68963808-AFAA-4985-9DDC-02D36CA6BFEA

พัฒนาการด้าการเมืองการ
ปกครองสมัยอยุธยา

รายวิชาประวัติศาสตร์ 4(ส22106)
เสนอ

ครูญานี อนันตอาจ

พัฒนาการทาง วันนี้ครูมีการบ้านให้นักเรียนไป
ประวัติศาสตร์ของอยุธยา สืบค้นเรื่อง การพัฒนาการทาง
ประวัติศาสตร์ของอาณาจักรอยุธยา

โอเคครับ อย่าลืมล่ะกำหนดส่งวัน ครับครู
ที่22/12/22นะ
เด็กมีอะไรสงสัย
อีกมั้ยคะ

ไม่มีค่ะ

ณ วันเรียนชั่วโมง ประวัติศาสตร์

นี่ ทุกคนเรามาคุยงานกันดีกว่าว่าเราจะ เอาสิ งั้นหลังเลิกเรียนเรา หลังเลิกเรียน
ไปหาข้อมูลกันตรงไหน ไปบ้านเธอกันนะ ทุกคนว่า
ไปบ้านเรากัน ได้ๆไปกันเถอะ
เออ เธอ ถามตาเราก็ทำได้ ไง ว่างกันมั้ย เถอะเพื่อนๆ
นะ ตาเรามีหนังสือพวกนี้
เยอะเลยที่บ้าน เดี๋ยวเรา ว่างจร้า งั้นสี่โมงนะ
ลองไปถามตาเราดูก็ได้ ทุกคน

ระหว่างทางไปบ้านจูดี้ เด็กๆมาทำอะไรกัน
หน้าบ้านหน่ะ
บ้านจูดี้

บ้านจูดี้
โรงเรียน
ใจเธอ

สวัสดีค่ะ สวัสดีจ้ะ พวกเรามีคำถาม
คุณตา หลานๆ เกี่ยวกับพัฒนาการ
ทางประวัติศาสตร์
สวัสดีครับ สวัสดีครับคุณตา ของอยุธยาน่ะครับ
คุณตา ผมพาเพื่อนมา
ด้วยครับ

เดี๋ยวตาจะเล่า
ให้ฟังนะ

อ๋อเรื่องนั้น ตามี นี่ไง เจอแล้ว หนังสือ ขอบคุณครับ/
หนังสืออยู่นะเตี๋ยวตา เกี่ยวกับ ขอบคุณค่ะ คุณตา

ไปเอามาให้ ประวัติศาสตร์สมัย
อยุธยา

การจัดรูปแบบการปกครองสมัยอยุธยาสมัยอยุธยา
ตอนต้น (พ.ศ.1893-1991)

เริ่มตั้งแต่สมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1
(อู่ทอง) จนถึงสมัยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2
(เจ้าสามพระยา) เป็นสมัยที่อยุธยารับอิทธิพลของรูป
แบบการปกครองแบบเขมรมาผสมผสานกับรูปแบบ
การปกครองในสมัยสุโขทัย พระมหากษัตริย์ทรงเป็น
ธรรมราชาและได้รับการยกย่องเป็นสมมติเทพ

และมีการจัดรูปแบบการปกครองอาณาจักร


การจัดรูปแบบมีอะไรบ้าง
puหtรอtคexะ t here.

การบริหารราชการแผ่นดินส่วนกลาง

โดยมีกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ขณะที่พระมหากษัตริย์ทรง
เป็นพระประมุขสูงสุด บริหารราชอาณาจักร โดยประทับอยู่ที่อยุธยา

ราชธานีซึ่งเป็นศูนย์กลางการปกครองทั้งหมดของอาณาจักร
มีการกำหนดให้มีเมืองหน้าด่านทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ลพบุรี (ทิศ

เหนือ) นครนายก (ทิศตะวันออก) พระประแดง (ทิศใต้) และ
สุพรรณบุรี (ทิศตะวันตก)

เมืองหน้าด่านทั้งทิศนี้ใช้เวลาในการเดินทางมาถึง แผนผังแสดงเมืองหน้าด่านในสมัยอยุธยาตอนต้น
ราชธานีภายใน 2 วันบางเมืองยังมีฐานะ

