Εξώφυλλο 152

Εξώφυλλο

Η ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 ◾ ΤΕΥΧΟΣ #152

οι φάκελοι της χούντας

2|Γιάννενα ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021

H ΒΔΟΜΆΔΑ Οι πιο διαβασμένες ειδήσεις στον Τύπο
ΠΟΥ ΠΈΡΑΣΕ, Ιωαννίνων, τη βδομάδα που πέρασε
ΣΤΑ ΓΙΆΝΝΕΝΑ

«Βαθύ κόκκινο»: Από πού προέρχονται Δια ζώσης μαθήματα
Γιάννενα, Κόνιτσα, τα 45 κρούσματα στο Πανεπιστήμιο
Β. Τζουμέρκα Ιωαννίνων
ΣΑΡΆΝΤΑ πέντε τα κρούσματα που καταγρά-
ΣΥΝΕΧΊΖΟΥΝ σε καθεστώς «πολύ αυξημέ- φονται στη σημερινή ενημέρωση του ΕΟΔΥ, στην ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΈΣ και φοιτήτριες του Πανεπιστημί-
νου κινδύνου» οι Δήμοι Ιωαννιτών και Κόνιτσας. Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων. Αρκετά από ου Ιωαννίνων συνεχίζουν να υλοποιούν το αίτημά
Επίσης, στο επίπεδο αυτό εντάσσεται και ο Δήμος αυτά προέρχονται από τα rapid tests που κάνουν οι τους για «επιστροφή στο πανεπιστήμιο», ενώ το
Βορείων Τζουμέρκων, σύμφωνα με την Πολιτική κινητές μονάδες του ΕΟΔΥ (όχι μόνο στην πόλη των Υπουργείο Παιδείας επιμένει να κρατάει κλειστά τα
Προστασία. Ιωαννίνων), ενώ άλλα αποτελούν στενές επαφές ιδρύματα.
https://typos-i.gr/article/ba8y-kokkino-giannena- άλλων κρουσμάτων των προηγούμενων ημερών. https://typos-i.gr/article/dia-zwshs-ma8hmata-
konitsa-b-tzoymerka https://typos-i.gr/article/apo-poy-proerxontai-ta- sto-panepisthmio-iwanninwn
45-kroysmata

«Δωδώνη»: Πουλήθηκε
το πλειοψηφικό πακέτο

ΣΕ ΣΥΜΦΩΝΊΑ εξαγοράς πλειοψηφικού ποσοστού της ΔΩΔΩ-
ΝΗ από το CVC Capital Partners VII κατέληξαν το αμερικανικό
επενδυτικό κεφάλαιο και η SI Foods, βασικός μέτοχος της γαλα-
κτοβιομηχανίας.
https://typos-i.gr/article/dwdwnh-poylh8hke-pleiopshfiko-paketo

Η ψηφιακή εφημερίδα του typos-i.gr Γραφεία: Ανεξαρτησίας 109, Ιωάννινα, 45444
ΣΎΝΤΑΞΗ-ΕΠΙΜΈΛΕΙΑ: Tηλέφωνα: 6947139731, 2651111491, 2651111492
Email: [email protected] (σύνταξη), [email protected]
Βαρβάρα Αγγέλη, Γιώργος Τσαντίκος, Γιώργος Πατέλης

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 Γιάννενα|3

Μια έκδοση με 53 μουσικά άλμπουμ
Μαζί με μια συνδρομή στον Τύπο Ιωαννίνων

Η στήλη «Ένα άλμπουμ τη βδομάδα», κάθε Κυρια- ■Όλα τα podcasts της πρώτης περιόδου της εκ-
κή στο «Εξώφυλλο», την ψηφιακή έκδοση του Τύ- πομπής «Τύπος στο Μικρόφωνο», με δυνατότητα
που Ιωαννίνων, έγινε ένα μικρό ψηφιακό βιβλίο. downloading
Διατίθεται σε όλους τους παλιούς-ες και νέ-
ους-ες συνδρομητές-τριες. ■Πρόσβαση, πριν τη δημοσίευσή τους, στα video
Μπορείτε να κάνετε μια συνδρομή και να στηρί- reports και σε διάφορα άρθρα
ξετε τον Τύπο Ιωαννίνων σε δύσκολους καιρούς
για την επαγγελματική δημοσιογραφία, αλλά και Με τη συνδρομή των 10 ευρώ στον Τύπο, παίρ-
να έχετε τα συνδρομητικά προνόμια που παρέχο- νετε:
νται.
Όλα τα παραπάνω, συν ένα αντίτυπο του βιβλίου
Για να εγγραφείτε, βρείτε το «πορτοκαλί κουμπί» ■«Οι ‘αποστάτες’, τα ρέντζελα και οι δήμαρχοι/
του Patreon σε κείμενα του site ή αντιγράψτε Οι δημοτικές εκλογές στα Γιάννενα, 1925-2014»
αυτό το σύνδεσμο: σε φυσική μορφή (ισχύει για όλο τον Δεκέμβριο)
https://www.patreon.com/TyposI
Σε αυτό το βίντεο, θα βρείτε αναλυτικές οδηγίες (οι τιμές είναι προ ΦΠΑ)
για την εγγραφή:
https://www.youtube.com/watch?v=75ah4Xuy ■ Η νέα ψηφιακή έκδοση του Τύπου, περιλαμ-
Cl8&feature=youtu.be βάνει 52+1 μουσικά άλμπουμ, ένα για κάθε βδο-
μάδα του χρόνου, συν ένα, καθότι το 2020 είναι
Με μια συνδρομή 4 ευρώ στον Τύπο, παίρνετε: δίσεκτο (αν δεν το ΄χατε καταλάβει ήδη…).
■Την πρώτη έκδοση των Ρετρό Ιστοριών σε ψη-
φιακό βιβλίο (pdf) Το βιβλίο διατίθεται σε δύο εκδοχές:

Μια σε pdf, που είναι η πιο κοινή και προσβάσιμη
από όλες τις συσκευές

Μια σε epub που είναι πιο διαδραστική και δια-
βάζεται, είτε με την εφαρμογή Adobe Digital
Editions σε Windows, είτε στην εφαρμογή ανά-
γνωσης, σε Mac.

