การจัดการจากบนพื้นฐานความพอเพียง

ความเปน็ มาของชุมชนบา้ นบางไผ่

เล่ากันวา่ มีขนุ ศกึ ผหู้ นง่ึ อบยพครอบครัวมาจากจงั หวดั นครศรีธรรมราชมาสร้างบา้ นลกั ษณะเป็นเรือน
ไม้อาศัยอยู่ในบ้านบางไผ่ตำบลบางใบไม้ เนื่องจากพื้นที่ดงั กล่าวมีความอุดมสมบูรณ์เหมาะ แก่การประกอบ
อาชีพ ต่อมาได้ตั้งฐานครองครัวรุ่นลูก หลานและมีตระกูลสืบทอดที่มีชื่อเสียง เรียกว่า”ตระกลู ธนะภาชน”์ มี
การปกครองสืบทอดกันมาตามลำดับ คือ ผู้ใหญ่บ้าน นายวินัย ธนะภาชน์ และนางจรัญญา ศรีรักษ์ ซึ่งเป็น
ผู้ใหญบ่ า้ นคนปจั จุบันบา้ น

ได้กล่าวว่า แรกสมยั ก่อนไดม้ ีขุนศึกคนหนึ่งได้อบยพมาทง้ั ครอบครวั มาจาก จังหวัด นครศรีธรรมราช
มาสร้างบ้านเรือนท่ีมีบ้านเป็นไม้ทั้งหลังได้มาอยู่ในหมูบ้านบางไผ่เพราะในพื้นที่นั้นมีความอุดมสมบูรณ์เป็น
อย่างมากเหมาะกบั การตง้ั หลักปักฐานทำอาชพี เห็นว่าน่ะมันเป็นมาพัน

บ้านบางไผ่หมูที่4ตำบลบางใบไม้อำเภอเมืองจังหวัดสุราษฏร์ธานีเป็นตำบลที่มีลำคลองเป็นจำนวน
มากสองข้างเป็นป่าไม้เบญจพรรณ ในลำคลองจะมใี บไม้ลอยทับถมกันเป็นจำนวนมาก ทำใหน้ ้ำข้ึนลงไม่สะดวก
ซ่งึ เกดิ ขนึ้ ในทกุ หมู่บา้ นทง้ั ตำบลราษฏรจึงได้ให้ช่ือว่าตำบลบางใบไม้และสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบันนี้ และมีคน
กลุ่มหนึ่งมาตั้งถิ่นฐานในหมูบ้านบางไผ่ตำบลบางใบไม้สร้างขึ้นเมื่อวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2325 ในสมัยต้น
กรงุ รัตนโกสินทร์ ชมุ ชนบางใบไผเ่ ป็นชมุ ชนเก่าแกเ่ รมิ่ แรกของชาวในบาง มคี วามเปน็ มายาวนานกว่าสองรอ้ ยปี
สมัยพระยาตากสินยกทัพมาตีเมอื งนครศรธี รรมราชเปน็ ชมุ ชนแรกท่ไี ด้มากอ่ ต้ังถนิ่ ฐานในบาง

“เมื่อก่อนบ้านบางไผ่หมู่ 4 ตำบลบางใบไม้เป็นตำบลที่มีลำคลองเป็นจำนวนมาก 2 ข้างเป็นป่าจาก
และพืชต่างๆในลำคลองจะมีใบไม้ทับถมเปน็ จำนวนมากทำใหน้ ้ำเป็นสเี ขียวปิกทำให้นำ้ ขึน่ ลงไม่สะดวกมนั ได้
เกดิ ข่ึนทกุ ตำบลบางใบไม้ซ่งึ บางไผ่ก็เชน่ กนั ”

ความสมั พันธใ์ นชมุ ชนบา้ นบางไผ่

ความสมั พันธ์ในชมุ ชน ชาวบ้านในชุมชนบางไผ่ ตำบลบางใบไม้ จงั หวัดสรุ าษฎร์ธานี โดยชาวบ้านส่วน
ใหญ่จะมกี ารประกอบอาชพี เกษตรกรเชน่ สวนปาลม์ สวนมะพรา้ วและมพี ชื ประจำทอ้ งทิน่ คอื จาก พีก่ ระจาย
อยู่รอบหมู่บ้าน ชาวบ้านชุมชนบางไผ่อยู่กันอย่างแบบพี่น้อง เมื่อมีปัญหาหรืออะไรเกิดขึน้ ก็จะรวมกลุ่มเพือ่
แกไ้ ขปญั หา ซึง่ ในการแก้ไขปญั หาของชุมชนบ้านบางไผ่ จะไม่ยึดตดิ ความคิดเหน็ ของใครคนใดคนหนงึ่ โดยจะ
คำนงึ ถงึ ความคดิ เห็นส่วนรวมเป็นหลัก เมอื่ ชุมชนมีงานหรือกจิ กรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง ชาวบา้ นในชมุ ชน ที่เข้า
ร่วมกิจกรรมต่างๆ ล้วนแลว้ เกดิ จากความเตม็ ใจ และไมม่ ีการบงั คับหรือข่มเหงจากผนู้ ำของชุมชน

