แนวทางการกำหนดระยะถอยร่นริมเขตทางหลวงแผ่นดินสำหรับงานวางผังเมืองรวม

ĂÜÙŤÙüćöøêĎš ćöðøąđéîĘ ÷ìč íýćÿêøǰŤ Öøöē÷íćíÖĉ ćøĒúąñĆÜđöĂČ Ü
ðøąÝĈðŘÜïðøąöćèǰó ý ǰģĦħģ

HIGHWAY SETBACK
GUIDELINES

`;I9T*$TE$UM;6ERDR8ODE;
ECþ _%79T*MGI*`>; 6;V

ÿĈĀøïĆ ÜćîüćÜñÜĆ đöĂČ Üøüö

ÖćøÝĆéÖćøÙüćöøêšĎ ćöðøąđéĘî÷čìíýćÿêøŤ
éšćîÖćøñĆÜđöČĂÜ

องคค วามรตู ามประเด็นยุทธศาสตร ดานการผังเมอื ง

ดำเนนิ การจดั ทำตามแผนการจดั การความรกู รมโยธาธกิ ารและผงั เมอื ง
( DPT KM Action Plan ) ประจำปง บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

โดย สำนกั วศิ วกรรมการผังเมอื ง
โทรศพั ท ๐ ๒๒๐๑ ๘๑๔๘
พิมพค รัง้ ท่ี ๑ โทรสาร ๐ ๒๒๔๕ ๙๕๗๒
พิมพท ่ี
สถาบันพัฒนาบุคลากรดานการพฒั นาเมือง
โทรศัพท ๐ ๒๒๙๙ ๔๖๒๑
โทรสาร ๐ ๒๒๙๙ ๔๖๒๘

สงิ หาคม พ.ศ. ๒๕๖๒
จำนวน ๒๕๐ เลม
บริษัท เพรส ครเี อช่ัน จำกดั

โทรศพั ท ๐ ๒๘๘๑ ๑๒๔๕
โทรสาร ๐ ๒๘๘๑ ๑๒๔๖

สงวนลิขสิทธต์ิ าม พ.ร.บ.ลิขสทิ ธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ และท่ีแกไขเพิม่ เตมิ
การดำเนินการใดๆ ไมว า บางสว น หรือทัง้ หมดของหนังสอื เลมนี้ ตอ งไดร บั อนุญาต

จากกรมโยธาธกิ ารและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย

องคความรตู ามประเดน็ ยทุ ธศาสตร กรมโยธาธกิ ารและผังเมอื ง
ประจำปง บประมาณ พ.ศ.๒๕๖๒

HIGHWAY SETBACK
GUIDELINES

แนวทางการกำหนดระยะถอยรน
ร�มเขตทางหลวงแผนดนิ

สำหรบั งานวางผงั เมอื งรวม

การจดั การความรตู ามประเด็นยุทธศาสตร
ดานการผงั เมือง



3

ÙćĞ îćĞ ǰ

ÖćøüćÜĒúąÝĆéìĞćñĆÜđöČĂÜøüöĕéšöĊÖćøÖĞćĀîéÖćøĔßšðøąē÷ßîŤìęĊéĉîøĉöìćÜĀúüÜ
ĒñŠîéĉîǰēé÷ĔĀšöĊìęĊüŠćÜ×îćîđ×êìćÜĀøČĂøą÷ąëĂ÷øŠîǰàęċÜĔîðŦÝÝčïĆî÷ĆÜĕöŠöĊĒîüìćÜ
ðøąÖĂïÖćøóĉÝćøèćđóČęĂÖĞćĀîéøą÷ąëĂ÷øŠîǰÿŠÜñúĔĀšÖćøÖĞćĀîéøą÷ąëĂ÷øŠî
ÝćÖđ×êìćÜĀúüÜĔîìćÜĀúüÜÿć÷đéĊ÷üÖĆîĀøČĂúĆÖþèąÙúšć÷Ùúċ ÜÖĆî
ĕöŠöÙĊ üćöÿĂéÙúšĂÜÖîĆ

Öøöē÷íćíĉÖćøĒúąñÜĆ đöĂČ ÜÝċÜöĂïĀöć÷ĔĀšÿćĞ îÖĆ üĉýüÖøøöÖćøñĆÜđöČĂÜýċÖþć
ĒúąÝĆéìĞćĒîüìćÜÖćøÖĞćĀîéøą÷ąëĂ÷øŠîǰđóęČĂĔßšðøąÖĂïÖćøóĉÝćøèćÖćøÖĞćĀîé
ø ą÷ąëĂ÷ øŠî øĉö đ ×ê ì ć ÜĀú ü Ü ĒñŠ î éĉî ǰ ÿĞ ćĀøĆïÜćîü ćÜ Ēú ąÝĆ é ìĞć ñĆ Ü đ öČ Ă Ü ø ü öǰǰ
ĔîÖćøéĞćđîĉîÖćøĕéšýċÖþćÙšîÙüšćĒîüìćÜÖćøÖĞćĀîéøą÷ąëĂ÷øŠîøĉöđ×êìćÜĀúüÜ
ìĆĚÜĔîĒúąêŠćÜðøąđìýǰÖãĀöć÷ǰøąđïĊ÷ïǰĒúąđÖèæŤöćêøåćîÖćøĂĂÖĒïï×ĆĚîêĞęćǰ
(Minimum Design Standards)ǰéšćîüĉýüÖøøöÝøćÝøǰ Traffic Engineering)
üĉýüÖøøöÖćøìćÜǰ Highway Engineering) ĒúąÖćøĂĂÖĒïïìćÜđø×ćÙèĉêìćÜĀúüÜǰ
(Highway Geometric Design) êćööćêøåćîÖćøĂĂÖĒïï×ĂÜðøąđìýĕì÷
ĒúąêŠćÜðøąđìýǰđóČĂę ĔĀñš îšĎ ĞćĕðĔßšĔîÖćøðäĉïĆêÜĉ ćîÿćöćøëĂćš ÜĂĉÜǰĒúąĂíĉïć÷đĀêñč ú
ĔîÖćøÖćĞ Āîéøą÷ąëĂ÷øîŠ éÜĆ ÖúŠćüĕéš ĔîÖćøîćĞ ĕðĔßšÜćîñĎšĔߚݹêšĂÜóĉÝćøèćðÝŦ ÝĆ÷ĂęČîǰėǰ
êćöÙüćöđĀöćąÿöǰĒúą×šĂÝćĞ ÖéĆ ×ĂÜĒêúŠ ąóČĚîìęĊéšü÷

îć÷öèæúǰÿéč ðøąđÿøĉå

Ăíïĉ éĊÖøöē÷íćíÖĉ ćøĒúąñĆÜđöČĂÜ

สารบญั หนา
(i)
สารบัญ (ii)
สารบัญตาราง (iii)
สารบัญรปู 1
บทท่ี 1 การกำหนดระยะถอยรนในปจ จุบนั และกฎหมายทเี่ กี่ยวขอ ง 1
1
1.1 ระยะถอยรน (Setback) 1
1.2 วัตถุประสงคของการกำหนดระยะถอยรน (Setback) 7
1.3 กฎหมายทเ่ี ก่ยี วขอ ง 9
1.4 ตัวอยางการกำหนดระยะถอยรน (Setback) ในตางประเทศ
บทท่ี 2 แนวทางการกำหนดระยะถอยรน รมิ เขตทางหลวงแผนดิน 9
ในงานวางและจัดทำผงั เมืองรวม 23
2.1 มาตรฐานขอ กำหนดและทฤษฎีทีเ่ ก่ียวของ
2.2 แนวทางในการพิจารณากำหนดระยะถอยรน (Setback) 33
33
ริมเขตทางหลวงแผนดิน ในงานวางและจัดทำ
ผังเมอื งรวมเมอื ง/ชมุ ชน 35
บทท่ี 3 สรปุ และขอเสนอแนะ
3.1 สรปุ ระยะถอยรน ริมเขตทางหลวงแผน ดิน เพ่อื เปน แนวทาง 36
ดำเนนิ การ ในงานวางและจัดทำผงั เมอื งรวม 37
3.2 ขอเสนอแนะ (ในการนำไปใชเปนแนวทางการกำหนด
ระยะถอยรน )
เอกสารอา งอิง
ภาคผนวก

