14.01.65 ร่างล่าสุด A5

๕๑

บทที่ ๔
กระบวนการปลูกฝังและสร้างเสรมิ อดุ มการณ์ทหารของ

กองทพั บก
กองทัพบกได้กำหนดกรอบแนวควำมคิดกำรดำเนินงำน กำร
ปลูกฝงั และสรำ้ งเสริมอุดมกำรณ์ทหำร ในภำพรวม เพื่อให้หนว่ ยใน
กองทัพบกนำไปใช้เป็นแนวทำงในกำรดำเนินงำน นำสู่กำรปฏิบัติ
ให้เป็นรูปธรรม และเปน็ มำตรฐำนเดยี วกัน ทัง้ ระบบ โดยไดก้ ำหนด
นโยบำยที่เน้นให้ปฏิบัติท่ีหน่วยควรดำเนินกำรปลูกฝังอุดมกำรณ์
ไว้ครอบคลุมหลำยด้ำน เพื่อให้ครอบคลุมและสำมำรถตอบสนอง
ตอ่ ควำมต้องกำรของกองทัพบก ที่นอกจำกจะตอ้ งกำรกำลังพลที่มี
คุณภำพ มีควำมรู้ควำมสำมำรถแล้ว ยังจะต้องเป็นผู้ที่มี
“อุดมกำรณ์” ของควำมเป็น “ทหำรอำชีพ” ที่มีควำมแน่วแน่ใน
กำรพทิ ักษ์รักษำชำติ ศำสนำ พระมหำกษัตริย์ และประชำชน

๑. วตั ถปุ ระสงค์การดาเนินงาน
๑.๑ เพือ่ ให้ นขต.ทบ. มแี นวทำงในกำรดำเนินกำรที่ชดั เจน

ในกำรปลูกฝังและสรำ้ งเสริมอุดมกำรณท์ หำรให้กับกำลังพลใน
สังกัด ให้มีควำมพร้อมในกำรทำหน้ำท่ี พิทักษ์รำชัน ปกป้อง
ประชำ และรกั ษำแผน่ ดิน

๑.๒ เพ่ือให้กำลังพลยึดม่ันในอุดมกำรณ์ทหำร จงรักภักดี
และเทิดทูนสถำบันชำติ ศำสนำ และพระมหำกษัตริย์ อยู่ใน
ระเบียบวินัย มีขวัญกำลังใจ มุ่งม่ันในกำรปฏิบัติหน้ำท่ีและ

๕๒

ปฏิบัติตนเป็นแบบอย่ำงท่ีดีต่อสังคม พร้อมเสียสละเพื่อ
ส่วนรวม

๑.๓ เพอ่ื ให้ ทบ. เป็นสถำบันหลักที่สร้ำงควำมศรัทธำ และ
เชอ่ื มน่ั แกป่ ระชำชน

๒. เป้าประสงค์
กองทัพบกได้กำหนดเป้ำประสงค์สูงสุดของกำรดำเนินงำน

จนประสบควำมสำเร็จอันจะส่งผลต่อประเด็นยุทธศำสตร์คือ
ควำมมีอุดมกำรณ์ในตัวของกำลังพลและกำรสร้ำงภำวะ
แวดล้อมต่ำง ๆ ท่ีเหมำะสมต่อควำมมีอุดมกำรณ์ทหำร ด้วย
กำหนดกำรปฏิบัติ ดงั นี้

๒.๑ สรำ้ งและพัฒนำกำลังพลทกุ ระดบั ให้เป็นผู้มี
อดุ มกำรณท์ หำร กล่ำวคอื มีควำมจงรกั ภกั ดีจำกจติ ใจ มี
ระเบียบวนิ ยั ยึดมัน่ ในเกยี รติยศและศกั ดิ์ศรขี องทหำร
รบั ผิดชอบต่อหน้ำท่ี และมคี วำมเสยี สละ

๒.๒ ปรับปรุงสภำวะแวดล้อมในกำรปฏิบัติงำนและกำร
ดำรงชีพประจำวันของกำลังพล ให้มีขวัญกำลังใจที่ดี
เหมำะสมและเกื้อกลู ตอ่ กำรเป็นทหำรอำชีพ

๒.๓ สร้ำงจิตสำนึกที่ดีให้กับกำลังพลให้สำมำรถออยู่
ร่วมกันในสังคมได้อย่ำงปกติสุขท้ังในฐำนะทหำรอำชีพและ
ประชำชนชำวไทย