“ความสัมพันธ์ในชุมชน ชาวบ้านในชุมชนบางไผ่ ตำบลบางใบไม้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยชาวบ้าน
ส่วนใหญ่จะมีการประกอบอาชีพทำสวน เช่น สวนปาล์ม สวนมะพร้าวและมีพืชประจำท้องทิ่นคือจาก ที่
กระจายอยู่รอบหมู่บ้าน ชาวบ้านชุมชนบางไผ่อยู่กันอย่างแบบพี่น้อง เมื่อมีปัญหาหรืออะไรเกิดขึ้น ก็จะ
รวมกลุ่มเพอ่ื แก้ไขปญั หา ซึ่งในการแก้ไขปัญหาของชมุ ชนบ้านบางไผ่จะไม่ยดึ ติดความคิดเหน็ ของใครคนใดคน
หน่ึง โดยจะคำนงึ ถงึ ความคิดเห็นส่วนรวมเปน็ หลกั ”

1.2.1ความสัมพันธแ์ บบระบบเครือญาติ
ชาวบ้านได้มีการจัดตั้งกลุ่มไลนใ์ นชุมชนซึ่งจะมีคนรู้จักและพี่น้องเครือญาติกนั ในชุมชนเพื่อที่จะทำ
กิจกรรมร่วมกับคนในชุมชนและมีงานอะไรก็บอกซึ่งกันและกันเช่นงานเลี้ยงงานสังสรรค์และงานทำบุญและ
ชุมชนบางไผน่ จ้ี ะอยแู่ บบครอบครัวรักใครซ่ ึ่งกันและกันจะอยู่แบบพ่ีน้องช่วยเหลือกนั และชาวบ้านถ้ามีของกิน
หรือวา่ ของใช้ของจะแบ่งให้ครอบครวั ไมเ่ คยขีง้ กต่อกนั
“ภายในชุมชนบา้ นบางนั้นมกี ารสามัคคีมีความสัมพันธ์แบบเครือญาติก็จะอยู่แบบพีน่ ้องและจ่ายของ
กินหรือพกั เดอ้ กับขา้ วให้คนข้างบา้ นกันส่วนมากเราจะไมห่ ่วงของกนั เชื่อใจคนในชมุ ชนตัวเอง”

ความสัมพันธ์แบบเพือ่ นบ้าน

การอาศัยอยู่ด้วยกันแบบเพ่ือนบ้านเราสามารถเดินไปมาหาสู่พูดคุยกันได้ ไม่เคยเกิดการทะเลาะกนั
ภายในชุมชนจะปรึกษากันได้ทุกเรื่องไม่ว่าจะเป็นเรืองของปัญหาในบ้านหรื่อเรืองส่วนตัวมีการช่วยเหลือกนั
และกนั แบง่ ปนั ส่ิงของซงึ่ กันและกนั มีอะไรก็ชว่ ยมากินมาดม่ื กัน มีการพ่ึงพากนั และกนั ในแต่ละเร่ือง เช่นการ
แบง่ ปันผักสวนครัวทีเ่ หลือจากการขายให้กันถ้าหากวา่ บา้ นไหนไมม่ ไี มไ่ ดป้ ลกู ไว้เพอ่ื ทจ่ี ะไม่ให้เพ่ือนบ้านต้องมี
คา่ ใชจ้ า่ ยและทำให้ลดคา่ ใช้จา่ ยใหก้ ับเพอ่ื นบ้านอกี ด้วย

“ชาวบ้านบ้านบางไผอ่ ยู่ด้วยกนั แบบพแี่ บบน้องไปเทย่ี วหรือวา่ ไปน่งั ท่บี ้านเพ่ือกนิ กาแฟกอ่ นทำงานถึง
ก็เวลาไปไหนเราจะซ้อื ของมาฝากใหก้ นั กับคนข้างบา้ นเหมือนเวลาไปในลาดคนข้างบ้านกโ็ ทรมาบอกว่าให้ฝ่าก
ซ้ือของใหท้ ี่เหมือนฝา่ กซื้อปลาซ้อื หมู่ซอ้ื ของทำกับข้าวอะไรแบบนแ้ี หล๊ะ

1.3.3ความสมั พันธ์แบบผนู้ าชุมชนกบั ลกู บ้าน
ผู้ใหญ่บ้าน บ้านบางไผ่จะเป็นกันเองและถ้ามีคนเดือดร้อนเขาก็ถามถึงปัญหาจากชาวบ้านทุกคน
ชาวบา้ นจะนบั ถือเป็นครอบครวั และเปน็ พ่นี อ้ งผนู้ ำหมู่บ้านจะค่อยชว่ ยลูกท่ีประสบปญั หาต่างๆและก็จะมีการ
นดั ประชมุ หมบู่ ้านประจำเดอื นเดือนละสองคร้งั เพอ่ื ทจี่ ะรบั ปญั หาของชาวบา้ นผู้ใหญบ่ ้านก็จะรับฟงั ปัญหาแล้ว
ก็จะรบี หาวิธีแก้ไขป้ ัญหาโดยทนั ที่
“ชาวบา้ นนบั ถอื ผ้ใู หญ่ แบบพี่แบบนอ้ ง ซง่ึ ผู้ใหญ่จะ รบั ฟังปญั หาของชาวบา้ นในทุกๆเรอ่ื ง และผู้ใหญ่
เปน็ กันเอง ชาวบ้านใหค้ วามเคารพนบั ถอื กับผใู้ หญบ่ า้ น เนอ่ื งจากผู้ใหญ่บ้าน มภี าวะการเป็นผนู้ ำทส่ี งู มา”
1.3.4การรวมกลุม่ ของชาวบ้าน
จากที่ผมศึกษาและที่ชาวบ้าน พูด ให้ ฟัง ชาวบ้านบ้านบางไผ่ได้มี การรวมกลุ่ม กัน เพื่อทำขนม
สงั ขยาน้ำ ในงานบญุ ตา่ งๆและมกี ารจดั กิจกรรมเพอ่ื ใหค้ น ทส่ี นใจเขา้ มาศึกษาหาความรู้เกีย่ วกบั การทำสังขยา
นำ้ เพ่อื ให้คนที่สนใจ สามารถนำความรทู้ ไ่ี ด้ ไปพฒั นาหรือไปเป็นอาชพี เสริมและสรา้ งรายได้ได้