4|Γιάννενα ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021

Οι φάκελοι, η χούντα ποιες αντιδράσεις. O δημοσιογράφος Χρή-
και η πολιτική μνήμη στος Ζαφείρης ήταν ένας από αυτούς που
προσπάθησαν να διασώσουν το υλικό, σε
«Εκρίθη μη νομιμόφρων και ως εκ τούτον απολυτέος» διαμαρτυρία στη ΣΙΔΕΝΟΡ, στη Θεσσαλο-
νίκη, τη μέρα καψίματος των φακέλων.
[ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΑΝΤΙΚΟΥ ] χρόνια, καθώς η ακροδεξιά έχει καταλάβει επιγόνους του, οδήγησε σε μια απόφαση Μαζί του ήταν ο «Τίγρης», ο Μανώλης
ακόμα και υπουργικούς θώκους, ήταν μια που, μπορεί τότε να έμοιαζε λογική, στην Χατζηαποστόλου που κυνήγησε τους δο-
Στις 29 Αυγούστου 1989, η συγκυ- πραγματικότητα για πάνω από μισό αιώ- πορεία αποδείχθηκε κακή. Το κάψιμο των λοφόνους του Λαμπράκη.
βέρνηση ΝΔ-Συνασπισμού υπό να στην Ελλάδα. Η ελληνική δημοκρατία φακέλων δεν έκαψε το παρελθόν, όπως Ωστόσο δεν τα κατάφεραν.
τον Τζανή Τζανετάκη, έκαψε τε- ήταν πάντα εύθραυστη και με πάρα πολλά ενδεχομένως πίστευε το αισιόδοξο κομμά- Ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης
λετουργικά στη Χαλυβουργική αδιέξοδα, αντίθετα με ό,τι δηλώνουν κατά τι του ελληνικού πολιτικού συστήματος, έχει γράψει το βιβλίο «Ανεπιθύμητο πα-
και στη ΣΙΔΕΝΟΡ, αλλά και σε άλλα μέρη καιρούς επιφανή στελέχη της. μιας και το παρελθόν επανήλθε αγριότερο ρελθόν. Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημά-
της χώρας, περίπου 17,5 εκατομμύρια Το κάψιμο των φακέλων ήταν, εκτός των στις αρχές της δεκαετίας του ’10, μπήκε των στον 20ο αι. και η καταστροφή τους»
φακέλους κοινωνικών φρονημάτων που άλλων, μια ακόμα δήλωση νομιμοφρο- στη Βουλή και τώρα, το μισό είναι ή σε και σε μια συνέντευξή του αναφέρει σχε-
διατηρούσε το ελληνικό κράτος επί μισό σύνης της ελληνικής Αριστεράς, στην νόμιμα κόμματα της Δεξιάς και Ακροδε- τικά: «Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που οι
και πλέον αιώνα, εις βάρος των ίδιων του πρώτη συμμετοχή της σε κυβερνητικό πο- ξιάς ή φυγόποινο, ελέω ολιγωριών των φάκελοι καταστράφηκαν στο σύνολό τους
των πολιτών. Αυτών που ήταν ενταγμένοι λιτικό σχήμα. Τότε, το αφήγημα της «κά- ελληνικών διωκτικών αρχών. και αυτή την ιδιαιτερότητα προσπαθεί να
στην Αριστερά ή είχαν έστω μια… μακρι- θαρσης» και η σχεδόν εκδικητική στάση Επιπρόσθετα, το κάψιμο των φακέλων εξηγήσει το βιβλίο. Στις πρώην σοσιαλιστι-
νή συγγενική ή άλλη σχέση. απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο βάραινε το εξαφάνισε ένα τεράστιο πεδίο ιστορικής κές χώρες ή στις χώρες λ.χ. της Λατινικής
Το εμφυλιακό κράτος, που αναδύεται ξανά σκάνδαλο Κοσκωτά και η «αντ’ αυτού» δι- έρευνας και μια απίστευτα μεγάλη πρω- Αμερικής, τεκμήρια όπως οι φάκελοι όταν
στο λόγο πολλών πολιτικών προσώπων, ακυβέρνηση όσο ο Ανδρέας Παπανδρέου τογενή ιστορική πηγή. δεν έμειναν απόρρητα χρησιμοποιήθηκαν
ακόμα και κυβερνητικών τα τελευταία είχε «αφήσει τα κλειδιά» στους πολιτικούς Το κάψιμο των φακέλων προκάλεσε κά- για την διερεύνηση σκοτεινών υποθέσε-
ων του παρελθόντος, την αποκατάσταση
ανθρώπων που είχαν εκδιωχθεί ή βασα-
νιστεί, την τιμωρία ή τον αποκλεισμό από
την πολιτική όσων είχαν συνεργαστεί με
τα αυταρχικά καθεστώτα» αναφέρει.
Από την άλλη, το 1989 η καταστροφή των
φακέλων έμοιαζε κοινωνικά λογική: Η
Αριστερά ήταν από δεκαπενταετίας νόμιμη
και πίστευε πραγματικά ότι θα κυβερνήσει,
η Εθνική Αντίσταση είχε ήδη επτά χρόνια
αναγνωρισμένη, σε μεγάλο πείσμα της Δε-
ξιάς. Το κάψιμο της μνήμης ήταν απλά το
γύρισμα μιας σελίδας που στο κλίμα της
εποχής, έμοιαζε με φυγή προς το μέλλον.
Σήμερα, ενδεχομένως πολλοί να το ξανα-
σκέφτονταν, βλέποντας που έχει επιστρέ-
ψει ο πολιτικός λόγος…
ΚΆΗΚΑΝ ΌΛΟΙ ΟΙ ΦΆΚΕΛΟΙ ΤΟ 1989;
Ωστόσο, δεν χάθηκαν όλα τα ντοκουμέντα
από αυτή τη διαδικασία παρακολούθησης
ενός πολύ μεγάλου κομματιού πολιτών, η
οποία συνήθως καταγγελλόταν ως απο-
κλειστικό προνόμιο του «σιδηρού παρα-
πετάσματος».
Η Ελλάδα είχε πάρα πολλές διακλαδώσεις
στο σύστημα παρακολούθησης, με βασι-
κό διαχειριστή την Ασφάλεια, διαχρονικά,
αλλά πολλούς και… αλήστου μνήμης και
ονόματος συνεργάτες.
Κάηκαν όλοι οι φάκελοι το 1989 όμως;
Όχι. Διασώθηκαν περίπου 2.000, ανάμεσά
τους εκτελεσθέντων κομμουνιστών όπως
ο Νίκος Μπελογιάννης και ο Νίκος Πλου-
μπίδης, καθώς και κάποιων που κρίθηκαν
«διασωστέοι», καθώς και οι σκόρπιες ανα-
φορές που διατηρήθηκαν σε άλλες υπη-
ρεσίες, κυρίως στο στρατό ή άλλα αρχεία.
Φυσικά, η χούντα της 21ης Απριλίου
πρωτοστάτησε στο «φούσκωμα» των φα-
κέλων, αναπτύσσοντας την παρακολού-
θηση και την αρχειοθέτηση των πολιτι-
κών φρονημάτων των πολιτών.

