทา่ กบั 0.70 mol คา่ คงที่สมดลุ มคี า่ เท่าใด

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ความเข้มข้น A (g) + 2B (g) 2C (g)

(mol/L)

เร่ิมตน้

เปลย่ี นไป

สมดลุ

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

8. ทอ่ี ุณหภมู ิหนึง่ ถา้ ผสมแก๊สคารบ์ อนมอนอกไซด์ (CO) 0.065 mol กับไอรอ์ อน(II)ออกไซด์ (FeO) มากเกิน

พอ ในภาชนะขนาด 1.0 L ที่สมดลุ มีแกส๊ คาร์บอนมอนอกไซด์และแกส๊ คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) อยา่ งละกี่

โมล สมการเคมีแสดงปฏิกริ ยิ าทีเ่ กิดขนึ้ และคา่ คงทสี่ มดลุ ดังแสดง

FeO (s) + CO (g) Fe (s) + CO2 (g) K = 0.516

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ความเขม้ ขน้ FeO (s) + CO (g) Fe (s) + CO2 (g)

(mol/L)

เรมิ่ ต้น

เปล่ยี นไป

สมดลุ

18

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

19

แบบฝึกหดั 9.2

เรอ่ื ง ค่างคงทสี่ มดลุ วชิ า เคมเี พมิ่ เติม3 รหัสวชิ า ว30228

________________________________________________________________________________

จงตอบคำถามต่อไปน้ีให้ถูกต้อง

1. เขียนค่าคงทส่ี มดลุ ของปฏิกิริยาเคมีต่อไปน้ีในรูปอัตราส่วนความเข้มข้นของสาร

1.1 2H2 (g) + O2 (g) 2H2O (g)

............................................................................................................................. ................................................

1.2 2Fe (s) + 2NO2 (g) 2NO (g) + 2FeO (s)

............................................................................................................................. ................................................

1.3 Ag+ (aq) + Fe2+ (aq) Fe3+ (aq) + Ag (s)

............................................................................................................................. ................................................

1.4 NaHCO3 (s) Na2CO3 (s) + CO2 (g) + H2O (g)

............................................................................................................................. ................................................

1.5 H2SO4 (l) + SO3 (g) H2S2O7 (l)

............................................................................................................................. ................................................

1.6 2H2O (l) H3O+ (aq) + OH- (aq)

............................................................................................................................. ................................................

1.7 Cu2+ (aq) + 4NH3 (aq) [Cu(NH3)4]2+ (aq)

............................................................................................................................. ................................................

1.8 2Fe3+ (aq) + 3Cu (s) 2Fe (s) + 3Cu2+ (aq)

............................................................................................................................. ................................................

2. เขียนสมการเคมแี สดงปฏิกิริยาเคมีซง่ึ ทกุ สารอยู่ในสถานะแก๊ส และมคี า่ คงท่ีสมดลุ ในรูปอัตราสว่ นความ

เข้มข้นของสารต่อไปนี้

2.1 [ 4][ 2 ]
[ ][ 2]3
................................................................................................................. ............................................................

2.2 [ 2]2
[ ]2[ 2]
............................................................................................................................. ................................................

2.3 [ ]4[ 2 ]6
[ 3]4[ 2]5
............................................................................................................................. ................................................

20

2.4 [ 2]2[ 2]
[ 2 ]2
........................................................................................................................................... ..................................

2.5 [ ]2[ 2]
[ 2]2
.............................................................................................................................................................................

3. กำหนดคา่ คงท่ีสมดลุ ของปฏกิ ิริยาเคมี ดงั น้ี

คำนวณค่าคงท่ีสมดุลของสมการเคมตี ่อไปน้ี

3.1 2Cl (g) Cl2 (g)

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

3.2 2Cl2 (g) + 4NO (g) 4NOCl (g)

........................................................................................... ..................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

3.3 2NOCl (g) 2Cl (g) + 2NO (g)

............................................................................................................................. ................................................

...................................................................................................................................... .......................................

........................................................................................... ..................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

3.4 2Cl (g) + 2NO2 (g) 2NO2Cl (g)

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

21

4. ปฏิกริ ยิ า N2 (g) + O2 (g) 2NO (g) ที่อณุ หภูมิ 2,000 ºC มีคา่ คงท่ีสมดุลเทา่ กับ 4.1X10-4 ถ้าท่ี

สมดุลมีแกส๊ ไนโตรเจน (N2) 1.4 กรมั และแกส๊ ไนโตรเจนมอนอกไซด์ (NO) 0.015 กรัม ในภาชนะ 0.50 ลติ ร
จะมแี กส๊ ออกซเิ จน (O2) กี่กรัม

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................................................... ..............