เป็น เมืองลูกหลวง สำหรับให้เชื้อพระวงศ์ชั้นสูงไป
ปกครองอีกด้วย

นอกจากนี้ในกรุงศรีอยุธยาสมเด็จพระ
รามาธิบดีที่ 1 (อู่ทอง) ยังทรงแต่งตั้งเสนาบดี 4
ตำแหน่งที่เรียกว่า " จตุสดมภ์ " แยกกันรับผิดชอบ
ดูแลการบริหารราชการแผ่นดินตามพระบรม

ราชโองการของพระมหากษัตริย์

กรมเวียง (เมือง)

รับผิดชอบเกี่ยวกับการดแลทุกข์สุขของราษฎร ปราบปรามโจรผู้ร้ายลงโทษผู้กระทำความผิด มีเสนาบดี
ตำแหน่งขุนเวียงหรือขุนเมืองเป็นผู้รับผิดชอบ

กรมวัง

รับผิดชอบเกี่ยวกับการพิจารณาคดีความต่าง ๆ และจัดระเบียบเกี่ยวกับราชสำนัก
มีเสนาบดีตำแหน่งขุนวังเป็นผู้รับผิดชอบ

กรมคลัง

รับผิดชอบเกี่ยวกับการหารายได้และการรักษาผลประโยชน์ของแผ่นดิน มีเสนาบดีตำแหน่งขุนคลังเป็น
ผู้รับผิดชอบ

กรมนา รับผิดชอบเกี่ยวกับการทำมาหากินของราษฎร เช่น การทำนา ทำไร่ ทำสวน มีหน้าที่ออกกรรมสิทธิ์ถือครองที่ดินและเก็บ
ภาษีค่านา ที่เรียกว่า "หางข้าว" มีเสนาบดีตำแหน่งขุนนาเป็นผู้รับผิดชอบ

การบริหารราชการแผ่น
เป็นการปกครองหัวเมืองที่อยู่ ดินส่วนหัวเมือง
ภายนอกเขตราชธานี และมิใช่เมืองหน้าด่าน
และเมืองลูกหลวง ทางราชธานีเปิดโอกาสให้
หัวเมืองภายนอกเขตราชธานีปกครองตนเอง
ได้ แต่ต้องสวามิภักดิ์ต่อพระมหากษัตริย์

สมัยอยุธยาตอนกลาง 1) การบริหารราชการแผ่นดินส่วนกลาง
(การปฏิรูปครั้งสำคัญ
ในการบริหารราชการแผ่นดินส่วนกลางนั้น
พ.ศ. 1991-2031) สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถโปรดให้มีการ
แบ่งส่วนราชการที่มีหน้าที่หริหารราชการแผ่น
เริ่มตั้งแต่สมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ.1991-2031) เป็นต้นมา ดินและควบคุมกำลังคนออกเป็น 2 ฝ่าย
จนถึงสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 พ.ศ.2034-2072 นับเป็นช่วงที่มีการ ได้แก่ ฝ่ายทหารและฝ่ายพลเรือน โดยมีอัคร
ปฏิรูปการปกครองราชอาณาจักรให้มีความเป็นระเบียบเรียบร้อยมากขึ้น
มหาเสนาบดีเป็นผู้ดูแลรับผิดชอบ
ทั้งนี้เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพของอาณาจักรอยุธยาที่
ขยายกว้างออกไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายหลังที่อาณาจักรสุโขทัยถูกผนวก

เข้าเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยาเมื่อพ.ศ.2006
ในการปรับปรุงการปกครองครั้งแรกที่เกิดขึ้นในสมัย

สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พระองค์ทรงปรับปรุงการปกครองให้เป็น
ระเบียบแบบแผน

สมุหนายก มีอำนาจหน้าที่บังคับบัญชา ในสมัยนี้ยังคงมีหน้าที่และความรับผิดชอบเช่นเดิม แต่มี
และตรวจราชการในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ การเปลี่ยนยศและราชทินนามของเสนาบดีจตุสดมภ์ต่าง
ฝ่ายพลเรือนทั่วราชอาณาจักร รวมทั้ง
ไปจากเดิม ดังนี้
ควบคุมดูแลจตุสดมภ์ทั้ง 4 กรมเวียง (เมือง)
เปลี่ยนเป็น พระนครบาล
สมุหพระกลาโหม มีอำนาจหน้าที่บังคับบัญชาและ
ตรวจราชการในส่วนที่เกี่ยวข้องกับกิจการฝ่ายทหาร กรมวัง
ทั่วราชอาณาจักร เช่น มีหน้าที่วางแผนการรบในยาม เปลี่ยนเป็น พระธรรมาธิกรณ์

