ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 4 ผลกระทบจากการใช้เชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ์

ชุดกิจกรรมการเรียนรูร้ ายวิชาวิทยาศาสตร์

รหสั วิชา ว22102 หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 9

เช้ ือเพลิงซากดกึ ดาบรรพ์

ช้นั มธั ยมศึกษาปี ที่ 2

ผลกระทบจากการใช้
เช้ ือเพลิงซากดกึ ดาบรรพ์

นางสาวทิพากร ลนั ่ นาวา

โรงเรยี นมธั ยมวดั สิงห์
แขวงบางขนุ เทยี น เขตจอมทอง กรุงเทพมหานคร

สานกั งานเขตพ้ นื ท่กี ารศึกษามธั ยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ รายวิชาวิทยาศาสตร์

หน่วยการเรียนรูท้ ี่ 9

เช้ ือเพลิงซากดึกดาบรรพ์

ช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี 2

ก

คำนำ

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 4 เรื่อง ผลกระทบจากการใชเ้ ชื้อเพลิงซากดกึ ดำบรรพ์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 9
เรื่อง เชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ์ ใช้เวลาในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 1 คาบ ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุด
กิจกรรมการเรียนรู้เล่มนี้จะทำให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ ผลกระทบจากการใช้เชื้อเพลิงซากดึก
ดำบรรพ์ โดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ผ่านกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ ส่งเสริมให้นักเรียนมี
ทักษะในการทำงานรว่ มกับผ้อู ืน่ รับผดิ ชอบต่อหนา้ ท่ที ีไ่ ดร้ บั มอบหมาย มีการแลกเปลีย่ นเรียนรกู้ ลา้ แสดงความ
คดิ เห็น และไดเ้ รียนรู้อย่างมีความสุข ส่งผลใหน้ ักเรียนคิดเป็น ทำเป็น แก้ปญั หาเป็น และสรุปองค์ความรู้ด้วย
ตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ จนเกิดความเข้าใจในเนื้อหาเป็นอย่างดีส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงข้ึน
สามารถนำความรู้ไปใช้ในชีวติ ประจำวนั ได้

ทิพากร ลัน่ นาวา

สารบญั ข

เรือ่ ง หน้า
คำนำ ก
สารบญั ข
คำแนะนำการใชช้ ดุ กิจกรรมการเรยี นร้สู ำหรบั ครู 1
คำแนะนำการใช้ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้สำหรับนักเรียน 2
แผนผังลำดับขัน้ ตอนการใชช้ ุดกิจกรรมการเรียนรู้ 3
แผนการจดั การเรียนรู้ 4
ข้ันท่ี 1 ขั้นสรา้ งความสนใจ 7
ข้นั ท่ี 2 ข้ันสำรวจและคน้ หา 8
ขั้นที่ 3 ขน้ั อธบิ ายและลงข้อสรุป 16
ข้นั ที่ 4 ขน้ั ขยายความรู้ 18
ขน้ั ท่ี 5 ขนั้ ประเมนิ 19
แบบทดสอบ 20
บรรณานกุ รม 22
ภาคผนวก 23

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ชือ้ เพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 1

สำหรับครูคำแนะนำการใชชุดกจิ กรรมการเรยี นรูแบบสืบเสาะหาความรู (5E)

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรูหนวยการเรยี นรูท ่ี 9 เชอ้ื เพลิงซากดึกดำบรรพ รายวชิ าวิทยาศาสตร 4 รหัสวชิ า
ว22102 ชั้นมัธยมศึกษาปท่ี 2 พัฒนาขึ้นเพื่อใหครูผูสอนใชเปน สื่อการเรียนรูแบบสืบเสาะหาความรู (5E) โดย
ยึดหลักและรูปแบบของสถาบันสงเสริมการสอนวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ครูผูสอนควรศึกษาและทำความ
เขา ใจตามขั้นตอนดงั ตอ ไปน้ี

 ขัน้ เตรียมกอ นสอน
1. ครูควรศกึ ษาและทำความเขา ใจวิธีการใชช ุดกิจกรรมการเรยี นรูชุดท่ี 4 เร่ือง ผลกระทบจากการใช

เชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ โดยเริ่มจากขั้นตอนการดำเนินกจิ กรรม การใชสื่อและอุปกรณและการวัดผลและ
ประเมนิ ผลของชดุ กิจกรรมการเรยี นรูใหช ดั เจน

2. ครูควรศึกษาแผนการจัดการเรียนรูที่ 4 เรื่อง ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ
เพ่ือใหการดำเนนิ การจดั การเรียนรบู รรลตุ ามจดุ มงุ หมายของชุดกจิ กรรมการเรยี นรู

3. ครูควรศกึ ษาคนควา และอานเน้อื หาทีเ่ กยี่ วของเพิ่มเติมลว งหนา และเตรียมชดุ กิจกรรมการเรียนรู
ชุดท่ี 4 เรอื่ ง ผลกระทบจากการใชเ ชอื้ เพลิงซากดกึ ดำบรรพ ประกอบดวยสื่อและอุปกรณต า ง ๆ ใหพรอ ม

4. การจัดชั้นเรยี น ครคู วรแบงนกั เรียนเปน กลุม ละ 4-6 คน โดยคละความรคู วามสามารถของนกั เรียน
และใหนักเรียนกำหนดบทบาทหนาที่ของสมาชิกในกลุมเพื่อใชในการปฏิบัติกิจกรรมเปนการฝกทักษะการ
ทำงานรว มกับผอู ืน่

 ข้ันสอน
1. ครูแจงจดุ ประสงคก ารเรยี นรูใหนกั เรียนทราบ
2. ครูดำเนินกิจกรรม (ตามแผนการจดั การเรยี นรู) ตามลำดับข้ันในการจดั กิจกรรม
3. ในชดุ กิจกรรมการเรียนรชู ดุ ที่ 4 เรอื่ ง ผลกระทบจากการใชเ ช้อื เพลิงซากดึกดำบรรพ ประกอบการ

จดั การเรยี นรูควรดำเนนิ การเปน 5 ขน้ั ตอน ดงั นี้
ขนั้ ท่ี 1 กระตนุ ความสนใจ (Engagement)
ขน้ั ที่ 2 ข้ันสำรวจและคนหา (Exploration)
ขั้นท่ี 3 ขั้นอธบิ ายและลงขอ สรุป (Explanation)
ข้ันที่ 4 ขั้นขยายความรู (Elaboration)
ขั้นที่ 5 ขนั้ ประเมิน (Evaluation)

4. ครคู วรดแู ลนกั เรยี นอยางใกลช ิดเพอื่ คอยใหคำแนะนำและเปนทีป่ รึกษา
5. ครปู ระเมินผลการเรยี นรูของนักเรียนเมอ่ื จบการเรยี นในแตละชดุ กิจกรรมการเรยี นรตู ามแบบวัด
และประเมนิ ผล

ชุดกิจกรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเช้อื เพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 2