.................................................................................................................... .........................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

5. ปฏิกริ ิยาการสลายตัวของแก๊สซัลเฟอร์ไตรออกไซด์ (SO3) เปน็ ดงั สมการ

2SO3 (g) 2SO2 (g) + O2 (g)

ท่อี ุณหภมู ิ 1,000 K เร่มิ ต้นบรรจแุ ก๊สซลั เฟอร์ไตรออกไซด์ 6.09X10-3 mol/L ในภาชนะปดิ เมอ่ื เวลาผา่ นไป

พบวา่ แก๊สซัลเฟอร์ไตรออกไซดล์ ดลงและมคี วามเขม้ ขน้ คงท่ที ่ี 2.44X10-3 mol/L ค่าคงทีส่ มดลุ ของปฏิกิรยิ าน้ี

ท่ีอณุ หภูมดิ ังกล่าวมีค่าเทา่ ใด

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

........................................................................................................................................................................... ..

ความเขม้ ขน้ 2SO3 (g) 2SO2 (g) + O2 (g)

(mol/L)

เรม่ิ ต้น

เปลย่ี นไป

สมดุล

22

6. ปฏกิ ิริยา HCOOH (aq) + CN- (aq) HCN (aq) + HCOO- (aq) ทอ่ี ุณหภูมิ 25ºC มีค่าคงทีส่ มดลุ

เท่ากบั 4.5X105 ถ้าทีส่ มดุลของปฏิกิริยาเคมรี ะหว่างกรดไฮโดรไซยานิก (HCN) กับฟอร์เมตไอออน (HCOO-)

ท่ีอณุ หภมู ิ 25ºC พบว่ามีกรดไฮโดรไซยานกิ และฟอรเ์ มตไอออนอยา่ งละ 0.10 mol/L และกรดฟอร์มิก

(HCOOH) 2.0X10-4 mol/L ไซนาไนด์ไอออน (CN-) มีความเขม้ ขน้ กี่โมลต่อลิตร

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

7. จากค่าคงท่สี มดุลท่ีอุณหภูมิหนงึ่ ของปฏกิ ริ ิยาเคมตี ่อไปน้ี

7.1 คา่ คงทส่ี มดลุ ของปฏิกิรยิ ารวมมคี ่าเท่าใด
.............................................................................................................. ...............................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................................... ..............................
.................................................................................................... .........................................................................
............................................................................................................................. ................................................
7.2 ถา้ ท่ีสมดุลในภาชนะ 1 ลิตร มีคาร์บอน (C) และไอนำ้ (H2O) อยา่ งละ 1 โมล และแก๊ส
คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) 2.32X10-7 mol ทส่ี มดลุ แกส๊ ไฮโดรเจน (H2) มคี วามเขม้ ขน้ กี่โมลต่อลติ ร
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................

23

กจิ กรรม 9.4

เรือ่ ง ผลของความเข้มข้นของสารต่อสมดุล วชิ า เคมเี พ่ิมเติม3 รหัสวิชา ว30228

________________________________________________________________________________

จดุ ประสงคก์ ารทดลอง

1. ทำการทดลองเพอ่ื ศึกษาผลของความเขม้ ขน้ ของสารตอ่ สมดลุ

2. อธิบายการเปลีย่ นแปลงสมดุล เม่ือมีการเพ่ิมหรือลดความเข้มขน้ ของสารต้ังต้นหรอื ผลติ ภัณฑ์

วัสดุและอุปกรณ์

1. ................................................ 2. .....................................................

3. ................................................ 4. .....................................................

5. ................................................ 6. .....................................................

7. ................................................ 8. .....................................................

วธิ ที ดลอง (ให้เขียนเปน็ แผนภาพ)

ผลการทดลอง การเปลย่ี นแปลงที่สงั เกตได้
หลอดที่ สารท่ีเติม
หลังเติมสาร วางไว้ 1 นาที
1

2

3

24

อภิปรายผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
คำถามท้ายการทดลอง

1. สารละลายในหลอดที่ 1 มีสีใด และส่ิงที่เกิดขึ้นเกย่ี วขอ้ งกับแอนโทไซยานนิ ในรปู A ที่มสี ีน้ำเงนิ
และ AH+ ท่ีมีสแี ดงอยา่ งไร
................................................................................................................................ .............................................

2. เมอ่ื เทียบกับหลอดท่ี 1 การเติม HCl ลงในหลอดท่ี 2 เป็นการเพ่ิมความเขม้ ขน้ ของสารตั้งตน้ ใด
และส่งผลต่อความเขม้ ข้นของสารอน่ื ในสารละลายอยา่ งไร ทราบได้อย่างไร
............................................................................................................................. ................................................

3. เมอ่ื เทียบกับหลอดที่ 1 การเตมิ NaOH ลงในหลอดที่ 3 เปน็ การลดความเข้มขน้ ของสารตงั้ ต้นใด
และสง่ ผลต่อความเข้มขน้ ของสารอืน่ ในสารละลายอยา่ งไร ทราบได้อย่างไร
....................................................................................................... ......................................................................

