หนังสือเสริมการเรียนรู้ สำนวนสุภาษิต ต้นฉบับ

หนงั สอื เสริมการเรียนรรู้ ายวชิ าภาษาไทย ชนั้ ประถมศึกษาปที 6ี่

วิชาภาษาไทย

สุภาษิต สานวน สานวน

สภุ าษิต สานวน คาพงั เพย
สานวน

สภุ าษิต

คานา

หนงั สอื เสรมิ การเรยี นรู้ฉบับนีจ้ ัดทาข้นึ เพือ่ ประกอบการเรยี นวิชาุวิชา
คอมพิวเตอรส์ าหรบั ครปู ระถมศึกษา โดยมจี ดุ ประสงคเ์ พื่อให้ผ้จู ัดทาได้ฝกึ การศึกษา
ค้นควา้ และนาสิ่งทไี่ ดศ้ ึกษาคน้ คว้ามาสรา้ งเป็นหนงั สือเสริมการเรยี นรู้ เพอ่ื ส่งต่อ
ความรใู้ ห้กบั ผอู้ ่าน

ท้งั นี้ ขอขอบพระคุณอาจารย์ อาจารยท์ รงศักด์ิ สรุ ิโยธนิ เปน็ อยา่ งสงู ที่
กรุณาตรวจ ให้คาแนะนาเพื่อแกไ้ ข ให้ข้อเสนอแนะตลอดการทางาน ผู้จัดทาหวงั ว่า
รายงานฉบับนค้ี งมีประโยชนต์ อ่ ผู้ทีน่ าไปใช้ให้เกิดผลตามความคาดหวงั

ผจู้ ัดทา
นางสาว ชมัยพร ใยแก้ว

สารบญั

เรอื่ ง หน้า
คานา
สารบญั 2
สภุ าษิตคอื อะไร 3
ความหมายของสานวน 4
สานวนของสภุ าษิต 5
สานวนของคาพังเพย 7
แบบฝกึ หัด 1.1 9
แบบฝกึ หดั 1.2 11
แหล่งขอ้ มูล 12
13

สานวนไทย

คนไทยนิยมใช้ถอ้ ยคาท่สี ละสลวย ไพเราะเสนาะหู และสะดวกแกก่ ารออกเสยี ง
นสิ ัยของคนไทยเปน็ คนเจา้ บทเจ้ากลอน เวลาพดู หรือเขียน จงึ นยิ มใชถ้ ้อยคาหรือ
สานวนปะปนอยเู่ สมอ ถอ้ ยคาสานวนต่างๆ เหลา่ นช้ี ่วยใหก้ ารสอ่ื สารความหมายชดั เจน
ไดค้ วามไพเราะ ถา่ ยทอดอารมณค์ วามรสู้ ึกตา่ งๆ ไดด้ ี บางคร้งั ใช้เปน็ การสื่อสาร
ความหมายเพอ่ื เปรียบเปรยไดอ้ ยา่ งคมคายลกึ ซึ้งเหมาะสม กับวฒั นธรรมความเปน็ อยู่
ของคนไทย ซึ่งแสดงถงึ อัธยาศยั ท่ีดตี อ่ กนั

ความหมายของสานวนไทย

สานวน หมายถึง ถอ้ ยคาที่พดู ขนึ้ มาเพอื่ เปรยี บเทยี บสน่ั สอน เนน้ เปน็ คาทีส่ ัน้ ไมเ่ นน้
คาคลอ้ งจอง และกินใจ ความหมายมีใจความมากๆความมากๆ เชน่ แกะดา ยกเมฆ

สานวนทค่ี วรรู้

หมาหยอกไก่ หมายความวา่ เรยี กอาการทช่ี ายหยอกลอ้ หญิงในทานองชู้สาวเปน็
ทีเล่นทีจรงิ
ตนี ผี หมายความวา่ คนขับรถท่ขี ับรวดเรว็ อย่างไม่คิดกลวั อันตราย.
มอื สะอาด หมายความวา่ มีความซอ่ื สัตยส์ จุ ริตไม่คดโกง
มอื ขวา หมายความว่า ผู้ช่วยคนสนิททม่ี ีความสามารถ
จมกู มด หมายความวา่ ไวทันเหตุการณ์

นกสองหวั หมายความวา่ คนทที่ าตวั ฝกั ใฝเู ขา้ ด้วยท้งั 2 ฝาู ยท่ไี ม่เปน็ มติ รกนั
โดยหวงั ประโยชน์เพื่อตนเอง
แขวนนวม หมายความวา่ เลกิ หรอื หยุดทาในสิง่ ที่ทาอยู่