I

2

สารบัญตาราง หนา
7
ตารางท่ี 9
1 ระยะถอยรน ในตางประเทศ
2.1 มาตรฐานช้นั ทางสำหรบั ทางหลวงในประเทศไทย 12
(กรมทางหลวง) 14
2.2 ระยะการตดั สินใจท่ีความเร็วตาง ๆ
2.3 ระยะ Braking Distance และ Stopping Sight 17
Distance ท่ีความเร็วตาง ๆ (อางอิง AASHTO) 20
2.4 ระยะแซงอยางปลอดภัยทค่ี วามเร็วตาง ๆ
2.5 ระยะหยุดอยา งปลอดภยั ทบ่ี ริเวณทางแยก 22
ที่ขนาดเขตทางตา ง ๆ ของถนนรอง 24
2.6 ระยะ Clear Zone ทม่ี าตรฐานช้นั ทางตาง ๆ
2.7 ระยะถอยรน ทเี่ หมาะสม (คา X2) สำหรบั ความเร็ว 29
ออกแบบ และขนาดเขตทางของถนนประเภทตาง ๆ
2.8 มาตรฐานช้นั ทางสำหรบั ทางหลวงในประเทศไทย 33
(กรมทางหลวง)
3 ระยะถอยรน ริมเขตทางหลวงแผนดนิ เพื่อเปน แนวทาง 39
ดำเนินการในงานวางและจัดทำผังเมอื งรวม

ตารางผนวกท่ี
1 ทางหลวงท่ไี ดป ระกาศควบคมุ ทางเขา ออกตามมาตรา 49

II

iii 3

สารบัญรปู

รูปท่ี หนา
1 ระยะถอยรน ตามพระราชบัญญตั ิควบคมุ อาคาร พ.ศ. 2522 6
2.1 ระยะแซงปลอดภยั (วศิ วกรรมจราจรเบื้องตน ดัดแปลงมาจาก 16

ASSHTO, 2001) 18
2.2 ระยะมองเห็นกอ นถงึ จุดชน 21
2.3 แนวถอยรนอาคารไมเพียงพอตอ ระยะมองเหน็
26
เพ่ือความปลอดภยั บริเวณทางแยก 28
2.4 ระยะถอยรน เพอ่ื ความปลอดภยั 30
2.5 ระยะถอยรน เพื่อการพฒั นาเมือง 31
2.6 ระยะถอยรน เพอื่ การขยายเขตทางสำหรับชน้ั ทางพิเศษ
2.7 ระยะถอยรน เพอ่ื การขยายเขตทางสำหรบั ช้ันทาง 1 31

หรือเปล่ียนชนั้ ทางจากช้นั ทาง 2 – 3 เปน ชัน้ ทาง 1 32
2.8 ระยะถอยรน เพอ่ื การขยายเขตทางสำหรบั ชน้ั ทาง 2

หรือเปลีย่ นชนั้ ทางจากชนั้ ทาง 4 – 5 เปน ช้นั ทาง 2 – 3
2.9 ระยะถอยรน เพอ่ื การขยายเขตทางสำหรบั ชั้นทาง 2 – 3

หรือเปล่ยี นช้ันทางจากชัน้ ทาง 4 – 5 เปน ชั้นทาง 2 - 3

III

องคค วามรูตามประเด็นยุทธศาสตร กรมโยธาธกิ ารและผงั เมอื ง
ดานการผังเมอื ง

บทที่ 1

การกำหนดระยะถอยรนในปจ จบุ นั และกฎหมายท่ีเกยี่ วขอ ง

1.1 ระยะถอยรน (Setback)
ระยะถอยรน (Setback) หมายถึง ระยะหามการกอสรางหรือใชประโยชนในพื้นที่

นอกเหนอื จากการเชือ่ มทางเขา – ออกสูทางนน้ั ๆ โดยกำหนดเปนระยะทางนับจาก
ริมเขตทางนั้น ๆ เพื่อความปลอดภัยการพัฒนาเมืองและรองรับการขยายผวิ จราจร
ในอนาคต

การกำหนดระยะถอยรนจากเขตทางหลวง หมายถงึ การกำหนดหามการกอ สราง
หรือใชประโยชนในพื้นที่นอกเหนือจากการเชื่อมทางเขา – ออกสูทางหลวงโดยกำหนด
เปน ระยะทางนับจากรมิ เขตทางหลวงนนั้ ๆ โดยมีวตั ถุประสงคเ พื่อความปลอดภัยในการเดินทาง
เพื่อรกั ษาแนวความกวา งของขนาดเขตทาง และเพื่อรองรับการขยายเขตทางในอนาคต

1.2 วัตถปุ ระสงคของการกำหนดระยะถอยรน (Setback)
การกำหนดระยะถอยรนหรอื ท่ีวา งขนานเขตทางหลวงแผนดินในงานวางผังเมอื ง

มวี ัตถปุ ระสงค 3 ประการ ดงั นี้

1.2.1 เพือ่ ความปลอดภยั
1.2.2 เพอื่ การพัฒนาเมือง

1.2.3 เพอ่ื การขยายเขตทางใหเหมาะสมกบั มาตรฐานชัน้ ทางในอนาคต

1.3 กฎหมายทีเ่ กี่ยวขอ ง
การกำหนดระยะถอยรนมีหลักเกณฑในการกำหนดหลายวิธีตามความจำเปน
ของการใชประโยชนที่ดินและตามความสำคัญของมาตรฐานชั้นทาง โดยในปจจุบัน
หนวยงานที่เกี่ยวของกับการกำหนดระยะถอยรน (Setback) จากเขตทางหลวงแผนดิน
มี 3 หนวยงานคือ กรมทางหลวง กรมโยธาธกิ ารและผังเมือง และหนวยงานทองถ่ิน
ซึ่งมีขอกฎหมายที่เกี่ยวของ 2 ฉบับ ไดแก พระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2535
และพระราชบญั ญตั คิ วบคมุ อาคาร พ.ศ. 2522
แผนการจัดการความรู ๑
ประจําปง บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 2

1.3.1 ระยะถอยรน ตามพระราชบัญญตั ิทางหลวง พ.ศ. 2535
- พระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2535 มาตรา 49
- “เม่ือมคี วามจำเปน ตอ งควบคมุ ทางเขาออกทางหลวงเพอ่ื ใหการจราจร

บนทางหลวงเปนไปโดยรวดเร็วและสะดวก หรือเพื่อความปลอดภัยในการจราจร
บนทางหลวง หา มมใิ หผใู ดดำเนนิ การอยางใดอยางหนง่ึ ในท่ดี ินรมิ เขตทางหลวงท้ังสาย
หรือบางสว น” ดงั ตอไปน้ี

1) สรา งหรอื ดัดแปลงตอเตมิ อาคารตามประเภท ชนดิ หรือลกั ษณะที่กำหนด
ในกฎกระทรวง สถานีบริการน้ำมัน สถานีบริการกาช สถานีบริการลางหรือตรวจ
สภาพรถหรอื ติดตัง้ ปายโฆษณา ภายในระยะไมเกนิ สบิ หาเมตรจากเขตทางหลวง