4. เม่อื สมดุลของระบบถูกรบกวน โดยการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นของสารใดสารหนึ่ง ระบบจะเข้าสู่
สมดลุ ใหม่หรอื ไม่ ทราบได้อย่างไร
.............................................................................................................................................................................
สรปุ ผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
..................................................................................................................................................................... ........
.......................................................................................................................... ...................................................

25

ตรวจสอบความเขา้ ใจ

1. สมดลุ ของปฏกิ ิริยาเคมรี ะหว่างไอร์ออน(III)ไอออน (Fe3+ ) และไทโอไซยาเนตไอออน (SCN-) ถ้ามีการเพ่ิม

หรือลด [FeSCN]2+ จะมีผลต่อความเข้มข้นของสารอืน่ ทีส่ มดุลอยา่ งไร

............................................................................................................................. ................................................

................................................................................................................................................................. ............

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

2. ปฏิกิริยา Fe3+ (aq) + SCN- (aq) [FeSCN]2+ (aq) ท่ี 25ºC ถ้าท่ีสมดุลมีความเขม้ ข้นของ

ไอร์ออน(III)ไอออน (Fe3+) และไทโอไซยาเนตไอออน (SCN-) เท่ากบั 0.2 mol/L และไทโอไซยาเนโตไอร์ออน

(III)ไอออน [FeSCN]2+ 5.68 mol/L เม่อื ลดความเขม้ ขน้ ของไอรอ์ อน(III)ไอออนจาก 0.2 mol/L เป็น 0.1

mol/L ความเขม้ ขน้ ทีส่ มดุลใหม่ของสารแต่ละชนิดมีค่าเท่าใด

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

................................................................................................................................................................ .............

ความเขม้ ขน้ (mol/L) Fe3+ (aq) + SCN- (aq) [FeSCN]2+ (aq)

สมดลุ เดิม

ลด Fe3+

เปล่ยี นไป

สมดลุ ใหม่

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

26

3. ปฏกิ ิริยาเคมี 2NO2 (g) N2O4 (g) ท่ี 25ºC ณ สมดุลมแี กส๊ ไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) 0.1 mol/L

และแก๊สไดไนโตรเจนเตตรอกไซด์ (N2O4) 0.25 mol/L ถา้ ลดความดันโดยการเพม่ิ ปรมิ าตรของภาชนะทบี่ รรจุ
เป็น 2 เทา่ ความเข้มขน้ ของแกส๊ แตล่ ะชนดิ ทีส่ มดุลใหม่มีคา่ เท่าใด

............................................................................................................................. ................................................

...................................................................................................................................................... .......................

........................................................................................................... ..................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................................ .................................

................................................................................................. ............................................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................................................................. ...........................................

....................................................................................... ......................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

ความเข้มข้น (mol/L) 2NO2 (g) N2O4 (g)

สมดุลเดมิ

เพม่ิ ปรมิ าตร 2 เทา่

เปลย่ี นไป

สมดลุ ใหม่

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

27

4. ปฏิกริ ยิ าเคมี CaCO3 (s) CaO (s) + CO2 (g) ถ้าเพ่ิมความดันของระบบโดยการลดปรมิ าตรท่ี

สมดุลใหม่ สารแต่ละชนิดมีการเปลยี่ นแปลงอยา่ งไร

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

5. ในปฏกิ ิริยาเคมีที่เก่ยี วข้องกับแก๊ส การเพ่มิ ความดนั ด้วยการเตมิ แก๊สชนิดอนื่ ท่ีไม่ทำปฏกิ ริ ิยาเคมกี ับสารใน

ระบบ โดยปรมิ าตรของระบบไม่เปลี่ยนแปลง จะมผี ลต่อสมดลุ ของระบบหรอื ไม่ เพราะเหตใุ ด

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

28

กจิ กรรม 9.5

เรื่อง ผลของอุณหภมู ิตอ่ สมดลุ วิชา เคมีเพม่ิ เติม3 รหัสวิชา ว30228

__________________________________________________________________________________________________________

จดุ ประสงคก์ ารทดลอง

1. ทำการทดลองเพื่อศกึ ษาผลของอุณหภมู ิตอ่ สมดลุ

2. อธบิ ายการเปล่ียนแปลงสมดุล เมื่อมกี ารเปลย่ี นแปลงอุณหภมู ขิ องระบบ

วัสดแุ ละอุปกรณ์

1. ................................................ 2. .....................................................

3. ................................................ 4. .....................................................

5. ................................................ 6. .....................................................

7. ................................................ 8. .....................................................