คำแนะนำการใชชดุ กิจกรรมการเรยี นรูแบบสืบเสาะหาความรู (5E) สำหรับนกั เรยี น

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูหนว ยการเรยี นรูท ี่ 9 เชือ้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ รายวชิ าวิทยาศาสตร 4 รหัสวิชา
ว22102 ชน้ั มัธยมศึกษาปท่ี 2 ชุดท่ี 4 เรอ่ื ง ผลกระทบจากการใชเ ช้ือเพลิงซากดึกดำบรรพ ทีน่ กั เรียนจะศึกษา
ตอไปนี้เปนชุดกิจกรรมการเรียนรูที่เนนกระบวนการสืบเสาะหาความรูเ พื่อใหนักเรียนไดคิดและลงมือปฏิบัติ
กิจกรรมตามที่กำหนดไวในชุดกจิ กรรมการเรียนรไู ดดวยตนเอง เพื่อใหเกิดประโยชนสงู สดุ นักเรยี นควรปฏบิ ัติ
ตามคำชแ้ี จงท่ีกำหนดไวในชดุ กิจกรรมการเรยี นรูต ามลำดับ ดงั นี้

1. ชดุ กิจกรรมการเรียนรูชุดที่ 4 เรอ่ื ง ผลกระทบจากการใชเช้อื เพลิงซากดึกดำบรรพ ใชเ วลา 1 คาบ
2. อา นและทำความเขาใจคำแนะนำการใชช ดุ กจิ กรรมการเรยี นรูนใี้ หชัดเจน
3. อา นและทำความเขาใจผลการเรยี นรู สาระและมาตรฐานการเรยี นรู จดุ ประสงคก ารเรยี นรู
4. นักเรยี นปฏิบตั ิกจิ กรรมตามขัน้ ตอนในชดุ กิจกรรมการเรียนรโู ดยศึกษาคำชี้แจงที่กำหนดไวในแตละ
ขนั้ ของกิจกรรมอยางละเอยี ด
5. ในชุดกจิ กรรมการเรียนรูชุดท่ี 4 เรื่อง ผลกระทบจากการใชเ ช้อื เพลิงซากดึกดำบรรพ ประกอบดวย
กจิ กรรมการจัดการเรียนรทู เ่ี นนกระบวนการสบื เสาะหาความรูมี 5 ขัน้ ตอน ดงั นี้

ข้นั ที่ 1 ขน้ั สรา งความสนใจ (Engagement)
ขน้ั ที่ 2 ขั้นสำรวจและคน หา (Exploration)
ขัน้ ที่ 3 ขน้ั อธบิ ายและลงขอ สรุป (Explanation)
ข้ันที่ 4 ขั้นขยายความรู (Elaboration)
ขั้นที่ 5 ขน้ั ประเมนิ ผล (Evaluation)
6. เม่ือปฏิบตั กิ จิ กรรมตา ง ๆ ในแตล ะขั้นเสร็จ นกั เรียนสามารถตรวจสอบคำตอบกับเฉลย ชุดกิจกรรม
การเรยี นรูท่ีอยูใ นสวนของภาคผนวกของแตละชุดกจิ กรรมการเรียนรู
7. เม่อื นกั เรียนมขี อสงสัยในการปฏิบัตกิ จิ กรรม ใหนักเรียนขอคำปรึกษาจากครผู ูสอน

ชุดกจิ กรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลงิ ซากดึกดำบรรพ หนา 3

แผนผังลำดับขนั้ ตอนการใชช ดุ กิจกรรมการเรียนรู
ชดุ ท่ี 4 เร่ือง ผลกระทบจากการใชเ ช้ือเพลงิ ซากดึกดำบรรพ

กอ นเรียน ศกึ ษาผลการเรยี นร/ู จดุ ประสงคการเรียนร/ู สมรรถนะสำคัญของผเู รียน

ขนั้ ท่ี 1 ขัน้ สรา งความสนใจ

ข้ันท่ี 2 ขน้ั สำรวจและคนหา

ขั้นท่ี 3 ข้นั อธบิ ายและลงขอ สรปุ

ข้นั ที่ 4 ขน้ั ขยายความรู

ขน้ั ท่ี 5 ข้นั ประเมิน ไมผ า น

ผลการทดสอบ
ผา น

ศึกษาชุดกจิ กรรมการเรยี นรู ชุดถดั ไป

หมายเหตุ เกณฑการผา น นักเรยี นมคี ะแนนผลการทดสอบขน้ั ประเมนิ ผลรอยละ 80 ข้ึนไป

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเชอื้ เพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 4

ชุดกิจกรรมการเรยี นรแู บบสืบเสาะหาความรู (5E)
ชุดที่ 4 เรื่อง ผลกระทบจากการใชเ ชอ้ื เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ

หนว ยการเรียนรูที่ 9 เช้อื เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ
รายวชิ าวิทยาศาสตร 4 รหสั วิชา ว22102 ชั้นมธั ยมศึกษาปท ี่ 2

มาตรฐานการเรยี นรู
ว 3.2 เขาใจองคประกอบและความสัมพันธของระบบโลก กระบวนการเปล่ียนแปลงภายในโลกและ

บนผวิ โลก ธรณีพิบตั ิภยั กระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟา อากาศและภูมิอากาศโลก รวมท้ังผลตอส่ิงมีชวี ิตและ
สง่ิ แวดลอ ม

ตวั ช้ีวัด
ว 3.2 ม.2/2 แสดงความตระหนกั ถึงผลจากการใชเช้ือเพลิงซากดกึ ดำบรรพ โดยนำเสนอแนวทางการ

ใชเ ชอื้ เพลงิ ซากดึกดำบรรพ

จุดประสงคการเรียนรู
1. อธบิ ายผลกระทบจากการใชเชอ้ื เพลงิ ซากดึกดำบรรพได (K)
2. นำเสนอแนวทางการใชเช้อื เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพไ ด (P)
3. ตระหนกั ถงึ ผลจากการใชเชอ้ื เพลิงซากดึกดำบรรพได (A)
4. มีความใฝเรียนรูและมีความมงุ มั่นในการทำงาน (A)

สาระสำคัญ/ความคดิ รวบยอด
ผลิตภัณฑจากปโตรเลียมถกู นำมาใชประโยชนอยางมากมาย แตอาจกอใหเกิดผลกระทบตอส่ิงมีชวี ติ

และสงิ่ แวดลอม เชน มลพษิ ทางอากาศ มลพษิ ทางนำ้ มลพิษทางดิน ภาวะโลกรอน และฝนกรด

การจดั กจิ กรรมการเรยี นรู
รูปแบบการสอนแบบวฏั จักรกระบวนการสืบเสาะหาความรู Inquiry Cycle (5Es) โดยมขี ้ันตอนการ

จัดกจิ กรรมดงั น้ี
ข้ันที่ 1 กระตุนความสนใจ (Engagement)
1. นักเรยี นดูวีดิทัศนเก่ยี วกบั ปรากฏการณเรือนกระจก จากนั้นครสู นทนากับนักเรยี นเกี่ยวกบั สาเหตทุ ี่