๕๓

๓. กระบวนการปลกู ฝงั และสรา้ งเสรมิ อุดมการณท์ หาร
ก ำ ร ป ลู ก ฝั ง แ ล ะ ส ร้ ำ ง เ ส ริ ม อุ ด ม ก ำ ร ณ์ ท ห ำ ร โ ด ย ต ร ง

ประกอบด้วยกำรดำเนินกำร ๒ ขั้นตอนคือขั้นตอนกำรปลูกฝัง
อุดมกำรณ์ทหำรกองทัพบกในโอกำสแรกและข้ันตอนกำรสร้ำง
เสริมอุดมกำรณ์ทหำรกองทัพบกหลังจำกเข้ำมำรับรำชกำรแล้ว
สรปุ ได้ดังน้ี

๓.๑ขั้นตอนการปลกู ฝังอดุ มการณ์ทหารกองทัพบกในโอกาสแรก
๓.๑.๑ ข้ันตอนน้ีเป็นกำรปลูกฝังอุดมกำรณ์ทหำรกำลังพลทุก

นำยในช่วงเริ่มแรกของกำรเข้ำมำปฏิบัติรำชกำรใน ทบ. ประกอบด้วย
นักเรียนทหำรในโรงเรียนทหำรของทบ., นักเรียนในสถำนศึกษำของกห.,
ซึ่งหำกเม่ือสำเร็จกำรศึกษำแล้วจึงจะได้รับกำรบรรจุเข้ำรับรำชกำรใน
ทบ., นศท., นักศึกษำหลักสูตรข้ำรำชกำรกลำโหมพลเรือน, นำยทหำร
ประทวนใหม่ท่ีบรรจุหรือเล่ือนฐำนะในทุกกรณี, พลทหำรประจำกำร,
อำสำสมัครทหำรพรำน, พนักงำนรำชกำรและลูกจ้ำงใหม่ จะต้องได้รับ
กำรปลูกฝังอุดมกำรณ์ทหำรจำกหน่วยหรือแหล่งผลิตกำลังพลด้วย
วิธีกำรต่ำง ๆ เช่น กำรศึกษำวิชำอุดมกำรณ์ทหำรตำมหลักสูตรกำรฝึก
ศึกษำ, กำรอบรมหรือสัมมนำ รวมถึงกำรฝึกในรูปแบบต่ำง ๆ เพ่ือให้
กำลังพลเกิดควำมเข้ำใจอดุ มกำรณ์ทหำรในระดับที่เหมำะสมเพียงพอท่ี
จะไดร้ ับกำรสร้ำงเสริมในขน้ั ตอนต่อไป

๓.๑.๒ วิธีกำรปลูกฝังอุดมกำรณ์ทหำรกองทัพบกใน
โอกำสแรก

๑) พิจำรณำเพิ่มวิชำอุดมกำรณ์ทหำรกองทัพบก
เขำ้ ในหลกั สูตรเดมิ ในอัตรำส่วนของเวลำที่เหมำะสม

๕๔

๒) จัดให้มกี ำรอบรม หรอื กำรสัมมนำ บรรยำย
พเิ ศษโดยผทู้ รงคุณวุฒิ เพื่อใหเ้ กิดควำมเข้ำใจและควำมซำบซึ้ง
ในอดุ มกำรณ์ทหำร

๓) จัดให้มีกำรบริกำรให้คำปรึกษำแนะนำ
ควำมรเู้ กย่ี วกบั อุดมกำรณท์ หำร

๔) จัดกิจกรรมกำรปลูกฝังอุดมกำรณ์ทหำร
ได้แก่ กำรจัดทัศนศึกษำสถำนท่ีทำงประวัติศำสตร์และ
พิพิธภัณฑ์ทหำร รวมท้ังกำรใช้ส่ือต่ำง ๆ เช่น ภำพยนตร์และ
เพลงปลกุ ใจ เปน็ ตน้

๕) จัดให้มีหลักเกณฑ์และวิธีกำรเพื่อวัดผลและ
เพ่ิมควำมรู้สำหรับผู้ที่มีควำมรู้ ควำมเข้ำใจยังไม่ถึงระดับท่ี
เหมำะสม