ความสัมพนั ธ์ระหว่างคนกบั คนในชมุ ชนบ้านบางไผ่

ในชมุ ชนบา้ นบางไผต่ ้ังแตอ่ ดตี จนถงึ ปัจจุบนั ภายในชุมชนบ้านบางไผ่นน้ั มกี ารศกึ ษาหาความรู้เพ่ิมเติม
และจากการเป็นอยู่กันแบบพี่น้องเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ซึ่งกันและกันไม่แบ่งแยกกันอยู่กันเป็นครอบครัวอะไรที่
สามารถช่วยได้ก็ช่วยเหลือซึ่งกันและกันแต่ในสมัยก่อนนั้นมีการสื่ อสารความเข้าใจโครงการอาจจะมีคาด
เคลื่อนไปบ้างจงึ ทำให้เกิดความล่าช้าในการประชุมแตป่ ัจจุบันนี้มีการจัดกลุ่มในซึง่ มีกลุ่มไลน์ในทางโทรศัพท์
ชาวบ้านมีแนวทางการแก้ไขปัญหาโดยการจัดกลุ่มขึ้นมาเพื่อหาแนวทางร่วมกันในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึน้
เกีย่ วกบั จากโดยมีการปรึกษาซึ่งกนั และกนั

“แรกก่อนในชุมชนบ้านบางไผ่นี่ แรกก่อนนัน้ ต้นจากท่ีตำบลนี้ ตำบลบางไผ่อะนะ มันมีการ
ปลูกลูกจากมาตั้งนานเเล้ว ตั้งเเต่สมัยเเรกๆของการตั้งหมู่บ้าน ชาวบ้านมีการปลูกต้นจากอยู่บริเวณรอบๆ
หมู่บ้าน รอบๆหมู่บ้านนี้เป็นเเม่น้ำลำคลอง ชาวบ้านเลยมีการปลูกต้นจาก สามารถนำมาทำเป็นอาหาร ได้
หลายอย่าง เเละยังนำมาประกอบอาชีพอกี ดว้ ย

1.4.1การช่วยเหลอื กนั ภายในชุมชน
คนในชุมชนบ้านบางไผ่จะมีการช่วยเหลือกันและกันไม่ว่าจะเป็นเรื่องต่างๆของปัญหาใน
หมบู่ ้านมักจะมานง้ั ปรึกษาหารอื กนั เพ่ือแก่ปญั หารวมกนั หร่อื คนในหมู่บ้านจะขอชว่ ยใหไ้ ปช่วยทำงานต่างๆไม่
ว่าจะเป็นงานบุญต่างๆไปช่วยโดยไม่หวงั ส่ิงตอบแทน่ ๆไดๆทั้งส่ิงมักจะช่วยด้วยความเต็มใจเสมอและไมว่ า่ คน
ในหมู่บ้านจะมีปัญหาอะไรก็จะลงมือช่วยเหลือหาทางช่วยแก้ไข้ปัญหาโดยทันที่และจะส่งเรื่องไปยังผู้นำ
หมู่บ้านเพื่อใหเ้ กิดการแก้ปญั หาโดยทนั ท่ี
“แรกก่อนคนในชมุ ชนจะมีการช่วยเหลือกันไม่ว่าจะเปน็ เรื่องตา่ งๆปัญหาส่วนตัวหรื่อปัญหา
ส่วนรวมมักจะมีการช่วยเหลือกันยุตลอดถ้ามีงานบุญไม่ว่าจะ งานศพ งานบวช งานแต่งก็จะรวมกลุ่มกันไป
ชว่ ยเหลอื กันอยา่ งเช่นกลุม่ แม่บา้ นมักจะไปช่วยทำแกง่ ชว่ ยเสริฟโตก๊ นั ในงานตา่ งๆ
1.4.2การอย่กู ันแบบครอบครวั
ชาวบ้านจะอยู่กนั แบบเหมือนครอบครัวเหมอื นญาตพิ นี่ ้องกันจรงิ ๆไม่ว่าจะมีกิจกรรมอะไรก็
มักจะลงมือไปช่วยกันทุกงานและก็ได้มีการแบ่งปัญสิ่งของต่างๆเหมือนเวลาจะ กินข้าวก็มักจะมีการแบ่งข้าว

แบ่งแก่งกนั หรื่อชว่ นกันมากนิ ข้าวรวมกันกิจกรรมแบบนี้มักจะมีเกิดขึ่นกันอยู่บอ่ ยครั้งกับคนในชุมชนเวลาจะ
ไปตา่ งจังหวดั ก็มกั จะมีการซอื้ ของฝ่ากมาให้เพ่อื นบ้านในชมุ ชนดว้ ยกนั