2) สรางศูนยการคา สนามกีฬา สนามแขงขัน โรงมหรสพ สถานพยาบาล
สถานศึกษา หรือจัดใหมีตลาด ตลาดนัด งานออกราน หรือกิจการอื่นที่ทำใหประชาชน
มาชมุ นุมกนั เปน จำนวนมาก ภายในระยะไมเกนิ หาสบิ เมตรจากเขตทางหลวง

ทัง้ นี้ “เวนแตไ ดรบั อนญุ าตเปน หนังสือจากผูอำนวยการทางหลวงหรือ

ผูซึ่งไดรับมอบหมายจากผูอำนวยการทางหลวง” ในการอนุญาตผูอำนวยการทางหลวง

หรอื ผซู ึ่งไดร บั มอบหมายจากผูอำนวยการทางหลวงจะกำหนดเง่ือนไขอยางใดกไ็ ด
การกำหนดทางหลวงสายใดทั้งสายหรือบางสว นท่ีจะหามมิใหดำเนินการ

ตามวรรคหน่งึ ใหตราเปน พระราชกฤษฎกี า
หลักเกณฑและขอกำหนดเงือ่ นไขในการปลูกสรางอาคารริมเขตทางหลวง

แบงออกเปน 2 กรณี ดงั นี้

1) การปลูกสรางอาคารริมเขตทางหลวงทั่ว ๆ ไป ที่ไมมีการตราเปน
พระราชกฤษฎีกามิใหดำเนินการอยางใดอยางหนึ่งในที่ดินริมเขตทางหลวง
ตามพระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2535 มาตรา 49

๒ DPT KM Action Plan 2019

องคความรูตามประเด็นยุทธศาสตร กรมโยธาธิการและผังเม3อื ง

ดา นการผงั เมอื ง

(1.1) อาคารพักอาศัย ตึกแถวหรืออาคารพาณิชยที่ไมเกิน 4 ชั้น
อาคารขนาดเลก็ ท่วั ๆ ไปแนวกนั สาดหรอื สวนที่ย่ืนนอกสดุ ของอาคารตอ งหางจากเขต
ทางหลวงไมนอ ยกวา 6.00 เมตร และตอ งกอสรางเปนโครงสรา งถนน

(1.2) อาคารสูง โรงงานอุตสาหกรรม หางสรรพสินคา หมูบานจัดสรร
อาคารสำนกั งาน โรงภาพยนตร สนามกีฬา สถานพยาบาล สถานศึกษา ตลาดหรอื กิจการ
อ่นื ๆ ท่ที ำใหประชาชนมาชมุ นุมกันเปนจำนวนมาก ๆ แนวกันสาดหรือสวนย่นื นอกสุดของ
อาคารตองหางจากเขตทางหลวงอยางนอย 6.00 เมตร เพอื่ สรางเปนถนน และจะตองมี
พื้นท่ีจอดรถในท่ีดินของผูขอเพียงพอตามหลักเกณฑของกรมทางหลวง
และตองรับผิดชอบในการปองกันแกไขปญหาการจราจรและความปลอดภัยของผูใช
ทางหลวง ดังตอ ไปนแี้ ลวแตก รณี เชน

(ก) สรางสะพานลอยคนเดนิ ขาม
(ข) ขยายชองจราจรสำหรับการรอเล้ียวเขาหรือออก
จากพนื้ ที่ของโครงการ
(ค) จดั สรางทห่ี ยุดรถประจำทางพรอมศาลาที่พัก
(ง) ติดตั้งไฟฟาแสงสวา ง
(จ) ติดต้งั สัญญาณไฟจราจร ปายจราจรเครอื่ งหมายจราจร
บนผิวทาง เคร่ืองหมายนำทาง
(ฉ) ขยายเขตทางหลวง
(ช) งานอ่นื ๆ ทจ่ี ำเปน
(ซ) และในกรณีท่ีปลอยน้ำลงสูเขตทางหลวงจะตองเปนนำ้
ท่ผี านการบำบัดไมมพี ิษ หรือเนา เหม็น หรือมสี ารเคมีท่ีกอใหเกิดอันตรายตอสัตวน้ำ
และสง่ิ แวดลอ ม เจา ของโครงการตองกอ สรา งระบบบำบัดนำ้ เสีย

2) สำหรับริมเขตทางหลวงที่มีพระราชกฤษฎีกาหามมิใหดำเนินการ
อยา งใดอยา งหน่ึง ในท่ีดนิ ริมเขตทางหลวง ตามพระราชบญั ญัตทิ างหลวง พ.ศ. 2535
มาตรา 49
แผนการจดั การความรู ๓
ประจาํ ปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 4

(2.1) อาคารที่พักอาศัย อาคารพาณิชย อาคารขนาดเล็กทั่วไป
แนวกันสาดหรอื สวนทีย่ ืน่ นอกสุดของอาคาร ตองหางจากเขตทางหลวง 6.00 เมตร
อาคาร สถานบี รกิ ารน้ำมนั – เชือ้ เพลิงหรือกาซ แทน จำหนายหางจากเขตทางหลวง
6.00 เมตร

(2.2) อาคารขนาดใหญ ตามขอ 1.2) แนวกนั สาดหรอื สว นทีย่ ื่นนอกสุด
ของอาคาร ตองหา งจากเขตทางหลวง สำหรบั อาคารตึกแถวเวน ระยะ 6.00 เมตร สำหรับ
โรงงาน - อุตสาหกรรม อาคาร สำนกั งาน อาคารจอดพกั ยานพาหนะ หา งสรรพสนิ คา
สถานพยาบาล ฯลฯ เวนระยะ 10.00 เมตร สำหรับสนามกีฬา สถานศึกษา ตลาด
งานออกราน หรือกิจกรรมอืน่ ๆ ท่ที ำใหป ระชาชนมาชมุ นมุ เปน จำนวนมากเวนระยะ
40.00 เมตร และตองรับผิดชอบในการปองกันแกไขปญหาการจราจรและความปลอดภัย
ตามกฎเกณฑของกรมทางหลวงแลวแตก รณี ตามหัวขอ 1.2) ขอ ก) – ซ)

(2.3) ระยะเวนที่วางดานหนาตองกอสรางเปนถนนมีผิวจราจร
กวางไมนอยกวา 6.00 เมตร หรือ 10.00 เมตร แลวแตกรณี ทั้งนี้ระยะเวนที่วาง
ดานหนาอาคารดังกลาวขางตนจะตองไมนอยกวาบทบัญญัติของทองถิ่น หรือ
หลักเกณฑขอกำหนดอื่น ๆ ทก่ี ำหนดไวโ ดยเฉพาะ ปจ จบุ นั มกี ารตราพระราชกฤษฎีกา
จำนวนทั้งสน้ิ 22 สายทาง (รายละเอยี ดดูภาคผนวก)

1.3.2 ระยะถอยรนตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
กฎกระทรวงฉบับที่ 55 (พ.ศ. 2543) ออกตามความในพระราชบัญญัติ

ควบคมุ อาคาร พ.ศ. 2522 หมวด 4 แนวอาคารและระยะตาง ๆ ของอาคาร
ขอ 40 การกอสรางหรือดัดแปลงอาคารหรือสวนของอาคาร จะตองไมล้ำ

เขาไปในที่สาธารณะ เวนแตไดรับอนุญาตจากเจาพนักงานซึ่งมีอำนาจหนาที่ดูแล
รกั ษาทีส่ าธารณะนัน้

ขอ 41 อาคารที่กอสรางหรือดัดแปลงใกลถนนสาธารณะท่ีมีความกวาง
นอยกวา 6 เมตร ใหรนแนวอาคารหา งจากกึ่งกลางถนนสาธารณะอยางนอ ย 3 เมตร