ใสไ่ ฟ หมายความวา่ ใหร้ ้ายผู้อน่ื ทาให้ไดร้ ับความเสยี หาย

ใจจดื หมายความว่า ไม่เอ้อื เฟือ้ แกใ่ คร

ชกั ใย หมายความวา่ บงการหรอื กากับอย่เู บ้อื งหลงั

นา้ ทว่ มปาก หมายความว่า รู้อะไรแลว้ พดู ไมไ่ ด้

แกะดา หมายความวา่ คนท่ีทาอะไรผดิ กบั ผอู้ ่นื ในกลุ่ม
ตบตา หมายความวา่ หลอกหรอื ลวง ใหเ้ ข้าใจผิด
ไกอ่ อ่ น หมายความวา่ อ่อนหดั ยงั ไม่ชานาญ
คลมุ ถงุ ชน หมายความว่า ลักษณะการแตง่ งาน ท่ผี ู้ใหญจ่ ดั การให้โดย ท่ี
เจา้ ตวั ไมร่ จู้ กั คุน้ เคยหรือ รักกนั มาก่อน

ควา่ บาตร หมายความว่า ไม่ยอมคบค้าสมาคมด้วย
ยกเมฆ หมายความวา่ เดาเอา, นกึ คาดเอาเอง; กุเรอ่ื งข้ึน
กงิ่ ทองใบหยก หมายความว่า มคี วามเหมาะสมกนั
กระตา่ ยขาเดยี ว หมายความวา่ ยนื กรานไมย่ อมรบั
ถอนหงอก หมายความวา่ ไม่นับถอื ความเปน็ ผใู้ หญ,่ พดู วา่ ใหเ้ สีย

ความหมายของคาวา่ สภุ าษติ

สุภาษิตหมายถึง ประโยคมีความเกยี่ วข้องกบั ศาสนา สอนเร่ืองความดีความชวั่
ตัวอยา่ ง ทาดไี ดด้ ี ทาชวั่ ได้ชั่ว

สุภาษติ ทีค่ วรรู้

ทาดไี ดด้ ี ทาชว่ั ไดช้ ว่ั หมายความวา่ กระทาสงิ่ ใดไว้ก็ไดส้ ิง่ น้ัน
ปากเปน็ เอก เลขเปน็ โท หมายความว่า การพูดจาสาคญั กว่าวชิ าหนังสือ หรอื
กระบวนการทางาน เป็นรองการสอื่ สาร

รกั ววั ใหผ้ กู รกั ลกู ใหต้ ี หมายความวา่ การทาโทษเป็นการส่ังสอนใหด้ ีสอนลกู และ
ทาโทษลกู เม่อื ผดิ
.อยบู่ า้ นทา่ นอยา่ นงิ่ ดดู าย ปน้ั ววั ปน้ั ความใหล้ กู ทา่ นเลน่ หมายความว่า เม่ืออาศัย
อย่บู ้านใคร ก็อยา่ อย่เู ปลา่ ควรช่วยทางานทาการให้เปน็ ประโยชนต์ ่อเขาบา้ ง
เขา้ ตามตรอก ออกตามประตู หมายความวา่ ทาตามธรรมเนียม ประเพณี
คนลม้ อยา่ ขา้ ม หมายความว่า อย่าดถู ูกหรือซา้ เติมคนที่พลาด
ปลกู เรอื นพอตวั หวหี วั พอเกลา้ หมายความว่า การทาสิง่ ใดไมว่ า่ หนา้ ท่กี ารงานหรือใช้
จ่ายใหส้ มควรกับฐานะของ ตนเอง

คนดตี กนา้ ไมไ่ หล ตกไฟไมไ่ หม้ หมายความวา่ คนดตี กอยู่ในทค่ี ับขันอยา่ งไรก็ไม่
เป็นอันตราย
ซอื่ กนิ ไมห่ มด คดกนิ ไมน่ าน หมายความวา่ คนซ่ือยอ่ มไดร้ ับความช่วยเหลือเสมอ
ส่วนคนช่ัวได้รบั ความชว่ ยเหลือแคค่ รง้ั เดยี ว
หลบเปน็ ปกี รหู้ ลกี เปน็ หาง หมายความวา่ สามารถปรับตัวเขา้ กบั เหตกุ ารณต์ า่ งๆ
ได้ เอาตวั รอดได้ทกุ อยา่ ง
รไู้ วใ้ ชว่ า่ ใสบ่ า่ แบกหาม หมายความวา่ รไู้ ว้ดกี วา่ ไมร่ ู้ไม่เสียหายอะไร
ปลกู เรอื นตอ้ งตามใจผอู้ ยู่ ผกู อตู่ อ้ งตามใจผนู้ อน หมายความวา่ การทาอะไรก็
ตามแตจ่ ะต้องตามใจผทู้ ่จี ะไดร้ ับโดยตรง
เขา้ เมอื งตาหลวิ่ ตอ้ งหลว่ิ ตาตาม หมายความวา่ ที่แห่งใดเขาประพฤติตามเขาไปดว้ ย
อยา่ ไปประพฤติขดั แยง้ กับเขา.