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 Γιάννενα|5

Πώς ήταν όμως οι φάκελοι; Το κάψιμο των φακέλων εξαφάνισε το της αριστεράς, χαρακτηρίζεται ο κρυ-
Ας δούμε μερικές από τις διασωθείσες ένα τεράστιο πεδίο ιστορικής έρευνας πτοκομμουνιστής, συναναστρέφεται με
αναφορές, με την ευκαιρία της επετείου και μια απίστευτα μεγάλη πρωτογενή άτομα κομ/στικών φρονημάτων και έχει
της 21ης Απριλίου. ιστορική πηγή υπόπτους επαφάς με φαρμακοποιόν Γ.Φ.,
Στις 9 Σεπτεμβρίου 1968 απολύεται ο ερ- συνεργάτης των Βρ. και Τζ.». Οι «καρφω-
γαζόμενος Γ.Κ. επιχείρηση σε επαρχιακή Ο μηχανισμός ελέγχου και κατάταξης, τον αποκλεισμό όλων των «κομμουνιστι- τές» και οι καλοθελητές, είναι συχνά στο
πόλη της Β. Ελλάδας. Η Ασφάλεια και η ειδικά στο συνδικαλιστικό χώρο, περι- κά εμφορούμενων» ώστε να εκλεγούν οι ίδιο το οικογενειακό περιβάλλον όπως
Χωροφυλακή αναλαμβάνουν να ελέγξουν λάμβανε την τοποθέτηση ημετέρων στα «κατάλληλοι». «Αποχαρακτηρισθείς κομ- φαίνεται εδώ:
τις καταγγελίες ότι ο συγκεκριμένος «ήτο Εργατικά Κέντρα και το διορισμό τους ή μουνιστής, εις εκλογάς σωματείου ηγεί- «Εις φιλικόν του κύκλον είπεν «την πο-
απείθαρχος, σατραπίσκος, επαναστάτης λιτικήν αστάθειαν δημιουργή ο Βασιλεύς
και είχε τιμωρηθεί πολλάκις». Ο συγκε- και καλά θα έκανε να μας αφήση ησύχους
κριμένος όμως είναι και εθνικόφρων: και να φύγη» λέει το «πληροφοριακό δελ-
«Τον εγνωρίσαμεν το 1962. Η ιδεολογική τίο» που θεωρείται από την οικεία στρατι-
του πίστις ήτο ΠΑΤΡΙΣ και η δεξιά πα- ωτική διοίκηση.
ράταξις. Το έτος 1964, εποχήν κατά την Σε αντίθεση με τον Κ.Γ. που κακώς απο-
οποίαν πολλοί εκ των σημερινών εθνι- λύθηκε, ο Η.Β., στις 25 Απριλίου 1968
κοφρόνων προκυνούσαν την Παπανδρο- αναφέρεται από τη Χωροφυλακή, με κοι-
κομμουνιστικήν τυρρανίαν, ο Κ, ίστατο νοποίηση στο τοπικό Φρουραρχείο ως
όρθιος ωσάν φάρος, αγωνιστικότατος, «απολυτέος».
θάρρους και μαχητικότατος και ηγωνίζε- Για το συγκεκριμένο εργαζόμενο είχε ζη-
το υπέρ των δυνάμεων του εναντίον της τηθεί από 9 του ίδιου μήνα η γνωμάτευση
λαίλαπος εκείνης». του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης και σύμ-
Το θέμα λοιπόν ήταν… περίπλοκο, γιατί φωνα με την απόφαση του Συμβουλίου
η επιχείρηση είχε απολύσει έναν τοπικό Νομιμοφροσύνης Προσωπικού Επιχειρή-
ηγέτη της δεξιάς: «Δεν υπήρχε λεωφορεί- σεων Κοινής Ωφελείας «εκρίθη μη νομι-
ον δια του οποίου μετέβαινον οι εργαζό- μόφρων και ως εκ τούτον απολυτέος». Η
μενοι εις την εργασίαν των, όπου να μην Χωροφυλακή ζητάει με το ίδιο έγγραφο
ακούγεται η σθεναρά φωνή του, υπέρ της να ενημερωθεί εάν «ούτος απελύθη ως
δεξιάς παρατάξεως». και ημερομηνίας απολύσεώς του».
Το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος απολύθη- Στο πληροφοριακή δελτίο αναφέρονται
κε μετά από διένεξη με χαρακτηρισμένο ως… παραπτώματα ότι «προ της Επα-
«κεντροαριστερό», σύμφωνα με την ίδια ναστάσεως ανεγίγνωσκεν εφημερίδαν
αναφορά, ήταν αρκετό για να καταλήξει ‘Αυγή’» και ότι είπε πως «η Δεξιά εφθά-
η έκθεση στα συμπεράσματα ότι «ο συν- ρη, τώρα κυβερνά ο Παπανδρέου, αλλά
δικαλισμός δεν λειτουργεί, οι συνδικαλι- στην ουσία εμείς. Την επόμενη τετραετία
σταί δεν προσφέρουν καμμίαν υπηρεσίαν ο Κομμουνισμός θα κυβερνά».
εις τας οργανώσεις των», συμπτώματα Οι αναφορές χωρίζονται σε δύο είδη: Οι επί-
δηλαδή που μπορεί να τα βρει κανείς και σημες, που υπογράφουν χωροφύλακες και
στις κρατικοδίαιτες εκδοχές του συνδικα- στρατιωτικοί και κοινοποιούνται σε διάφο-
λισμού, σε δημοκρατικούς χρόνους. ρες υπηρεσίες και οι επισυναπτόμενες, που
Η έκθεση του διοικητή Χωροφυλακής είναι και η «πρωτόλεια πηγή», συνήθως χει-
Εορδαίας για τον Κ.Γ., δύο μήνες μετά την ρόγραφες, με την υπογραφή του χαφιέ.
επιβολή της χούντας, δεν είναι εξίσου επαι- Μια άλλη, για τον Κ.Κ. με καταγωγή από
νετική, καθότι ο συγκεκριμένος «από του τη Λευκάδα, αναφέρει:
έτους 1965 και μέχρι σήμερον συναναστρέ- «11-5-58 εψήφισεν ΕΔΑ. Πατήρ ομοίως
φεται άτομα κομ/στικών φρονημάτων». ΕΔΑ. Πληροφορίαι τάγματος: Κατά την τε-
Οι αναφορές είναι μερικές φορές σπαρ- λευταίαν περίοδον εξεδηλώθη αντεθνικώς».
ταριστές, καθώς χρησιμοποιούν «τυπική Το περιεχόμενο του φακέλου είναι πιο… εν-
γλώσσα» η οποία συχνά προκαλεί μειδιά- δελεχές: «Ο πατήρ του δεν βαρύνεται αντε-
ματα. «Κατά τας εν Πτολεμαΐδι αφίξεις θνικώς, πλην εις τας εκλογάς 1958 εψήφι-
του ο εν θέματι επεσκέπτετο τον, υπό σεων και ούτος ΕΔΑ, παρασυρθείς. Εις τας
κομ/στικών φρονημάτων εμφορούμενον τοιαύτας του 1961 εψήφισεν ΕΡΕ. Έκτοτε η
φαρμακοποιόν Γ.Φ.». διαγωγή του τυγχάνει άγνωστος υμίν».
Η αναζήτηση «πολιτικώς ανηκόντων στο Το «ραβασάκι» από τη Λευκάδα ωστόσο,
κομμουνιστικόν Στρατόπεδον» διαπερνάει είναι επιβαρυντικό: Με θέμα «παράπονα
φυσικά ακόμα και τις πραγματικές πολιτι- πολιτών» στις 7 Ιουλίου 1968, ο Θ.Κ. απο-
κές πεποιθήσεις, μερικές φορές. Η χούντα λύεται από τη δουλειά του ως «μη εμπνέ-
συνέχισε την τακτική του ελληνικού με- ων εμπιστοσύνην» κατόπιν κοινοποιήσε-
τεμφυλιακού κράτους που ποινικοποίησε ως των «υπέρθεν».
ουκ ολίγες φορές τα πολιτικά φρονήματα, Τα έγγραφα έφτασαν στον Τύπο Ιωαννί-
εκτέλεσε τον Μπελογιάννη και τον Πλου- νων από άνθρωπο που τα διέσωσε από
μπίδη, έσυρε χιλιάδες αντιστασιακούς την… ανακύκλωση. Χρησιμοποιούνται τα
στην εξορία και στα εκτελεστικά αποσπά- αρχικά ονομάτων που περιλαμβάνονται
σματα, ενώ ταυτόχρονα αποκατέστησε και στα έγγραφα.
συνεργάστηκε με δωσίλογους και συνερ-
γάτες των ναζί στην Κατοχή.

6|Kόσμος ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021

H ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΗΠΑ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ...