๓.๒. ขั้นตอนกำรสร้ำงเสริมอุดมกำรณ์ทหำร
กองทพั บก

๓.๒.๑ ข้ันตอนกำรสร้ำงเสริมอุดมกำรณ์ทหำรนี้ จะ
เป็นกำรดำเนินกำรตอ่ จำกขั้นตอนกำรปลูกฝังอุดมกำรณ์ทหำร
ในโอกำสแรก โดยกำลังพลผู้น้ันจะต้องได้รับกำรอบรม ปลูกฝัง
อุดมกำรณ์ทหำรมำจนมีควำมเข้ำใจในระดับท่ีเหมำะสม
เพียงพอแล้วจึงค่อยดำเนินกำรในข้ันตอนนี้ ตำมโอกำสอัน
สมควรเพื่อท่ีจะได้ไม่หลงลืมหรือละเลย กำลังพลทุกนำย
หลังจำกเข้ำมำปฏิบัติรำชกำรใน ทบ. แล้ว จะต้องได้รับกำร
สร้ำงเสริมอุดมกำรณ์ทหำรด้วยวิธกี ำรต่ำงๆ ด้วยกำรจัดกำรฝกึ
ศึกษำ อบรม และกำรจัดกิจกรรมทั้งปวงอย่ำงต่อเนืองใน

๕๕

ลักษณะของกำรวำงแผนแบบรวมกำร ปฏิบัติแบบรวมกำร
หรือแยกกำร เพื่อดำรงสภำพและเพ่ิมระดับของควำม
อุดมกำรณ์ทหำรในตัวกำลังพล ตลอดจนสร้ำงควำมเชื่อมั่น
ควำมรับผิดชอบในกำรสร้ำงเสริมอุดมกำรณ์ทหำรกองทัพบก
เป็นควำมรับผิดชอบของหนว่ ยทุกหน่วย ที่จะต้องมีกำรปลูกฝัง
และสร้ำงเสริมอุดมกำรณ์ทหำรให้กับกำลังพลของตนเองให้
เข้มแข็งอยู่เสมอ รวมท้ังในสถำบันกำรศึกษำต่ำงๆของ
กองทัพบก ท่ีมีกำลังพลหมุนเวียนเข้ำรับกำรศึกษำในหลักสูตร
ตำ่ ง ๆ

๓.๒.๒ วิธกี ำรสรำ้ งเสริมอุดมกำรณ์ทหำรกองทพั บก
๑) จัดให้มีวิชำอุดมกำรณ์ทหำรในหลักสูตร

ตำมแนวทำงรับรำชกำรตำมควำมเหมำะสม
๒) ในโอกำสท่ีมีกำรสอบคัดเลือกเพ่ือเลื่อนฐำนะ

เลื่อนตำแหน่งหรือกำรสอบคัดเลือก หรือกำรสอบอ่ืนในทำง
รำชกำรให้ผู้บังคับหน่วยพิจำรณำเส้นวิชำอุดมกำรณ์ทหำรไว้
ด้วยทุกคร้ัง

๓) ผู้บังคับบัญชำทุกระดับชั้นต้องจัดให้มีกำร
อบรมอย่ำงสม่ำเสมอ จะทำให้สำมำรถบรรลุถึงวัตถุประสงค์
ของกองทพั บก ในกำรมอี ุดมกำรณ์ทหำรอำชพี ได้ กล่ำวคือ จะ
ทำให้กองทัพบกมีควำมเข้มแข็งพร้อมรบ ทันสมัย มีควำมเป็น
สำกลและเป็นที่เชื่อมั่นได้ว่ำจะสำมำรถพิทักษ์รักษำสถำบัน
หลกั ของชำติและเปน็ ทีพ่ ง่ึ ของประชำชนไดเ้ สมอ

๕๖

๔. กลุ่มเปา้ หมาย
๔.๑ บุคคลทีเ่ ตรียมเขำ้ มำปฏิบตั ริ ำชกำรใน ทบ.
๔.๒ กำลังพลแรกเร่ิมเขำ้ มำปฏิบัตริ ำชกำรใน ทบ.
๔.๓ กำลงั พลทเี่ ขำ้ มำปฏิบตั ริ ำชกำรใน ทบ. แลว้
๔.๔ บุคคลอื่น ๆ ที่มีส่วนเก่ียวข้อง หรือสนับสนุนกำร

ปฏิบัตริ ำชกำรใน ทบ.

