1 รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง นางชญาภัสก์ แก้วประชุม ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนเทศบาล ๑ (สังขวิทย์) สำนักการศึกษาเทศบาลนครตรัง จังหวัดตรัง
ก คำนำ การเรียนรู้หลักเกณฑ์ทางภาษา จะทำให้ผู้เรียนเข้าใจธรรมชาติของ ภาษาไทย การพัฒนาการเรียนรู้หลักการใช้ภาษาไทยและวัฒนธรรม การใช้ ภาษาไทยต้องจัดควบคู่กับพัฒนาทักษะการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสารจะทำให้การ ใช้ภาษาสื่อสารได้ถูกต้อง รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อ ทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ จัดทำขึ้นประกอบการเรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาการอ่านและการเขียนคำ ไม่ถูกต้อง ให้นักเรียนเกิดทักษะการใช้ภาษาไทยให้ถูกต้อง ตามหลักเกณฑ์ทางภาษา สามารถนำไปใช้ในการพัฒนาและแสวงหาความรู้ในชีวิตประจำวันอย่างมี ประสิทธิภาพสูงสุดต่อไป ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่ารูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถี ใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ จะเป็นแนวทางให้แก่ครูผู้สอนวิชาภาษาไทย ตลอดจนผู้สนใจทั่วไปในการพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอนภาษาไทยได้ดี ยิ่งขึ้น นางชญาภัสก์ แก้วประชุม คำนำ
ข สารบัญ หน้า คำนำ......................................................................................... ก สารบัญ...................................................................................... ข คำชี้แจง..................................................................................... ค คำชี้แจงสำหรับครู..................................................................... ง คำชี้แจงสำหรับนักเรียน............................................................ จ สาระ/มาตรฐาน/ตัวชี้วัด........................................................... ฉ จุดประสงค์การเรียนรู้/สาระการเรียนรู้/สาระสำคัญ ............... ๑ แบบทดสอบก่อนเรียน.............................................................. ๒ ใบความรู้ เรื่อง การผันอักษรสูง............................................... ๓ กิจกรรมที่ ๑ ดูภาพจำคำศัพท์.................................................. ๕ กิจกรรมที่ ๒ โยงภาพให้ตรงกับคำศัพท์................................... ๖ กิจกรรมที่ ๓ ประสมคำจากรูปภาพ......................................... ๗ กิจกรรมที่ ๔ เลือกคำนำมาเติม................................................ ๘ แบบทดสอบหลังเรียน............................................................... ๙ ภาคผนวก.................................................................................. ๑๐ เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน - หลังเรียนและกิจกรรม ............. ๑๑ เฉลยกิจกรรมที่ ๑ -๔................................................................ ๑๒ บรรณานุกรม............................................................................. ๑๖