Οι φιλόδοξες δεσμεύσεις των ηγετών

Οπρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάι- 50% με 52% έως το 2030 συγκριτικά με το να επιταχύνουμε», συνέχισε, ζητώντας να Εκ μέρους του Καναδά, ο πρωθυπουργός
ντεν κάλεσε σήμερα τον πλανή- 2005. καθοριστεί «ένα συγκεκριμένο, μετρήσιμο Τζάστιν Τριντό δεσμεύτηκε ότι η χώρα
τη να περάσει στη «δράση», στη Ο στόχος αυτός διπλασιάζει σχεδόν την και επαληθεύσιμο πλάνο δράσης». του θα μειώσει τις εκπομπές αερίων που
σύνοδο κορυφής που συγκάλεσε προηγούμενη δέσμευση της Ουάσινγκτον Ο Μακρόν παραδέχτηκε ότι η Γαλλία εί- προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκη-
για το κλίμα, αποκαλύπτοντας τον νέο για μείωση κατά 26-28% με ορίζοντα το ναι μία από τις πολλές χώρες που καθυ- πίου κατά 40-45% μέχρι το 2030, σε σχέ-
στόχο της κυβέρνησής του για τη μείωση 2025. στερούν την εφαρμογή των δεσμεύσεών ση με το 2005. Ο Ιάπωνας ομόλογός του,
των εκπομπών αερίων, τον οποίο χαιρέτι- Προειδοποιώντας για «το τίμημα της τους σε ό,τι αφορά την επίτευξη του στό- Γιοσιχίντε Σούγκα, ανακοίνωσε από την
σαν πολλοί ηγέτες, κάνοντας λόγο για την απραξίας» ο Τζο Μπάιντεν έκανε έκκλη- χου, που είναι να περιοριστεί η αύξηση πλευρά του ότι θα μειωθούν οι εκπομπές
«επιστροφή» της Ουάσινγκτον στον αγώ- ση στον υπόλοιπο κόσμο να ακολουθήσει της θερμοκρασίας μόνο στον 1,5 βαθμό διοξειδίου του άνθρακα (CO2) κατά 46%
να κατά της κλιματικής αλλαγής. το αμερικανικό παράδειγμα. Κελσίου. Διαβεβαίωσε όμως ότι βρίσκεται με ορίζοντα το 2030, σε σχέση με το 2013.
«Είμαι πολύ ευχαριστημένη που βλέπω Ο ένας μετά τον άλλον, οι ηγέτες που προ- «σε φάση επιτάχυνσης», ιδίως όσον αφο- Ο προηγούμενος στόχος της Ιαπωνίας
ότι οι ΗΠΑ επιστρέφουν για να εργαστούν σκλήθηκαν σε αυτήν την τηλεδιάσκεψη, ρά την παραγωγή αιολικής ενέργειας και ήταν να επιτευχθεί μείωση κατά 26%.
μαζί μας για το κλίμα», τόνισε η καγκελά- σχεδόν 100 ημέρες μετά την ανάληψη της τη μόνωση των κατοικιών. Ακόμη και ο πρόεδρος της Βραζιλίας Ζαΐχ
ριος της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ. «Δεν προεδρίας των ΗΠΑ από τον Μπάιντεν, Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Μπολσονάρου, που διατηρούσε στενή σχέ-
υπάρχει αμφιβολία ότι ο κόσμος χρειά- ανακοίνωσαν τις δικές τους δεσμεύσεις Τζόνσον από την πλευρά του χαιρέτισε και ση με τον Τραμπ, αλλά όχι και με τον Τζο
ζεται τη δική σας συμβολή, αν θέλουμε και χαιρέτισαν τη στροφή της Ουάσινγκτον, αυτός τους νέους στόχους της αμερικανι- Μπάιντεν, δεσμεύτηκε να βάλει τέλος στην
πραγματικά να τηρήσουμε τους φιλόδο- μετά από τέσσερα χρόνια απραξίας και άρ- κής πολιτικής οι οποίοι, όπως σχολίασε, παράνομη εκδάσωση του Αμαζονίου μέχρι
ξους στόχους μας», πρόσθεσε απευθυνό- νησης, επί προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. «αλλάζουν τα δεδομένα» όσον αφορά την το 2030 και να προωθήσει την ουδετερότη-
μενη στον Μπάιντεν. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν υπερθέρμανση του πλανήτη. τα άνθρακα της χώρας του μέχρι το 2050,
Η καγκελάριος έκρινε ότι η νέα κλιματική ζήτησε «να επιταχυνθεί η εφαρμογή των Ο Τζόνσον επιβεβαίωσε ότι ο στόχος του δηλαδή μία δεκαετία νωρίτερα από τον προ-
δέσμευση των ΗΠΑ στέλνει «ένα σαφές δεσμεύσεων με ορίζοντα το 2030». Αναφε- Ηνωμένου Βασιλείου, όπως ανακοίνωσε ηγούμενο στόχο. Είπε επίσης ότι θα διπλασι-
μήνυμα στη διεθνή κοινότητα». ρόμενος στη νέα δέσμευση του Μπάιντεν την Τρίτη, είναι να μειωθούν οι εκπομπές άσει τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων
Ο 46ος πρόεδρος των ΗΠΑ υποσχέθηκε, έκανε λόγο για «μια ιστορική επιλογή, καυσαερίων κατά 78% μέχρι το 2035, σε προστασίας του περιβάλλοντος.
στην έναρξη αυτής της διαδικτυακής, στον δρόμο που θα μας οδηγήσει στη Γλα- σύγκριση με το 1990. «Είναι μια ενθαρρυντική αρχή» και «αρ-
διήμερης συνόδου με τη συμμετοχή πε- σκώβη (την πόλη που θα φιλοξενήσει τη Ο Βρετανός πρωθυπουργός χαιρέτισε επί- χίζουμε να κάνουμε πραγματικές προ-
ρίπου 40 παγκόσμιων ηγετών, να μειώσει σύνοδο COP26 για το κλίμα τον Νοέμβριο). σης και την ομιλία του προέδρου της Κί- όδους», σχολίασε ο Μπάιντεν μετά τις
τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου στη «Ένας μόνο στόχος υπάρχει για τις επόμε- νας Σι Τζινπίνγκ που είπε ότι στόχος είναι πρώτες ανακοινώσεις.
μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου κατά νες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες: ο κόσμος να ζει «σε αρμονία με τη φύση».
ΑΠΕ-ΜΠΕ/AFP