“คนในหมู่บ้านเน่ียเขาจะรกั กนั เป็นเหมือนพ่นี ้องกันจริงๆเลยน่ะป้าก็เป็นแบบน้ันเหมือนกัน
บา่ งทคี่ นขา้ งบา้ นปา้ จะช่วนไปนั้งกนิ ข้าวนงั้ กนิ คาแฟรก์ นั หัวเช้าๆบ้างทีช่ ่วยไปเที่ยวไปตลอดไปซ้ือของมาน้ังกิน
กนั อะไรแบบนน่ี ่ะ”

1.4.3การไปมาหาส่กู นั ในชมุ ชน
คนในหมู่บ้านจะมกี ารไปมาหาสู่กันบ่อยเพราะมันเป็นกิจวัตรประชำวันไปแล้วการที่มีเพือ่ น
บา้ นกนั ก็มกั จะเดนิ ทางไปเท่ียวบ้านของเพ่อื นบ้านไปน้ังคุยกนั เรื่องต่างๆเหมอื นได้ไปพบปากพูดคุยสร้างสรรค์
กนั ไมว่ า่ จะเป็นเรื่องต่างๆละมักจะมีการคยุ กนั ถึงเรอ่ื งปญั หาของชมุ ชนและก็จะหาแนวทางการแกไ้ ขก้ ันโดยทัน
ที่เพ่ือที่จะไม่ให้คนในหมู่บ้านหร่ือเพื่อนบ้านมีความเดือดร้อนเพราะเพื่อนบ้านส่วนมากก็จะมักทนเห็นเพ่อื น
บ้านลำบากกนั ไมไ่ ดก้ จ็ ะลกมอื ช่วยเหลอื กนั ทกุ เรอื่ งและบ่างเวลาก็จะไปมาหาสูก่ ันแบบนัดกันทำกิจกรรมต่างๆ
ไมว่ ่าจะทำขนมเพ่อื ท่ีจะเอามาขายเพอ่ื สร้างรายไดใ้ หแ้ กค่ นในชุมชนของตนเอง
“แรกกอ่ นชาวบา้ นจะได้ไปบ้านหลังนมุ ั้งบ้านหลังนีม้ กั เพือ่ ทจ่ี ะไดไ้ ปมาหาสู่กันพวกเขาได้คุย
กันในเรื่องต่างๆเหมือนเวลาหัวเชา้ ๆเขากไ็ ดม้ านั้งกินคาแฟร์มานั้งกนิ น้ำชากันเหมือนจะมีการรวมตัวกันของ
บ้านใครสักคนหนึ่งเนียเพ่ือที่จะได้มานัง้ แหล่งกันเรื่องๆต่างๆบ่างทีก่ ็มีกลุ่มแมบ่ ้านได้นัดกันทำขนมมากินมา
ขายกนั อะไรแบบน้ันน่ะท่จี ำได”้
1.4.4การจัดกจิ กรรมรวมกันภายในชุมชน
ชาวบ้านจะมกี ารจัดกิจกรรมตา่ งๆหลากหลายด้านไมว่ ่าจะเป็นในเรอื่ งของการพัฒนาหมู่บ้าน
พฒั นาเศรษฐกิจภายในชมุ ชนเพื่อให้เกิดการมรี ายได้เสริมให้กบั คนในชมุ ชนและการจัดกิจกรรมต่างๆจะมีการ
จดั แขง่ กฬี าภายในหมบู่ ้านกันทกุ ๆปีเพอื่ ท่ีจะเสริมสร้างสุขภาพร่างกายให้ดขี ่ึนให้คนสมัยใหม่หันมาออกกำลัง
กายหรอ่ื วา่ จัดกนิ กรรมอบรมตอ่ ต้านยาเสพติดหร่อื มาการจัดกิจกรรมออกกำลงั กายของคนในหมบู่ ้านและยังมี
กิจกรรมอีกมากม่ายของคนในชุมชน
“แรกก่อนคนในหมู่บ้านนีไ่ ด้มีการจัดกิจกรรมกันมากม่ายเลยมีหลายด้านไม่ว่าจะเป็นเรื่อง
ของการกฬี าการทำขนมการจัดกจิ กรรมสร้างรายได้เพ่ิมให้กบั คนในชุมชนมีการแข่งขันกนั เหมือนจัดกีฬาสร้าง
ความสัมพนั ธ์ทีด่ ใี ห้กับคนในหมู่บ้านมีความสามคั คมี กี ารชว่ ยเหลอื กันและกันไมใ่ ห้ทิง้ กนั อะไรแบบนี่

ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งคนกบั ธรรมชาติในชุมบา้ นบางไผ่

ในชุมชนบ้านบางไผ่ เมื่อก่อนได้มีการพึ่งพาทรัพยากรธรรมทางชาติในด้านการเกษตรเช่น
การปลูกต้นจาก เพื่อนำมาประกอบอาชีพของคนในหมู่บ้าน ต้นจากสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในด้าน
การเกษตร เช่น การทำหลงั คามงุ จาก การทำขนมจาก การทำนำ้ ส้มจาก การทำกระเป๋าจักรสาร การทำเส่ือปู
นอน จนถงึ ปจั จุบนั

“เเรกก่อน ในหมู่บ้านนี้ มีการสัญจรโดยการใช้เรือเป็นหลัก มีเเม่น้ำลำคลอง ที่ว่าสามารถ
เชื่อมกับหมู่บ้านอื่นๆได้ เเล้วก้ามีการปลูกต้นจากตั้งเเต่เเรกนุเเละ เเล้วก้าเอาต้นจากพวกนี้มาประกอบเป็น
อาชพี หลักของคนในหมูบ่ า้ นนี้ หรอื ว่าอเิ ปน็ อาชพี เสริมกา้ ได้

