บทที่ 1

บทที่ 1


บทนำ




1.1 ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

ทักษะอาชีพเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการดำเนินชีวิตของผู้เรียนมหานคร ทั้งในการศึกษาต่อ
ในอนาคต การทำงานร่วมกับผู้อื่น การเรียนรู้และการจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้นโดยการลงมือจริง

ด้วยตนเอง ตลอดจนการนำองค์ความรู้และประสบการณ์ที่ได้จากการเรียนมาประยุกต์ต่อยอดสู่

การประกอบอาชีพ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ด้านความสามารถในการใช้
ทักษะชีวิต อีกทั้งยังสอดคล้องกับแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานกรุงเทพมหานคร ฉบับที่ 3

(พ.ศ. 2564 - 2569) ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 พัฒนาผู้เรียนตามอัตลักษณ์แห่งมหานคร ในลำดับที่ 3

ได้กำหนดเป้าประสงค์ให้ผู้เรียนมีทักษะอาชีพ และการเป็นผู้ประกอบการ การพัฒนาทักษะอาชีพของ
ผู้เรียน เกษศิรินทร์ สุวรรณสุนทร (2561, น.15-31) สถานศึกษาต้องจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียน

ทุกระดับชั้นมีทักษะด้านอาชีพโดยเฉพาะอย่างยิ่งในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นเพื่อให้ผู้เรียนสามารถ
นำทักษะด้านอาชีพมาสู่การต่อยอดในการประกอบอาชีพหรือเป็นแนวทางในการวางแผนศึกษาต่อ

ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลายทั้งสายอาชีพและสายสามัญอนาคตอย่างมีคุณภาพเนื่องจากการส่งเสริม

และพัฒนาทักษะอาชีพนั้นสามารถช่วยให้ผู้เรียนค้นพบความสามารถ ความสนใจ ตลอดจนค้นพบ
ความถนัดของตนเองซึ่งสถานศึกษาสามารถดำเนินการได้อย่างหลากหลายตามความเหมาะสมและ

บริบทของสถานศึกษาซึ่งสามารถจัดให้อยู่ในรายวิชาพื้นฐาน รายวิชาเพิ่มเติม การศึกษาค้นคว้าด้วย
ตนเอง (IS) โครงงานอาชีพ การจัดฐานการเรียนรู้ การส่งเสริมทักษะอาชีพในกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

ตลอดจนหลักสูตรระยะสั้น เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ

ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบอย่างต่อเนื่องกับคุณภาพชีวิตของประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขต
กรุงเทพมหานครและในจังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศคือ “ถุงพลาสติก” ที่มีปริมาณการใช้มากกว่า 40,000

ล้านใบต่อปี โดยจำแนกเป็นปริมาณการใช้ถุงพลาสติกหูหิ้วในตลาดสด แผงลอย และอื่น ๆ จำนวน

18,000 ล้านใบ คิดเป็นร้อยละ 40 ร้านขายของชำ จำนวน 13,500 ล้านใบ คิดเป็นร้อยละ 30
ห้างสรรพสินค้า ร้านสะดวกซื้อ จำนวน 13,500 ล้านใบ คิดเป็นร้อยละ 30 ของปริมาณการใช้

ถุงพลาสติกทั่วประเทศ ซึ่งพลาสติกเหล่านี้เป็นวัสดุที่ย่อยสลายยากและส่งผลกระทบต่อ
ทรัพยากรธรรมชาติตลอดจนสิ่งมีชีวิตทั้งทางบกและทางทะเล ทั้งยังส่งผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของ

ประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตกรุงเทพมหานครเป็นอย่างมาก โดยถุงพลาสติกเป็นวัสดุที่มีอายุการใช้งาน

ค่อนข้างสั้นแต่มีการคงอยู่ของวัสดุและสารตั้งต้นที่ใช้ผลิตที่ยาวนานซึ่งถูกทิ้งเป็นขยะที่เพิ่มปริมาณขึ้น





1

อย่างต่อเนื่อง และยากต่อการกำจัดที่ไม่สิ่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตตลอดจนทรัพยากรธรรมชาติ

หากกำจัดถุงพลาสติกด้วยวิธีการเผาจะก่อให้เกิดสารไดออกซินที่เกิดจากการเผาไหม้และเป็น