สงคราม ฝึกซ้อมกำลังพล กรมคลัง
ในยามปกติและจัดหาอาวุธกำลังคนสำหรับการทำ เปลี่ยนเป็น พระโกษาธิบดี
สงคราม เป็นต้น สำหรับสมุหพระกลาโหมมียศและ
กรมนา
ราชทินนามว่าเจ้าพระยามหาเสนาบดี เปลี่ยนเป็น พระเกษตราธิบดี




2) การบริหารราชการแผ่นดินส่วนหัวเมือง
ในการบริหารราชการแผ่นดินส่วนหัวเมืองนั้น สืบเนื่องมา

จากในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถอาณาจักรสุโขทัยได้ถูกผนวกรวม
เข้ากับอาณาจักรอยุธยาในพ.ศ.2006

ดังนั้นอาณาจักรอยุธยาจึงมีหัวเมืองต่างๆ เพิ่มขึ้นมากกว่า
เดิม มีจำนวนพลเมืองมากขึ้นจึงจำเป็นต้องจัดระบบการบริหารราชการ
แผ่นดินหัวเมืองใหม่ เพื่อให้เกิดความสำคัญทัดเทียมกันระหว่างบรรดา
หัวเมืองในอาณาจักรอยุธยาแต่เดิมกับหัวเมืองในอาณาจักรสุโขทัย ที่รวม
เข้ามาภายหลังโดยมีการแบ่งเป็นลักษณะต่างๆ

สมัยอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ.2072-2310)

ใน “พระธรรมนูญ” ว่าด้วยการใช้ตรา ต่อมาไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าในรัชกาล
ประจำตำแหน่งพ.ศ.2576 ในสมัยสมเด็จ ใด สมุหพระกลาโหมทำความผิด
พระเจ้าปราสาททองได้แสดงให้เห็นว่า
สมุหพระกลาโหมมีอำนาจหน้าที่บังคับ พระมหากษัตริย์จึงทรงยกหัวเมืองภายใต้
บัญชากิจการทหารและพลเรือนในหัวเมือง การปกครองของสมุหพระกลาโหมมาขึ้นกับ
ฝ่ายใต้สมุหนายกมีอำนาจหน้าที่บังคับ
บัญชากิจการทหารและพลเรือนในหัวเมือง กรมคลัง
สำหรับจตุสดมภ์ในสมัยอยุธยาตอนปลาย
ฝ่ายเหนือ
ส่วนเสนาบดีกรมคลังมีอำนาจ มีบางกรมเปลี่ยนชื่อเรียก ส่วนเสนาบดี
หน้าที่บังคับบัญชากิจการทหารและ เลื่อนยศสูงขึ้นและเปลี่ยนราชทินนามเป็น
พลเรือนในหัวเมืองชายทะเลตะวันออก
ส่วนใหญ่ ได้แก่ พระยายมราช (กรม
นครบาล) พระยาธรรมาธิบดี (กรมวัง)
พระยาศรีธรรมราชหรือโกษาธิบดี (กรม

คลัง) และพระยาพลเทพ (กรมนา)

เรื่องก็ประมาณนี้ ขอบคุณค่ะพวก
แหละเด็กๆ เราเข้าใจแล้วค่ะ

กลับดีๆนะจ๊ะ งั้นพวกเราขอกลับ
บ้านก่อนนะครับ
เจอกันพรุ่งนี้นะ
เพื่อนๆ

สมาชิก

เขมนิจ สีดาน้อย เลขที่ 22
ธวัลรัตน์ สุขเลห์ เลขที่ 25

นิติศาสตร์ สมสิน เลขที่ 27
พัชรีรัชต์ ปรางวิเศษ เลขที่ 28

มนัสนันท์ ถันเฝ้า เลขที่33