1.5.1การใชป้ ระโยชนจ์ ากทรพั ยากรธรรมชาติ
การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนบ้านบางไผ่ มีการใช้ทรัพย์กรหลาย
ประเภทคือดนิ แม่น้ำป่าจากเปน็ ต้นการใชท้ รัพยากรดนิ คือการทค่ี นในชมุ ชนนำเท่าก้อนดินมาปลูกพชื สร้างบ้าน
ที่อยู่อาศัยทรัพยากรแม่น้ำคือชุมชนบ้านบางไผ่จะเดินทางทางเรือและไม่ว่าจะเป็นการปลูกผักปลูกพืชต่างๆ
เพื่อที่จะนำมาใช้ประโยชน์ในด้านของการทำอาหารหรื่อดา้ นการค้าทรัพยากรทางธรรมชาตินั้นยังจะทำเปน็
แหล่งท่องเที่ยวได้อีกดว้ ยไม่ว่าจะเป็นตลาดน้ำประชารัฐบางใบไมข้ องม.4จะมตี ลาดนดั ทีม่ ีการคา้ ขายของกนิ
ต่างๆหรื่อของใช้ที่ทำมากจากวัสดุธรรมชาติของคนในชุมชนไม่ว่าจะเปน็ กระเป๋าผ้ามานที่ทำจากใบจากหรือ
เสอื ป่นู อนหลงั คามงุ่ จากและอีกมากม่าย
แม่น้ำ ป่าจาก เป็นต้นการใชท้ รัพยากรดินคือการทีค่ นในชุมชนนำดนิ มาปลูกพืชผักสวนครวั
ต่างๆและการสร้างอยูอ่ าศัย ทรัพยากรแม่น้ำคือชุมชนบ้านบางไผ่สว่ นใหญ่จะล้อมรอบด้วยคลองเลยมกี ารหา
สตั ว์นาํ้ เพื่อการบริโภคและสามารถนำไปขายเพอ่ื สร้างรายได้ให้กับครัวเรือนไดด้ ้วย อกี อย่างแม่น้ําลำคลองยัง
เป็นแหล่งท่องเที่ยวโดนการนั่งเรือชมธรรมชาติของชุมชนบ้านบางไผอ่ ีกด้วย ทรัพยากรจากคือชุมชนไดม้ ีการ
นำจากมาใชด้ ้านต่างๆเช่น การบริโภค เชน่ การทำลูกจากเช่ือม และการทำขนมตา่ งๆอีกมากมาย การอุปโภค
เช่น การนำจากมาทำเป็นอุปกรณเ์ คร่อื งใช้ เชน่ กระเป๋า หมวก แกว้ หลงั มงุ จาก เป็นต้น

ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งคนกับส่งิ เหนือธรรมชาตใิ นชุมชนบา้ นบางไผ่

ความสมั พันธร์ ะหว่างคนกับสง่ิ เหนอื ธรรมชาตนิ นั้ เปรียบเสมอื นสิง่ ท่ีคอยยึดเหนี่ยวจิตใจของ
ชาวบ้าน หรอื สิ่งท่ีชาวบา้ นนบั ถือ เป็นส่ิงท่ไี ม่สามารถมองเหน็ ไม่สามารถจบั ต้องได้ ในชมุ ชนบา้ นบางไผต่ ำบล
ใบไม้ อำเภอเมอื ง จงั หวัดสรุ าษฎรธ์ านี ชาวบา้ นก็มกี ารนบั ถือศาสนาตามความเช่ือของแต่ละบุคคล คนไทย ก็
มกี ารไหว้พระและการนำหลักธรรมคำสอนมาปฏิบัติ แถมยังเช่ือในเรือ่ งบาปบุญคุณโทษ คนไทยเชื้อสายจีน ก็
มีการไหว้ก๋งอีกด้วย ชาวบ้านในชุมชนยังมีการนับถือผีบรรพบุรุษที่เชื่อว่าบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้วยังคอย
ปกปอ้ งค้มุ ครองลูกหลานของตนอยู่เสมอ

“ชาวบา้ นในชุมชนจะมีการไหว้สารประจำบ้านหร่ือจะมกี ารทำบุญบ้านของคนในชุมชนในแต่
ละบ้านเร่ือสิง่ เหล่านม้ี นั จะเปน็ ส่งิ ที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชมุ ชนมีการทำแบบน้ีมาตง้ั แต่สมัยแต่ก่อนแล้วจน
ตอนนี้ก็ยังทำอยู่มันกเ็ ป็นเหมือนประเพณีประจำบ้านเรอ่ื งของคนในชุมชนน้ี

“คนในชุมชนไม่มีการนับถือสิ่งอื่นใดนอกเหนือจากการเข้าวดั ทำบุญเป็นการยึดเป็นการยดึ
เหนยี วจติ ใจคนในชุมชนเนื่องจากคนในชมุ ชนมีการนับถือศาสนาพุทธกเ็ ลยไม่มีการนับถือลัทธิใดๆจะมีแต่เข้า
วดั ไปทำบุญเทา่ นนั้ ”

“ชาวบ้านมีทีย่ ึดเหนยี วจิตใจเหมอื นกันทั้งหมดในชุมชนนั้นก็คือวัดท่ีตั้งอยู่ในชุมชนจะมกี าร
ไปทำบญุ ทกุ ๆวนั พระทีว่ ดั เพอื่ ทำใหจ้ ติ ใจเบกิ บานมากขนึ่