ทำใหเกดิ ปรากฏการณเ รือนกระจก และปญหาหมอกควัน
2. ครูถามคำถามนักเรยี นวา “ผลกระทบทเ่ี กิดจากการนำเช้อื เพลงิ ซากดึกดำบรรพมาใชมีอะไรบาง”

โดยใหนกั เรียนรวมกันอภิปรายแสดงความคิดเหน็ อยา งอสิ ระโดยไมมีการเฉลยวา ถกู หรอื ผิด

ชดุ กิจกรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ชอ้ื เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 5

3. นักเรยี นทำกิจกรรมท่ี 1 “Understanding Check” หนาท่ี 7

ขน้ั ท่ี 2 ขัน้ สำรวจและคน หา (Exploration)
นักเรียนศึกษาคนควาขอมูลเพิ่มเติมเกีย่ วกับผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ จากชุด

กิจกรรมการเรยี นรู ชดุ ท่ี 4 กจิ กรรมที่ 2 “สืบคน ขอ มลู ผลกระทบจากการใชเ ช้ือเพลงิ ซากดึกดำบรรพ” หนาที่
8-15 หรอื จากเว็บไซตต าง ๆ ในอนิ เตอรเ น็ต

ขนั้ ท่ี 3 ขน้ั อธิบายและลงขอสรุป (Explanation)
1. นกั เรียนแตละคนทำกิจกรรมท่ี 3 “เขยี นสรุปองคค วามรู” หนาที่ 16-17
2. นักเรยี นและครรู ว มกันอภปิ รายและสรปุ เกยี่ วกับผลกระทบจากการใชเชอื้ เพลิงซากดึกดำบรรพ

ขนั้ ท่ี 4 ข้นั ขยายความรู (Elaboration)
1. นักเรยี นแตละคนทำกจิ กรรมท่ี 4 “รณรงคลดการใชเชือ้ เพลงิ ฟอสซิลภายในโรงเรยี น” หนา ท่ี 18
2. ครูเปดโอกาสใหนักเรียนซักถามเนื้อหาเกี่ยวกับ เรื่อง ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดึกดำ

บรรพ ใหค วามรูเพิ่มเติมจากคำถามของนกั เรยี น

ขั้นที่ 5 ขนั้ ประเมิน (Evaluation)
1. นกั เรยี นแตล ะคนทำกจิ กรรมท่ี 5 “ผังมโนทศั น” หนา ที่ 19
2. นักเรยี นทำแบบทดสอบทา ยกจิ กรรม หนา ที่ 20
3. ครูประเมินผล โดยการสังเกตพฤติกรรมการตอบคำถาม พฤติกรรมการทำงานรายบุคคล

พฤติกรรมการทำงานกลมุ และจากการนำเสนอผลการปฏบิ ัติกิจกรรมหนา ช้ันเรียน
4. ครูตรวจสอบการตอบคำถามจากชุดกิจกรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดกึ

ดำบรรพ

สื่อ/แหลง การเรียนรู
1. ชดุ กจิ กรรมการเรียนรูช ดุ ท่ี 4 เร่ือง ผลกระทบจากการใชเ ชื้อเพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ
2. วีดทิ ศั นเกี่ยวกับผลกระทบจากการใชเ ช้อื เพลิงซากดกึ ดำบรรพ
3. ลงิ กเว็บไซตต า ง ๆ ที่เกี่ยวกับผลกระทบจากการใชเชอ้ื เพลิงซากดึกดำบรรพ

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ชอ้ื เพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 6

การวัดและการประเมินผลการเรียนรู

รายการประเมนิ วิธีการประเมิน เครื่องมอื เกณฑก ารประเมนิ
- ชุดกจิ กรรมการ ไดค ะแนนรอยละ 80
1. อธิบายผลกระทบจาก - การตรวจการตอบ เรยี นรูท่ี 4 ผลกระทบ
จากการใชเชื้อเพลงิ คะแนนอยูในระดับดี
การใชเชือ้ เพลิงซากดกึ ดำ คำถาม ซากดกึ ดำบรรพ ขน้ึ ไปผานเกณฑ

บรรพได (K) แบบประเมนิ
2. นำเสนอแนวทางการใช พฤติกรรมในชั้นเรียน

เชอื้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพได

(P)
3. ตระหนักถึงผลจากการใช

เช้อื เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพได

(A)

4. มีความใฝเ รียนรแู ละมี การประเมนิ พฤติกรรม
ความมุง มน่ั ในการทำงาน(A) ในชนั้ เรยี น

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเช้ือเพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 7

ขั้นท่ี 1 ขั้นสรางความสนใจ (Engagement)

กิจกรรมที่ 1 “Understanding Check”
คำชแ้ี จง : จากภาพทีก่ ำหนด ใหนักเรียนทำเครื่องหมาย ท่แี สดงวาใช และทำเครื่องหมาย  ที่
แสดงวาไมใ ช ภาพทเี่ ปนปรากฏการณท ่ีแสดงวาเปนผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดกึ ดำบรรพ

 ภาพโรงงานอุตสาหกรรม  ภาพการทิ้งขยะในแมน้ำ

 ภาพการละลายของน้ำแขง็  ภาพน้ำทวมทจ่ี ังหวัดเพชรบรู ณ

 ภาพน้ำตกเอราวัณ  ภาพหินงอกหนิ ยอย

ชุดกจิ กรรมการเรียนรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 8

ขน้ั ท่ี 2 ขน้ั สำรวจและคนหา (Exploration)

กจิ กรรมที่ 2 “สบื คน ขอ มูล ผลกระทบจากการใชเชือ้ เพลิงซากดกึ ดำบรรพ”
คำชี้แจง : ใหนักเรยี นสืบคนขอ มูลเกีย่ วกับผลกระทบจากการใชเ ชือ้ เพลิงซากดึกดำบรรพ โดยสืบคน
ขอมูลจากอินเตอรเน็ตตามเว็บไซตที่แนะนำไวใบความรูห รือแหลงเรียนรูอื่น ๆ ตามความเหมาะสม และนำ
ขอมลู ท่ีไดจ ากการสืบคนเติมลงในชอ งวา งใหถ ูกตอ ง

แนะนำ : นักเรียนสามารถศึกษาขอมูลเพิม่ เติมเกี่ยวกับผลกระทบจากการใช
เชอ้ื เพลงิ ซากดึกดำบรรพ จาก QR CODE

มลพษิ ทางอากาศ มลพษิ ทางนาํ

มลพิษทางดิน ฝนกรด

ภาวะโลกรอ้ น

ชุดกิจกรรมการเรียนรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเ ช้ือเพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 9

เอกสารอา นประกอบบทเรียน ชุดที่ 4

 ผลกระทบจากการใชเ ชือ้ เพลิงซากดึกดำบรรพ

ผลิตภัณฑจากแกส ธรรมชาติเปนเชื้อเพลิงสะอาดซึ่งไมม ีกำมะถันปน จึงมผี ลกระทบตอสิ่งมีชวี ิตและ
สิ่งแวดลอมนอยผลกระทบท่ีเกิดขนึ้ สว นใหญจะเกดิ จากการใชผลติ ภัณฑท ่ไี ดจากการกล่นั นำ้ มนั ดิบ ดงั น้ี