๔ DPT KM Action Plan 2019

องคความรูต ามประเด็นยทุ ธศาสตร กรมโยธาธิการและผังเม5ือง

ดานการผงั เมือง

อาคารที่สูงเกิน 2 ชั้นหรือเกิน 8 เมตร หองแถว ตึกแถว บานแถว
อาคารพาณิชย โรงงาน อาคารสาธารณะ ปายหรือสิ่งที่สรางขึ้นสำหรับติดหรือตั้งปาย
หรือคลังสนิ คา ท่ีกอสรา งหรอื ดัดแปลงใกลถ นนสาธารณะ

ก) ถาถนนสาธารณะนั้นมีความกวางนอยกวา 10 เมตร ใหรนแนว
อาคารหา งจากก่ึงกลางถนนสาธารณะอยางนอย 6 เมตร

ข) ถาถนนสาธารณะนัน้ มีความกวางตั้งแต 10 เมตรขึ้นไป แตไมเกนิ
20 เมตร ใหร น แนวอาคารหางจากเขตถนนสาธารณะอยางนอย 1 ใน 10 ของความกวาง
ของถนนสาธารณะ

ค) ถา ถนนสาธารณะน้นั มีความกวางต้ังแต 20 เมตรขน้ึ ไปใหรนแนว
อาคารหางจากเขตถนนสาธารณะ อยางนอย 2 เมตร

แผนการจัดการความรู ๕
ประจําปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 6

รูปที่ 1 ระยะถอยรนตามพระราชบัญญัตคิ วบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
๖ DPT KM Action Plan 2019

องคความรูตามประเดน็ ยทุ ธศาสตร กรมโยธาธกิ าร7และผงั เมือง

ดานการผังเมือง

1.4 ตวั อยางการกำหนดระยะถอยรน (Setback) ในตา งประเทศ
ในตางประเทศมีการกำหนดระยะถอยรนจากเขตทางหลวงเชนกัน โดยทั่วไป

การถอยรนจะมีระยะแตกตา งกนั ตามประเภทของช้ันทาง ดงั แสดงในตารางที่ 1
ตารางท่ี 1 ระยะถอยรนในตางประเทศ

ตัวอยา งระยะถอยรน ระยะถอยรน ตามประเภทชัน้ ทาง - ฟตุ (เมตร) หมายเหตุ
(Setback)
CLASS A CLASS B CLASS C CLASS D
ของตางประเทศ ศนู ยกลาง เขตทาง ศูนยกลาง เขตทาง
ศนู ยกลาง เขตทาง ศนู ยก ลาง เขตทาง

1. เมอื ง Waupaca ≥110 ≥50 ≥110 ≥50 ≥75 ≥42 ≥63 ≥30

รัฐ Wisconsin (33) (15) (33) (15) (22.5) (12.6) (19) (9)

ประเทศ

สหรฐั อเมรกิ า

2. เมืองMenominee ≥150 ≥100 ≥150 ≥100 ≥63 ≥30 ไมร ะบุ ≥30

รฐั Wisconsin (45) (30) (45) (30) (19) (9)

ประเทศ

สหรฐั อเมรกิ า

3. เมือง Baldwin ≥125 ≥100 ≥75 ≥50

รัฐ Alabama (37.5) (30) (22.5) (15)

ประเทศ

สหรฐั อเมรกิ า

4. เมือง Simcoe ≥ 50 ฟตุ จากเขตทาง

รฐั Ontario (15) ท้งั น้ใี ชกับ

ประเทศแคนนาดา ถนน/ทาง

หลวงท่มี ี

ขนาดเขตทาง

ไมน อยกวา

36 เมตร

(≥118 ฟุต)

เทา นัน้

แผนการจัดการความรู ๗
ประจําปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 8

หมายเหตุ Class A หมายถงึ ทางหลวงที่มีการจำกัดการเขา – ออก และ/หรอื
มีขนาด 4 ชองจราจร

Class B หมายถงึ ทางหลวงทไี่ มไดถ กู กำหนดอยใู นถนน Class A และ
จะออกแบบใหเ ปนถนน Class B

Class C หมายถึง ถนนทุกสาย และถนนสายหลักและถนนสายรองทุกสาย ที่ไมถูก
กำหนดใหอ ยใู น Class A หรอื Class B โดย Class C

ทางหลวงท่ีออกแบบใหจ ัดอยูใน Class C ประกอบดวยทางหลวงที่มีตัวเลข
กำกบั , ถนนสาย BIA, ถนนในเมือง

Class D หมายถงึ ถนนทุกสายทีต่ ้ังอยูภ ายในพ้ืนที่ยอ ย (ถนนสายยอ ย)
และไมถกู กำหนดใหอยูใน Class A, Class B, Class C ทางหลวงท่อี อกแบบ
ใหจ ัดอยูใ น Class D ทางหลวง Class D ประกอบดวยถนนสาย BIA, ถนนในเมอื ง

ท่มี า: http://www.co.waupaca.wi.us/Portals/Zoning/SETBACKS.pdf

http://www.co.menominee.wi.us/i/f/file/Building%20and%20Zoning/
SECTION%2020_%20Highway%20Access%20and20Setbacks.pdf

http://co.baldwin.al.us/uploads/Highway%20Setback%20Legislation.PDF

http://www.simcoe.ca/ws_cos/groups/public/@pub-cos-trs/
documents/web_content/wscos_001879.pdf

๘ DPT KM Action Plan 2019

9

องคค วามรตู ามประเดน็ ยทุ ธศาสตร กรมโยธาธิการและผังเมอื ง
ดา นการผังเมือง

บทท่ี 2

แนวทางการกำหนดระยะถอยรน รมิ เขตทางหลวงแผน ดิน
ในงานวางและจดั ทำผังเมืองรวม

2.1 มาตรฐานขอกำหนดและทฤษฎที เี่ ก่ียวขอ ง
2.1.1 มาตรฐานชัน้ ทางและขอกำหนดการออกแบบทางหลวงแผนดนิ

ตารางท่ี 2.1 มาตรฐานช้ันทางสำหรับทางหลวงในประเทศไทย (กรมทางหลวง)

ชน้ั ทาง พเิ ศษ 1 2 3 4 5 เขตเมือง

ปริมาณจราจรเฉลี่ย มากกวา 4,000 2,000 1,000 300 นอ ย -
(คัน/วนั ) 8,000 - - - - กวา
1,000 300
8,000 4,000 2,000

ความเร็วที่ใช

ออกแบบ (กม. /ชม.)

- ทางราบ 90–110 70–90 60–80 60

- ทางเนิน 80–110 55–70 50–60 60

- ทางเขา 70-90 40-55 30-50 60

ความลาดชันสงู สดุ

(%)

- ทางราบ 4 4 4 4 ตามสภาพ

พ้ืนท่ี

- ทางเนนิ 6 6 8 8 ตามสภาพ

พนื้ ที่

- ทางเขา 6 8 12 12 ตามสภาพ

พ้ืนท่ี

แผนการจดั การความรู ๙
ประจําปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 10

ตารางท่ี 2.1 (ตอ)

ชั้นทาง พเิ ศษ 1 23 45 เขตเมือง
ประเภทผิวจราจร ชนั้ สูง ชัน้ กลาง - ชน้ั สูง ลูกรัง ชัน้ สูง
และไหลทาง 7.00 7.00 ชองจราจรละ
ความกวา งของผิว ขางละ 7.00 7.00 8.00 3.00 – 3.50
จราจร (เมตร) 2.00 1.50 2.50 หรอื
(ชองจราจรกวา ง ≥7.00 1.00 - ทางเทา
ชอ งละ 3.50 ม.) 40 - 60
ความกวา ง ซาย 2.50 10% 30 - 40 ตามความ
ของไหลท าง (เมตร) เหมาะสม
2.5 – 3.0
6%
ขวา