วธิ ที ดลอง (ใหเ้ ขียนเป็นแผนภาพ)

ผลการทดลอง

การทดลอง สงิ่ ท่ีสังเกตเห็น
เร่มิ ตน้

จ่มุ ในนำ้ รอ้ น
จุ่มในนำ้ แข็ง

อภิปรายผลการทดลอง
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................

29

คำถามทา้ ยการทดลอง

1. เมอื่ อุณหภูมสิ ูงขน้ึ ความเข้มขน้ ของ NO2 เพ่ิมข้ึนหรือลดลง ทราบได้อย่างไร
............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

2. เมอ่ื อุณหภูมิลดลง ความเข้มขน้ ของ NO2 เพ่ิมขึน้ หรือลดลง ทราบได้อยา่ งไร

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

สรปุ ผลการทดลอง

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

ตรวจสอบความเข้าใจ

จากข้อมลู ความเขม้ ข้นท่สี มดุลของสารในปฏิกิริยาท่อี ุณหภมู ิต่างๆ ในตาราง จงคำนวณค่าคงท่ีสมดุลและระบุ

ว่าปฏกิ ริ ิยานม้ี ปี ฏกิ ริ ิยาไปข้างหน้าเปน็ ปฏิกริ ยิ าดูดพลงั งานหรอื คายพลังงาน

1. ปฏกิ ิริยา N2O4 (g) 2NO2 (g)

อุณหภมู ิ (K) ความเขม้ ขน้ (mol/L) คา่ คงทสี่ มดุล

N2O4 NO2

298 0.90 0.19

400 0.55 0.89

500 0.088 1.90

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

2. ปฏกิ ริ ยิ า N2 (g) + 3H2 (g) 2NH3 (g)

อณุ หภูมิ (K) ความเข้มข้น (mol/L) คา่ คงท่สี มดุล

H2 N2 NH3

298 0.014 0.0048 2.1

400 0.13 0.042 1.9

500 0.47 0.16 1.7

............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................

30

แบบฝกึ หดั 9.3

เรือ่ ง ปัจจัยทีม่ ีผลตอ่ สมดลุ วิชา เคมเี พมิ่ เติม3 รหัสวิชา ว30228

________________________________________________________________________________

จงตอบคำถามต่อไปน้ีใหถ้ กู ต้อง

1. ปฏิกิรยิ าระหว่างแกส๊ ซลั เฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) กับแก๊สออกซเิ จน (O2) ได้แกส๊ ซัลเฟอร์ไตรออกไซด์ (SO3)

เปน็ ดังสมการเคมี

2SO2 (g) + O2 (g) 2SO3 (g) + 11.16 kJ

ถ้ารบกวนสมดุลของปฏกิ ิริยาดว้ ยวิธตี ่อไปนจี้ ะมีผลต่อความเขม้ ข้นของแก๊สซลั เฟอร์ไตรออกไซด์อยา่ งไร

1.1 ลดความดันของระบบ

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

1.2 เพ่ิมความเข้มข้นของแกส๊ ออกซิเจนในระบบ

............................................................................................................................. ................................................

........................................................................................................................................................... ..................

................................................................................................................ .............................................................

1.3 ลดความเข้มข้นของแกส๊ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ในระบบ

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

2. แกส๊ ฟอสจนี (COCl2) เป็นแก๊สพิษที่ไม่มีสี แต่ยังมกี ารใช้เปน็ สารตงั้ ต้นในการผลติ สารอนิ ทรยี ์ สยี อ้ ม และ

สารกำจดั แมลง การเตรียมแก๊สฟอสจีนจากแก๊สคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) และแกส๊ คลอรีน (Cl2) แสดงดงั

สมการเคมี

CO (g) + Cl2 (g) + พลงั งาน COCl2 (g)

สมดุลของปฏิกิรยิ าจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร เม่ือรบกวนสมดลุ ด้วยวิธีการต่อไปนี้

2.1 ลดแก๊สคาร์บอนมอนอกไซด์

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

2.2 เพมิ่ แก๊สคลอรนี

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

31

2.3 ลดอณุ หภมู ิของระบบ

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

2.4 เพ่มิ ความดนั ของระบบ

............................................................................................................................. ................................................

3. การกำจดั แก๊สคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ในท่อไอเสยี ของรถยนต์ ทำไดโ้ ดยให้แก๊สคารบ์ อนมอนอกไซดท์ ่ี

เกิดขน้ึ ทำปฏิกิริยากบั แก๊สออกซเิ จน (O2) บนผิวของโลหะบางชนดิ ทอ่ี ุณหภมู ิสูง ปฏิกิรยิ าทีเ่ กดิ ขึ้นเปน็ ดงั น้ี

2CO (g) + O2 (g) 2CO2 (g) + พลงั งาน

3.1 ถา้ เพิ่มความดนั ของระบบโดยอุณหภูมิไม่เปล่ยี นแปลง ระบบจะเกดิ การเปลย่ี นแปลงอย่างไร เพราะเหตใุ ด

............................................................................................................ .................................................................