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 Κόσμος|7

Η ΑΛΒΑΝΊΑ ΣΤΙΣ ΚΑΛΠΕΣ

Ο Έντι Ράμα μόνος εναντίον όλων

ΗΑλβανία ψηφίζει σήμερα Κυ- Τον παραμονεύει το MSI, που έχει ιδρυθεί Σοσιαλιστικού κόμματος σε ανταλλαγή
ριακή για τις βουλευτικές εκλο- από τον πρόεδρο Ιλίρ Μέτα, έναν σφοδρό πυρών με οπαδούς των Δημοκρατικών,
γές που θεωρούνται ζωτικής αντίπαλο του πρωθυπουργού, και υπήρξε με φόντο κατηγορίες για εξαγορά ψήφων.
σημασίας για τα όνειρα της χώ- συχνά ρυθμιστικός παράγων. «Η καλή διεξαγωγή της εκλογικής διαδι-
ρας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Οι Βρυξέλλες είπαν ναι στην έναρξη κασίας (...) συμβάλλει στη μέτρηση του
έπειτα από μια προεκλογική εκστρατεία ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τα Τί- βαθμού εθνικής πολιτικής ωριμότητας»,
που χαρακτηρίσθηκε από ύβρεις, κατηγο- ρανα χωρίς να ορίσουν ημερομηνία και προειδοποιεί ο Βιντσέντσο Ντελ Μόνακο,
ρίες για διαφθορά και βίαια επεισόδια. όλοι οι υποψήφιοι για την πρωθυπουργία ο πρεσβευτής στα Τίρανα του Οργανισμού
Ο απερχόμενος σοσιαλιστής πρωθυπουρ- υπόσχονται να φέρουν σε πέρας τις απα- για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην
γός Έντι Ράμα αντιμετωπίζει μια αντιπο- ραίτητες αλλαγές, αρχίζοντας από τη με- Ευρώπη (ΟΑΣΕ), που θα αναπτύξει δε-
λίτευση τόσο ετερόκλιτη όσο και αποφα- ταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος κάδες παρατηρητές για να επιβλέψουν
σισμένη να τον ρίξει. και τη μάχη εναντίον του οργανωμένου την ψηφοφορία.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί από εγκλήματος. Για να περιορισθούν οι δυνατότητες
κοντά την ψηφοφορία αυτή, η οποία απο- Ο Έντι Ράμα κατηγορεί τους αντιπάλους να υπάρξει νοθεία και σύμφωνα με
τελεί ένα τεστ της καλής λειτουργίας των του ότι έχουν ως μοναδικό πρόγραμμα και τις προσδοκίες των Δυτικών, ο εκλο-
εύθραυστων θεσμών της νεαρής αλβανι- μοναδικό κοινό σημείο την ιδέα να «δώ- γικός κώδικας μεταρρυθμίσθηκε
κής δημοκρατίας. σουν μια τελική μάχη εναντίον του πρω- και για πρώτη φορά η ταυτότητα
Μετά το τέλος του κομουνισμού σ' αυτή θυπουργού». των ψηφοφόρων θα επιβεβαιώ-
τη φτωχή χώρα των Βαλκανίων στην Ο Ράμα ζητάει χρόνο για να τελειώσει τα νεται με ηλεκτρονικά μέσα.
αρχή των χρόνων του 1990, τα αποτελέ- προγράμματα υποδομών που εμποδίστη- Μολονότι οι λίγες δημοσκο-
σματα των εκλογών αμφισβητούνται συ- καν από την πανδημία, να συνεχίσει την πήσεις δίνουν το προβάδισμα
στηματικά από αυτούς που χάνουν, και ανοικοδόμηση των χιλιάδων κατοικιών στους Σοσιαλιστές, η έκβαση
προκαλούν κατηγορίες για νοθεία. που καταστράφηκαν από το σεισμό. της ψηφοφορίας παραμένει
Πρόκειται για μια κατάσταση που έχει κά- Ο 56χρονος Ράμα ποντάρει σε μια μαζική αβέβαιη και οι «τελευταίες
πως κουράσει τη στιγμή που η Αλβανία, εκστρατεία εμβολιασμού, υποσχόμενος να ημέρες θα είναι αποφασιστι-
η οποία υπέστη ήδη έναν καταστροφικό εμβολιάσει μέχρι το τέλος Ιουνίου 500.000 κής σημασίας για την ψήφο
σεισμό στα τέλη του 2019, υφίσταται το Αλβανούς έναντι ενός ιού που έχει στοιχί- των αναποφάσιστων», υπο-
μεγάλο οικονομικό και κοινωνικό κόστος σει τη ζωή σε περίπου 2.400 ανθρώπους. γραμμίζει ο αναλυτής Λουτφί
της πανδημίας του κορονοϊού. Απέναντί του, η αντιπολίτευση υπόσχεται Ντερβίσι.
«Το λιγότερο που θα μπορούσαν να κά- να δώσει ώθηση στην οικονομία υπο- Μπροστά στα επίπεδα της
νουν τα κόμματα είναι να βάλουν στην στηρίζοντας τις μικρές επιχειρήσεις και διαφθοράς και της ατιμω-
άκρη τις συγκρούσεις τους και να εργα- κατηγορεί για όλα τον απερχόμενο πρω- ρησίας που παραμένουν
σθούν σοβαρά προς το συμφέρον όλων θυπουργό. υψηλά, πολλοί εναπο-
διότι είμαστε όλοι κουρασμένοι», λέει στο Ο Έντι Ράμα «χειραγώγησε τα αποτελέ- θέτουν τις ελπίδες τους
Γαλλικό Πρακτορείο η Αρισά Κράγια, μια σματα των προηγούμενων εκλογών, έβα- στους νέους, προσανα-
45χρονη εκπαιδευτικός. λε χέρι στην οικονομία μαζί με μια φούχτα τολισμένους στη δίωξη
Ο ιός επιδεινώνει τις οικονομικές δυσχέ- ανθρώπων, ελέγχει όλες τις εξουσίες και των καταχρήσεων, δι-
ρειες της Αλβανίας, όπου ο μέσος μισθός εμποδίζει τις ευρωπαϊκές προοπτικές της καστικούς θεσμούς μάλ-
είναι 420 ευρώ, ενώ η χώρα βρίσκεται Αλβανίας», υπογραμμίζει ο Λουλζίμ Μπά- λον, παρά στην πολιτική
αντιμέτωπη με μια μαζική μετανάστευ- σα, 46 ετών, επικεφαλής των Δημοκρατι- τάξη.
ση, ιδιαίτερα των νέων και των πιο μορ- κών. «Η αποχώρησή του είναι η μοναδική «Θα ψηφίσω, όμως εί-
φωμένων που μεταναστεύουν σε χώρες λύση για να απελευθερωθεί η Αλβανία». μαι πεπεισμένη πως η
όπως η Γερμανία ή η Ιταλία. Πάνε εξάλ- Ο ενδιαφερόμενος διαψεύδει τα πάντα αλλαγή σ' αυτή τη χώρα θα
λου δύο χρόνια που η χώρα αυτή των 2,8 και κατηγορεί τους αντιπάλους του ότι έρθει από τη δικαιοσύνη, η οποία
εκατομμυρίων κατοίκων βρίσκεται σε πο- φοβούνται τη δικαστική μεταρρύθμιση οφείλει να κλείσει το συντομότερο στη
λιτική κρίση και ένα μέρος της αντιπολί- που διεξάγει. φυλακή τους διεφθαρμένους πολιτι-
τευσης μποϊκοτάρει το κοινοβούλιο.   κούς και άλλους διεφθαρμένους αξιω-
  ΩΡΙΜΌΤΗΤΑ ματούχους όποια κι αν είναι η πολιτική
ΠΑΡΑΜΟΝΕΎΕΙ τους τοποθέτηση», λέει η Σονί Λούκα,
Η αλβανική πολιτική ζωή χαρακτηρίζε- 31 ετών, καθηγήτρια στα Τίρανα.
Ο Έντι Ράμα αυτοπαρουσιάζεται σαν κα- ται συχνά από λεκτικές υπερβολές και Σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική
πετάνιος που αντιμετωπίζει την καταιγί- εμπρηστική ρητορική. Επιτροπή, τα αποτελέσματα των κομμά-
δα και διεκδικεί μια τρίτη θητεία έναντι Παρά τις εκκλήσεις των δυτικών πρεσβει- των θα δοθούν στη δημοσιότητα μέσα
του κεντροδεξιού Δημοκρατικού Κόμμα- ών για αυτοσυγκράτηση, η προεκλογική σε δύο ημέρες μετά την ψηφοφορία.
τος που έχει συμμαχήσει με μια δεκαριά εκστρατεία ήταν τεταμένη τις τελευταίες
άλλα κόμματα. ημέρες, με το θάνατο ενός μέλους του ΑΠΕ-ΜΠΕ/AFP

8|Πρόσωπα ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021

ΝΤΟΝ ΣΊΓΚΕΛ

Ο μάστορας της σκηνοθεσίας

Ο Ντον Σίγκελ δεν ήταν απλώς ένας μάστο-
ρας της σκηνοθεσίας, που συμπληρώνει
έναν μακρύ κατάλογο σκηνοθετών αυτής της
κατηγορίας, αλλά ένας άνθρωπος του κινημα-
τογράφου που έφτιαξε μερικές εμβληματικές
ταινίες, αν και ποτέ μια ταινία του δεν θα
μπορούσε να χαρακτηριστεί αριστούργημα,
ενώ αποτελεί και τον ένα άνθρωπο εκ των δύο
-ο άλλος είναι ο μοναδικός Σέρτζιο Λεόνε- που
επηρέασε βαθύτατα τον Κλιντ Ίστγουντ.
Είναι άγνωστο ποια θα ήταν η πορεία του
Κλιντ Ίστγουντ, ενός από τους μεγαλύτερους
σκηνοθέτες εν ζωή, αν δεν έβρισκε στα πρώτα
του βήματα τους δυο σκηνοθέτες- και ειδικά
τον Ντον Σίγκελ με τον οποίο γύρισε πέντε ται-
νίες, ήταν πιο κοντά στην προσωπικότητά του,
ίσως και στην ιδεολογία του και τού έμαθε την
«άλφα- βήτα» της σκηνοθεσίας, για να εξελι-
χθεί, με τα χρόνια, σε αυτό που ονομάζουμε
«φαινόμενο Ίστγουντ». Μάλιστα, όπως είχε πει,
ο Σίγκελ ήταν εμπνευστής του και καθοδη-
γητής του, ενώ στην πρώτη του σκηνοθετική
απόπειρα για το θρίλερ «Play Misty for Me»
του ζήτησε να παίξει έναν πολύ μικρό ρόλο για
να τον έχει δίπλα του «αν κάτι πάει στραβά».
Ποιος όμως είναι τελικά ο Ντον Σίγκελ, που
έφυγε πριν 30 χρόνια (20 Απριλίου 1991) για
τον κάτω κόσμο; Ο παράδεισος μάλλον δεν
προσφέρεται για το κινηματογραφικό σύμπαν
του δημιουργού τού «Προδότη» και του
«Βρώμικου Χάρι». Πώς οι ταινίες ενός άθεου,
που χαρακτηρίστηκε σκηνοθέτης του περι-
θωρίου, βρήκαν τεράστια αποδοχή από το
ευρύτερο κοινό;