1.0 – 1.5

ความกวาง 60 - 80
ของเขตทาง (เมตร)
ยกโคง ราบสงู สดุ

หมายเหตุ 1. ความกวา งไหลทางทปี่ รากฏเปน ไหลท าง โดยท่วั ไปสำหรบั บางชว ง
หากมคี วามจำเปน อาจขยายความกวา งไดตามความจำเปน ของทางในชว งนนั้ ๆ

2. การแบง ผวิ จราจรและไหลท าง แบงดว ยเสนขอบทาง
3. สะพานทีม่ ีทางเทา ความกวางทางเทาอยางนอ ยขางละ 1.50 เมตร
4. ความกวางสะพานในชน้ั ทาง 4,5 ในสายทางที่คาดวาจะไมเ พมิ่ มาตรฐานชน้ั ทาง

ในระยะเวลาอนั สัน้ ความกวา งสะพานอาจลดลงได แตตอ งไมน อยกวา 9 เมตร
5. ลาดคันทางโดยทัว่ ไปใหใ ชความลาดเอยี ง 4 : 1 ถงึ 6 : 1 ยกเวน บางชว งทม่ี ีความจำเปน

ความลาดเอียงอาจใช 2 : 1 ถงึ 3 : 1 ตามแตกรณี
6. มาตรฐานทางชน้ั 4 – 5 ไมแ นะนำสำหรับทางหลวงแผน ดิน

ที่มา:http://www.doh.go.th/showlist.aspx?c_id=5&sc_id

๑๐ DPT KM Action Plan 2019

องคความรตู ามประเด็นยทุ ธศาสตร กรมโยธาธกิ ารและผัง1เม1ือง

ดา นการผังเมือง

2.1.2 ทฤษฎีทีเ่ กีย่ วขอ ง

1) ความเร็วออกแบบ (Design Speed) การออกแบบทางหลวงแผนดิน
กำหนดความเรว็ ออกแบบไวดงั แสดงในตารางท่ี 2.1

2) ระยะเวลารับรูและตัดสินใจ (Perception/Reaction Time) ของคน
ขณะขบั รถจะใชเวลาเฉล่ียไมเกิน 2.5 วินาที ซ่งึ จะมีผลตอระยะการเคลื่อนที่กอนแตะเบรก
สิ่งที่มีผลตอการตัดสินใจขณะขับขี่นั้น เกิดขึ้นจากการถูกเบี่ยงเบนทางสายตา
ทางการไดยิน และทางความคิด และมักจะเกิดขึ้นพรอม ๆ กัน เชน การมองอาคาร
หรือปาย การฟงเพลงหรือพูดคุยกัน หรือแมแตการโทรศัพท ซึ่งระยะเวลารับรูและ
ตัดสินใจนี้มีผลตอระยะเบรก (Braking Distance) ระยะหยุด (Stopping Sight Distance)
ระยะมองเห็นและตัดสินใจ ระยะแซงอยา งปลอดภยั ระยะการมองเหน็ ทางแยกหรือ
ทางออก

3) ระยะมองเหน็ (Sight Distance)

(3.1) ระยะมองเห็ นและตั ดสิ นใจ (Decision Sight Distance)

ในการออกแบบถนนนั้น ทุก ๆ จุดตองออกแบบใหเพียงพอสำหรับหยุดอยางปลอดภัย

แตในบางกรณี เชน บริเวณที่จำนวนชองจราจรลดลง (Lane Drop) จาก 4 ชองจราจร

เหลือเพยี ง 2 ชองจราจร ตอ งมีการออกแบบใหผ ขู บั ขี่มองเหน็ ไดม ากกวา ระยะหยดุ ปลอดภัย

หรือสามารถตัดสินใจเปลี่ยนชอ งจราจรแทนการหยดุ ซ่ึงปลอดภัยกวาการหยุด แตระยะนี้

จะมากกวา ระยะหยุดอยางปลอดภัย ซึ่งระยะมองเห็นและตัดสนิ ใจน้ี เปนระยะท่ีผูขับข่ี

สามารถหลบหลีกหรือเลี่ยงไดทันอยางปลอดภัยเมื่อเห็นอันตรายหรือสิ่งกีดขวาง

แตคากอสรางของโครงการจะเพิ่มสูงขึ้นมาก ดังนั้นจึงมีการออกแบบเฉพาะบริเวณ

ที่ตองการความปลอดภัยเปนพิเศษเทานั้น ระยะการมองเห็นสามารถดูไดจากตาราง

ดังน้ี

แผนการจัดการความรู ๑๑
ประจําปง บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 12

ตารางที่ 2.2 ระยะการตัดสนิ ใจทค่ี วามเร็วตาง ๆ

ระยะมองเห็นและตดั สนิ ใจ (Decision Sight Distance) (เมตร)

ความเร็ว เพื่อหยดุ เพอ่ื ปรบั เพ่ือปรบั เพอ่ื ปรบั
ออกแบบ บนถนน เพือ่ หยดุ บน ความเรว็ / ความเรว็ / ความเรว็ /
นอกเมอื ง ถนนในเมอื ง ทิศทางบน ทศิ ทางบน ทิศทาง
ไมล/ กม./ (Urban Road) ถถนนนนนนออกกเเมมือืองง ถนนชาน บนถนน
ชม. ชม. (Rural Road) ในเมือง
(Rural Road) เมอื ง
30 48 (Urban)
40 64 (Suburban)
50 80
60 97 67 149 211 234 255
70 113
80 129 101 210 281 312 340

140 277 340 379 415

186 350 409 454 497

237 429 461 515 564

294 527 527 588 645

ที่มา : ดัดแปลงจากAASHTO,2001

จากตารางที่ 2.2 ระยะมองเห็นและตัดสินใจ ตองการระยะทาง
มากกวา ระยะหยุด กรณที ี่มีสิง่ บดบังสายตา เชน มีการจอดรถทิ้งไว ทำใหเวลาสำหรับระยะมองเห็น
และตัดสนิ ใจลดลงจะกอ ใหเ กดิ อบุ ัติเหตุไดงาย

(3.2) ระยะเบรก (Braking Distance) คือ ระยะทางที่รถเคลื่อนท่ีไป
ในชวงที่ลดความเร็วจนถึงหยุดนิ่ง ซึ่งขึ้นอยูกับตัวแปรตาง ๆ ไดแก คือ ความชัน (Grade)
ของถนนความเสียดทานระหวางถนนกับยางรถยนต (Friction Resistance) และ
ความเรว็ ของรถยนตกอนเริ่มแตะเบรก ระยะเบรก คำนวณไดจ ากสูตร

๑๒ DPT KM Action Plan 2019

































องคค วามรูต ามประเด็นยุทธศาสตร กรมโยธาธกิ ารและผัง2เม9อื ง

ดา นการผังเมือง

2.2.3 การกำหนดระยะถอยรนเพื่อขยายเขตทางใหเหมาะสมกับมาตรฐานชั้นทาง
ในอนาคต

กรณีที่ทางหลวงมีแนวสายทางผานพื้นที่ที่มีขอจำกัดทางลักษณะภูมิประเทศ
ยากตอการกอสรางทางหลวงสายใหมทดแทน และปริมาณจราจรบนทางหลวงสายนน้ั
มีปริมาณเพิ่มขึน้ จนอาจเกินความจุ (Capacity)ของทางหลวงในอนาคตในกรณีนี้มีความจำเปน
ตองสงวนพน้ื ท่สี องขางทางหลวงเพอื่ ขยายเขตทางใหสอดคลองกับปริมาณจราจรท่ีเพ่ิมขึ้น
หรอื ยกระดับมาตรฐานช้ันทางใหสูงขนึ้ สำหรับการปรับปรงุ และขยายเขตทางในอนาคต

ตารางที่ 2.8 มาตรฐานชั้นทางสำหรบั ทางหลวงในประเทศไทย (กรมทางหลวง)

ชั้นทาง พเิ ศษ 1 2 3 4 5 เขตเมือง
-
ปรมิ าณจราจร มากกวา 4,000- 2,000- 1,000- 300- นอย
เฉลี่ย (คนั /วัน) 8,000 8,000 4,000 2,000 1,000 กวา 60
300
ความเรว็ ทใ่ี ช
ออกแบบ 90-110 70-90 60-80
(กม./ชม.)