1.6.1ความสัมพันธ์ระหวา่ งคนกบั ส่ิงเหมือนธรรมชาติ
ความเชื่อเกี่ยวกับพ่อข้าวสุขหลวงพ่อข้าวสุขนั้นมีพุทธลักษณะแตกต่างจากพระพุทธรูปใน
ปางสมาธทิ วั่ ไป เพราะมลี กั ษณะหลงั โคง้ งอไปข้างหน้าเนอ่ื งจากหลวงพ่อองค์เดิมท่ีปัน้ ด้วยข้าวมีลักษณะเช่นน้ี
การเขียนคำวา่ ข้าวสขุ ทส่ี ะกดดว้ ย ข.ไขน่ ้นั กด็ ้วยความเชือ่ ทีว่ ่า ขา้ วแสดงถงึ ความอดุ มสมบรู ณ์และเป็นอู่ข้าว
อู่น้ำ สุข ก็คือความอยู่เย็นเป็นสุข ปราศจากทุกข์โศก โรคภัย เป็นปริศนาธรรมที่แฝงมากับหลวงพ่อข้าวสุข
พระพทุ ธรูปท่ีชาวบางใบไม้ศรทั ธาเลื่อมใสมานานเกือบ ๒๐๐ ปีชาวบ้านจะมกี ารนบั ถอื มาอย่างยาวนานมาก

1.6.2ประเพณี
ประเพณีลอยกระทงวัดบางใบไม้ ชุมชนวัดบางใบไม้ จัดงานสืบสานประเพณีลอยกระทง

"เรอื งรอง คลองร้อยสาย ห่มสไบไปบางลอยกระทงสายใบจาก”ตอ่ เน่ืองกนั โดยนำใบจาก วัสดุธรรมชาติท่ีมีอยู่
ในชุมชนมาจักสานมัดด้วยเชือกหัวท้ายคล้ายลำเรือ เป็นภูมิปัญญาชาวบ้าน โรยด้วยกลีบดอกดาวเรืองตรง
กลางแล้ววางแวน่ กลว้ ยน้ำหวา้ ปกั เทยี นไข เชญิ ชวนผู้รว่ มงานแตง่ ชุดไทยหม่ สไบ รว่ มลอยกระทงแบบเรยี บง่าย
ท่ามกลางความสวยงามสายน้ำในบางกับแสงจันทรพ์ ร้อมล่องเรอื ชมสายน้ำ อุโมงค์ตน้ จากยามค่ำคืน และชม
ประกวดหนูน้อยนพมาศ ซึ่งจะจัดตอ่ เนอื่ งกนั มาทกุ ปี

1.6.3ความเชอื่ และส่งิ ศกั ดิส์ ทิ ธิ์ของชาวบา้ น
หลวงพ่อข้าวสุขนั้นมีพุทธลักษณะแตกต่างจากพระพุทธรูปในปางสมาธิทั่วไป เพราะมี
ลกั ษณะหลงั โคง้ งอไปข้างหน้าเนือ่ งจากหลวงพอ่ องค์เดมิ ท่ีปัน้ ด้วยข้าวมีลักษณะเชน่ น้ี การเขียนคำว่า ข้าวสุข
ทส่ี ะกดดว้ ย ข.ไข่นั้น กด็ ว้ ยความเชื่อท่วี า่ ข้าวแสดงถึงความอุดมสมบูรณแ์ ละเปน็ อู่ขา้ วอ่นู ้ำ สุข ก็คือ
ความอยู่เย็นเป็นสุข ปราศจากทุกข์โศก โรคภัย เป็นปริศนาธรรมที่แฝงมากับหลวงพ่อข้าวสุข พระพุทธรูปที่
ชาวบางใบไม้ศรัทธาเลื่อมใสมานานเกือบ ๒๐๐ ปีประวัติหลวงพ่อขำ จริง ๆ ยังหาไม่พบ เพราะเวลาผ่านไป
เกอื บสองรอ้ ยปีแล้ว จะหาหลักฐานจากคนรนุ่ รว่ มสมัยเดยี วกันคงยาก เหลือแต่คำบอกเล่าเก่า ๆ เท่าน้ัน ส่วน
รปู ของทา่ นจริง ๆ ก็หาไม่ได้ บงั เอญิ ไดพ้ บในงานมงคลของผู้มชี อ่ื เสยี งคนหนึ่ง เวลาผ่านมา 80 ปกี ว่าแล้วจึงขอ
มาถา่ ยทำใหม่ แต่รูปเหลอื เพียงซีกเดียวเทา่ นัน้ ตอนนน้ั ทา่ นอายุในราว 78-80 ปแี ลว้ บวกกับเวลาท่ีอยู่ในรูป
อีก 80 ปี ก็คงนานพอดู ทราบแต่เพียงวา่ ท่านมีวิชาอาคมแกก่ ล้าและได้เดนิ ทางไปธุดงค์หาความวิเวกมาหลาย
ต่อหลายแห่ง ครั้งสุดท้ายได้มีผู้นิมนต์ให้ท่านมาจำพรรษาที่วัดพุทธชี หรือวัดโพธิ์ชี ต่อมาเกิดโรค อหิวาต์
ระบาด ท่านจงึ ย้ายวัดมาอยู่ขา้ งใน จงึ เปน็ วัดบางใบไม้ ในเวลาต่อมาจนถึงปัจจบุ นั ถือว่าทา่ นเป็นผสู้ รา้ งวัดบาง
ใบไม้หรือเรียกวา่ เป็นบิดาของวัดบางใบไม้ก็ไม่ผิดเมื่อหลวงพ่อท่านดับ ชาวบางใบไม้จงึ ไดพ้ ร้อมใจกัน สร้าง
เจดยี เ์ ปน็ อนสุ าวรีย์ ไวห้ น้าอโุ บสถและต่อมาได้ทรดุ โทรมลงมาก ครอบครวั นายเสรมิ นำ้ เพชร ได้บูรณะข้ึนมา
ใหม่ จงึ ขออนโุ มทนาสาธกุ ารในความดีครง้ั นดี้ ว้ ย