มลพษิ ทางอากาศ

มลพิษทางอากาศ (air pollution) สว นใหญเ กดิ จากการเผาไหมไมสมบรู ณของเชื้อเพลงิ ตาง ๆ เชน
น้ำมันเบนซนิ น้ำมนั ดีเซล และนำ้ มนั กา ด ทำใหไดผลติ ภณั ฑท่จี ัดเปนสารมลพิษ ดังน้ี

ภาพท่ี 1 มลพิษทางอากาศเกิดจากการเผาไหมข องเชื้อเพลงิ
(ที่มา : https://shorturl.asia/2euTo)

1.1 แกส คารบอนมอนอกไซด (CO)
เกดิ จาก ทอ ไอเสียรถยนตเปนสวนใหญ เนื่องจากเกิดการเผาไหมอยางไมส มบูรณของน้ำมันเบนซิน

หรือน้ำมันดเี ซล
อนั ตราย แกส คารบ อนมอนอกไซดส ามารถจับกับเฮโมโกลบนิ ไดด ีกวาแกส ออกซเิ จน ทำใหคนท่ีไดรับ

มปี รมิ าณแกส ออกซเิ จนในเลือดต่ำ ถาสดู ดมเพียงเล็กนอ ยอาจเวียนหรือปวดศีรษะ แตถาไดรับในปริมาณมาก
อาจสลบหรือเสียชีวิตได

การปอ งกนั
- ปรบั ปรุงเครื่องยนตใหมีประสิทธภิ าพในการเผาไหมไดอยางสมบูรณจะไมกอใหเกิดเขมา ไอน้ำมัน
และแกสคารบอนมอนอกไซด
- ปรับปรงุ คุณภาพระบบทอไอเสียดวยการติดตั้งคะตะไลติกคอนเวอรเตอรที่เรียกวา ตัวแปลง ชวย
เปลี่ยนแกสคารบอนมอนอกไซด สารไฮโดรคารบอน และแกสไนโตรเจนไดออกไซดใหเปนแกส
คารบ อนไดออกไซด แกส ออกซเิ จน และไอน้ำ

ชุดกิจกรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ชือ้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 10

- ปรับปรุงคณุ ภาพของนำ้ มันเชือ้ เพลิงใหม คี าเลขออกเทนสงู ข้นึ
- ปรบั ปรุงระบบการจราจรใหเกิดความคลอ งตัวเพ่ือลดปรมิ าณการใชน้ำมันเช้อื เพลิง

1.2 สารตะกว่ั จากไอเสยี รถยนต เกิดจากการเผาไหมข อง เลขออกเทนของนํามนั เบนซินบอกใหท้ ราบวา่
สารเตตระเอทลิ เลดท่ีเติมลงในน้ำมันเบนซนิ เพื่อเพิ่มเลขออกเทน นํามันเบนซินมีประสิทธิภาพในการเผาไหม้
ซง่ึ จะมีสารตะกว่ั ไดแ ก เลด (II) คลอไรด (PbCl2) ปนออกมากับ มากน้อยเพียงใด ถา้ เลขออกเทนสูงมีการเผา
ไอเสียรถยนต ซ่ึงเปน พิษตอ การหายใจและทำลายเซลลเมด็ เลือดแดง ไหมไ้ ดด้ ีจะทําใหเ้ ครืองยนตเ์ ดินเรียบ ไม่เกิด
การสะดุดหรือเครืองน็อก

1.3 แกสซลั เฟอรไ ดออกไซด (SO2)
เกิดจาก การเผาไหมเช้ือเพลงิ ฟอสซลิ ซงึ่ มีปรมิ าณกำมะถันเรยี งลำดบั

จากมากไปนอ ย คือ ถานหิน น้ำมนั เตา น้ำมันดเี ซล น้ำมันกาด และน้ำมันเบนซิน
อันตราย แกสซัลเฟอรไดออกไซดมสี มบตั ิเปนกรด เม่ือรวมกบั น้ำฝนจะทำใหเกดิ ฝนกรด และเปนพิษ

ตอการหายใจ โดยถาสูดดมเพียงเลก็ นอยจะเกิดอาการปวดเมื่อย แตถาสูดดมในปริมาณมากถึง 20 ppm จะ
ทำใหปอดอกั เสบและหลอดลมตบี

1.4 แกสหรอื ไอของสารประกอบไฮโดรคารบอน
เกิดจาก แกสหรือไอของสารประกอบไฮโดรคารบอน ไดแก มีเทน อีเทน โพรเพน บิวเทน เฮกเซน

เฮปเทน ออกเทน และน้ำมันเบนซินที่เกิดจากการเผาไหมไมสมบูรณ เชื้อเพลิงที่ไมเกิดการลุกไหมจะปน
ออกมากบั ไอเสียรถยนต

อนั ตราย เปน อนั ตรายตอเยอ่ื ตาและระคายเคืองตอระบบหายใจอาจเกิดอาการวงิ เวียนศรี ษะ

ปัจจุบันมีการหา้ มใช้นํามันเบนซินที ในอดีตการปรบั ปรุงคุณภาพนํามนั ใชก้ ารเติมสาร
เติมสารตะกวั ตงั แต่ มกราคม MTBE (methyl tertiary butyl ether) เพือเพิมเลข
ออกเทน แต่ต่อมาพบว่าเป็ นพิษต่อสิงแวดลอ้ มจงึ
เปลยี นไปใชน้ ํามนั แกส๊ โซฮอล์

ชุดกิจกรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเชอื้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 11

มลพิษทางน้ำ

มลพิษทางนำ้ (water pollution) หมายถึง น้ำที่มีปริมาณแกสออกซเิ จนละลายอยูต่ำกวาเกณฑ
มาตรฐาน และอาจมีสารพิษประเภทโลหะหนัก เชน ปรอท ตะกั่ว แคดเมียม และโครเมียมในปริมาณทีเ่ กิน
เกณฑมาตรฐาน การบอกคณุ ภาพของนำ้ นยิ มบอกเปน คา DO หรือ BOD

ภาพที่ 2 มลพิษทางน้ำเกดิ จากน้ำมปี ริมาณออกซิเจนต่ำ
(ทมี่ า : http://thaipollutions.blogspot.com/2013/01/)
DO (dissolved oxygen) เป็ นการบอกปริมาณแกส๊ ออกซิเจนทีละลายอยใู่ นนําซึงถา้ DO มีค่าตํา
กวา่ 3 มิลลิกรมั ตอ่ ลิตร ถือวา่ เป็ นนําเสยี และมโี อกาสเกิดการเน่าเสียของสารอินทรยี ใ์ นนํา
BOD (biochemical oxygen demand) เป็ นคา่ ทีแสดงถงึ ปริมาณความตอ้ งการแกส๊ ออกซิเจนของ
จุลินทรียใ์ นนําเพือใชย้ ่อยสลายสารอินทรียใ์ นนํา ซึงนําใชท้ วั ไปตามแหล่งนําไม่ควรมีค่า BOD เกิน 60
มิลลิกรมั ตอ่ ลิตร ซึงถา้ มคี า่ มากกว่านีแสดงว่าสารอนิ ทรยี ใ์ นนํามปี ริมาณมากและปริมาณแกส๊ ออกซิเจน
มไี ม่เพยี งพอต่อการยอ่ ยสลายสารอินทรียใ์ นนํา นําจึงเกดิ การเน่าเสยี ได้

