ความเข้าใจข้อมูลดิน

ความเขาใจขอมูลดิน

แปลความหมายและการเลอื กใชเสาเข็ม

ดร. ธเนศ วีระศิริ

1

เรอ่ื งทค่ี วรทําความเขาใจ
Boring Log
Summary of test results

หนาถดั ไป

2

ตวั อยา5 ง Boring Log

รปู ท่ี 1. Boring log

3

ตัวอยา5 ง Boring Log (ตอ5 )

รปู ที่ 1. (ต5อ) Boring log 4

ตัวอย5าง Summary of test results

ตารางที่ 1. ผลทดสอบดนิ

5

อธิบาย Boring Logs

6

1

2

10
89

3 45 6 7

รปู ที่ 2. หมายเลขเพอื่ ใชแสดงความหมายใน Boring log

7

ชองหมายเลข 1 ระบุ
- ชอื่ โครงการ สถานท่ี

- หมายเลขของหลมุ เจาะ
- ความลกึ ท่เี จาะ วนั เรม่ิ ตน และ ส้นิ สุดการเจาะ
- ระดับพ้ืนดนิ ทีต่ ั้งเครอ่ื งมอื เจาะ ระดบั น้าํ ใตดินในหลมุ เจาะ

ชองหมายเลข 2 แสดงชนิดดนิ และสภาพชั้นดนิ ตาม
2 ความลึกจากผวิ ดิน

- ชนิดดิน สีของดนิ
- สญั ลักษณดR นิ (Group symbols)
- ความออ5 น ความแข็ง (ของดนิ เหนยี ว)

- ความหลวม ความแน5น (ของทราย)

รูปที่ 3. แสดงชอ5 งที่ 2 อธบิ ายชนดิ ดนิ ตามความลึกใน Boring log

8

ชนดิ ดนิ
• กรวด (Gravel) ใชอักษรย5อ G
• ทราย (Sand) ใชอักษรยอ5 S
• ดินตะกอน (Silt) ใชอักษรยอ5 M
• ดินเหนยี ว (Clay) ใชอักษรยอ5 C

สญั ลกั ษณRดิน Group symbols
ระบบจาํ แนกดนิ Unified soil classification ใชอกั ษรภาษาองั กฤษอยา5 งนอย 2 ตัวเขียน
ติดกัน เชน5 CL, SM, SP หรอื ใชเป_น Dual symbols เชน5 SC-SM, GP-GM เป_นตน

จําแนกกลมุ ของดินเป+น กรวด ทราย ดินตะกอน และดนิ เหนยี ว ไดดงั น้ี

• กรวด แบ5งเป_น 3 กลมุ5 จํานวนรวม 9 symbols ไดแก5
- GW, GP
- GM, GC, GC-GM
- GW-GC, GW-GM, GP-GC, GP-GM

ดูรายละเอียดไดจากตารางที่ 7 หนา 22

9

• ทราย แบ5งเปน_ 3 กล5มุ จาํ นวนรวม 9 symbols ไดแก5
- SW, SP
- SM, SC, SC-SM
- SW-SC, SW-SM, SP-SC, SP-SM

ดูรายละเอยี ดไดจากตารางที่ 8 หนา 23

• ดินตะกอน เขียนสญั ลักษณRไดเป_น ML, MH
• ดนิ เหนียว เขียนสญั ลกั ษณRไดเป_น CL, CH

ดูรายละเอยี ดการจําแนกดินตะกอนและดินเหนียวไดจาก Plasticity chart (รปู ที่
6) หนา 23

10

7
6
5

3
4

รปู ที่ 4. แสดงหมายเลข 3, 4, 5, 6 และ 7 ใน Boring log

หมายเลข 3 เป_นชอ5 งระบุความลึกของช้ันดิน
ชองหมายเลข 4 แสดง

- WO คือชว5 งทีข่ ุดเจาะดนิ ดวยนาํ้

11

- ST หมายถึงเกบ็ ตัวอยา5 งดนิ ดวยกระบอกบาง (Thin wall tube)
หรือท่ีเรยี กว5า Shelby tube

- SS หมายถึงเกบ็ ตัวอย5างดนิ ดวยกระบอกผา (Split spoon tube)
หมายเหตุ :