รกั ดหี ามจวั่ รกั ชว่ั หามเสา หมายความว่า เมอ่ื ใฝดู จี ะพบความเจรญิ ถ้าใฝชู ่วั จะไดร้ บั
ความลาบาก

คบคนใหด้ หู นา้ ซอ้ื ผาใหด้ เู นอ้ื หมายความว่า จะทาสิง่ ใดกค็ วรดใู หล้ ะเอยี ดถ่ถี ว้ น
แพเ้ ปน็ พระ ชนะเปน็ มาร หมายความวา่ การยอมแพท้ าใหเ้ รื่องสงบ การคิดเอาชนะ
อาจทาให้กลายเปน็ เรอื่ งร้าย
เดนิ ตามหลงั ผใู้ หญห่ มาไมก่ ดั หมายความว่า ประพฤตติ ามอย่างผใู้ หญ่ย่อมปลอดภัย
ชาติเสอื ตอ้ งไวล้ าย ชาตชิ ายตอ้ งไวช้ อื่ หมายความวา่ จะทาอะไรกต็ อ้ งให้เก่งกลา้
หรือองอาจ ไมอ่ อ่ นแอ
รกั ยาวใหบ้ น่ั รกั สนั้ ใหต้ อ่ หมายความวา่ คดิ ถงึ เวลาระยะยาวหรือรักทีจ่ ะอยกู่ นั
นานๆ ให้ตดั ความคิดอาฆาตแคน้ ออกไปแตถ่ ้าคิดถึงระยะเวลาสัน้ ๆก็ใหอ้ าฆาตแคน้
เข้าไว้

ความหมายของคาพงั เพย

คาพงั เพยหมายถึง มีความคลา้ ยสานวนและสภุ าษิต สรา้ งขน้ึ มาเพื่อส่ังสอน แต่
เป็นแนวประชดประชัน เช่น ตานา้ พรกิ ละลายแมน่ ้า เปน็ ตน้

คาพงั เพยทค่ี วรรู้
กรงุ ศรอี ยธุ ยาไมส่ น้ิ คนดีหมายถงึ เมอ่ื บ้านเมอื งถงึ คราวลาบาก ก็ยังเหลอื คนดมี าชว่ ย
กอบก้สู ถานการณ์ใหผ้ า่ นพ้นไปได้
กลงิ้ ครกขน้ึ ภเู ขาหมายถงึ เรอื่ งทที่ านน้ั จะทาให้สาเร็จยากลาบาก ตอ้ งใช้ความพยายาม
และความสามารถอยา่ งมาก
กวา่ ถว่ั จะสกุ งากไ็ หม้หมายถึง การทางานท่มี คี วามรรี อลังเลใจ เมอ่ื ไดอ้ ย่างหนึ่งแลว้
แตก่ ลับต้องเสียอีกอยา่ งหน่ึงไป

เกบ็ เบย้ี ใตถ้ นุ รา้ นหมายถึง การรู้จักเก็บเงนิ ท่ีละเล็กทลี ะนอ้ ย ไม่ชา้ กเ็ ปน็ กอบเป็นกา
หรือการจะทาเล็ก ๆ หากพยายามทาการงานนนั้ กจ็ ะเห็นผลเป็นรปู เป็นรา่ งขึ้นมาได้

แกวง่ เทา้ หาเสย้ี นหมายถงึ คนท่อี ยู่ดีไมว่ า่ ดดี ันเขา้ ไปยุง่ เรอ่ื งของคนอ่นื ทงั้ ๆ ทไ่ี ม่
จาเป็นจนตวั เองเดอื ดร้อน
เกลอื จมิ้ เกลอื หมายถึง ไม่ยอมเสยี เปรยี บกนั แกเ้ ผด็ ใหส้ าสมกนั
เกลอื เปน็ หนอนหมายถงึ คนใกล้ชิด คนภายในหน่วยงานทรยศเอาความลบั ไปบอกกับ
ศตั รู
ใกลเ้ กลอื กนิ ดา่ งหมายถงึ มองข้ามสง่ิ ใกลต้ ัวทีม่ คี า่ มาก แต่กลับไปเอาสิง่ ทอี่ ยู่ไกลหรอื