๕. ปัจจัยที่มุ่งเน้นในการปลูกฝังและสร้างเสริมอุดมการณ์
ทหาร

๕.๑ ควำมจงรักภักดีและกำรเทิดทูนสถำบันพระมหำกษัตริย์
ควำมมีระเบียบวินัย ควำมกล้ำหำญ ยึดม่ันในเกียรติยศและ
ศักด์ศิ รีของทหำร รับผิดชอบต่อหนำ้ ท่ี และมีควำมเสยี สละ

๕.๒ คุณลักษณะผู้นำและคุณธรรมท่ีเกี่ยวข้องกับควำมเป็น
ผ้นู ำ เช่น พรหมวิหำร ๔ หรืออทิ ธบิ ำท ๔ เป็นตน้

๕.๓ กฎ ข้อบังคับ ระเบียบ คำส่ัง หรือกฎหมำยบ้ำนเมือง ซึ่ง
กำลังพลทั่วไปต้องรับทรำบและยึดถอื ปฏบิ ตั ิ

๖. บทสรุป
กระบวนกำรปลูกฝังและสร้ำงเสริมอดุ มกำรณ์ทหำรกองทัพบก

ท่ีได้กำหนดแนวทำงกำรปฏิบัติไว้ดังข้ำงต้นนั้น เป็นกรอบกำร
ดำเนนิ งำนในภำพรวม ซึ่งกำรดำเนินกำรในรำยละเอียดน้ัน หนว่ ย
สมควรที่จะพิจำรณำให้เหมำะสมกับบริบทของหน่วยที่มีควำม
แตกต่ำงกัน โดยนอกจำกจัดกิจกรรมหลักแล้ว อำจจะจัดกิจกรรม

๕๗

เสริมที่เก่ียวข้องภำยในหน่วยทหำรเพิ่มเติมได้ ตำมโอกำสท่ี
เหมำะสม เชน่ กำรจัดกจิ กรรมเทดิ ทนู สถำบันพระมหำกษตั รยิ ์ กำร
จัดกิจกรรมด้ำนสำธำรณประโยชน์ กำรจัดกำรแข่งขันกีฬำภำยใน
หรือกำรร่วมกันบริจำคโลหิต เป็นต้น รวมท้ังจะต้องคิดค้นหำ
วิธีกำรดำเนินงำนท่ีมีประสิทธิภำพเหมำะสมกับยุคสมัย มำใช้ให้
เกิดประโยชน์สูงสุด และเน้นกำรเผยแพร่กำรดำเนินกำรด้ำน
อดุ มกำรณ์ทหำร ผ่ำนสื่อต่ำง ๆ ท้ังจำกสื่อของ ทบ. และหน่วยงำน
นอก ทบ. รวมถึงสือ่ โซเชยี ลอนื่ ๆ

กระบวนกำรหรือข้ันตอนกำรอบรม ปลูกฝังและสร้ำงเสริม
อุดมกำรณ์ทหำรกองทัพบก ท่ีมีคุณภำพ เหมำะสม สอดคล้องต่อ
สถำนกำรณ์ จะส่งผลให้กำลังพลได้เข้ำใจ ตระหนักในบทบำท
หน้ำท่ีของตนเอง นำไปสู่กำรปรับปรุง พัฒนำตนเองให้มีควำม
เป็น “ทหำรอำชพี ” ที่ยดึ ม่นั ใน “อุดมกำรณ์ทหำรกองทัพบก”
มีควำมจงรักภักดีและเทิดทูนสถำบันชำติ ศำสนำ และ
พระมหำกษัตริย์ มุ่งม่ันในกำรปฏิบัติหน้ำท่ีและปฏิบัติตนเป็น
แบบอย่ำงที่ดีต่อสังคม รวมทั้งเป็นกำรสร้ำงจิตสำนึกท่ีดีให้กับ
กำลังพลให้สำมำรถออยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่ำงปกติสุขทั้งใน
ฐำนะทหำรอำชีพและประชำชนชำวไทย