สาเหตุ ทีท่ ำใหเกิดมลพษิ ทางนำ้ หรอื น้ำเนา เสยี คือ
1. การมีคราบนำ้ มันปดบังผิวน้ำ ทำใหแ กสออกซิเจนละลายในน้ำไดนอยลง
2. น้ำทง้ิ จากอาคารบานเรอื นท่ีมีสารอินทรยี ผ งซกั ฟอกหรือสารซกั ลา งลงสูแหลงนำ้

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเชอ้ื เพลิงซากดกึ ดำบรรพ หนา 12

ภาพที่ 3 คราบน้ำมนั บนผวิ น้ำทำใหนำ้ เนา เสีย
(ทม่ี า : https://shorturl.asia/EoBAF)

3. น้ำทง้ิ จากโรงงานอตุ สาหกรรมทมี่ ีปรมิ าณโลหะหนกั เกนิ เกณฑมาตรฐานที่องคก ารอนามัยโลก
แนะนำไวเม่อื พ.ศ. 2560 ดงั ตารางท่ี 1

ตารางท่ี 1 ปริมาณโลหะหนักสูงสุดที่มีไดใ นนำ้ ท้ิงจากโรงงานอตุ สาหกรรม

โลหะหนัก ปริมาณทแ่ี นะนำไมใหมเี กิน (mg / L)

ปรอท (Hg) 0.006
แคดเมยี ม (Cd) 0.003

ตะกั่ว (Pb) 0.01

โครเมยี ม (Cr) 0.05

จากตารางที่ 1 พบวา โลหะแคดเมยี มมีปรมิ าณที่แนะนำไมใหมีเกินนอยที่สุด เนื่องจากเปนโลหะท่ีมี
อันตรายมากที่สุด ทำใหเกิดโรคเกี่ยวกับไต ที่เรียกวา โรคอิไตอไิ ต (itai-itai disease) สวนโลหะที่อันตราย
นอยที่สุด คอื โครเมียม

โรคอิไตอิไตหรือโรคพษิ แคดเมียมเกิดจากร่างกาย
ไดร้ ับแคดเมียมแลว้ ไปทําลายไต กระดูก ระบบ
เลือด ปอด กระเพาะปัสสาวะ และอวยั วะอนื ๆ

มลพิษทางดิน

มลพิษทางดิน (soil pollution) ที่มีสาเหตุมาจากการใชผลิตภัณฑที่ไดจากการกลั่นน้ำมันดิบ
สวนใหญเปนการตกคางของสารเคมีที่ไดจ ากการนำผลิตภัณฑท ีไ่ ดจ ากการกลั่นน้ำมันดิบไปเปนสารตั้งตนใน
การผลิต เชน ปุย เคมีสารเคมีที่ใชใ นการปราบศัตรูพชื ผงซกั ฟอก รวมทงั้ พลาสติกและสารอ่ืน ๆ ทำใหมีสมบัติ
โครงสรางและความเปนกรดและเบสของดนิ เปลีย่ นไปไมส ามารถใชเพาะปลูกหรือทำประโยชนอ ่นื ๆ ไดเ ตม็ ที่

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ชอ้ื เพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 13

ภาพที่ 4 มลพิษทางดินทำใหไมส ามารถเพาะปลูกพชื ได
(ทมี่ า : https://ngthai.com/science/27458/soil-pollution/)

ภาวะโลกรอนและการแกป ญ หาภาวะโลกรอ น

ภาวะโลกรอน (global warming) หมายถึง การที่อุณหภูมิเฉลี่ยบนผิวโลกสูงขึ้นจนกอใหเกิด
อันตรายตอสิง่ มชี วี ติ และส่งิ แวดลอ ม มสี าเหตมุ าจากปรากฏการณเ รือนกระจกและรูโหวโ อโซนผลกระทบที่เกิด
จากภาวะโลกรอน มีดงั นี้

1. อุณหภูมิของอากาศสูงขึ้นกวาอุณหภูมิปกติของรางกาย คือ อุณหภูมิของรางกายสูงเกิน 40
องศาเซลเซียส ทำใหเกิด โรคลมแดด หรอื ฮีทสโตรก (heat stroke) นอกจากนี้ยังอาจทำใหเปนตอกระจก
และโรคมะเร็งผิวหนงั ได

2. นำ้ แข็งขว้ั โลกละลาย ทำใหระดับนำ้ ทะเลสงู ขน้ึ เกดิ ภาวะนำ้ ทวมชายฝง ปะการงั เปลีย่ นสีหรือฟอก
สแี ละทำลายระบบนเิ วศและโซอาหาร

3. เกดิ ภัยธรรมชาติ ภาวะแหงแลง พายุรุนแรง น้ำทวม และโคลนถลม

ปะการังฟอกสีหรือปะการังเปลียนเป็ นสีขาว
เกิดจากสาหร่ายเซลล์เดียวทีมีสีและอาศัยอยู่
ในเนือเยือของปะการังตายเนืองจากอุณหภูมิ
ของนําเพมิ ขึน

ชุดกจิ กรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ชอื้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 14

ความแหงแลงสงผลกระทบตอการดำรงชีวติ ของมนุษยแ ละสัตว

นำ้ แข็งขวั้ โลกละลายทำาใหระดับนำ้ ทะเลสงู ขึ้น เกดิ พายฝุ นฟาคะนอง นำ้ ทว ม

พน้ื ดินแหงแลง และเกิดน้ำทว มไมสามารถทำการเพาะปลูก

ภาพที่ 5 ผลกระทบท่เี กดิ จากภาวะโลกรอ น
(ทม่ี า : หนังสือเรียนรายวิชาวทิ ยาศาสตร ม.2 สำนักพิมพ แมค็ หนา 413)

การแกปญหาภาวะโลกรอน ทำไดด ังนี้

1. ลดปรมิ าณการใชเชื้อเพลงิ ฟอสซลิ

2. ลดปริมาณขยะ ทำใหม กี ารเผาขยะนอยลง
ปรมิ าณแกสคารบ อนไดออกไซดจ ะลดลง

3. ประหยัดการใชพ ลังงานไฟฟา เนอื่ งจากการ

ผลติ กระแสไฟฟาใชเชอื้ เพลิงฟอสซลิ ทำใหป ริมาณแกส
คารบอนไดออกไซดแ ละมเี ทนลดลง
4. ปลกู ตน ไมเ พอื่ ลดปรมิ าณแกสคารบ อน ภาพที่ 6 การเผาขยะจะเกดิ แกสคารบ อนไดออกไซดจ ำนวนมาก
(ทีม่ า : https://shorturl.asia/dADjr)
-ไดออกไซด
5. ลดการใชสารซีเอฟซี เนื่องจากสารนี้ไปทำลายโอโซนในชั้นบรรยากาศ ทำใหรังสีอัลตราไวโอเลต