- ทางราบ

- ทางเนิน 80-110 55-70 50-60 60

- ทางเขา 70-90 70-90 30-50 60
60-80 40-60
ความกวา งของ 30-40 ตามความ
เขตทาง (เมตร) เหมาะสม

แผนการจัดการความรู ๒๙
ประจําปง บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 30

แนวทางการพิจารณาเพ่ือกำหนดระยะถอยรน มีดังน้ี

1) เปนทางหลวงที่มีปริมาณจราจรสูงและคาดวาในอนาคตปริมาณจราจร
จะเพม่ิ สูงมากกวา หรือใกลเคยี งความจขุ องถนน (Capacity)

2) สภาพภมู ิประเทศมีขอ จำกัดไมสามารถกอสรางทางหลวงเพื่อทดแทน
ทางหลวงสายเดิมได

3) กำหนดระยะถอยรนสำหรบั การขยายเขตทาง โดยยกระดับมาตรฐาน
ชน้ั ทางข้ึนอยางนอย 1 ระดับ

สามารถคำนวณหาระยะถอยรน ในแตล ะชั้นทางได ดังน้ี
(1) เพอื่ ขยายเขตทางจาก 60 เมตรเปน 80 เมตร สำหรับช้ันทางพเิ ศษ
ระยะถอยรน = (80 – 60)/2 = 10 m

รูปท่ี 2.6 ระยะถอยรน เพอ่ื การขยายเขตทางสำหรบั ช้นั ทางพเิ ศษ
๓๐ DPT KM Action Plan 2019

องคความรูตามประเด็นยุทธศาสตร กรมโยธาธิการและผงั เ3ม1อื ง

ดานการผังเมือง

(2) เพอ่ื ขยายเขตทางจาก 60 เมตรเปน 80 เมตร สำหรับชัน้ ทาง 1 หรือ
เปลย่ี นช้ันทางจากช้นั ทาง 2-3 เปน ช้ันทาง 1 ระยะถอยรน = (80 – 60)/2 = 10 m

รปู ที่ 2.7 ระยะถอยรน เพือ่ การขยายเขตทางสำหรบั ช้ันทาง 1 หรอื เปลยี่ นชนั้ ทาง
จากชัน้ ทาง 2 - 3 เปน ช้ันทาง 1

(3) เพื่อขยายเขตทางจาก 40 เมตรเปน 60 เมตร สำหรับชั้นทาง 2 - 3
หรอื เปลย่ี นชน้ั ทางจาก ชนั้ ทาง 4 - 5 เปน ชัน้ ทาง 2 – 3 ระยะถอยรน = (60 – 40)/2 = 10 m

รูปที่ 2.8 ระยะถอยรน เพือ่ การขยายเขตทางสำหรับชั้นทาง 2 หรอื เปลย่ี นชั้นทาง
จากชั้นทาง 4 - 5 เปน ช้ันทาง 2 – 3

แผนการจัดการความรู ๓๑
ประจําปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 32

(4) เพ่อื ขยายเขตทางจาก 30 เมตรเปน 40 เมตรสำหรบั ชนั้ ทาง 4 - 5
ระยะถอยรน = (40 – 30)/2 = 5 m ใชขัน้ ตำ่ 6 เมตร

รูปที่ 2.9 ระยะถอยรน เพื่อการขยายเขตทางสำหรับชนั้ ทาง 2 – 3 หรือเปล่ียน
ชน้ั ทางจากชน้ั ทาง 4 - 5 เปน ช้ันทาง 2 - 3

๓๒ DPT KM Action Plan 2019

33

องคค วามรตู ามประเด็นยทุ ธศาสตร กรมโยธาธิการและผงั เมือง
ดา นการผังเมือง

บทท่ี 3

สรปุ และขอ เสนอแนะ

3.1 สรปุ ระยะถอยรนริมเขตทางหลวงแผนดนิ เพื่อเปนแนวทางดำเนินการในงานวาง
และจัดทำผังเมอื รวม

ตารางท่ี 3 ระยะถอยรน รมิ เขตทางหลวงแผนดนิ เพือ่ เปน แนวทางดำเนินการ
ในงานวางและจัดทำผงั เมืองรวม

การกำหนดระยะถอยรน จาก Set back (m) หมายเหตุ
เขตทาง Minimum คาแนะนำ หมายเหตุ
1. เพ่อื ความปลอดภยั Case I - III
- Design speed ไมเ กิน 90
กิโลเมตร/ชัว่ โมง 26 30

- Design speed ต้ังแต 90 28 30
กิโลเมตร/ชัว่ โมงขนึ้ ไป
2. เพอื่ การพัฒนาเมอื ง
- ทัว่ ไป 8 10
- Full 15 17
3. เพอื่ ขยายเขตทางใหเหมาะสมกบั ชนั้ ทางในอนาคต
ระยะถอยรนที่
ชัน้ ทาง ความกวา งเขตทาง เหมาะสม (เมตร)

ช้ันทางพเิ ศษ ขยายเขตทาง 60-80 ≥10

ช้ันทาง 1 และปรบั จากช้ัน 60-80 ≥10
ทาง 2, 3 เปนชั้นทาง 1
ช้นั ทาง 2, 3 และปรับจากชั้น
ทาง 4, 5 เปนช้ันทาง 2 และ 3 40-60 ≥10

ชน้ั ทาง 4, 5 ขยายเขตทาง 30-40 ≥6

ในเขตเมอื ง ตามความเหมาะสม ตามความเหมาะสม

แผนการจัดการความรู ๓๓
ประจําปง บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 34

หมายเหตุ : ช้ันทาง แบงตามปรมิ าณจราจรเฉล่ีย (คัน/วัน)
ชั้นทางพิเศษ : ทางหลวงหมายเลข 1 – 4 หลกั ทมี่ ีปรมิ าณจราจร

เกนิ 8,000 คัน/วนั
ชั้นทาง 1 : ทางหลวงหมายเลข 1 – 4 หลักท่ีมีปรมิ าณจราจร

เกิน 4,000 – 8,000 คนั /วัน
ช้นั ทาง 2 : ทางหลวงหมายเลข 1 – 4 หลกั ที่มีปริมาณจราจร

เกนิ 2,000 – 4,000 คัน/วนั
ชั้นทาง 3 : ทางหลวงหมายเลข 1 – 4 หลกั ทม่ี ีปริมาณจราจร

เกิน 1,000 – 2,000 คนั /วัน
ชน้ั ทาง 4 : ทางหลวงหมายเลข 1 – 4 หลักทม่ี ปี รมิ าณจราจร

เกนิ 300 – 1,000 คนั /วัน
ชั้นทาง 5 : ทางหลวงหมายเลข 1 – 4 หลักที่มีปรมิ าณจราจร

นอยกวา 300 คนั /วัน
เขตเมือง : ทางหลวงหมายเลข 1 – 4 หลกั ท่อี ยใู นเขตเมืองหรอื ชมุ ชน