............................................................................................................................. ................................................

3.2 เมอ่ื เพิม่ อณุ หภมู ิโดยควบคมุ ความดนั ใหค้ งท่ี ระบบจะมีการเปลยี่ นแปลงอยา่ งไร

............................................................................................................................. ................................................

..................................................................................................................................... ........................................

4. ถา้ รบกวนสมดลุ ของปฏกิ ริ ิยาด้วยวธิ ีตอ่ ไปน้ี จะทำให้ความเข้มข้นของสารเกดิ การเปล่ียนแปลงอย่างไร และ

มีผลตอ่ คา่ คงทสี่ มดลุ อยา่ งไร

4.1 C2H6 (aq) H2 (g) + C2H4 (g) เติม H2 (g)

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

................................................................................................................................................................. ............

4.2 2NO2 (g) 2NO (g) + O2 (g) เติม NO2 (g)

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

4.3 CO (g) + 3H2 (g) CH4 (g) + H2O (g) เพ่ิมความดนั

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

4.4 CO2 (g) + 2SO3 (g) CS2 (g) + 4O2 (g) + พลงั งาน ลดอณุ หภมู ิ

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

32

4.5 PbSO4 (s) + H+ (aq) Pb2+ (aq) + HSO4- (aq) เติม Pb(NO3)2 (s)

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.4....6......P..b...C..l..2..(..s.)........H..2.O.........P..b...2.+...(.a...q..)....+.....2..C...l.-..(..a..q..)........................................... ................................................
เติม AgNO3 (s)

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

4.7 Fe3+ (aq) + 3OH- (aq) Fe(OH)3 (s) เตมิ HCl (aq)

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

5. ปฏิกิริยาเคมี PCl3 (g) + Cl2 (g) PCl5 (g) ท่ี 25ºC ในภาชนะขนาด 2 ลิตร ท่สี มดุลมแี กส๊

ฟอสฟอรสั ไตรออกไซด์ (PCl3) และแก๊สคลอรีน (Cl2) อย่างละ 0.2 mol และแก๊สฟอสฟอรสั เพนตะออกไซด์

(PCl5) 2.6 mol ถ้าลดปรมิ าตรของภาชนะท่ีบรรจุเหลอื 0.5 ลิตร ความเข้มข้นของแกส๊ แต่ละชนดิ ที่สมดลุ ใหม่

มีค่าเทา่ ใด

................................................................................................................................ .............................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

33

ความเข้มข้น PCl3 (g) + Cl2 (g) PCl5 (g)
(mol/L)
สมดลุ เดิม
ลดปรมิ าตร

เปลย่ี นไป
สมดลุ ใหม่
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
....................................................................................................................................................................... ......
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................

34

กจิ กรรม 9.6
เรอื่ ง สมดลุ เคมีในชีวิตประจำวัน ส่งิ มีชีวิต ส่งิ แวดลอ้ ม และอตุ สาหกรรม วชิ า เคมีเพม่ิ เติม3 รหัสวิชา ว30228

__________________________________________________________________________________________________________

จุดประสงคก์ ารทดลอง

1. สืบค้นขอ้ มูลและนำเสนอเก่ียวกบั สมดลุ เคมขี องกระบวนการที่เกดิ ข้ึนในชวี ิตประจำวนั สิ่งมีชีวิต

สิ่งแวดล้อม และอุตสาหกรรม
วิธีทำกิจกรรม (ใหเ้ ขียนเป็นแผนภาพ)

ผลการทำกิจกรรม (3 เรือ่ ง)
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................

35

............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
....................................................................................................................................................................... ......
............................................................................................................................ .................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................................................. ................
.................................................................................................................. ...........................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
....................................................................................................................................................................... ......
............................................................................................................................ .................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................................................. ................
.................................................................................................................. ...........................................................
............................................................................................................................. ................................................
................................................................................................................................................... ..........................

36

ตรวจสอบความเข้าใจ
พิจารณาข้อมูลต่อไปนใี้ นการตอบคำถาม

ถ้านกั เรยี นเป็นนักโภชนาการจะใหค้ ำแนะนำแกผ่ ูป้ ว่ ยโรคเกา๊ ท์เกีย่ วกบั การควบคุมอาหารอยา่ งไร
เพราะเหตุใด
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................