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 Πρόσωπα|9

ΟΝτόναλντ Σίγκελ, γεννήθηκε στις ΠΆΝΤΑ ΜΕ ΤΟ ΧΈΡΙ λευταία ερμηνεία του θρυλικού καουμπόι «προοδευτικούς» και κυρίως όλους αυ-
26 Οκτωβρίου του 1912 στο Σικά- ΣΤΗ ΣΚΑΝΔΆΛΗ του Χόλιγουντ, το μελαγχολικό δραματικό τούς που είναι έτοιμοι να κατασπαράξουν
γο και σπούδασε στο Κέιμπριτζ, γουέστερν «Με το Χέρι στη Σκανδάλη». κάθε τι που δεν αρμόζει με την πολιτική
στη Βασιλική Ακαδημία Δραμα- Ο Σίγκελ θα γυρίσει και άλλες ταινίες μέ- Ο Ντον Σίγκελ θα πεθάνει το 1991 από ορθότητα, κάτι που απεχθανόταν ο αιρε-
τικής Τέχνης του Λονδίνου. Έπειτα από χρι το 1982, όπου πλέον θα απομακρυν- καρκίνο, χωρίς ποτέ να του αναγνωριστεί τικός σκηνοθέτης - ίσως περισσότερο και
μία σύντομη θητεία ως ηθοποιός, μπήκε θεί από τα πλατό, με χαρακτηριστικότερη η προσφορά του στον κινηματογράφο, από τους παράγοντες του Χόλιγουντ...   
στα στούντιο της Warner, αρχικά ως βο- εκείνη με τον Τζον Γουέιν, που είναι η τε- έχοντας απέναντί του σοβαροφανείς και
ηθός βιβλιοθηκονόμος ταινιών και στη ΧΆΡΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΆΚΗΣ
συνέχεια ως μοντέρ. Ανάμεσα στις ταινίες
που μόνταρε και η θρυλική «Καζαμπλάν-
κα», δίπλα στον σπουδαίο μάστορα Μάικλ
Κέρτιζ. Ίσως γι' αυτό και το μοντάζ ήταν
στις ταινίες του ένα ατού. Όπως είχε πει
και ο Κλιντ Ίστγουντ, ο Σίγκελ τον είχε
συμβουλέψει να αποφεύγει το υπερβολι-
κό μοντάζ, «μια μάστιγα των κινηματο-
γραφιστών του Χόλιγουντ, να σκοτώνουν
το υλικό τους προσπαθώντας να το βελ-
τιώσουν».
Ως σκηνοθέτης την πρώτη του προσπά-
θεια την έκανε το 1946, με το φιλμ νου-
άρ «Η Ετυμηγορία» με πρωταγωνιστές
το δίδυμο Πίτερ Λόρε και Σίντνεϊ Γκρίν-
στριτ, δηλαδή τους υπέροχους συμπρω-
ταγωνιστές του Μπόγκαρντ στο «Γεράκι
της Μάλτας», ενώ το 1949 θα κάνει την
πρώτη του σημαντική ταινία, με πρωτα-
γωνιστή τον Ρόμπερτ Μίτσαμ και δίπλα
του την Τζέιν Γκριρ. Πρόκειται για το φιλμ
νουάρ «The Big Steal», με το οποίο δίνει
και τα πρώτα του διαπιστευτήρια και μία
πρωτόγνωρη άνεση να ελαφρύνει το στό-
ρι του και να φωτίσει περισσότερο από το
σύνηθες τους ήρωές του, δεδομένου ότι η
ιστορία εξελίσσεται στο Μεξικό.

Η ΧΡΥΣΉ ΔΕΚΑΕΤΊΑ ΤΟΥ '50 Το δέσιμο με τον Κλιντ
Το 1954, θα κάνει το κλασικό δράμα φυ-
λακής «Riot in Cell Block 11», που υμνή- ΤΟ 1968 θα συναντηθεί με τον Κλιντ Ίστγουντ, οποίος Το 1971 θα έρθει η ώρα του «Προδότη», ενός ιδιόμορφου
θηκε από την κριτική και έσκισε στα είχε ήδη κάνει το μπαμ με τα σπαγγέτι γουέστερν του γουέστερν, όπου το γκόθικ συναντά το ψυχολογικό δρά-
ταμεία, ενώ το 1956 θα γυρίσει το αστυνο- Σέρτζιο Λεόνε, εγκαινιάζοντας μία ιδιαιτέρως πετυχημέ- μα. Ο Ίστγουντ παίζει τον τραυματισμένο στρατιώτη των
μικό δράμα «Crime in the Streets». νη συνεργασία και μια δυνατή φιλία και αλληλοεκτίμηση. Νότιων, που βρίσκει καταφύγιο σε ένα οικοτροφείο θηλέ-
Την ίδια χρονιά θα κάνει το πρώτο Αφορμή θα σταθεί «Το Δίκιο σου το Παίρνεις με Αίμα», ένα ων! Ένα εξαιρετικό φιλμ χαρακτήρων και ψυχολογίας, που
του θρίλερ επιστημονικής φαντασίας γουέστερν θρίλερ, που προξένησε εντύπωση για τη βιαιό- θα γράψει τη δική του ιστορία.
«Invasion of the Body Snatchers», έχο- τητά του. Το 1970, αντιθέτως, θα γυρίσουν μαζί το απολαυ- Το 1971, όμως, είναι και η χρονιά του «Βρώμικου Χάρι»,
ντας ένα χαμηλού κόστους καστ, αλλά το στικό διασκεδαστικό γουέστερν, «Οι Γύπες Πετούν Χαμηλά», της καλτ ταινίας «Ο Επιθεωρητής Κάλαχαν», που θα γίνει
μακάβριο θέμα, η διάχυση της παρανοϊ- όπου ένας σκληρός τυχοδιώκτης αποφασίζει να βοηθήσει τεράστια επιτυχία, παρότι δέχθηκε σφοδρή κριτική για τη
κής υστερίας στο κατατρομαγμένο πλή- μία καλόγρια, η οποία στο τέλος αποκαλύπτεται ότι ήταν βιαιότητα του ήρωα και τις ακραίες μεθόδους που ακο-
θος και η δύναμη της σκηνοθεσίας του, πόρνη και που δούλευε για τους επαναστάτες στο Μεξικό. λουθούσε ο ήρωας. Η συνεργασία τους, αλλά όχι και η φι-
θα κερδίσει την εκτίμηση των φίλων του Η αναπάντεχη συνύπαρξη του Ίστγουντ με την Σίρλεϊ Μακ λία τους, θα λήξει το 1979 με την φημισμένη περιπέτεια
είδους και όχι μόνο, αφού η ταινία θεω- Λέιν τελικά ήταν αρμονική, ισορροπώντας άψογα τη βιαι- φυλακής «Απόδραση από το Αλκατράζ», ίσως την καλύτε-
ρείται πλέον καλτ. Κλασικό θεωρείται και ότητα με την ελαφράδα, την αγωνία με το κωμικό στοιχείο. ρη ταινία της συνεργασίας τους.
το γκαγκστερικό φιλμ «Ο Γκάγκστερ με
το Παιδικό Πρόσωπο», έχοντας για πρω-
ταγωνιστή τον Μίκι Ρούνεϊ. Το 1958 θα
κάνει το φιλμ «The Lineup», με τον Ιλάι
Γουάλας, βασιζόμενος στη δική του ομώ-
νυμη τηλεοπτική σειρά, μία από τις μεγα-
λύτερες επιτυχίες του. Μετά από μία περί-
οδο ενασχόλησής του με την τηλεόραση,
θα γυρίσει το υποβλητικό και ιδιαιτέρως
βίαιο για την εποχή του, «Οι Δολοφόνοι»,
με τον Λι Μάρβιν, την Άντζι Ντίκινσον και
τον Ρόναλντ Ρίγκαν στον τελευταίο ρόλο
του.