ค รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๑ มีทั้งหมด ๖ เล่ม ดังนี้ เล่มที่ ๑ เรื่อง เพลิดเพลินสระเสียงสั้น เล่มที่ ๒ เรื่อง จดจำสระเสียงยาว เล่มที่ ๓ เรื่อง จำได้แม่นคำประสมสระเกิน เล่มที่ ๔ เรื่อง เรียนรู้การผันอักษรสูง เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง เล่มที่ ๖ เรื่อง การผันอักษรต่ำน่ารู้ คำชี้แจง
ง คำชี้แจงสำหรับครู ๑. รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๑ มีทั้งหมด ๖ เล่ม ๒. รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๑ เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง ๓. ส่วนประกอบของรูปแบบการจัดการเรียนเล่มนี้ประกอบด้วย ๓.๑ แบบทดสอบก่อนเรียน ๓.๒ ใบความรู้ เรื่อง การผันอักษรกลาง ๓.๓ กิจกรรมที่ ๑ ดูภาพจำคำศัพท์ ๓.๔ กิจกรรมที่ ๒ โยงภาพให้ตรงกับคำศัพท์ ๓.๕ กิจกรรมที่ ๓ ประสมคำจากรูปภาพ ๓.๖ กิจกรรมที่ ๔ เลือกคำนำมาเติม ๓.๗ แบบทดสอบหลังเรียน ๔. ควรศึกษาคำชีแจงในการใช้รูปแบบการจัดการเรียนก่อนใช้ทุกเล่ม ๕. ควรจัดช่วงเวลาในการเรียนให้มีบรรยากาศที่อบอุ่น ให้นักเรียนเปิด รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๑ เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง ให้ได้เห็นทุกหน้า
จ คำชี้แจงสำหรับนักเรียน ๑. รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๑ มีทั้งหมด ๖ เล่ม ๒. รูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๑ เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง ๓. ศึกษารูปแบบการจัดการเรียนตามแนวทางชีวิตวิถีใหม่ โดยใช้สมอง เป็นฐาน เพื่อทักษะการอ่าน การเขียน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง แล้วทำ ความเข้าใจกับเนื้อหาทุกหน้า ขั้นตอนการใช้ ๑. ทำแบบทดสอบก่อนเรียน จำนวน ๑๐ ข้อ ๒. ศึกษาใบความรู้ เรื่อง การผันอักษรสูง ๓. ทำกิจกรรมที่ ๑ – ๔ ในรูปแบบการจัดการเรียน ๔. ทำแบบทดสอบหลังเรียน จำนวน ๕ ข้อ
ฉ สาระ/มาตรฐาน/ตัวชี้วัด สาระที่ ๑ การอ่าน มาตรฐาน ท ๑.๑ ใช้กระบวนการอ่านสร้างความรู้และความคิดเพื่อ นำไปใช้ตัดสินใจ แก้ปัญหาในการดำเนินชีวิตและมีนิสัยรักการอ่าน ตัวชี้วัด ท ๑.๑ ป.๑/๑ อ่านออกเสียงคำ คำคล้องจอง และข้อความสั้น ๆ ตัวชี้วัด ท ๑.๑ ป.๑/๒ บอกความหมายของคำ และข้อความที่อ่าน สาระที่ ๒ การเขียน มาตรฐาน ท ๒.๑ ใช้กระบวนการเขียนเขียนสื่อสาร เขียนเรียงความ ย่อ ความและเขียนเรื่องราวในรูปแบบต่างๆ เขียนรายงานข้อมูลสารสนเทศและ รายงานการศึกษาค้นคว้าอย่างมีประสิทธิภาพ ตัวชี้วัด ท ๒.๑ ป.๑/๑ คัดลายมือตัวบรรจงเต็มบรรทัด ตัวชี้วัด ท ๒.๑ ป.๑/๒ เขียนสื่อสารด้วยคำและประโยคง่าย ๆ สาระที่ ๔ หลักการใช้ภาษาไทย มาตรฐาน ท ๔.๑ เข้าใจธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การ เปลี่ยนแปลงของภาษาและพลังของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษา และรักษา ภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ ตัวชี้วัด ท ๔.๑ ป.๒/๑ บอกและเขียนพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์และ เลขไทย ตัวชี้วัด ท ๔.๑ ป.๒/๑ เขียนสะกดคำและบอกความหมาย ของคำ