การเกบ็ ตัวอยา5 งดนิ ดวยกระบอกผา5 จะใชกบั ดินตวั อย5างประเภท
ดนิ เหนยี วแขง็ ปานกลาง (Medium stiff clay) ไปจนถงึ ดนิ เหนยี วแขง็ มาก
(Hard clay) หรือกับดนิ ตวั อย5างท่ีเปน_ ทราย ซง่ึ จะตองใชวธิ กี ารตอกกระบอก
ผา5 ใหจมลงในชั้นดินท่จี ะเกบ็ ตัวอย5างน้ัน
ชองหมายเลข 5 หมายเลขดนิ ตวั อยา5 ง (Sample No.) ทเี่ ก็บขึ้นมาจากการ
เจาะสํารวจ
ชองหมายเลข 6 แสดง %Recovery ของดนิ ตวั อย5างที่เกบ็ ได เช5น กระบอก
เก็บตวั อย5างยาว 50 เซนตเิ มตร เก็บดนิ ไดยาว 25 เซนตเิ มตร จะคิดเป_น
%Recovery = (25/50)*100 น่นั คอื 50% เป_นตน
ชองหมายเลข 7 บ5งบอก Graphic symbol ของดินแต5ละชั้น เพ่อื ใชในการ
เขียนแสดงภาพตัดช้นั ดิน (Soil profiles)

12

รปู ที่ 5. ช5องหมายเลข 8, 9 และ 10 ใน Boring log

ชองหมายเลข 8 แสดงความชน้ื ของดินในสนาม(Natural water content),
ขีดจํากัดเหลว (Liquid limit) และขดี จํากดั พลาสตกิ (Plastic limit)

หมายเหตุ : ถาความชื้นดินในสนามใกลเคียงหรือมากกว5าขีดจาํ กดั เหลว
(Liquid limit) บ5งชว้ี า5 ดินอยใู5 นสภาพเหลวไหลเคล่อื นตัวไดงา5 ย ดังนนั้ ไมค5 วร
ใหรอยต5อของเสาเขม็ อยูใ5 นดนิ เหลวชน้ั นี้ เพราะการตอกเสาเข็มตนถดั ๆไปจะ
ทาํ ใหเกิดการเคลอื่ นตัวของดิน ดินที่เคล่อื นตวั จะดนั รอยต5อของเสาเข็มตน
ขางเคียงใหเคล่อื นหรือหลดุ จากกันได นอกจากน้นั การขดุ ดินในชน้ั ดนิ เหลว
เชน5 นีม้ ีโอกาสเกิดการอืดขึน้ ของดิน (Soil heave) ไดง5าย จงึ ควรระวงั เมือ่ พบ
ดินทม่ี ีความชนื้ ใกลขดี จํากดั เหลว

13

ชองหมายเลข 9 กาํ ลังรับแรงเฉือนของดิน ซ่ึงอาจไดจากการทดสอบใน
หองปฏิบตั ิการดวย Unconfined compression test, Triaxial test, Direct
shear test หรือ ไดจากการทดสอบในสนามดวย Pocket penetrometer
หมายเหตุ : คา5 กาํ ลังรบั แรงเฉอื นสว5 นใหญ5ในเล5มรายงานผลเจาะสาํ รวจดิน
เปน_ ค5ากําลงั รบั แรงเฉอื นของดนิ ท่ไี ดจาก Unconfined compression test
ซง่ึ กําลังรบั แรงเฉอื นจะไดจาก
ชองหมายเลข 10 แสดงคา5 SPT (standard penetration test) เปน_
Blows/ft ซง่ึ ค5า SPT ไดจากการเก็บตัวอยา5 งดินดวยกระบอกผ5า (Split
spoon) โดยตรวจนับจาํ นวนคร้งั ของการตอกกานเจาะสํารวจดินดวยชดุ ตอก
มาตรฐาน นับจาํ นวนคร้ังของการตอกต5อ 6 นว้ิ ท่จี มดิน
หมายเหตุ : ก5อนตอกดวยชุดตอกมาตรฐานจะทําเครอื่ งหมายทีก่ านเจาะ
สํารวจดินโดยวดั จากผิวดนิ ขนึ้ มา 3 ช5วงตอ5 เนอื่ งกนั ชว5 งละ 6 น้ิว เม่อื ทําการ
ตอกจะตรวจนบั และบันทกึ จํานวนครง้ั ท่ีตอกกานเจาะสาํ รวจจมดนิ ทกุ ๆ 6 นว้ิ
เม่อื ตอกกานเจาะจมดนิ ครบ 3 ช5วงแลว (3 x 6 = 18 นิ้ว) นําจํานวนครัง้ ท่ี
ตอกรวมกนั 2 ชว5 งหลังรวมกัน จะไดเปน_ จาํ นวนครงั้ ตอฟตุ นั่นคอื คา SPT