10|Tεχνολογία ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021

ΠΑΡΆ ΤΗΝ ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑΣ

Η τέχνη της φωτογραφίας
θα παραμείνει ζωντανή

«Ενεργοποίησε τη λειτουργία πορτρέτου, οι φωτογραφίες βγαίνουν πιο ζωντανές και εστιάζουν στις εκφράσεις του προ-
σώπου», έλεγε ένας νεαρός στον φίλο του που προσπαθούσε από το έξυπνο κινητό τηλέφωνο του (smart phone) να
απαθανατίσει όλη την παρέα με φόντο τα Αναφιώτικα. «Σε λίγο δεν θα χρειάζεται καν να πατάμε το κουμπί του έξυπνου
κινητού-φωτογραφικής μηχανής για να βγάζουμε φωτογραφία, καθώς όλα τα θα αναλαμβάνουν οι αλγόριθμοι τεχνικής
νοημοσύνης (Artificial Intelligence) που έχουν ενσωματώσει για να λειτουργούν», προσθέτει ο μικρότερος της παρέας.

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 Tεχνολογία|11

Αυτές οι φράσεις φέρνουν αμέ- Ο Elite φωτογραφημένος από τον Σπύρο Στάβερη via enetpress.gr
σως στο νου τις ανακοινώσεις
-που βλέπουν το φως της δη- φορετική η τέχνη και η τεχνική ανάμεσα διασμού! Επίσης διάσημου Άγγλου φω- μερόνυχτα συνεχώς στον σκοτεινό θάλα-
μοσιότητας- από τεχνολογικές στη φωτογραφία της παράστασης και στο τογράφου. Φωτογράφιζε τον Τσώρτσιλ, μο. Ξημέρωνε όταν άνοιξα την πόρτα και
εταιρείες κινητής τηλεφωνίας για τις εκ- πορτρέτο;» ξαφνικά πετάγεται και αρπάζει από το βγήκα στον δρόμο. Με θάμπωσε κι αυτό
πληκτικές δυνατότητες που προσφέρουν, Elite:«Εντελώς διαφορετική. Φωτογρα- στόμα του το πούρο και πατάει το κλασέρ. ακόμα το αχνό φως της αυγής. Έμεινα
πλέον, τα κινητά τηλέφωνα στον τομέα φίζοντας την παράσταση εισπράττεις το Τι τόλμημα! Τι θράσος, όταν απέναντί σου ακίνητος. Δεν ήξερα σε ποια κατεύθυνση
της φωτογραφίας και του βίντεο. Φω- έργο, τη σκηνοθεσία, τον ηθοποιό, το έχεις τον Τσώρτσιλ. Είναι η μόνη φωτο- ήταν το σπίτι μου. Μπροστά τότε στο φω-
τογραφίες και βίντεο υψηλής ανάλυσης σκηνικό, τον φωτισμό. Όλα αυτά πρέπει γραφία, θαυμάσια και ιστορική πια, του τογραφείο ήταν πιάτσα ταξί. "Έχετε τίπο-
και ευκρίνειας ακόμη και σε συνθήκες να τα απεικονίσεις με τον φακό χωρίς να Τσώρτσιλ χωρίς πούρο!». τε, κύριε Elite", με ρώτησε ο Βασίλης, ο
χαμηλού φωτισμού ή σχεδόν σε απόλυ- τα προδώσεις αλλά και χωρίς να επέμ- Η τέχνη, όμως, της φωτογραφίας δεν ταξιτζής που με εξυπηρετούσε. "Έλα, Βα-
το σκοτάδι, καθώς λειτουργούν πλέον με βεις. Στο πορτρέτο τα πράγματα είναι δια- απαιτεί μόνο τεχνικές γνώσεις. Συνδέεται σίλη, να με πας σπίτι μου! Δεν ξέρω πού
προηγμένους μικροεπεξεργαστές. Έχουν φορετικά. Ο φωτογράφος έχει την ευθύνη απόλυτα και με την προσωπικότητα, τον είναι", απάντησα».
ενσωματωμένους περισκοπικούς τηλε- να σκηνοθετήσει. Αυτός τοποθετεί, αυτός χαρακτήρα του φωτογράφου και τη σκλη- Κοιτάζω τον Elite και τον φαντάζομαι στον
φακούς, διαθέτουν εκπληκτικές δυνατό- φωτίζει, αυτός πρέπει να έχει το ταλέντο ρή εργασία. Όπως αναφέρει ο Μίλτος Λι- σκοτεινό θάλαμο, με την πορφυρή ανταύ-
τητες οπτικού ζουμ, τεχνολογίες σταθερο- να εκμαιεύσει το καλύτερο αποτέλεσμα. δωρίκης στο βιβλίο του «Elite-Μία επω- γεια, ορθό, να δημιουργεί τη φωτογραφία
ποίησης εικόνας και εντοπισμού κίνησης, Και γι' αυτό χρειάζεται επικοινωνία με νυμία που έγινε όνομα και ιστορία του όπως ο μαιευτήρας φέρνει στο φως μια
μείωσης εξωτερικού θορύβου, διαμόρ- τον άνθρωπο που κάθεται απέναντι από Θεάτρου (Εκδόσεις Παρουσία»), τον Elite ύπαρξη. Και προσπαθώ να διαισθανθώ
φωσης χρωμάτων και πολλά ακόμη. τον φακό». τον βοηθούσε ότι γνώριζε τους ηθοποιούς την ταύτιση του ανθρώπου με τον χώρο.
Όλοι οι κάτοχοι, πλέον, των έξυπνων κι- «Και πώς γίνεται αυτό;». και η εμπιστοσύνη τους του έδινε πλεο- «Ήταν χώρος ομηρίας, κύριε Elite;», είχε
νητών σε κάθε γωνιά του κόσμου, που σε «Θα σας απαντήσω με δύο ιστορίες. νέκτημα γιατί μπορούσε να επικοινωνεί ρωτήσει ο Μ. Λιδωρίκης. «Και βέβαια
αριθμό δεν θα αργήσουν να προσεγγίζουν Ένας διάσημος φωτογράφος-πορτρετί- μαζί τους ελεύθερα. όχι! Η ομηρία είναι καταναγκασμός και ο
το αριθμό του παγκόσμιου πληθυσμού του στας στο Λονδίνο ποτέ δεν φωτογράφιζε Η επαγγελματική φωτογραφία δεν είναι όμηρος είναι δεσμώτης! Εδώ μέσα δημι-
πλανήτη μας, γίνονται έτσι εν δυνάμει πα- τους πελάτες του την ίδια μέρα που πή- μόνο το πάτημα ενός κουμπιού αλλά πίσω ουργήθηκε ένας δεσμός ζωής, εδώ νιώ-
ραγωγοί υψηλής ανάλυσης φωτογραφιών γαιναν στο ατελιέ του. Τους πρόσφερε από αυτήν κρύβονται πολλά. «Κύριε Elite, θω ελεύθερος, εδώ είμαι ερωτευμένος με
και βίντεο. Μπορούν να καταγράφουν τα τσάι, μιλούσε μαζί τους, μελετούσε τις φωτογραφήσεις παραστάσεων, πορτρέτα, τη δουλειά μου», απάντησε ο ιεροφάντης
πάντα και παντού 24 ώρες το 24ωρο κάθε αντιδράσεις τους όπως εκδηλώνονταν η καθημερινή δουλειά του φωτογραφεί- της φωτογραφικής τέχνης. Μια στιγμή σι-
ημέρα του χρόνου. Το έξυπνο κινητό -μέσω στα πρόσωπά τους και τους φωτογράφιζε ου, πώς τα καταφέρνατε όλα αυτά;», ρωτά γής. Και ο Elite προσθέτει: «Ναι, ίσως αν ο
της τεχνητής νοημοσύνης- αναλαμβάνει την επομένη. ο Μίλτος Λιδωρίκης: «Με σκληρή, αδιά- έρωτας είναι ομηρία, τότε είμαι όμηρος κι
όλα τα υπόλοιπα: Τον φωτισμό, τα χρώμα- Η δεύτερη ιστορία στηρίζεται σε εντελώς κοπη δουλειά. Μία σεζόν, όταν συμπέσα- εγώ! Ευτυχώς, ακόμα έως σήμερα!».
τα, τις εκφράσεις του προσώπου κ.λπ. διαφορετική τεχνική, εκείνη του αιφνι- νε πολλές πρεμιέρες μαζί, πέρασα τρία
Η τεχνητή νοημοσύνη, όμως, ποτέ δεν θα ΑΠΕ-ΜΠΕ
μπορέσει να φθάσει και να ξεπεράσει το
μεράκι, την προσπάθεια, την ευρηματι-
κότητα και το πείσμα ενός επαγγελματία
καλλιτέχνη-φωτογράφου. Προφανώς και
δεν είναι ο σκοπός αυτός της τεχνητής
νοημοσύνης, που επικεντρώνεται στο να
δώσει τη δυνατότητα στον απλό πολίτη
που δεν είναι το επάγγελμά του να απα-
θανατίζει στιγμές της ζωής του που θέλει
να θυμάται για πάντα. Ταυτόχρονα, όμως,
υποβοηθά το έργο των επαγγελματιών
φωτογράφων, δίνοντάς τους ακόμη πε-
ρισσότερες δυνατότητες να αναπτύξουν
το ταλέντο τους.
Με αυτήν την ευκαιρία, η μεταφορά κά-
ποιων μυστικών της τέχνης της φωτο-
γραφίας, που είχε πει στον συγγραφέα
Μίλτο Α. Λιδωρίκη ο Elite -κατά κόσμον
Τάσος Κουτσούκος- ένας φωτογράφος
που άφησε ιστορία στο ελληνικό θέατρο,
έχει την αξία της.
Μυστικά για την τέχνη του, την αγάπη για
τον τρόπο που έβγαζε τις φωτογραφίες,
που μοιράζονται οι επιτυχημένοι επαγ-
γελματίες του χώρου και δείχνουν ότι η
τέχνη της φωτογραφίας θα παραμείνει
ζωντανή όποια ακόμη τεχνολογικά άλμα-
τα ακολουθήσουν.
Ο Μίλτος Λιδωρίκης είχε ρωτήσει τον
Elite, ο οποίος σε μία χρονική διάρκεια
πέντε και πλέον δεκαετιών έως και την
πρώτη δεκαετία του 2000 φωτογράφισε
με μοναδικό τρόπο τους σημαντικότερους
ηθοποιούς μας: «Κύριε Elite, είναι δια-

