คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 46 แนวทางการด าเนินงานของ สพป./สพม. 1. ผอ.สพป./สพม. รายงานเหตุให้เลขาธิการ กพฐ. ทราบทันที 2. มอบทีม ฉก.ชน.สพป./สพม. เข้าประสานช่วยเหลือกับสถานศึกษาทันที 3. รายงานข้อมูลรายละเอียดอย่างเป็นทางการเบื้องต้น ภายใน 24 ชั่วโมง 4. กรณีสื่อมวลชนเข้าติดตามสถานการณ์ให้รายงาน ผอ.สพป./สพม. ทันที 5. รายงานสถานการณ์ให้ผู้บังคับบัญชาทราบเป็นระยะ ๆ จนการช่วยเหลือเสร็จสิ้นกระบวนการ แหล่งช่วยเหลือ 1. เจ้าหน้าที่ปกครอง 2. สถานีต ารวจในพื้นที่เกิดเหตุ 3. สถานพยาบาลใกล้เคียงในพื้นที่
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 47 ขั้นตอนการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียนกรณีอื่น ๆ ภัยพิบัติ ภัยพิบัติหมายถึง ภัยที่รุนแรงหรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติหรือเกิดจากความประมาทของบุคคล ส่งผลกระทบต่อบุคคล หรือต่อผู้คนเป็นจ านวนมาก เกิดจากสถานการณ์เสี่ยง เช่น อัคคีภัย แผ่นดินไหว วาตภัย และ อุทกภัย เป็นต้น ซึ่งมีความสูญเสียทั้งทรัพย์สิน สิ่งของ และผู้คนบาดเจ็บเสียชีวิต หรือไร้ที่อยู่ มาตรการป้องกัน 1. จัดการเรียนการสอนเรื่องเกี่ยวกับภัยพิบัติที่เกี่ยวข้อง 2. ศึกษาแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของแต่ละพื้นที่ 3. จัดท าแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยฉุกเฉินของสถานศึกษา ซ้อมแผนให้สอดคล้องกับแผนป้องกันและ บรรเทาสาธารณภัย ระดับต าบล/อ าเภอ/จังหวัด ของกระทรวงมหาดไทย 4. ส ารวจความเสี่ยงจากสถานการณ์เสี่ยง และตรวจสอบอุปกรณ์ป้องกันภัย เช่น ถังดับเพลิงให้มีความพร้อม ในการใช้งาน เป็นต้น 5. ให้จัดระบบสื่อสาร เช่น โทรศัพท์จัดระบบวิทยุสื่อสาร ความถี่ 147.300 MHz. ให้ค านึงถึงการมีระบบ ไฟฟ้าในกรณีฉุกเฉิน ส าหรับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงมาก ภัยพิบัติ ภัยพิบัติ ปฏิบัติตามแผน แจ้งเหตุเร่งด่วน โทรศัพท์/วิทยุสื่อสาร 147.300 MHz หรือ โทร.1669, 1860, 191 ทีม ฉก.ชน.สพป./สพม. เลขาธิการ กพฐ. ติดตามช่วยเหลือ ผอ.สพป./สพม. ผู้บริหารสถานศึกษา
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 48 6. ก าหนดผู้รับผิดชอบงานอุบัติภัยในสถานศึกษา ประสานเครือข่ายชุมชน/หน่วยงาน รองรับการแจ้งเตือน แจ้งเหตุ 7. สถานศึกษาที่อยู่ในเขตภัยพิบัติทบทวนมาตรการเสี่ยงภัยพิบัติของสถานศึกษา อย่างน้อยภาคเรียนละ 1 ครั้ง แนวทางการช่วยเหลือ 1. แจ้งเหตุตามแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยที่สถานศึกษาก าหนดไว้ 2. แจ้งเหตุในช่องทางการสื่อสารที่ใช้ได้รวดเร็วที่สุด เช่น โทรศัพท์วิทยุสื่อสารช่องความถี่ 147.300 MHz. และช่องทางอื่นที่สามารถแจ้งได้เป็นต้น 3. จุดรับแจ้งเหตุสพป./สพม./วิทยุสื่อสาร 147.300 MHz. ศูนย์ฉุกเฉิน โทร. 1669 ศูนย์เตือนภัย โทร. 1860 และสถานีต ารวจพื้นที่เกิดเหตุ 4. รายงานผู้บังคับบัญชาตามล าดับโดยใช้แบบรายงาน ฉก.01 5. สถานศึกษาให้ความช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อนเบื้องต้น แนวทางการด าเนินงานของ สพป./สพม. 1. รายงานให้เลขาธิการ กพฐ. ทราบโดยทันที 2. มอบหมายทีม ฉก.ชน.สพป./สพม. ประสานให้ความช่วยเหลือกับสถานศึกษาทันที 3. รายงานข้อมูลรายละเอียดอย่างเป็นทางการภายใน 24 ชั่วโมง 4. กรณีมีสื่อมวลชนเข้าติดตามข่าวสถานการณ์รายงาน ผอ.สพป./สพม. ทันที 5. รายงานผู้บังคับบัญชาทราบเป็นระยะ ๆ จนกว่าสถานการณ์ดีขึ้น และกลับสู่ภาวะปกติ แหล่งช่วยเหลือ 1. จุดแจ้งเหตุเครือข่ายวิทยุสื่อสาร สพป./สพม. และวิทยุ สื่อสารช่องความถี่ 147.300 MHz. 2. ศูนย์ฉุกเฉิน โทร. 1669 3. ศูนย์เตือนภัย โทร. 1860 4. สถานีต ารวจพื้นที่เกิดเหตุ 5. ศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยอ าเภอ / จังหวัด และภูมิภาค
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 49 ขั้นตอนการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียนกรณีอื่น ๆ การกลั่นแกล้งรังแก (Bully) การกลั่นแกล้งรังแก หมายถึง พฤติกรรมการกระท าให้ผู้อื่นได้รับความทุกข์ความเจ็บปวด ทั้งทางร่างกายและ จิตใจ เพื่อให้ตนเองรู้สึกมีอ านาจ มีพลังเหนือกว่าผู้อื่น หรือเพื่อความสนุกสนาน อีกทั้งการกระท าดังกล่าวจะเกิดขึ้น ซ้ า ๆ อย่างต่อเนื่อง และมีระยะเวลายาวนาน การกลั่นแกล้งและการคุมคาม (Bully) การกลั่นแกล้งรังแก (Bully) การให้ความรู้และทักษะการใช้ชีวิต มาตรการเฝ้าระวังพฤติกรรม คัดกรองระดับความรุนแรง แจ้งผู้ปกครองร่วมหาแนวทางแก้ไข ไม่รุนแรง รุนแรง ผู้บริหารสถานศึกษา ผอ.สพป./สพม. เฝ้าระวัง กลุ่มปกติ ให้ค าปรึกษา ทีม ฉก.ชน.สพป./สพม. ส่งต่อหน่วยงานภายนอก ให้ความช่วยเหลือ ให้ค าปรึกษา ให้ความช่วยเหลือ