เขา สูโ ลกมากข้ึน

ชุดกิจกรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ช้อื เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 15

ฝนกรด

ฝนกรด (acid rain) เกดิ จากน้ำฝนละลายแกสคารบอนไดออกไซด (CO2) ซัลเฟอรไ ดออกไซด (SO2)
และแกสไนโตรเจนไดออกไซด (NO2) ทำใหน้ำฝนที่ตกลงมามีสมบัติเปนกรด กัดกรอนโลหะและสิ่งกอสรางท่ี
ทำจากหินปูน ทำลายสัตวน้ำและพืชน้ำ และทำใหตนไมลมตาย ซ่ึงแกสที่ทำใหเกิดฝนกรดสวนใหญเกิดจาก
การใชเ ช้ือเพลงิ ฟอสซลิ แตฝนกรดกม็ ีขอดี คือ แกสคารบ อนไดออกไซดอาจกัดกรอนภูเขาหินปูน ทำใหเกิดถ้ำ
และหินงอกและหินยอย ซงึ่ เปนแหลงทอ งเท่ยี วท่ีสวยงาม

มลพิษทางอากาศในเขตเมอื งเปนสาเหตทุ ำให สภาพของตน ไมทไ่ี ดร ับน้ำฝนท่มี คี วามเปน กรด

ความเปน กรดของนำ้ ฝนเพ่ิมขึน้ ภาพที่ 7 โทษของฝนกรด

(ท่มี า : https://shorturl.asia/dADjr)

ภาพท่ี 8 ประโยชนจากฝนกรด
(ทีม่ า : https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/33850)

ชุดกิจกรรมการเรียนรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเชือ้ เพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 16

ข้นั ที่ 3 ขัน้ อธิบายและลงขอสรปุ (Explanation)

กจิ กรรมท่ี 3 “เขียนสรุปองคค วามรู”
คำชแี้ จง : ใหน กั เรยี นนำขอมูลท่ีไดจ ากการสบื คน เตมิ ลงในชองวางใหถ ูกตอง

ผลกระทบจากการใชเ ชอื้ เพลิงซากดกึ ดำบรรพ ตัวอยา งแนวคำตอบ

มลพิษทางอากาศ (air pollution)

สวนใหญเกิดจากการเผาไหมไมสมบูรณของเชื้อเพลิงตาง ๆ เชน น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และ
น้ำมันกา ด ทำใหไ ดผลิตภณั ฑท ี่จัดเปน สารมลพษิ ดงั นี้

- แกส คารบอนมอนอกไซด (CO)
- สารตะกัว่ จากไอเสียรถยนต
- แกส ซัลเฟอรไดออกไซด (SO2)
- แกส หรือไอของสารประกอบไฮโดรคารบ อน

มลพิษทางนำ้ (water pollution)

น้ำทีม่ ีปรมิ าณแกสออกซิเจนละลายอยูต่ำกวาเกณฑมาตรฐาน และอาจมีสารพิษประเภทโลหะหนัก
เชน ปรอท ตะกั่ว แคดเมียม และโครเมียมในปริมาณที่เกินเกณฑมาตรฐาน การบอกคุณภาพของนำ้ นยิ มบอก
เปนคา DO หรือ BOD

มลพิษทางดนิ (soil pollution)

สาเหตุมาจากการใชผ ลติ ภณั ฑท่ไี ดจากการกลนั่ น้ำมันดิบ สวนใหญเปน การตกคางของสารเคมีที่ได
จากการนำผลิตภณั ฑทีไ่ ดจากการกล่ันนำ้ มนั ดิบไปเปนสารตง้ั ตน ในการผลติ เชน ปุยเคมีสารเคมที ใ่ี ชใ นการ
ปราบศัตรูพืช ผงซักฟอก รวมทั้งพลาสติกและสารอ่ืน ๆ ทำใหมสี มบัตโิ ครงสรา งและความเปนกรดและเบส
ของดินเปลยี่ นไปไมสามารถใชเ พาะปลกู หรือทำประโยชนอ น่ื ๆ ไดเต็มที่

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดกึ ดำบรรพ หนา 17

ข้นั ที่ 3 ข้ันอธิบายและลงขอสรุป (Explanation)

ผลกระทบจากการใชเ ชือ้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ ตวั อยา งแนวคำตอบ

ภาวะโลกรอ น (global warming)

ปรากฏการณที่อุณหภูมิเฉลีย่ ของผิวโลกและผืนมหาสมุทรสูงขึ้น โดยมีกาซคารบอนไดออกไซด และ
แกส เรือนกระจกอื่น ๆ เปนตัวการกักเก็บความรอนจากแสงอาทติ ยไวไมใหคายออกไปสูบรรยากาศและแกส
คารบ อนไดออกไซดท ี่เกิดข้นึ ในบรรยากาศจึงเปนสาเหตุใหรังสคี วามรอ นทีผ่ านชัน้ บรรยากาศเขา มาถูกกักไวใน
โลกโดยไมส ามารถสะทอ นกลับออกไปได สาเหตขุ องภาวะโลกรอ น

1. การเผาไหมเ ชอื้ เพลงิ ตางๆจากการขนสง และการผลติ ในโรงงานอุตสาหกรรม
2. การเพมิ่ กาซกลมุ ไนตรัสออกไซดแ ละคลอโรฟลอู อโรคารบ อน (CFCs)
3. การตดั และทำลายปาไมจำนวนมหาศาล

ฝนกรด (acid rain)

เกดิ จากน้ำฝนละลายแกส คารบอนไดออกไซด (CO2) ซลั เฟอรไ ดออกไซด (SO2) และแกสไนโตรเจน -
ไดออกไซด (NO2) ทำใหน ำ้ ฝนทีต่ กลงมามสี มบตั เิ ปนกรด กดั กรอนโลหะและสิ่งกอ สรา งที่ทำจากหนิ ปูน ทำลาย
สัตวน้ำและพืชน้ำและทำใหตนไมลมตาย ซ่ึงแกสที่ทำใหเกิดฝนกรดสวนใหญเกิดจากการใชเชื้อเพลิงฟอสซิล
แตฝนกรดก็มีขอดี คอื แกสคารบอนไดออกไซดอาจกัดกรอนภูเขาหินปูน ทำใหเ กดิ ถ้ำและหินงอกและหินยอย
ซ่ึงเปน แหลง ทอ งเทยี่ วท่ีสวยงาม

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 18

ข้ันท่ี 4 ขัน้ ขยายความรู (Elaboration)