37

แบบฝกึ หดั ท้ายบท

เรื่อง สมดุลเคมี วชิ า เคมีเพ่ิมเติม3 รหสั วชิ า ว30228

________________________________________________________________________________

จงตอบคำถามต่อไปนใ้ี หถ้ ูกต้อง

1. ปฏกิ ิรยิ า H2 (g) + I2 (g) 2HI (g) ท่ีอณุ หภมู หิ นึง่ ในภาชนะ 1 ลติ ร เม่ือผสมแกส๊ ไฮโดรเจน (H2)

กบั แกส๊ ไอโอดีน (I2) อย่างละ 1 mol ความเขม้ ข้นของแก๊สไฮโดรเจนไอโอไดด์ (HI) ตัง้ แต่เริม่ ปฏกิ ิรยิ า

จนกระทั่งเขา้ สู่สมดลุ แสดงดงั กราฟต่อไปนี้

1.1 วาดกราฟทส่ี อดคล้องกับกราฟทโ่ี จทย์กำหนด เพ่ือแสดงความเข้มขน้ ของแกส๊ ไฮโดรเจน (ลงในภาพด้านบน)
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
1.2 ท่ีสมดลุ แก๊สไอโอดีนมีความเขม้ ขน้ กี่ mol/L
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
1.3 ความดันรวมของแกส๊ เปลยี่ นแปลงหรือไม่ อย่างไร
.................................................................................................................... .........................................................
............................................................................................................................. ................................................
..................................................................................................................................................... ........................
1.4 ทส่ี มดลุ ความดนั ย่อยของแกส๊ ไฮโดรเจนไอโอไดดม์ ากกว่าหรือนอ้ ยกวา่ ความดนั ย่อยของสารตง้ั ต้น
............................................................................................................................................ .................................
................................................................................................. ............................................................................

38

1.5 ค่าคงท่ีสมดุลของปฏกิ ริ ยิ านี้มีค่าเท่าใด
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
........................................................................................................................................................................ .....
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
2. พจิ ารณาปฏิกิริยาเคมตี ่อไปนี้

ท่อี ณุ หภมู ิเดียวกนั เมอ่ื ทำการทดลองปฏกิ ริ ิยา (2) โดยใชส้ าร AB และ B2 อย่างละ 1 mol บรรจุในภาชนะปิด
ขนาด 1 ลติ ร ทส่ี มดุลพบวา่ สาร B2 ลดลง 0.25 mol และเม่อื ทำการทดลองกบั ปฏิกิริยา (3) โดยใช้ สาร A2
และ B2 อย่างละ 1 mol บรรจใุ นภาชนะปดิ ขนาด 1 ลิตร ท่ีสมดลุ พบวา่ มสี าร AB2 0.50 mol ค่าคงที่สมดุล
ของแต่ละปฏิกริ ิยามีค่าเท่าใด

............................................................................................................................. ................................................

................................................................................................................................ .............................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

ความเข้มขน้ (mol/L) 2AB (g) + B2 (g) 2AB2 (g)

เริ่มต้น

เปล่ยี นไป

สมดุล

............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................

39

ความเข้มขน้ (mol/L) A2 (g) + 2B2 (g) 2AB2 (g)
เร่มิ ต้น
เปลย่ี นไป

สมดลุ

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

3. ปฏิกิรยิ า A (g) + B (g) 2C (g) ท่ีอณุ หภูมิ 27ºC มีคา่ คงทสี่ มดลุ ของปฏกิ ริ ยิ าเทา่ กับ 196 บรรจุ

แก๊ส A ในภาชนะขนาด 7 ลิตร ความดัน 5.63 atm และบรรจแุ กส๊ B ในภาชนะขนาด 3 ลติ ร ความดนั

13.14 atm ดงั รูป

เมื่อเปดิ วาลว์ ใหแ้ ก๊สท้ังสองทำปฏิกิริยากนั ที่ 27ºC ท่ีสมดุล แกส๊ C มีความดันกี่บรรยากาศ
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................

40

ความเข้มข้น (mol/L) A (g) + B (g) 2C(g)
เริม่ ตน้
เปล่ียนไป

สมดลุ

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

4. ปฏิกิรยิ าระหว่างกรดแอซีตกิ (CH3COOH) และเอทานอล (CH3CH2OH) ได้เอทลิ แอซีเตต (CH3COOC2H5)

และนำ้ ดังสมการเคมี

CH3COOH (l) + CH3COOH (l) CH3COOC2H5 (l) + H2O (l)

เนือ่ งจากสารแต่ละชนดิ ละลายเปน็ เน้ือเดยี วกนั และสารทุกชนิดมีการเปลีย่ นแปลงความเข้มขน้ จนเขา้ ส่สู มดลุ

จึงเขยี นค่าคงท่สี มดุลไดด้ งั น้ี

ถ้าทสี่ มดลุ ต้องการให้มเี อทลิ แอซเี ตต 4 mol ต้องใชก้ รดแอซตี กิ และเอทานอลอยา่ งละกโ่ี มล กำหนดใหก้ รด
แอซตี ิกและเอทานอลทีส่ มดุลมีความเข้มขน้ เท่ากนั และปริมาตรของของผสมคงที่
............................................................................................................................... ..............................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................