14

Summary of test results

15

ตารางท่ี 2. แสดงหมายเลขเพอื่ ใชอางองิ ในการอธบิ ายตาราง Summary of test results

16

ตารางท่ี 3. ส5วนหัวของตาราง Summary of test results

ชองหมายเลข 1 (ตาราง) แสดงชื่อโครงการ หมายเลขหลมุ เจาะสํารวจ
ระดบั พ้นื ดนิ ท่ตี ัง้ เครื่องมอื เจาะ ระดับนํา้ ใตดินทปี่ รากฏในหลุมเจาะหลงั จาก
ท้งิ ไว 24 ชั่วโมง วนั ทีเ่ รม่ิ เจาะ วันทเี่ จาะแลวเสร็จ ความลึกในการเจาะสาํ รวจ

ชองหมายเลข 2 (ตาราง) แสดงหมายเลขของตัวอยา5 งดนิ (soil samples)
และแสดงวา5 ดินตวั อยา5 งน้นั ใชกระบอกเก็บชนดิ ใด

- ST หมายถงึ กระบอกบาง (Shelby tube หรอื Thin wall
tube) กระบอกบางน้นั จะใชเก็บดินตัวอยา5 งทีเ่ ปน_ ดนิ เหนยี ว
ออ5 นมาก (Very soft clay) หรือดนิ เหนยี วออ5 น (Soft clay)
และดวยกระบวนการเก็บตวั อย5างรวมถงึ ความหนาของกระบอก
ท่ีใชเก็บตัวอย5างน้ันไม5มากเมอื่ เทียบกบั ขนาดเสนผา5 นศูนยกR ลาง
ของกระบอก จึงถอื ไดวา5 ดนิ ตวั อย5างทเี่ กบ็ ดวยกระบอกบางนน้ั
เปน_ ดินทไ่ี ม5ถูกรบกวน (Undisturbed samples)

17

- SS หมายถึงกระบอกผ5า (Split spoon) ดินตวั อยา5 งทเี่ ก็บดวย
กระบอกผ5าไดแก5 ดินเหนยี วแขง็ ปานกลาง ดินเหนยี วแข็ง ดนิ
เหนียวแข็งมาก หรือดินทราย
เนือ่ งจากเป_นดินเหนยี วแขง็ หรือทราย การเก็บดนิ ตัวอย5างดวย
กระบอกผ5าจงึ ตองใชวิธกี ารตอกใหกระบอกผา5 จมลงในช้ันดินท่ี
ตองการเก็บตวั อยา5 ง ในทางปฏบิ ัติจะตอกโดยใชลกู ตุม
มาตรฐานและมกี ารตรวจนบั จํานวนครั้งของการตอกให
กระบอกผ5าจมดินทุกๆ 6 น้วิ สามชว5 งตอ5 เนอ่ื งกัน จาํ นวนครั้งท่ี
ตรวจนับไดจากการตอกจมลง 6 น้ิว สองครั้งหลังรวมกัน
เรยี กว5า SPT (Standard penetration test) มีหน5วยวดั เป_น
Blows/ft ตามทไ่ี ดกลา5 วมาแลวในหวั ขอ Boring log

ตารางท่ี 4. ช5องหมายเลข 2, 3 และ 4 ของตาราง Summary of test results

ชองหมายเลข 3 (ตาราง) ชว5 งความลกึ ท่มี ีการเก็บดนิ ตวั อยา5 ง ซ่ึงความยาว
ของดนิ ตัวอยา5 งอยู5ที่ประมาณ 0.45 – 0.50 เมตร ตามความยาวของกระบอก
เกบ็ ตวั อยา5 งดิน (Sampler length)

ชองหมายเลข 4 (ตาราง) แสดงความยาวดนิ ตวั อย5างที่เก็บไดคดิ เป_นรอยละ
เทียบกับความยาวของกระบอกเก็บ เรยี กว5า % Recovery

18

ตารางท่ี 5. ชอ5 งหมายเลข 5, 6 และ 7 ของตาราง Summary of test results

ชองหมายเลข 5 (ตาราง) ควรพิจารณารว5 มกนั ทงั้ ส5วนที่เปน_ natural water
content กับ Atterberg’s limits ส5วนนมี้ ีความสาํ คญั ที่จะทําใหทราบวา5
สภาพดินท่รี ะดบั ความลกึ นัน้ ๆอยใู5 นสภาพใกลความเป_นของไหลหรอื ไม5