กิจกรรมที่ 4 “รณรงคล ดการใชเชือ้ เพลงิ ฟอสซลิ ภายในโรงเรยี น”
คำชี้แจง : ใหน กั เรยี นสืบคน ขอมูลเก่ยี วกบั การรณรงคล ดการใชเชื้อเพลิงฟอสซิลภายในโรงเรยี นและ
นำเสนอขอมลู ในรปู แบบตา ง ๆ เชน แผน พับ โปสเตอร การประชาสมั พันธเสียงตามสาย ฯลฯ

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเ ชือ้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ หนา 19

ขัน้ ที่ 5 ขน้ั ประเมิน (Evaluation)

กจิ กรรมที่ 5 “ผังมโนทัศน”
คำชแ้ี จง : ใหน กั เรยี นเขยี นแผนท่คี วามคิด (Mind mapping) เก่ียวกบั “ผลกระทบจากการใช
เช้อื เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ”

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 20

แบบทดสอบหลงั เรยี น
เร่อื ง ผลกระทบจากการใชเ ชือ้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ

คำชแ้ี จง : เลือกคำตอบท่ถี ูกทีส่ ดุ เพยี งคำตอบเดียว แลวทำเคร่อื งหมายกากบาท (X) ลงใน
กระดาษคำตอบ

1. แกสผสมตอไปน้ี ขอใดทำใหเกดิ มลพิษทางอากาศมากท่ีสดุ
ก. CO , NO2 , SO2 ข. CO2 , NO2 , SO2

ค. CO , CO2 , SO2 ง. CO2 , CO , NO2

2. สาเหตุขอ ใดท่ที ำใหเ กิดมลพษิ ทางน้ำทส่ี ำคัญในประเทศไทย
ก. โรงงานอตุ สาหกรรมปลอยสารมลพิษลงสูแมน ้ำโดยไมมกี ารกำจัดสารมลพษิ ในน้ำทง้ิ
ข. ปลอ ยน้ำท้ิงจากครวั เรอื นลงสแู มน้ำโดยไมมกี ารกำจัดสารมลพิษกอน
ค. ส่งิ ปฏิกลู ตา ง ๆ ทเี่ กดิ จากการบริโภคของมนษุ ยจำนวนมากถูกทง้ิ ลงสูแ มนำ้
ง. เปน สาเหตไุ ดทกุ ขอ

3. ผลิตภัณฑท ีไ่ ดจ ากการกลัน่ นำ้ มันดิบในขอใดกอ ใหเ กิดมลพิษทางดิน
ก. ปยุ เคมีสารเคมีที่ใชในการปราบศัตรพู ชื ข. ผงซักฟอก

ค. พลาสติก ง. เปนไปไดทุกขอ

4. ขอใดตอไปน้ี เปน การลดภาวะโลกรอนโดยกระบวนการรีไซเคลิ (recycle)
ก. นางสาวรักดี ใชถ ุงผา แทนถุงพลาสติก
ข. นายจริงใจ นำเศษกระดาษทีใ่ ชแลว ไปอดั ขึน้ รูป เปน กระถางตน ไม
ค. นายรกั ชาติ นำถุงพลาสติกทีใ่ ชแ ลว มาใชซ ำ้
ง. นางสาวเมตตา ไปตลาดโดยนำตะกรา ไปใสของแทนถุงพลาสติก

5. ฝนกรด เปนนำ้ ฝนท่ตี กลงมามีสมบตั ิเปนกรด แตฝนกรดก็มีขอดคี ือ
ก. กดั กรอนโลหะและสงิ่ กอสรา งท่ีทำจากหินปนู

ข. ทำใหตนไมลมตาย

ค. ทำใหเกดิ หนิ งอกและหินยอย
ง. ปองกันการอุดตันของทอ
การทำแบบทดสอบหลงั เรียนเปน การวัด

ความรูค วามสามารถในเร่อื งที่เราศึกษามา
ดงั นั้น นักเรียนตง้ั ใจทำแบบทดสอบนะคะ

สู ๆ คะ

ชุดกิจกรรมการเรียนรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเชอ้ื เพลิงซากดกึ ดำบรรพ หนา 21

กระดาษคำตอบ
เรื่อง ผลกระทบจากการใชเ ชื้อเพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ

คำชีแ้ จง : ใหน ักเรียนทำเครือ่ งหมายกากบาท (X) ลงในขอ ที่ถูกทส่ี ดุ เพียงคำตอบเดยี ว

ช่ือ............................................................. ชน้ั ม.2/………… เลขที่..........

ขอ ก ข ค ง คะแนนเตม็ 5 คะแนน
1 คะแนนท่ไี ด ...............คะแนน
2
3
4
5

ลงช่อื ...................................ผปู ระเมิน
(............................................................)
วันท่ี ........เดอื น..................................พ.ศ..............

ชุดกจิ กรรมการเรียนรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเช้อื เพลงิ ซากดึกดำบรรพ หนา 22

บรรณานกุ รม

.2560 ตัวชวี้ ัดและสาระการเรยี นรแู กนกลาง กลมุ สาระการเรียนรวู ิทยาศาสตร (ฉบบั ปรับปรงุ พ.ศ.
2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพ้นื ฐาน พุทธศกั ราช 2551.
สบื คนเมอ่ื 25 พฤศจกิ ายน 2564 จาก https://www.ipst.ac.th/curriculum

ศรลี กั ษณ ผลวฒั นะ และเจยี มจติ กุลมาลา. 2562. ผลทเ่ี กิดจากการผลติ และใชผลติ ภณั ฑปโ ตรเลียมตอ
ส่ิงมชี ีวิตและสิ่งแวดลอม. กรุงเทพมหานคร: แม็คเอด็ ดเู คช่ัน จำกดั .

สุธารี คำจนี ศรี , ภคพร จิตตรขี ันธ และดร.วชิ ุดา บุญยรตั กลิน. ผลกระทบทเ่ี กดิ จากการใชซากดกึ ดำบรรพ.
พิมพค รง้ั ท่ี 3. กรงุ เทพมหานคร : บรษิ ทั อกั ษรเจริญทศั น อจท จำกัด.