12|Μουσική ΕΞΩΦΥΛΛΟ ◾ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021

ENA ΑΛΜΠΟΥΜ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ

Εδώ ο παράδεισος, [ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΑΝΤΙΚΟΥ ]
εδώ και η κόλαση
Στις 25 Απριλίου του 1980, κυκλοφόρησε ένας από τους
δέκα καλύτερους δίσκους όλων των εποχών, σε αυτό που
περιγραφικά αποκαλείται heavy metal. Το Heaven and
Hell.
Οι Black Sabbath, ήδη μονολιθικών διαστάσεων μπάντα και
σκαπανείς στο είδος, έβγαιναν από μια ταραγμένη περίοδο, με
τον Όζι να μη συμμαζεύεται με τίποτα και έχοντας βγάλει έναν
κακό δίσκο, αμέσως μετά από ένα μέτριο δίσκο.
Φωνάξανε λοιπόν έναν κοντό με γιγαντιαία φωνή και πλούσια
φαντασία, τον Ρόνι Τζέιμς Ντίο και απέδειξαν ότι καλή θέληση
να υπάρχει και ιδιοφυίες στην μπάντα, δεν θες και πολλά να γίνει
ένα αριστούργημα.
Καταρχάς, ο δίσκος ξεκίνησε να ηχογραφείται με τον Όζι, με κά-
ποιες πρώιμες ηχογραφήσεις. Το Children of the Sea για παρά-
δειγμα, ήταν ένα από τα κομμάτια. Ωστόσο, ο Madman δεν ήταν
στην πιο συνεννοήσιμη εποχή του, ούτε όμως και οι υπόλοιποι
πήγαιναν καλύτερα.
Ο Αϊόμι γνώρισε τον Ντίο σε ένα live των Rainbow, οι οποίοι
επίσης ήταν στα πρόθυρα διάλυσης γιατί ο Μπλάκμορ ήθελε
να γράφει τραγούδια για διαφημιστικά jingles και όχι ροκενρόλ.
Τους γνώρισε η Σάρον Άρντεν, που αργότερα θα γινόταν η κυρία
Όζι…
Αρχικά, η ιδέα ήταν να φτιάξουν μια νέα μπάντα και μπούνε οι
Sabbath στο ψυγείο, μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα. Ωστόσο,
ο Ντίο ταίριαζε πολύ περισσότερο από όσο νόμιζαν στο ύφος της
μπάντας και τελικά, μπήκαν στο στούντιο μαζί του και με κάμπο-
σους ακόμα που περνούσαν στα τύμπανα, καθώς ο Γουόρντ ήταν
επίσης σε κακή κατάσταση με διάφορα προσωπικά ζητήματα και
καταχρήσεις, αλλά και ο Μπάτλερ δεν ήταν εντελώς σίγουρος.
Η ελαφρά αλλαγή πλεύσης ήταν ορατή από το πρώτο κιόλας
κομμάτι του δίσκου: Το Neon Nights όπως και το Die Young, όσο
και να περιέκλειαν το γενικό στυλ του συγκροτήματος, ήταν δια-
φορετικά από τα γρήγορα κομμάτια τους, μέχρι τότε.
Ένας τόνος εμπορικότητας παραπάνω, συν οι αφομοιώσεις του
κλίματος της εποχής, συν οι στίχοι του Ντίο που ήταν γεμάτοι με
δράκους, νύμφες κ.λπ. κ.λπ. έβαλαν το συγκρότημα σε διαφο-
ρετικούς δρόμους από το σκληρό, σε χαμηλότερα κλειδιά, αλλά
«καθαρό» ροκενρόλ της πρώτης περιόδου.
Δεν υπήρχε αμφιβολία όμως για το πόσο θεμελιώδες ήταν το
Heaven and Hell. Το Lady Evil το ‘φερε μαζί του ο Ντίο από τους
Rainbow, ενώ το Lonely is the World ήταν μια διαφορετική εκ-
δοχή στα γνωστά περί μπαλάντας, μέχρι τότε, για τους Sabbath.
Το δε ομώνυμο επτάλεπτο έπος, ήταν για πάντα ένας μύχιος λό-
γος για όσους-ες είδανε αυτή την εξωκοσμική μπάντα στη σκηνή
με τον Όζι, να σκέφονται μετά «ωραία ήτανε, αλλά αν παίζανε
και το H&H…».
Το Heaven and Hell ακολούθησε ένας επίσης καλός δίσκος, ίσως
μάλιστα καλύτερος μουσικά, αλλά πολύ αδικημένος, το Mob
Rules. Όσο για τον Ντίο και τον Όζι, θα τραβούσαν αμφότεροι μο-
ναχικούς και ένδοξους δρόμους, μέχρι να ξανασυναντηθούν κά-
μποσες φορές ακόμα με τον Γκίζερ, τον Μπιλ και τον Riffmeister
General…