ศักยภาพของคนในชมุ ชนบ้านบางไผ่

ในชมุ ชนบ้านบางไผ่มีจากมาตงั้ แต่บรรพบรุ ษุ ในสมัยพระเจ้าตากสนิ โดยจะขึน้ ตามลำคลองทั้ง
สองฝง่ั โดยชมุ ชนเห็นถงึ ผลประโยชน์และประสทิ ธิภาพของจากนช้ี มุ ชนบ้านบางไผเ่ ลยนำจากมาใชใ้ นด้านต่างๆ
เชน่ การใชใ้ นการดำรงชีวิตคอื การนำใบจากมามงุ หลงั คาหรอื เอาลูกจากมาทำขนมหรือทำเปน็ อาหารโดยคนใน
ชุมชนจะดแู ลต้นจากโดยการไมไ่ ปตัดตน้ อ่อนของจากและลกู ทีก่ ินไมไ่ ด้

“ชาวบ้านบางไผ่ไดม้ ีการใช้ตน้ จากมาต้ังแต่สมัยแต่ก่อนได้เอามาทำหลังคามงุ จากเพ่ือที่จะได้
กันแดดกันฝนการที่ชุมชนได้มีการดูแล่รักษาจากคือการไม่ไปตัดต้นอ่อนของต้นจากแล้วก็ไม่ไปตัดลูกจากที่
กำลังจะโตกันเพื่อที่จะให้ตน้ จากไดเ้ ติบโตแบบสมบรู ณแ์ ละใหล้ ูกจากโตเตม็ ที่เพือ่ ทจี่ ะได้นำมาทำอาหารหรือนำ
สรา้ งรายได้ในชมุ ชนหรือ่ ภายในครอบครวั

คนในชุมชนบ้านบางไผ่นั้นมีความรู้ความสามารถมาตั้งแต่บรรพบุรุษเพื่อที่จะจัดการ
ทรัพยากรจากอย่างเหมาะสมเพื่อที่จะนำมาใช้ประโยชน์อย่างพอเพียงและสามารถนำมาสร้างรายได้ให้กับ
ชุมชนและไดม้ กี ารสอนการรักษาทรพั จากเพ่ือทจี่ ะไมใ่ หท้ รัพกรจากน้ันสญู เสียหรือ่ ถกู ทำลายลงไป

“คนในชุมชนบ้านบางไผ่นั่นสมัยแต่ก่อนแล้วถึงลูกหลานนำมาสืบทอดความรู้นั่น ถึงเอาไป
สอนคนในบางไผ่

คนในชุมชนบ้านบางไผ่ได้มีการสร้างรายได้โดยการทำสวนซึ่งจะมีการทำสวนมะพร้าวและ
การทำนำ้ ส้มจากและการหาปลาและการทำตับจากชาวบ้านส่วนมากจะหารายได้จากลูกมะพร้าวเพราะคนใน
ชุมชนได้มกี ารปลูกตน้ มะพรา้ วอยูบ่ ่างสว่ นและได้มีการเลย้ี งปลาเลีย้ งไก่บ้านไก่ไขแ่ ละได้มกี ารนำลูกจากมาทำ
เปน็ ผลิตพนั ธุ์ของชมุ ชนและไดม้ ีการเปดิ รา้ นขายของชำอย่เู ปน็ จำนวนมากและมสี ถานณ์ทีท่ ่องเทยี วอกี ด้วย

1.7.1จาก
จากก็เป็นอีกอย่างหนึ่งที่คนในชมชุนนิยมทำมาใชใ้ นด้านต่างๆไม่ว่าจะเป็นทางดา้ นของการ
ประกอบอาชีพเพ่ือที่จะสามารถสร้างรายไดใ้ ห้กบั คนในชุมชนได้เป็นอย่างและกส็ ามารถทำไปในด้านของการ
ก่อสร้างอยา่ งเชน่ การนำใบจากมาสารด้วยมอื ของตัวเองเพ่ือที่จะทำเปน็ ตับจากหรื่อหลังค่ามุ่งจากเพ่ือที่จะลด
ค่าใชจ้ า่ ยไปอีกรปู แบบหน่ึงเพราะสามารถทำทรพั ยากรจากธรรมชาตทิ ่ีมีอยู่ในชุมชนมาสร้างประโยดได้ไม่ได้มี
แค่จากอย่างเดยี วจะมีลกู จากต้นจากทจ่ี ะสามารถเอามาทำประโยดไดอ้ กี มากมาย