-------------------------------------------------

๕๘

บทท่ี ๕
แนวทางการปลกู ฝงั อุดมการณ์ทหารของกองทพั บก
กองทัพบกได้ดำเนินกำรปลูกฝังและสร้ำงเสริมอุดมกำรณ์
ทหำร โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพ่ือให้กำลังพลยึดม่ันใน
อุดมกำรณ์ทหำร จงรักภักดีและเทิดทูนสถำบันชำติ ศำสนำ
พระมหำกษัตรยิ ์ อยู่ในระเบยี บวนิ ยั มีขวญั กำลังใจ มงุ่ มั่นในกำร
ปฏิบัติหน้ำท่ีและปฏิบัติตนเป็นแบบอย่ำงท่ีดีต่อสังคม พร้อม
เสียสละเพ่ือส่วนรวมเพื่อนำไปสู่กำรเป็น “ทหำรอำชีพ” และ
“พลเมอื งด”ี ของประเทศชำติ
แนวทำงกำรปลูกฝังและสร้ำงเสริมอุดมกำรณ์ทหำร
กองทัพบกน้ัน มีปัจจัยท่ีเป็นมำตรฐำนระดับสูงหลำยด้ำนมำ
เก่ียวข้อง โดยเฉพำะดำ้ นคุณธรรมของผู้นำ เชน่ ทศพธิ รำชธรรม,
พรหมวหิ ำร ๔, สังคหวัตถุ ๔ และ อทิ ธิบำท ๔ เป็นตน้ ตลอดจน
ด้ำนกฎ ข้อบังคับ ระเบียบ คำสั่ง หรือกฎหมำยบ้ำนเมือง ซ่ึง
กำลังพลท่ัวไปต้องรับทรำบและยึดถือปฏิบัติ กองทัพบกได้
กำหนดนโยบำยให้หน่วยเน้นปฏิบัติเพ่ือให้เป็นมำตรฐำนอัน
เดียวกันท้ังระบบ โดยให้หน่วยดำเนินกำรปลูกฝังและสร้ำง
เสรมิ อุดมกำรณท์ หำรกองทพั บก ๑๐ ด้ำนหลกั ดงั น้ี

๑. การปลูกฝงั อดุ มการณ์ดา้ นความจงรักภักดตี อ่ สถาบนั
ชาติ ศาสนา และพระมหากษตั ริย์

กำรแสดงออกถึงควำมจงรักภักดี ต่อชำติ ศำสนำและ
พระมหำกษัตริย์ ลักษณะกำรแสดงออกท้ังด้ำนทำงกำย ทำง

๕๙

วำจำและทำงจิตใจ มีกิจกรรมเก่ียวกับกำรแสดงออกหลำย
ประกำร เช่น กำรประดับธงชำติ, กำรประดบั พระบรมฉำยำลักษณ์,
วนั สำคญั ทำงศำสนำเปน็ ต้น

๑.๑ ดา้ นความจงรกั ภกั ดตี อ่ ชาติดงั นี้
๑.๑.๑ กำรแสดงออกทำงกำย เชน่
๑) ปกป้องรักษำเอกรำชอธิปไตย และส่งเสริม

เกียรตภิ ูมิของชำตไิ ทยในทกุ โอกำส
๒) แต่งเครื่องแบบหรือแต่งกำยให้ถูกต้องตำม

แบบธรรมเนยี ม วัฒนธรรมไทย
๓) แสดงควำมเคำรพธงชำติ ธงชัยเฉลิมพล

หรอื ประดับธงชำติ
๔) ปฏบิ ัติตอ่ เพ่อื นร่วมชำตดิ ้วยควำมเสมอภำค

๑.๑.๒ กำรแสดงออกทำงวำจำ เช่น
๑) พูดและใช้ภำษำไทยให้ถูกต้อง หลีกเลี่ยง

กำรใชภ้ ำษำตำ่ งประเทศปะปน
๒) เสริมสร้ำงควำมเข้ำใจเร่ืองชำติบ้ำนเมือง

เพือ่ ไมใ่ หเ้ กิดควำมแตกแยกภำยในชำติ
๓) ไม่แพรง่ พรำยควำมลับของทำงรำชกำร

๑.๑.๓ กำรแสดงออกทำงจติ ใจ เชน่
๑) มีควำมสำนึกต่อหน้ำที่ในฐำนะพลเมืองดี

และภำคภมู ใิ จในควำมเป็นคนไทย
๒) มีควำมสำนึกและทดแทนบุญคุณของชำติ

๖๐

๑.๒ ด้านความจงรกั ภักดีต่อศาสนา ดงั นี้
๑.๒.๑ กำรแสดงออกทำงกำย เช่น
๑) ปฏบิ ัตใิ ห้ตนให้อยู่ในศลี ธรรม
๒) ไม่แสดงอำกำรดูหม่ินศำสนำอ่ืนและให้

อุปถัมภศ์ ำสนำในโอกำสอันควร
๑.๒.๒ กำรแสดงออกทำงวำจำ เช่น
๑) อบรม สั่งสอน กำลังพลให้ยึดมั่นในหลัก

ศลี ธรรม
๒) ไม่กล่ำววำจำล้อเลียน ถำกถำงบุคคล ใน

ศำสนำอืน่
๑.๒.๓ กำรแสดงออกทำงจติ ใจ เช่น
๑) ยึดม่นั ในหลักของศำสนำของตนอย่ำง

ถูกต้อง
๒) ปลูกฝังแนวคิดกำลังพลให้เข้ำใจว่ำศำสนำ

เปน็ ท่พี ง่ึ ทำงจติ ใจ
๑.๓ ด้านความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์