41

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

จำนวนโมล (mol) CH3COOH (l) + CH3COOH (l) CH3COOC2H5 (l) + H2O (l)

เริม่ ต้น

เปล่ียนไป

สมดุล

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

5. เม่อื บรรจุแกส๊ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) และแกส๊ ไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) ความดัน 1 atm ปฏิกิริยา

เคมีทีเ่ กิดขน้ึ แสดงดงั สมการเคมี

SO2 (g) + NO2 (g) SO3 (g) + NO (g)

พบว่าทส่ี มดุลแกส๊ ไนโตรเจนมอนอกไซด์ (NO) มีความดนั เท่ากบั 0.65 atm ค่าคงทีส่ มดุลของปฏกิ ริ ยิ าน้ีมีคา่

เทา่ ใดเทา่ ใด

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

ความเขม้ ข้น (mol/L) SO2 (g) + NO2 (g) SO3 (g) + NO (g)

เริม่ ตน้

เปลย่ี นไป

สมดุล

42

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

6. ปฏกิ ริ ิยา A (aq) B (aq) + C (aq) ท่ีอุณหภมู ิหนึง่ มคี า่ คงทีส่ มดุลเท่ากบั 0.80 และพบวา่ ทสี่ มดุล

มี A 0.20 mol/L ความเข้มข้นของ B ท่สี มดลุ ใหม่มีค่ามากกว่าหรือน้อยกวา่ เมื่อรบกวนสมดลุ โดยการลด

ความเขม้ ข้นของ C ลง 0.20 mol/L

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

ความเข้มขน้ (mol/L) A (aq) B (aq) + C (aq)

สมดลุ เดิม

เพิ่ม A

เปลี่ยนแปลง

สมดลุ ใหม่

............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................

43

ความเขม้ ข้น (mol/L) A (aq) B (aq) + C (aq)
สมดลุ เดิม
ลด C
เปลี่ยนแปลง
สมดุลใหม่

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................................................

7. ในอุตสาหกรรมมีการใช้ปฏิกริ ิยาระหวา่ งแก๊สมีเทน (CH4) กบั ไอน้ำ (H2O) ในการผลติ แก๊สไฮโดรเจน (H2)

ดังสมการเคมี

CH4 (g) + H2O (g) + พลังงาน CO (g) + 3H2 (g)

การปรับเปลยี่ นภาวะในการทำปฏิกริ ยิ าตอ่ ไปน้ี จะมีผลต่อปรมิ าณของแกส๊ ไฮโดรเจนท่ีสมดุลอย่างไร

7.1 เพมิ่ ความดัน

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

7.2 เพ่มิ อุณหภูมิ

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

7.3 เตมิ ตวั เรง่ ปฏิกิรยิ า

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

44

8. ปฏกิ ริ ยิ าการสังเคราะหแ์ อมโมเนียดังสมการเคมี N2 (g) + 3H2 (g) 2NH3 (g) เม่ือมกี ารรบกวน

ระบบท่ีอยูใ่ นสมดุลโดยการเติมแกส๊ ไนโตรเจน ดังรูป จงเขยี นกราฟแสดงการเปล่ียนแปลงความเขม้ ข้นของ

แก๊สไฮโดรเจนและแก๊สแอมโมเนีย (ลงในภาพด้านล่าง)

9. ปฏิกิรยิ า H2 (g) + I2 (g) 2HI (g)

ไม่มีสี สมี ่วง ไม่มีสี

ค่าคงท่ีสมดลุ ท่ีอณุ หภมู ติ ่างๆ เปน็ ดังน้ี

อณุ หภมู ิ (K) คา่ คงท่สี มดลุ

500 160

700 54

สขี องแกส๊ ผสมมีการเปล่ียนแปลงอยา่ งไร เพราะเหตุใด เมื่อมกี ารรบกวนระบบดว้ ยวธิ ตี ่อไปนี้

9.1 เพิ่มอณุ หภูมใิ หแ้ ก่ระบบ

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

9.2 เพ่มิ ความดนั

................................................................................................................................................................ .............

............................................................................................................................. ................................................