ปญั หาหรือประเด็นออ่ นของชมุ ชนบา้ นบางไผ่

ในชุมชนบ้านบางไผ่นั้นมีปัญหาเกียวกับทรัพยากรจากเป็นอย่างมากเช่นการที่ชุมชนนัน้ ใช้
ทรพั ยาการจากอยา่ งสิน้ เปรืองชาวบ้านบา้ งกลุ่มไมร่ ู้ถงึ ประโยคของตน้ จากมากพอและไดน้ ำต้นจากหร่ือลูกจาก
มาเกินความจำเปน็ และไดม้ ีการนำเอาตน้ จากมาท้งิ ลงในลำคลองสง่ ผลใหเ้ กดิ การทำให้ลกู จากนัน้ มกี ารเน่าเสีย
ลงในแม่นำ้ ทำใหเ้ กิดมนี ำ้ เนา่ เสยี สง่ กลิ่นเหม็นใหก้ ับชาวบ้านท่อี ยูร่ อบๆลำคลอง

“ในชุมชนบ้านบางไผ่นั้นมีปัญหาเกี่ยวกับต้นจากหรื่อลูกจากคือการคนในชุมชนขาดรายได้
หลังฤดูการขาดผลผลิตของจากขาดช่วงของฤดูการออกดอกออกผลของต้นจากและทำให้คนในชุมชนที่หา
อาชีพเสริมจากการขายหรือ่ ทำผลิตพันธตุ์ า่ งๆนน้ั ขาดรายไดอ้ ยเู่ ปน็ ชว่ งๆ)

1.8.1ปญั หายาเสพตดิ
ชุมชนบ้านบ่างไผก่ จ็ ะมปี ัญหาเก่ียวกบั เรอ่ื งของยาเสพติดทเ่ี หมือนกับชุมชนอื่นท่ัวไป

เหมอื นกนั เพราะปญั หาน้มี กั จะเกิดกบั กลุ่มบ้างกล่มุ ของคนในชมุ ชนท่ีมีภาวะเสย่ี งตอ่ การที่จะไปยุ่งเก่ียวกับยา
เสพติดเป็นอย่างมากเพราะปัญหานี้จะมีอยู่ เกือบๆทุกสถานที่ที่มีกลุ่มเสี่ยงถ้าจะให้แก้ปัญหานี้ก็ คงย ากอ ยู่
เหมอื นกันเพราะเปน็ ปัญหาอับดบั ตน้ ๆของหลายหมบู่ า้ น

“คนในชุมชนบ้านบ่างไผ่ที่มีการติดยาเสพตดิ กันโดยไม่น้อยเลยส่วนมากจะเกิดจาก
การอยากรู้อยากลองของเด็กภายในชุมชนทม่ี ีโอกาศที่จะเปน็ กล่มุ เส่ียงปญั หานี้มักจะเกิดข่นึ มาเรอ่ื ยๆเลยถ้าจะ
ให้แกป้ ญั หานีก้ จ็ ะแกย้ าก

1.8.2ปญั หาขยะในชุมชน
ปัญหานี้กเ็ กดิ ข้ึนอยู่กับชุมชนหลายชุมชนเหมือนกนั เพราะปัญหาขยะมกั จะเกิดขน่ึ

ได้อยู่กบั ทุกๆสถานทที่ ีมีคนอาศัยอยู่ในชมุ ชนน้ีก็เหมอื นกนั จะเกิดการทิง้ ขยะท่ไี ม่ถูกที่ถูกทางเหมือนจะท้ิงอยู่
ตามข้างรมิ ถนนหรอื่ ทงิ้ เขา้ ไปในปา่ การท่มี ีการทิง้ ชยะแบบนี้จะสง่ ผลเส่ยี ใหก้ ับชุมชนเป็นอยา่ งมากเพราะจะส่ง
กลน่ิ ไปรอบๆบริเวรชมุ ชน

“ที่ชุมชนนี้ได้พบประสบปัญหานี้ก็เกิดขึ่นจากคนบ้างกลุ่มที่ไม่รู้จักรับผิดชอบของ
การกระทำของตัวเองเกิดจากการไม่มจี ิตรสำนึกของส่วนรวม

1.8.4ปัญหานำ้ ในลำคลองส่งกล่ินเหมน็ ภายในชุมชน
ในชุมชนก็จะมีปัญหาของเรื่องการส่งกลิ่นเหม็นออกมาจากลำคลองสาเหตุคือจะมีคนอยู่บ่างกลุ่ม
มกั จะชอบไปตัดลูกจากที่อยู่ในลำคลองแล้วก๋เกิดการตัดมามากจนเกินไปคนเหล่าจงึ ได้ทำการทิ้งลูกจากลงใน
แมน่ ำ้ ก็เลยทำให้เกดิ การทลี่ ูกจากนนั้ เนา่ เสยี ก๊เลยทำใหเ้ กิดเหตกุ ารส่งกล่ินเหม็นไปรอบๆบริเวณหมบู่ ้าน

“คนในชมุ ชนบา่ งคนน่ะใช้คนว่าบ่างคนเขาไมไ่ ด้รู้คุณค่าของตน้ จากหรอื่ ลกู จากมากนักอ่ะว่า
มันสามารถทำอะไรได้มั้งทำอะไรได้หลายอย่างน่ะคนกลุ่มนั้นก็จะติดลูกจากมาเป็นจำนวนมากถึงเขาใช้
ประโยชน์ได้ไม่หมดถึงก็เลยได้ทำการทุมลูกจากลงในคลองนี้แหล่ะถึงก็ได้เกิดการลูกจากเน่าเสียถึงมันจะสง่
กลิ่นเหมน็ ลงในลำคลอง