๑ จุดประสงค์การเรียนรู้ ๑. นักเรียนสามารถอ่านและเขียนคำที่ผันด้วยอักษรกลาง ได้ ๒. นักเรียนสามารถดูภาพแล้วเขียนคำที่ผันด้วยอักษรกลาง ได้ถูกต้องตรง กับรูปภาพ ๓. นักเรียนสามารถนำคำที่ผันด้วยอักษรกลาง ที่กำหนดให้ไปเติมลงใน ประโยคได้ สาระการเรียนรู้ สะกดคำโดยนำเสียงและรูปของพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ ประสมเป็นคำอ่านและเขียนคำได้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ทางภาษา สาระสำคัญ การศึกษา เรื่อง การผันอักษรกลางช่วยให้อ่านและเขียนคำที่ผันด้วย อักษรกลางได้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ทางภาษา จุดประสงค์การเรียนรู้/สาระการเรียนรู้/สาระสำคัญ
๒ แบบทดสอบก่อนเรียน เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย × ทับข้อที่ผันด้วยอักษรกลาง ๑. ก. คาย ข. ก้าน ค. ร้าน ๒. ก. ป้อง ข. พวก ค. ภาพ ๓. ก. โต๊ะ ข. ลิง ค. ช้าง ๔. ก. ทาบ ข. สาน ค. อ่าง ๕. ก. ม้วน ข. ด้าน ค. รอด
๓ อักษรกลาง มีพื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ ผันได้ ๕ เสียง คือ ๑. เสียงสามัญ ๒. เสียงเอก ๓. เสียงโท ๔. เสียงตรี ๕. เสียงจัตวา อักษรกลางมี ๙ ตัว ได้แก่ ก จ ด ต ฎ ฏ บ ป อ ใบความรู้ เรื่อง การผันอักษรกลาง คำ สามัญ เอก โท ตรี จัตวา กา กา ก่า ก้า ก๊า ก๋า จาน จาน จ่าน จ้าน จ๊าน จ๋าน โด้ง โดง โด่ง โด้ง โด๊ง โด๋ง ต่าง ตาง ต่าง ต้าง ต๊าง ต๋าง บ้าน บาน บ่าน บ้าน บ๊าน บ๋าน เปา เปา เป่า เป้า เป๊า เป๋า อึ่ง อึง อึ่ง อึ้ง อึ๊ง อึ๋ง การผันอักษรกลาง
๔ คำศัพท์อักษรกลาง ตั้งใจเรียนนะคะ เก่งกาจ จักจั่น อาการ ดึกดื่น ก้อนอิฐ ตุ๊กตา กอไผ่ ป่าโปร่ง จ้องตา ฎีกา อาจารย์ ต้วมเตี้ยม อ่อนใจ บ้าใบ้ โจ่งแจ้ง ปั่นป่วน อึดอัด เบี้ย
๕ กิจกรรมที่ ๑ ดูภาพจำคำศัพท์ คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำศัพท์ที่กำหนดให้เขียนลงในช่องว่างให้ตรง กับภาพแล้วอ่าน (ข้อละ ๑ คะแนน) ๑. ๒. ๓. ๔. ๕. ๖. ๗. ๘. ๙. ๑๐. ตุ๊กตา ก้อนอิฐ บ้าน จักจั่น ดาว ตะปู อึ่งอ่าง กิ้งก่า โอ่ง ไก่
๖ กิจกรรมที่ ๒ โยงภาพให้ตรงกับคำศัพท์ คำชี้แจง ให้นักเรียนโยงเส้นจับคู่ระหว่างรูปภาพกับคำศัพท์ให้ถูกต้อง (ข้อละ ๑ คะแนน) ดอกบัว ไก่แจ้ กุญแจ กระต่าย ตั๊กแตน
๗ ๑. ๒. ๓. ๔. ๕. ตัวอย่าง กิจกรรมที่ ๓ ประสมคำจากรูปภาพ คำชี้แจง ให้นักเรียนช่วยประสมคำจากรูปที่กำหนดแล้วนำมาเขียนให้ ถูกต้องและฝึกอ่าน (ข้อละ ๒ คะแนน) ึ า เ า เก่งกาจ า า ื ้ ใ ้ ้ า โ ้ แ
๘ กิจกรรมที่ ๔ เลือกคำนำมาเติม คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำที่กำหนดไว้ นำมาเติมลงในช่องว่างให้ได้ ใจความแล้วอ่าน (ข้อละ ๒ คะแนน) กระต่าย เอี้ยง ใบบัว ไก่แจ้ แก้วตา หัว ๑. ปอกับป่านเป็น ดวงใจของพ่อแม่ ๒. นก บินปร๋อออกจากกรง ๓. วิ่งเร็วกว่าเต่า ๔. อึ่งอ่างชอบอาศัยอยู่ใต้ ในแอ่งน้ำ ๕. ฉันเห็น ออกไข่ใต้ต้นมะม่วงหลายฟอง
๙ แบบทดสอบหลังเรียน เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย × ทับข้อที่ผันด้วยอักษรกลาง ๔. ก. คาย ข. ก้าน ค. ร้าน ๓. ก. ป้อง ข. พวก ค. ภาพ ๒. ก. โต๊ะ ข. ลิง ค. ช้าง ๕. ก. ทาบ ข. สาน ค. อ่าง ๑. ก. ม้วน ข. ด้าน ค. รอด
๑๐ ภาคผนวก
๑๑ เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน ๑. ข ๒. ก ๓. ก ๔. ค ๕. ข เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน ๑. ข ๒. ก ๓. ก ๔. ข ๕. ค เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและแบบทดสอบหลังเรียน เล่มที่ ๕ เรื่อง อ่าน เขียนการผันอักษรกลาง