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 50 มาตรการป้องกัน 1. ให้ความรู้เกี่ยวกับโทษของการกระท าความผิดทางพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ 2. ให้ความรู้ความเข้าใจเรื่องการกลั่นแกล้งรังแกและทักษะชีวิต 3. ใช้ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในการเฝ้าระวัง 4. คัดกรองให้ค าปรึกษากับเด็กนักเรียนและช่วยเหลือในการแก้ปัญหา 5. การเฝ้าระวังช่องทางการสื่อสารที่ท าให้เกิดการกลั่นแกล้งรังแก แนวทางการช่วยเหลือ 1. คัดกรองข้อมูลระดับความรุนแรงของการถูกกลั่นแกล้งรังแก 2. ให้ค าแนะน าปรึกษาในการแก้ปัญหา 3. หากระดับปัญหามีความรุนแรงให้รายงานผู้บริหารสถานศึกษา 4. ส่งต่อหน่วยงานภายนอกที่เกี่ยวข้องช่วยแก้ปัญหา 5. ติดตามดูแลการให้ความช่วยเหลือส่วนที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียน แนวทางการด าเนินงานของ สพป./สพม. 1. กรณีปัญหามีความรุนแรงต่อบุคคล กลุ่มคน ให้รายงานเลขาธิการ กพฐ. 2. มอบหมายทีม ฉก.ชน. สพป./สพม. เข้าประสานดูแลช่วยเหลือ 3. กรณีมีสื่อมวลชนเข้าติดตามข่าวให้รายงาน ผอ.สพป./สพม. 4. รายงานการให้ความช่วยเหลือแก่ผู้บังคับบัญชาทราบ แหล่งช่วยเหลือ 1. ส านักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 2. นักจิตวิทยาเด็กและวัยรุ่น 3. สถานีต ารวจ
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 51 บรรณานุกรม กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคง ของมนุษย์. 2551. คู่มือประชาชน เพื่อการป้องและแก้ไขัน ปัญหาการค้ามนุษย์. กรมสุขภาพจิตกระทรวงสาธารณสุข. 2556. แนวทางการประชุม ปรึกษารายกรณี(Case conference) : ในสถานศึกษา ส าหรับบุคลากรสาธารณสุขและบุคลากรของส านักงานเขตพื้นที่การศึกษา กรุงเทพมหานคร. : สถาบันสุขภาพจิต เด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์. เอกสารอัดส าเนา. กรมสุขภาพจิตกระทรวงสาธารณสุข. คู่มือดูแลสุขภาพจิตเด็กวัยเรียน. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ ร.ส.พ. กรมสุขภาพจิตกระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการประชุมปรึกษารายกรณี(Case conference) : ใน สถานศึกษาส าหรับบุคลากร สาธารณสุขและบุคลากรของส านักงานเขตพื้นที่การศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ. 2551. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ การเกษตรแห่งประเทศไทย จ ากัด. กองบริหารกองทุนส านักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. ม.ป.พ. พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546. กรุงเทพมหานคร : กองทุนคุ้มครองเด็ก. พนม เกตุมาน. ม.ป.พ. คู่มือครูปัญหาพฤติกรรมที่พบบ่อยในนักเรียนและแนวทางการแก้ไข. สาขาวิชาจิต เวชเด็กและวัยรุ่น ภาควิชาจิตเวชศาสตร์คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. พนม เกตุมาน. 2535. สุขใจกับลูกวัยรุ่น. กรุงเทพมหานคร : บริษัทแปลน พับลิชชิ่ง จ ากัด. ISBN 974-7020- 31-9 ปัญหาของเด็กในมัธยมศึกษาจก. http://www.ds.ru.ac.th/problem%20in20secon.ht มูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็ก. 2550. คู่มือครูการจัดระบบความปลอดภัยในโรงเรียน. กรุงเทพมหานคร : ส. เสริมมิตรการพิมพ์. ส านักอ านวยการส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. 2556. แนวทางการปฏิบัติและมาตรการ รักษาความปลอดภัย ของสถานศึกษาฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2556. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ ส านักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์กรมสุขภาพจิต. 2556. พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ.2546. กรุงเทพมหานคร: กองทุนคุ้มครองเด็ก. ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกระทรวงศึกษาธิการ. แนวทางการปฏิบัติงานปกป้องคุ้มครอง และช่วยเหลือเด็ก. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่ง ประเทศไทย จ ากัด. ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกระทรวงศึกษาธิการ. แนวนโยบายและการด าเนินงานป้องกัน แก้ไขและดูแล ปัญหาการตั้งครรภ์ของเยาวชนและประเด็นอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง. ส านักอ านวยการส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. 2550. แนวทางการปฏิบัติงานปกป้อง คุ้มครองและช่วยเหลือเด็ก. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่ง ประเทศไทย จ ากัด. ส านักการลูกเสือยุวกาชาดและกิจการนักเรียนกระทรวงศึกษาธิการ. 2553. คู่มือการด าเนินการตามมาตรการ ป้องกันและแก้ไขปัญหาการทะเลาะวิวาทของนักเรียนนักศึกษา. กรุงเทพมหานคร. : ส านักพิมพ์ คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา.