สารก่อมะเร็ง อีกทั้งการกำจัดถุงพลาสติกด้วยวิธีการเผายังทำให้ได้มาซึ่งสารประกอบไฮโดรคาร์บอน
ที่มีอิทธิผลต่อการเกิดภาวะโลกร้อน หากไม่กำจัดถุงพลาสติกจะเป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลกระทบ

ต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ต่าง ๆ อาทิ การเสียชีวิตของปลา เต่า และสัตว์ทะเลที่กินถุงพลาสติกเข้าไปซึ่ง

กระเพาะอาหารของสัตว์ดังกล่าวนั้นไม่สามารถทำการย่อยถุงพลาสติกได้ ทำให้สัตว์เสียชีวิตลง
ในระยะต่อมา (วิษณุ คงสุวรรณ และจำลอง โพธิ์บุญ, 2562, น. 266-267) และปัญหาน้ำเน่าเสีย

ที่ส่งผลกระทบโดยตรงกับประชานที่อาศัยใกล้กับเขตคลองที่มีขยะมูลฝอยอันเกิดจากถุงพลาสติก
จำนวนมากโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตประเวศ กรุงเทพมหานคร ซึ่งนายศักดิ์ชัย บุญมา รองผู้ว่าราชการ

กรุงเทพมหานคร เป็นประธานในการประชุมพิจารณาหาแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ำเน่าเสีย

และได้มอบหมายให้สำนักสิ่งแวดล้อมประสานสำนักการระบายน้ำและสำนักงานเขตประเวศ
ร่วมกันพิจารณาหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาน้ำเน่าเสียในคลองวัดกระทุ่มเสือปลา (บริษัท มติชน

จำกัด มหาชน, https://www.prachachat.net/general/news-836891)
แนวทางการลดและป้องกันปัญหาที่เกิดจากขยะถุงพลาสติกที่เป็นมิตรและไม่กระทบต่อ

คุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชนผู้อาศัยอยู่ในเขตกรุงเทพมหานครนั้นมีหลากหลายวิธี ได้แก่ การหลีกเลี่ยง

บรรจุภัณฑ์ที่ผลิตจากถุงพลาสติก การลดปริมาณการใช้ถุงพลาสติกโดยการนำถุงพลาสติกที่ใช้แล้ว
นำกลับมาใช้ใหม่ การบรรจุสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ร่วมกันภายในถุงพลาสติกให้ได้มากที่สุดเต็มศักยภาพ

ของถุงพลาสติกนั้น การเลือกใช้ถุงพลาสติกที่ผลิตจากวัสดุที่สามารถย่อยสลายได้ง่ายตามธรรมชาติ

ซึ่งอีกหนึ่งแนวทางสำคัญที่มีส่วนช่วยในการลดปริมาณการใช้ถุงพลาสติกได้ดีคือ การใช้บรรจุภัณฑ์ที่
สามารถทดแทนถุงพลาสติก (กนิษฐา รัตนสินธ, 2562, มปน.) ซึ่งถุงผ้าเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่มี

ั้
ประสิทธิภาพสูงกว่าถุงพลาสติกทงอายุการใช้งานที่มากกว่า ความแข็งแรงทนทานสามารถรับน้ำหนักได้
มากกว่าถุงหูหิ้วพลาสติกโดยทั่วไป ทำให้ผู้บริโภคในปัจจุบันนิยมใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก จึงเป็นผลให้
อัตราความต้องการใช้ถุงผ้าของผู้บริโภคเพิ่มมากขึ้นโดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้บริโภคที่เป็นกลุ่มประชาชน

ที่อาศัยอยู่ในเขตกรุงเทพมหานครซึ่งถือเป็นเขตหัวเมืองที่ศูนย์วิจัยกสิกรไทยคาดการณ์ว่าในปี 2565
จะมีปริมาณการใช้ถุงผ้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมจำนวน 18.1 ล้านใบ และภาพรวมของอัตราการ

ขยายตัวของตลาดถุงที่เป็นมิตรต่อส่งแวดล้อมในปี 2565 จะมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นราวร้อยละ 4.3
(มนิดา ภู่ไพฑูรย์, https://www.bltbangkok.com/news/13852)