มีปริมาณจราจรคบั ค่งั

๓๔ DPT KM Action Plan 2019

องคค วามรตู ามประเดน็ ยุทธศาสตร กรมโยธาดธิกา นารกแาลระผผังเงั มเ3มือ5อืงง

3.2 ขอเสนอแนะ (ในการนำไปใชเ ปนแนวทางการกำหนดระยะถอยรน)

ระยะถอยรนที่เสนอแนะไวตามแนวคิด และหลักการที่กลาวมาขางตนจะเปน
เครื่องมือหนึ่งที่ชวยใหการพิจารณากำหนดระยะถอยรนจากเขตทางหลวงแผนดิน
แตล ะสายในงานวางและจัดทำผงั เมือง มีความสอดคลอง มวี ตั ถุประสงค และเหตุผล
ในการกำหนดท่ีชัดเจน สามารถอธบิ ายในเชงิ วิชาการได ทง้ั นเี้ พ่อื ประโยชนดานความปลอดภัย
ตอ ผูอยูอาศัยในบริเวณริมทางหลวงแผนดนิ และผูใชรถใชถนน รองรับการพัฒนาเมือง
บริเวณริมทางหลวงแผนดนิ รวมถึงสงวนรักษาทางหลวงแผนดินไมใหประสิทธิภาพ
ในการใหบรกิ ารลดลง อยางไรกต็ ามในการนำเกณฑแ ละระยะถอยรนที่เสนอแนะไว
ไปใชจะตองพิจารณาปจจัยอื่น ๆ ประกอบใหครบถวน โดยพิจารณาใหเหมาะสม
กับสถานการณ และสภาพการณของแตละพื้นที่ รวมทั้งปจจัยดานผลกระทบ
ตอประชาชนท่จี ะเกิดข้นึ ดว ย

แผนการจัดการความรู ๓๕
ประจําปง บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

36

Highway Setback Guideline

เอกสารอา งอิง

ดร. สุรเมศวร พิริยวัฒน, วศิ วกรรมขนสง (Transportation Engineering ),
มหาวทิ ยาลัยบูรพา,2551

พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 และกฎกระทรวงท่อี อกตามความ
ในพระราชบญั ญตั ิควบคมุ อาคาร พ.ศ. 2522, สำนักควบคุมและ
ตรวจสอบอาคาร กรมโยธาธกิ ารและผังเมือง

พระราชบญั ญตั ทิ างหลวง พ.ศ. 2535, กรมทางหลวง
รศ.ดร.กิตตชิ ัย ธนทรัพยส นิ ,วศิ วกรรมการจราจรเบอ้ื งตน (Traffic Engineering),

มหาวิทยาลัยพระจอมเกลาพระนครเหนอื , 2556
A policy on Geometric Design of Highways and Streets, Washington,

D.C : The American Association of State Highway and Transportation
Officials, 1984.
Nicholas J. Garber and Lester A. Hool, Traffic and Highway Engineering,
West, MN, 1988.

http:/www.doh.go.th
http://www.co.waupaca.wi.us/Portals/Zoning/Setback.pdf
http://www.co.menominee.wi.us/i/f/file/Building%20and%20Zoning/Section%202

0_%20Highway%20Access%20and20Setbacks.pdf
http://co.baldwin.al.us/uploads/Highway%20Setback%20Legislation.pdf
http://www.simcoe.ca/ws_cos/groups/public/@pub-cos-

trs/documents/web_content/wscos_001879.pdf
http://www.doh.go.th/web/hwyorg41600/Ser002.html

๓๖ DPT KM Action Plan 2019

องคความรตู ามประเด็นยทุ ธศาสตร กรมโยธาธิการและผงั 3เม7อื ง

ดานการผังเมือง

ภาคผนวก
การปลูกสรางอาคารริมเขตทางหลวง

แผนการจดั การความรู ๓๗
ประจําปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 38

การปลูกสรางอาคารริมเขตทางหลวงบางเสนทาง โดยอาศัยอำนาจ
พระราชบัญญัติทางหลวงพ.ศ. 2535ประกาศในหนังสือราชกิจจานุเบกษาเลมที่ 109ตอนที่ 52
ลงวันที่ 18 เมษายน 2535 ตามมาตรา 49 ดังน้ี

มาตรา 49 เมอ่ื มคี วามจำเปน จะตอ งควบคุมทางเขาออกทางหลวงเพอื่ การจราจร
บนทางหลวงเปนไปโดยรวดเร็วและสะดวก หรือเพอ่ื ความปลอดภัยในการจราจรบนทาง
หลวง หามมิใหผูใดดำเนนิ การอยางใดอยางหน่ึงในท่ีดินริมเขตทางหลวงทั้งสายหรอื
บางสวน ดังตอไปน้ี

1. สรางหรอื ดัดแปลงตอเติมอาคารตามประเภท ชนดิ หรือลักษณะที่กำหนด
ในกฎกระทรวง สถานีบรกิ ารนำ้ มัน สถานบี รกิ ารกาซ สถานบี รกิ ารลา งหรอื ตรวจสภาพรถ
หรอื ติดตงั้ ปา ยโฆษณา ภายในระยะไมเ กินสบิ หาเมตร จากเขตทางหลวง

2. สรางศูนยการคา สนามกีฬา สนามแขงขัน โรงมหรสพ สถานพยาบาล
สถานศกึ ษา หรอื จัดใหม ตี ลาด ตลาดนดั งานออกราน หรือกจิ การอืน่ ทที่ ำใหประชาชน
มาชมุ นมุ กันเปน จำนวนมาก ภายในระยะไมเกินหา สบิ เมตร จากเขตทางหลวง

ทั้งนี้เวนแตไดรับอนุญาตเปนหนังสือจากผูอำนวยการทางหลวง หรือผูซึ่งไดรับ
มอบหมายจากผูอำนวยการทางหลวง ในการอนุญาตผูอำนวยการทางหลวงหรือผูซึ่ง
ไดร ับมอบหมายจากผูอำนวยการทางหลวงจะกำหนดเง่ือนไขอยางใดก็ได

การกำหนดทางหลวงสายใดทั้งสายหรือบางสวนที่จะหามมิใหดำเนินการ
ตามวรรคหน่งึ ใหต ราเปนพระราชกฤษฎกี า

ทางหลวงท่ไี ดประกาศควบคุมทางเขา ออกตามมาตรา 49 แสดงดงั ตารางตอไปน้ี

๓๘ DPT KM Action Plan 2019

องคค วามรูตามประเดน็ ยทุ ธศาสตร กรมโยธาธิการและผัง3เม9อื ง

ดา นการผงั เมือง

ตารางผนวกที่ 1 ทางหลวงที่ไดประกาศควบคมุ ทางเขาออกตามมาตรา 49

ทางหลวง ในความรบั ผิดชอบ
หมายเลข
อันดบั ตอน แขวงการทาง สำนกั ทาง
หลวงที่

1 9 พระประแดง - สำโรง - บางปะอนิ กรุงเทพ 11

ปทุมธานี 11
2 9 พระประแดง - บางแค - สาย 338 สน.บท.ธนบรุ ี 11
สาย 338 - บางบวั ทอง
ปทมุ ธานี 11
3 3 ออมเมอื งชลบุรี
4 22 ออ มเมืองหนองหาน ชลบรุ ี 12

ออ มเมอื งบานงอน อดุ รธานี 5

ออ มเมอื งบา นมว งไข สวา งแดนดิน 3
ออ มเมอื งพรรณานิคม
ออมเมืองดงมะไฟ สวา งแดนดิน 3
5 23 ออมเมอื งบานไผ
ออ มเมืองบรบอื สกลนคร 3
ออมเมืองมหาสารคาม
สกลนคร 3
ออมเมอื งรอ ยเอด็
ออมเมอื งเขอ่ื งใน บา นไผ 5
6 24 ออมเมืองอบุ ลราชธานี
7 43 ออมเมืองหาดใหญ บา นไผ 5
8 101 ออ มเมืองแพร
9 116 ออมเมืองปาซางทั้งสาย มหาสารคาม 7
10 201 ออมเมืองชยั ภมู ิ
ออ มเมอื งภูกระดึง ยโสธร 7
ออมเมอื งวังสะพงุ
ยโสธร 7
11 206 ออมเมอื งพมิ าย
12 209 ออ มเมืองขอนแกน อบุ ลราชธานี 7
สงขลา 15
แพร 2
ลำพนู 1
ชัยภมู ิ 8