๑๒ เฉลยกิจกรรมที่ ๑ ดูภาพจำคำศัพท์ คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำศัพท์ที่กำหนดให้เขียนลงในช่องว่างให้ตรง กับภาพแล้วอ่าน (ข้อละ ๑ คะแนน) ๑. ๒. ๓. ๔. ๕. ๖. ๗. ๘. ๙. ๑๐. ตุ๊กตา ก้อนอิฐ บ้าน จักจั่น ดาว ตะปู อึ่งอ่าง กิ้งก่า โอ่ง ไก่ จักจั่น ก้อนอิฐ ตุ๊กตา อึ่งอ่าง ดาว ตะปู บ้าน ไก่ โอ่ง กิ้งก่า
๑๓ เฉลยกิจกรรมที่ ๒ โยงภาพให้ตรงกับคำศัพท์ คำชี้แจง ให้นักเรียนโยงเส้นจับคู่ระหว่างรูปภาพกับคำศัพท์ให้ถูกต้อง (ข้อละ ๒ คะแนน) ดอกบัว ไก่แจ้ กุญแจ กระต่าย ตั๊กแตน
๑๔ ๑. ๒. ๓. ๔. ๕. ตัวอย่าง เฉลยกิจกรรมที่ ๓ ประสมคำจากรูปภาพ คำชี้แจง ให้นักเรียนช่วยประสมคำจากรูปที่กำหนดแล้วนำมาเขียนให้ ถูกต้องและฝึกอ่าน (ข้อละ ๒ คะแนน) ึ า เ า เก่งกาจ า า อาการ ื ดึกดื่น ้ ใ ้ ้ า โ ้ แ บ้าใบ้ จ้องตา โจ่งแจ้ง
๑๕ เฉลยกิจกรรมที่ ๔ เลือกคำนำมาเติม คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำที่กำหนดไว้ นำมาเติมลงในช่องว่างให้ได้ ใจความแล้วอ่าน (ข้อละ ๒ คะแนน) กระต่าย เอี้ยง ใบบัว ไก่แจ้ แก้วตา หัว ๑. ปอกับป่านเป็น ดวงใจของพ่อแม่ ๒. นก บินปร๋อออกจากกรง ๓. วิ่งเร็วกว่าเต่า ๔. อึ่งอ่างชอบอาศัยอยู่ใต้ ในแอ่งน้ำ ๕. ฉันเห็น ออกไข่ใต้ต้นมะม่วงหลายฟอง แก้วตา เอี้ยง กระต่าย ใบบัว ไก่แจ้
๑๖ บรรณานุกรม กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๓). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้ ภาษาไทย ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑. กรุงเทพฯ : : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจำกัด. กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๖). หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐาน ชุดภาษาเพื่อชีวิตภาษาพาที และวรรณคดีลำนำ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว. กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๖). แบบฝึกหัดสาระการเรียนรู้พื้นฐาน ชุดภาษาเพื่อชีวิต ทักษะภาษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว. คณาจารย์แมค. (๒๕๕๙). สรุปเข้มภาษาไทย ป.๑. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แมคจำกัด. ทินรัตน์ จันทราภินันท์. (๒๕๕๙). แบบฝึกทักษะการเขียนและการสะกดคำภาษาไทย ป.๑. กรุงเทพฯ : บริษัทสำนักพิมพ์เดอะบุคส์ จำกัด. มนัสวี ชื่นพิศาลและคณะ. (๒๕๕๘). เตรียมสอบและวัดผลการเรียนรู้ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์บริษัทอักษราพิพัฒน์ จำกัด. สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.). (๒๕๕๗). แผนการจัดการเรียนรู้สองแนวทางที่เน้นผู้เรียนเป็น สำคัญ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จำกัด. สมศักดิ์– อรุณี และคณะ. (๒๕๕๘). สื่อการเรียนรู้ภาษาไทยสมบูรณ์แบบ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช จำกัด. อัชชา แสงอัสนีย์ และคณะ. (๒๕๕๘). หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐานกลุ่มสาระการเรียนรู้ ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.).
๑๗