ด้วยเหตุนี้ผู้วิจัยจึงมุ่งศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมระยะสั้น

เรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นเพื่อการได้มาซึ่ง
หลักสูตรฝึกอบรมที่ช่วยพัฒนาทักษะอาชีพโดยให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์ตรงที่ได้จากการ






2

ลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำทักษะด้านอาชีพมาสู่การต่อยอดในการประกอบอาชีพ

หรือเป็นแนวทางในการวางแผนศึกษาต่อในระดับมัธยมศึกษาตอนปลายทั้งสายอาชีพและสายสามัญ

ตลอดจนช่วยให้ผู้เรียนค้นพบความสามารถ ความสนใจ และความถนัดของตนเอง ซึ่งเป็นพื้นฐาน
ั
ที่สำคัญของการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างเหมาะสมกับการเป็นผู้เรียนแห่งมหานครที่มีศกยภาพ


1.2 วัตถุประสงค์ของการวิจัย
1.2.1 เพื่อพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า

ื่
1.2.2 เพอเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ด้านองค์ความรู้เกี่ยวกับการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า
ระหว่างก่อนและหลังใช้หลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า
1.2.3 เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ด้านทักษะปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า ระหว่าง

ก่อนและหลังใช้หลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า


1.3 ขอบเขตของการวิจัย

1.3.1 ด้านประชากรและกลุ่มตัวอย่าง

ประชากร ได้แก่ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ของโรงเรียนคลองปักหลัก
สำนักงานเขตประเวศ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564 จำนวน 448 คน

ึ
กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศกษาปีที่ 1-3 ของโรงเรียนคลองปักหลัก
สำนักงานเขตประเวศ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564 จำนวน 20 คน
1.3.2 ด้านตัวแปรที่ศึกษา

ตัวแปรอิสระ ได้แก่ หลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า

ตัวแปรตาม ได้แก่ ผลสัมฤทธิ์ด้านองค์ความรู้และทักษะปฏิบัติเกี่ยวกับการสร้างสรรค์
ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า ของผู้เรียนที่เรียนโดยใช้หลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า


1.4 นิยามศัพท์เฉพาะ

หลักสูตรฝึกอบรม หมายถึง หลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า สำหรับ

นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนคลองปักหลัก สำนักงานเขตประเวศ ซึ่งเป็นหลักสูตร

ฝึกอบรมที่เน้นให้ผู้เรียนหรือผู้เข้ารับการอบรมเกิดองค์ความรู้และทักษะอาชีพที่สามารถไปสู่การต่อยอด
ในการศึกษาต่อตลอดจนประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพในอนาคตของผู้เรียน









3

ื่
การพัฒนาหลักสูตร หมายถึง การสร้างและปรับปรุงเพอให้ได้มาซึ่งคุณภาพสูงสุดของหลักสูตร
ตามแนวคิดของทาบา (Taba, 1962, p. 12) ตามลำดับ 7 ขั้นตอน โดยเริ่มจาก 1) การวิเคราะห์

ความต้องการ 2) กำหนดวัตถุประสงค์ 3) คัดเลือกเนื้อหาสาระ 4) จัดระบบเนื้อหาสาระ 5) คัดเลือก
ประสบการณ์การเรียนรู้ 6) จัดประสบการณ์การเรียนรู้ และ 7) ประเมินผล

การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า หมายถึง กระบวนการคิดเชิงนวัตกรรมเพื่อให้ได้มาซึ่ง

ผลิตภัณฑ์หรือสินค้าใหม่ ๆ ที่อยู่ในรูปแบบของถุงผ้า ที่ถูกสร้างขึ้นตามหลักสูตรฝึกอบรมของผู้เรียน
โรงเรียนคลองปักหลัก สำนักงานเขตประเวศ


1.6 กรอบแนวคิดในการวิจัย





ตัวแปรอิสระ ตัวแปรตาม


ทฤษฎีการพัฒนาหลักสูตรของทาบา
- ผลสัมฤทธิ์ด้านองค์ความรู้เกี่ยวกับ
การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า

หลักสูตรฝึกอบรม - ผลสัมฤทธิ์ด้านทักษะปฏิบัติการ
เรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ถุงผ้า





ภาพที่ 1.1 กรอบแนวคิดในการวิจัย






























4