ชัยภูมิ 8

เลย 6

นครราชสีมาที่1 8

ขอนแกน 5

แผนการจดั การความรู ๓๙
ประจําปง บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 40

ตารางผนวกที่ 1 (ตอ)

อันดับ ทางหลวง ตอน ในความรบั ผดิ ชอบ
หมายเลข สำนกั ทาง
แขวงการทาง หลวงท่ี

13 212 ออมเมอื งทาอเุ ทน นครพนม 7
ออมเมืองพระธาตุพนม นครพนม 7
14 214 ออ มเมอื งสุรนิ ทร สุรนิ ทร 8
15 219 ออ มเมืองบรุ ีรมั ย บุรีรัมย 8
16 304 ออมเมืองปกธงชยั นครราชสมี าที 2 8
17 314 ออมเมอื งฉะเชงิ เทรา ฉะเชิงเทรา 12
18 401 ออ มเมอื งสุราษฎรธานี สุราษฎรธานี 14
19 ทางหลวง ทออางมหเมลวืองงท40าศ7า(บลาานน้ำ กระจาย) - เกาะยอ นครศรีธรรมราช 14

จงั หวัด - บรรจบทางหลวงสาย 4083 สงขลา 15
4146 (บา นเขาแดง)
20 3344 เขตบางกะป - ผา นทางสาย 34 - บรรจบ
ทางหลวง 3268 กรงุ เทพ 11

21 402 ทางแยกบา นคู - บรรจบทางหลวง ภเู ก็ต 14
หมายเลข 402 (บา นระเงง)
22 36 เล่ยี งเมอื งระยอง ระยอง 12

หลักเกณฑแ ละขอ กำหนดเง่อื นไขในการปลูกสรา งอาคารรมิ เขตทางหลวง

1. การปลูกสรางอาคารริมเขตทางหลวงท่ัวๆ ไป ท่ีไมมีพระราชกฤษฎีกา
ควบคุมการปลูกสรางอาคาร ตามพระราชบญั ญัตทิ างหลวง พ.ศ. 2535 มาตรา 49

1.1 อาคารพักอาศยั ตึกแถวหรืออาคารพาณิชย ทไี่ มเ กนิ 4 ชั้น อาคารขนาดเล็ก
ท่วั ๆ ไป แนวกนั สาดหรือสวนทย่ี น่ื นอกสดุ ของอาคาร ตอ งหา งจากเขตทางหลวงไมนอ ยกวา
6.00 เมตร และตองกอ สรางเปน โครงสรางถนน

1.2 อาคารสูง โรงงานอุตสาหกรรม หางสรรพสินคาหมูบานจัดสรร

๔๐ DPT KM Action Plan 2019

องคความรูตามประเดน็ ยุทธศาสตร กรมโยธาธิการและผัง4เม1ือง

ดานการผงั เมอื ง

อาคารสำนักงาน โรงภาพยนตร สนามกีฬา สถานพยาบาล สถานศึกษา ตลาด
หรือกิจการอื่น ๆ ที่ทำใหประชาชนมาชุมนุมกันเปนจำนวนมาก ๆ แนวกันสาด
หรือสวนยื่นนอกสุดของอาคารตองหางจากเขตทางหลวงอยางนอย 6.00 เมตร
เพื่อสรางเปนถนนและจะตองมีพื้นที่จอดรถในที่ดินของผูขอเพียงพอ ตามหลักเกณฑ
ของกรมทางหลวง และตองรับผิดชอบในการปองกันแกไขปญหาการจราจรและความ
ปลอดภยั ของผใู ชท างหลวง ดังตอไปนแี้ ลว แตก รณี เชน

1.2.1 สรา งสะพานลอยคนเดินขาม
1.2.2 ขยายชองจราจรสำหรับการรอเลี้ยวเขาหรือออกจากพื้นที่
ของโครงการ
1.2.3 จัดสรา งทห่ี ยุดรถประจำทางพรอ มศาลาทีพ่ ัก
1.2.4 ตดิ ตั้งไฟฟาแสงสวาง
1.2.5 ติดตั้งสัญญาณไฟจราจร ปายจราจร เครื่องหมายจราจร
บนผวิ ทางเครื่องหมายนำทาง
1.2.6 ขยายเขตทางหลวง
1.2.7 งานอ่ืน ๆ ทีจ่ ำเปน
1.2.8 และ ในกรณีที่จะปลอยน้ำลงสูเขตทางหลวงจะตองเปนน้ำ
ทีผ่ านการบำบัดไมมพี ิษ หรอื เนาเหมน็ หรือมีสารเคมีทีก่ อใหเกิดอันตรายตอสัตวน้ำ
และสง่ิ แวดลอ ม เจา ของโครงการฯ ตองกอสรา งระบบบำบดั นำ้ เสยี
2. สำหรับริมเขตทางหลวงที่มีพระราชกฤษฎีกาหามมิใหดำเนินการอยางหนึ่ง
อยา งใด ในทด่ี ินรมิ เขตทางหลวงตามพระราชบัญญตั ิทางหลวง พ.ศ. 2535 มาตรา 49
2.1 อาคารที่พักอาศัย อาคารพาณิชย อาคารขนาดเล็กทั่วไป แนวกันสาด
หรือสวนยื่นนอกสุดของอาคาร ตองหางจากเขตทางหลวง 6.00 เมตร อาคารสถานี
บรกิ ารน้ำมันเชอ้ื เพลงิ หรือกา ซ แทน จำหนาย หา งจากเขตทางหลวง 6.00 เมตร
2.2 อาคารขนาดใหญตามขอ 1.2 แนวกนั สาดหรือสวนยื่นนอกสุดของอาคาร
ตอ งหางจากเขตทางหลวง
สำหรับอาคารตึกแถวเวนระยะ 6.00 เมตร สำหรับโรงงาน - อุตสาหกรรม
อาคารสำนักงาน อาคารจอดพักยานพาหนะ หางสรรพสินคา สถานพยาบาล ฯลฯ

แผนการจดั การความรู ๔๑
ประจาํ ปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒

Highway Setback Guideline 42

เวนระยะ 10.00 เมตร สำหรบั สนามกีฬา สถานศกึ ษา ตลาด งานออกราน หรือกิจกรรมอนื่ ๆ
ท่ีทำใหป ระชาชนมาชมุ นมุ กันเปนจำนวนมากเวน ระยะ 40.00 เมตร และตองรับผิดชอบใน
การปองกันแกไขปญหาการจราจรและความปลอดภัยตามกฎเกณฑของกรมทางหลวง
แลว แตกรณี ตามขอ 1.2.1 - 1.2.8

2.3 ระยะเวน ทีว่ างดา นหนาตอ งกอ สรางเปน ถนนมีผิวจราจรกวางไมนอยกวา
6.00 เมตร หรือ 10.00 เมตร แลว แตกรณี ทง้ั นร้ี ะยะเวน ทวี่ างดา นหนา อาคารดังกลาวขางตน
จะตองไมนอยกวาบทบัญญัติของทองถิ่น หรือหลักเกณฑขอกำหนดอื่น ๆ ที่กำหนดไว
โดยเฉพาะ

๔๒ DPT KM Action Plan 2019