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 52 บรรณานุกรม (ต่อ) ศูนย์ช่วยเหลือสังคมกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร และกระทรวงการพัฒนาสังคมและความ มั่นคงของมนุษย์. 2556. คู่มือการปฏิบัติงานOSCC ศูนย์ช่วยเหลือสังคม. พิมพ์ครั้งที่ 1 (พ.ศ. 2556). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ ส านักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. ศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือนักเรียนส านักงาคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกระทรวงศึกษาธิการ. 2557. แนวทางการป้องกันและช่วยเหลือปัญหาทางเพศของเด็กและวัยรุ่น. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่ง ประเทศไทย จ ากัด. ศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กส านักเรียนงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้นพื้นฐาน. 2557. แนว ทางการจัดการศึกษาทางเลือกเพื่อเด็กก้าวพลาด. กรุงเทพมหานคร.: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์ การเกษตรแห่งประเทศไทย จ ากัด. ศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กส านักเรียนงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. 2557. แนว ทางการป้องกันและช่วยเหลือปัญหาทางเพศของเด็กและวัยรุ่น. กรุงเทพมหานคร.: โรงพิมพ์ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จ ากัด. ศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กส านักเรียนงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. 2557. ทักษะ ชีวิตภูมิคุ้มกันปัญหา สารเสพติดในเด็กและเยาวชนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ตามหลักสูตร แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์ การเกษตร แห่งประเทศไทย จ ากัด. ส านักงานยุทธศาสตร์ต ารวจส านักงานต ารวจแห่งชาติ. 2555. มาตรการของเจ้าหน้าที่ต ารวจและมาตรการ ทางสังคมกับการแก้ไข ปัญหาการทะเลาะวิวาทของนักเรียน/นักศึกษาต่างสถาบัน. สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์กรมสุขภาพจิต. 2556. สรุปแนวทางการดูแลช่วยเหลือนักเรียน จากการแลกเปลี่ยน เรียนรู้School Network Conference : กรณีเกม เพศ ความรุนแรงและยา เสพติด. กรุงเทพมหานคร : สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์. เอกสารอัดส าเนา.
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 53 ภาคผนวก ก มาตรการ คุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน ประกาศ/ข้อสั่งการ/แนวปฏิบัติ/การเฝ้าระวัง ปี 2563
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 54
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 55
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 56
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 57
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 58
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 59
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 60
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 61
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 62
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 63
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 64
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 65
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 66
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 67
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 68
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 69
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 70
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 71
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 72
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 73
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 74
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 75
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 76
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 77
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 78
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 79
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 80
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 81
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 82
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 83
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 84
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 85
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 86
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 87
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 88
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 89
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 90
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 91 ภาคผนวก ข มาตรการ คุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน ประกาศ/ข้อสั่งการ/แนวปฏิบัติ/การเฝ้าระวัง ปี 2562
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 92
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 93
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 94
คู่มือการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน 95