- หาก water content ของดินใกลหรือมากกวา5 ขดี จาํ กัดเหลว (Liquid
limit) แสดงว5าดนิ ท่ีระดบั นั้นเหลวมาก มีสถานะใกลเคยี งของไหล
ดังนั้นการขดุ ดนิ ในช้นั ดงั กลา5 วตองระวังเรอื่ งการเลอ่ื นไหล และการอืด

19

ข้ึน (Soil heaving) หากเปน_ เสาเข็มท่ีมกี ารตอ5 เสาเขม็ ไมค5 วรให
ตาํ แหนง5 รอยตอ5 ของเสาเขม็ อยูใ5 นดนิ ชนั้ นี้ เพราะการตอกเสาเข็มตน
ขางเคียงจะทําใหเกิดการดนั ดนิ และเน่อื งจากดนิ อยูใ5 นสภาพเหลวจึง
เลื่อนไหลไดง5าย แรงดันดินจะทําใหรอยต5อของเสาเข็มตนที่ตอกกอ5 น
หนานั้นเกดิ การเคล่ือนออกจากกนั สําหรับกรณเี สาเข็มเจาะตองลง
ปลอกเหลก็ กันดนิ (Temporary casing) ใหลึกเลยดินทีเ่ หลวนี้
มิฉะนั้นจะเกิดการพงั ทลายของดนิ ขณะขุดเจาะ
- กรณีทขี่ ดี จํากัดเหลว (Liquid limit) ใกลกบั ขดี จํากดั พลาสติก
(Plastic limit) บ5งชีว้ า5 ดนิ ประเภทนั้นมชี ว5 งความเปน_ พลาสติกตํา่ ดนิ
ประเภทน้ีเมอื่ สมั ผัสน้ําจะเปลยี่ นสภาพเป_นดนิ เหลวโดยงา5 ย และถาลด
นา้ํ ลงก็จะกลายเป_นดนิ แขง็ ยกตัวอยา5 งกรณีของดนิ ประเภทน้ี เมอ่ื ตอก
เสาเขม็ ในสภาวะดินแหงมักจะตอกไม5ลง แต5เม่อื ฝนตกลงมาสักหนอ5 ย
สามารถตอกลงไดโดยงา5 ย

ชองหมายเลข 6 (ตาราง) แสดงหนว5 ยน้าํ หนักของดนิ (Unit weight) หน5วย
นา้ํ หนกั ของดนิ มี 4 ประเภทคือ

- หน5วยนาํ้ หนักเป{ยก (Wet unit weight)
- หนว5 ยน้าํ หนักแหง (Dry unit weight)
- หนว5 ยนํ้าหนักอ่ิมตัว (Saturated unit weight)

20

- หนว5 ยนาํ้ หนกั จมนํ้า (Submerged unit weight)
โดยทว่ั ไปหนว5 ยนา้ํ หนักท่ีแสดงในตาราง Summary of test results
และ Boring logs นั้นส5วนใหญ5จะเปน_ หนว5 ยนํ้าหนกั เปย{ ก ใชสญั ลกั ษณRว5า

หรอื
ชองหมายเลข 7 (ตาราง) เปน_ ช5องท่แี สดงผลการร5อนดนิ ผา5 นตะแกรง
(Sieve analysis) และชนิดดนิ ทีแ่ สดงดวยสัญลกั ษณR (Symbols) เชน5 SM,
SC, CH, MH เปน_ ตน

ตารางท่ี 6. ชอ5 งหมายเลข 8 และ 9 ของตาราง Summary of test results

21

ชองหมายเลข 8 (ตาราง) แสดงกาํ ลังรับแรงเฉอื นของดนิ ซง่ึ กาํ ลังรบั แรง
เฉอื นน้นั ไดจาการทดสอบดวยวิธีใดน้นั จะระบุไวดานบนของช5อง เช5น
Undrained shear strength, Vane shear test เปน_ ตน
ชองหมายเลข 9 (ตาราง) แสดงคา5 SPT (Standard penetration test) มี
หนว5 ยเป_น Blows/ft คา5 ทไี่ ดนั้นมาจากการตรวจนับขณะตอก กระบอกผ5า
(Split spoon) เพอ่ื เกบ็ ดนิ ตัวอย5างดวยชุดลกู ตมุ มาตรฐานดงั ไดกล5าวมาแลว

ตารางท่ี 7. สญั ลักษณขR องกรวด ( Principle of soil mechanics, Braja M. Das)

22

ตารางท่ี 8. สัญลักษณขR องทราย ( Principle of soil mechanics, Braja M. Das)

รปู ที่ 6. Plasticity chart 23