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเ ชอื้ เพลงิ ซากดึกดำบรรพ หนา 23

ภาคผนวก

แนวการตอบแตละกิจกรรมในชุดกจิ กรรมการเรยี นรู
หนวยการเรยี นรทู ่ี 9 เชือ้ เพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ

ชดุ ท่ี 4 เรื่อง ผลกระทบจากการใชเชื้อเพลงิ ซากดึกดำบรรพ

ชุดกิจกรรมการเรยี นรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเช้อื เพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 24

เฉลยกิจกรรมที่ 1

กจิ กรรมท่ี 1 “Understanding Check”
คำชแ้ี จง : จากภาพทก่ี ำหนด ใหน ักเรยี นทำเครื่องหมาย ท่แี สดงวา ใช และทำเครอ่ื งหมาย  ที่

แสดงวา ไมใช ภาพท่ีเปนปรากฏการณท ่ีแสดงวา เปนผลกระทบจากการใชเช้อื เพลงิ ซากดึกดำบรรพ

 ภาพโรงงานอุตสาหกรรม  ภาพการท้งิ ขยะในแมน ้ำ

 ภาพการละลายของน้ำแข็ง  ภาพน้ำทว มท่ีจังหวดั เพชรบรู ณ

 ภาพน้ำตกเอราวัณ  ภาพหินงอกหินยอ ย

ชุดกิจกรรมการเรยี นรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเ ชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 25

เฉลยกิจกรรมท่ี 3

กิจกรรมที่ 3 “เขยี นสรุปองคค วามรู”
คำชี้แจง : ใหนักเรยี นนำขอมลู ทีไ่ ดจากการสืบคนเติมลงในชอ งวางใหถูกตอง

ผลกระทบจากการใชเ ชื้อเพลงิ ซากดกึ ดำบรรพ ตวั อยางแนวคำตอบ

มลพิษทางอากาศ (air pollution)

สวนใหญเกิดจากการเผาไหมไมสมบูรณของเชื้อเพลิงตาง ๆ เชน น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และ
น้ำมนั กาด ทำใหไดผลิตภณั ฑทจ่ี ัดเปนสารมลพษิ ดงั นี้

- แกสคารบ อนมอนอกไซด (CO)
- สารตะกัว่ จากไอเสียรถยนต
- แกสซลั เฟอรไดออกไซด (SO2)
- แกสหรือไอของสารประกอบไฮโดรคารบอน

มลพิษทางน้ำ (water pollution)

น้ำที่มีปริมาณแกสออกซิเจนละลายอยูต่ำกวาเกณฑมาตรฐาน และอาจมีสารพิษประเภทโลหะหนัก
เชน ปรอท ตะกั่ว แคดเมียม และโครเมียมในปรมิ าณทีเ่ กินเกณฑมาตรฐาน การบอกคุณภาพของน้ำนยิ มบอก
เปน คา DO หรอื BOD

มลพิษทางดนิ (soil pollution)

สาเหตมุ าจากการใชผ ลิตภณั ฑท ่ไี ดจ ากการกลนั่ น้ำมันดิบ สวนใหญเปน การตกคางของสารเคมีที่ได
จากการนำผลิตภัณฑท่ีไดจ ากการกลนั่ นำ้ มนั ดิบไปเปนสารตงั้ ตนในการผลิต เชน ปุยเคมีสารเคมีทใี่ ชใ นการ
ปราบศัตรูพืช ผงซกั ฟอก รวมทั้งพลาสตกิ และสารอ่ืน ๆ ทำใหม สี มบัตโิ ครงสรางและความเปนกรดและเบส
ของดินเปลีย่ นไปไมสามารถใชเพาะปลูกหรือทำประโยชนอ่ืน ๆ ไดเต็มท่ี

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเ ชื้อเพลงิ ซากดึกดำบรรพ หนา 26

เฉลยกิจกรรมท่ี 3

ผลกระทบจากการใชเ ชอื้ เพลงิ ซากดึกดำบรรพ ตัวอยา งแนวคำตอบ

ภาวะโลกรอน (global warming)

ปรากฏการณที่อุณหภูมเิ ฉลีย่ ของผิวโลกและผืนมหาสมุทรสูงขึ้น โดยมีกาซคารบอนไดออกไซด และ
แกสเรอื นกระจกอื่น ๆ เปนตัวการกักเก็บความรอนจากแสงอาทิตยไวไมใหคายออกไปสูบรรยากาศและแกส
คารบอนไดออกไซดที่เกิดข้ึนในบรรยากาศจึงเปนสาเหตุใหรังสีความรอนทผี่ า นชนั้ บรรยากาศเขามาถูกกักไวใน
โลกโดยไมสามารถสะทอ นกลบั ออกไปได สาเหตขุ องภาวะโลกรอ น

1. การเผาไหมเชือ้ เพลิงตางๆจากการขนสง และการผลิตในโรงงานอุตสาหกรรม
2. การเพ่ิมกา ซกลุม ไนตรสั ออกไซดแ ละคลอโรฟลอู อโรคารบอน (CFCs)
3. การตดั และทำลายปา ไมจำนวนมหาศาล

ฝนกรด (acid rain)

เกิดจากน้ำฝนละลายแกส คารบอนไดออกไซด (CO2) ซลั เฟอรไ ดออกไซด (SO2) และแกสไนโตรเจน -
ไดออกไซด (NO2) ทำใหน้ำฝนที่ตกลงมามสี มบัตเิ ปนกรด กดั กรอ นโลหะและสิ่งกอ สรางท่ที ำจากหนิ ปูน ทำลาย
สัตวน้ำและพืชน้ำและทำใหตนไมลมตาย ซ่ึงแกสที่ทำใหเ กิดฝนกรดสวนใหญเกิดจากการใชเชื้อเพลิงฟอสซิล
แตฝนกรดก็มีขอดี คอื แกส คารบ อนไดออกไซดอาจกัดกรอนภูเขาหินปูน ทำใหเ กิดถ้ำและหินงอกและหินยอย
ซงึ่ เปนแหลงทองเทีย่ วท่สี วยงาม

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเช้ือเพลิงซากดึกดำบรรพ หนา 27

เฉลยกจิ กรรมท่ี 4

กิจกรรมที่ 4 “รณรงคล ดการใชเ ชือ้ เพลงิ ฟอสซิลภายในโรงเรียน”
คำชีแ้ จง : ใหนกั เรยี นสบื คนขอมูลเกย่ี วกับการรณรงคล ดการใชเชื้อเพลงิ ฟอสซลิ ภายในโรงเรยี นและ

นำเสนอขอมลู ในรปู แบบตาง ๆ เชน แผน พับ โปสเตอร การประชาสัมพันธเสียงตามสาย ฯลฯ

คำตอบข้นึ อยูกบั นกั เรียน

ชุดกิจกรรมการเรยี นรูท่ี 4 ผลกระทบจากการใชเชือ้ เพลิงซากดกึ ดำบรรพ หนา 28

เฉลยกจิ กรรมที่ 5

กจิ กรรมที่ 5 “ผังมโนทัศน”
คำชแ้ี จง : ใหน ักเรยี นเขียนแผนทค่ี วามคดิ (Mind mapping) เก่ยี วกบั “ผลกระทบจากการใช

เชอ้ื เพลิงซากดกึ ดำบรรพ”

คำตอบขน้ึ อยูกบั นกั เรยี น

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรูที่ 4 ผลกระทบจากการใชเช้อื เพลิงซากดกึ ดำบรรพ หนา 29

เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน
เร่อื ง ผลกระทบจากการใชเชอ้ื เพลงิ ซากดึกดำบรรพ

ขอที่ คำตอบ
1ก
2ง
3ง
4ข
5ค

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ รายวิชาวิทยาศาสตร์

หน่วยการเรียนรูท้ ี่ 9

เช้ ือเพลิงซากดึกดาบรรพ์

ช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี 2