10. ปฏกิ ริ ยิ าระหวา่ งแก๊ส X2 และแก๊ส Y2 เขียนสมการเคมีไดด้ งั นี้

X2 (g) + Y2 (g) 2XY (g) ∆E = +250 kJ/mol

จงเปรียบเทียบคา่ คงทสี่ มดลุ ของการทดลองต่อไปนี้ พร้อมอธิบายเหตผุ ล

การทดลองที่ 1 ท่ีอุณหภูมิ 300 K ผสม X2 และ Y2 อย่างละ 1 mol ในภาชนะปดิ 2 ลิตร

การทดลองที่ 2 ที่อุณหภมู ิ 300 K ผสม X2 และ Y2 อยา่ งละ 2 mol ในภาชนะปิด 2 ลิตร

การทดลองท่ี 3 ท่ีอุณหภูมิ 700 K ผสม X2 และ Y2 อยา่ งละ 1 mol ในภาชนะปดิ 2 ลติ ร

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

45

11. ปฏิกริ ิยา A (g) 2B (g) ในภาชนะปดิ ปรมิ าตร 1 ลิตร มีกราฟแสดงความสัมพนั ธ์ระหว่างความ

เขม้ ข้นของสารกับเวลาดังรูป โดยท่ีเวลา 15 วินาที ทำการลดอุณหภมู แิ ลว้ ปลอ่ ยให้ระบบเขา้ สสู่ มดลุ อีกครง้ั

11.1 ค่าคงทีส่ มดุลก่อนและหลังเวลา 15 วนิ าที มีค่าเท่าใด

........................................................................................................................................................ .....................

............................................................................................................. ................................................................

............................................................................................................................. ................................................

.............................................................................................................................................. ...............................

11.2 ปฏิกริ ิยานเ้ี ปน็ ปฏกิ ิริยาดูดพลงั งานหรือคายพลังงาน เพราะเหตุใด

............................................................................................................................................................. ................

.................................................................................................................. ...........................................................

12. ปฏิกิริยาระหว่างแก๊สคาร์บอนมอนกไซด์ (CO) และแก๊สคลอรนี (Cl2) ได้แกส๊ ฟอสจีน (COCl2) เป็น

ปฏิกิรยิ าคายพลงั งาน เขียนสมการเคมไี ดด้ ังน้ี

CO (g) + Cl2 (g) COCl2 (g) + พลังงาน

ท่ีสมดุล เมอ่ื รบกวนระบบทเ่ี วลา A B และ C จะได้กราฟแสดงความสมั พันธ์ระหว่างความเข้มขน้ ของสารกับ

เวลาดงั น้ี

12.1 ท่เี วลา A B และ C มีการรบกวนระบบอย่างไร
............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................

46

12.2 การรบกวนระบบท่ีชว่ งเวลาใดทำใหค้ ่าคงทสี่ มดลุ มีการเปลี่ยนแปลง เพราะเหตุใด

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

13. ยเู รยี (NH2CONH2) เป็นสาระสำคญั ที่ใชใ้ นการผลติ ปุ๋ย ซ่ึงผลิตได้จากแก๊สแอมโมเนยี (NH3) และแกส๊

คารบ์ อนไดออกไซด์ (CO2) ดงั สมการเคมี

2NH3 (g) + CO2 (g) NH2CONH2 (s) + H2O (g) + 135.7 kJ

กระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมใชอ้ ัตราส่วน NH3 : CO2 เทา่ กบั 3 : 1 ทำปฏิกริ ิยาท่คี วามดันสงู และอุณหภูมิ

190 ºC และกำจัดไอนำ้ ทเี่ กิดขึน้ ด้วยตัวดูดซบั เหลอื เพียงยเู รยี ซงึ่ เป็นของแข็ง

13.1 เพราะเหตุใดจงึ ทำปฏกิ ิรยิ าทีค่ วามดันสงู

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................. ...........................................................................................

13.2 เพราะเหตใุ ดจึงใช้ NH3 : CO2 ด้วยอัตราส่วน 3 : 1 แทนท่ีจะใชเ้ ท่ากบั 2 : 1

.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ................................................

13.3 ตวั ดดู ซบั ไอน้ำมีประโยชนต์ ่อกระบวนการผลิตยเู รียอย่างไร

............................................................................................................................. ................................................

............................................................................................................................................. ................................

13.4 ถา้ ทำปฏิกิริยาเคมีท่ีอุณหภูมิตำ่ หรอื สูงกวา่ 190 ºC จะมผี ลตอ่ ปฏิกิริยาอย่างไร

............................................................................................................................................ .................................

................................................................................................. ............................................................................

............................................................................................................................. ................................................

.................................................................................................................................. ...........................................

....................................................................................... ......................................................................................

47
14. ลากเสน้ จากจุด START โดยพิจารณาข้อความท่ีอยูใ่ นกรอบ ถา้ ข้อความถกู ตอ้ งให้ลากไปทางลกู ศรท่มี ี
เคร่อื งหมาย / ถา้ ข้อความไม่ถูกต้องให้ลากไปทางลกู ศรท่มี ีเคร่อื งหมาย X จนเสน้ ที่ลากไปถงึ จดุ FINISH

............................................................................................................................. ................................................
.................................................................................. ...........................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................................................
............................................................................................................................. ................................................
....................................................................................................................................................................... ......
............................................................................................................................ .................................................

Click to View FlipBook Version