หายากและมีคณุ คา่ น้อยกวา่
ไกด่ ตี หี ลา้ ๆ ไกข่ ข้ี า้ ตเี อา ๆหมายถึง คนฉลาดจะรจู้ กั คิดกอ่ นจะทา ผดิ กับคนโง่ทมี่ ุ่ง

แต่จะทาโดยไม่คดิ ให้ดเี สียกอ่ น

ขนทรายเขา้ วดั หมายถงึ การทาประโยชน์เพ่ือส่วนรวม

แบบฝกึ หัด 1.1
วาดภาพสานวน สภุ าษติ และคาพงั เพย

คาชีแ้ จง ให้น้องๆนกั เรียนวาดภาพสานวนสุภาษิตทช่ี อบ และเขียน

อธิบายตามทีเ่ ขา้ ใจ

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

แบบฝกึ หัด 1.2
ภาพสานวน สภุ าษติ และคาพงั เพย

คาช้แี จง ใหน้ ้องๆนกั เรยี นระบายภาพสานวนสภุ าษิต และใชเ้ ส้นโยงจับคู่

ประโยคทสี่ ัมพันก์ ับภาพ

กระตา่ ยหมายจันทร์

สซี อให้ควายฟงั

กบในกะลา

เฉลย ก กบั 2 ข กบั 3 ค กบั 1

แหลง่ ทีม่ าของขอ้ มลู

ขอบคุณภาพปกhttps://th.pngtree.com/freebackground/cartoon-school-bus-school-green-

background-material_1077703.html

ขอบคณุ รปู ภาพและขอ้ มูลhttp://kungsrisawat.blogspot.com/2013/09/blog-
post_7136.html

ขอบคุณรูปภาพลายเสน้

https://www.google.com/url?sa=i&url=http%3A%2F%2F64chainat.blogspot.com%2F2013%2F02%
2Fblog-
post_13.html&psig=AOvVaw1UscidEpQgRhI28virAedK&ust=1629714440094000&source=images&
cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCLDXtce1xPICFQAAAAAdAAAAABAD

https://www.google.com/url?sa=i&url=http%3A%2F%2F64chainat.blogspot.com%2F2013%2F02%
2Fblog-
post_13.html&psig=AOvVaw1UscidEpQgRhI28virAedK&ust=1629714440094000&source=images&
cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCLDXtce1xPICFQAAAAAdAAAAABAJ

https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmedia%2Fset
%2F%3Fvanity%3D117254410008458%26set%3Da.347649676968929&psig=AO
vVaw09713OE-
f_6dXFRyColy_s&ust=1629714746528000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoT
CIC6_Nu2xPICFQAAAAAdAAAAABAD

https://www.google.com/url?sa=i&url=http%3A%2F%2Fxn--
42c2bfa2bahd2be5aj3gdc50aif.blogspot.com%2F2017%2F08%2Fblog-
post_26.html&psig=AOvVaw2aQ5uQa4p-i5Z9S9448-
Zm&ust=1629715237162000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCJi28sq4xPICFQAAAA
AdAAAAABAD

https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.pngegg.com%2Fth%2Fsearch%3Fq
%3D%25E0%25B8%2581%25E0%25B8%25B2%25E0%25B8%25A3%25E0%25B9%258C%25E0%25B
8%2595%25E0%25B8%25B9%25E0%25B8%2599&psig=AOvVaw2phD5tyNIyc4OOQFL0tMGL&ust=
1629717874562000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCJj68LPCxPICFQAAAAAdAAAA
ABAE

https://www.google.com/imgres?imgurl=https%3A%2F%2Fsites.google.com%2Fsite%2Fsuphasitn
aru%2F_%2Frsrc%2F1409819909842%2Fsuphasit%2Fcontent_img_090923093813.jpg&imgrefurl=
https%3A%2F%2Fsites.google.com%2Fsite%2Fsuphasitnaru%2Fsuphasit&tbnid=o_gV7PVcvjD8eM
&vet=12ahUKEwib_t38uMTyAhXDE7cAHRWwC78QMygEegQIARB5..i&docid=QcNGpgZFm3ibWM
&w=329&h=241&q=leo%3Bo%E0%B8%82%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0
%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94
&ved=2ahUKEwib_t38uMTyAhXDE7cAHRWwC78QMygEegQIARB5

ขอของคุณแหลง่ ทมี่ าของรปู ภาพและเนอื้ หาต่างๆ (ใช้ในการศึกษา)

นางสาว ชมยั พร ใยแก้ว
รหัสนกั ศึกษา 6410121250001
สาขาวิชาการประถมศึกษา วิทยาลัยการฝึกหดั ครู

มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏพระนคร
เสนอ

อาจารยท์ รงศกั ดิ์ สุริโยธนิ
รายวิชาคอมพิวเตอร์สาหรับครูประถม