ดงั น้ี
๑.๓.๑ กำรแสดงออกทำงกำย เช่น
๑) กำรน้อมนำพระรำชดำรแิ ละหลกั ธรรมที่

ปรำกฏอยใู่ นพระรำชกรณยี กจิ โดยอญั เชญิ มำเปน็ แบบอยำ่ ง
ปฏบิ ตั ิ

๒) สอดส่อง ดแู ล และปกปอ้ งกำรลว่ งละเมิด
สถำบันพระมหำกษตั ริยใ์ นทกุ รปู แบบ

๖๑

๓) ประพฤติตนให้เป็นทหำรทีด่ แี ละเปน็
พลเมอื งดขี องสังคม

๑.๓.๒ กำรแสดงออกทำงวำจำ เช่น
๑) ใชร้ ำชำศพั ทใ์ ห้ถกู ตอ้ ง
๒) ไม่ควรนำควำมอันเป็นพระรำชกระแสไป

เอย่ อำ้ งกบั บุคคลอนื่
๓) ไม่นำกิจกรรมในพระรำชสำนักหรือใน

พระรำชฐำนไปเปดิ เผย
๑.๓.๓ กำรแสดงทำงจติ ใจตวั อยำ่ ง เช่น
๑) ยดึ มัน่ และเทดิ ทูนสถำบันพระมหำกษตั รยิ ์
๒) พร้อมที่จะสนองพระบรมรำโชบำยหรือ

พระรำชดำริ

๒. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านค่านิยมและมาตรฐานทหาร
อาชีพของหน่วย

ค่านยิ ม คือ หลกั พน้ื ฐำนที่ใชเ้ ปน็ แนวทำงในกำรพฒั นำไปสู่
รูปแบบของกำรเป็นทหำรอำชีพ ดังน้ันจึงมีแนวทำงปฏิบัติที่
สอดคล้องกับ คุณลักษณะผู้นำทำงทหำร, คุณลักษณะของทหำร
อำชีพและอุดมกำรณ์ทำงทหำรหลำยประกำร โดยกองทัพบกได้
กำหนดค่ำนิยมพ้ืนฐำนเดิมไว้ ๗ ประกำร (LDRSHIP) และ
พั ฒน ำขี ดค วำมส ำมำรถ ของก ำ ลั งพล ต ำ ม แ น ว ท ำ ง
“S.M.A.R.T. SOLDIERS STRONG ARMY” นำไปสู่
“มาตรฐานทหารอาชีพของกองทัพบก” กำหนดไวเ้ พ่อื ที่เป็น

๖๒

หลักประกันต่อแนวทำงกำรปฏิบัติของทหำรว่ำ ได้ปฏิบัติตน
อยู่ภำยใต้กฎหมำยในฐำนนะพลเมืองและมีควำมเป็นทหำร
อำชพี ของกองทพั บก

๓. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านความตระหนักถึงสังคมทหาร
และประชาชน

ควำมตระหนักถงึ สงั คมทหำรและประชำชนนั้น จะเปน็ กำร
ป ฏิ บั ติ ท่ี แ ส ด ง ใ ห้ เ ห็ น ถึ ง ค ว ำ ม เ อ ำ ใ จ ใ ส่ ต่ อ ก ำ ลั ง พ ล แ ล ะ
ประชำชน รวมท้ังสังคมส่วนรวม ดังนั้น แนวทำงกำรปฏิบัติจึง
ควรแสดงออกดังน้ี

๓.๑ ความรับผิดชอบต่อเพื่อนร่วมงาน ด้วยกำรให้ควำม
ร่วมมือ กำรกล่ำวถึงแต่ส่ิงที่ดีงำม เห็นคุณค่ำหรือควำมดีของ
เพอ่ื นรว่ มงำน ไมโ่ อหัง เย่อหยง่ิ อวดดีต่อผูอ้ นื่

๓.๒ ความรับผิดชอบต่อประชาชน ด้วยกำรให้ควำม
ร่วมมอื และสร้ำงควำมสัมพันธ์อนั ดกี บั ทุกหน่วยงำนและปฏบิ ัติ
ต่อประชำชนทัว่ ไปด้วยควำมสภุ ำพและจรงิ ใจ

๔. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านการพัฒนากาลังพลของ
หน่วยส่กู ารเปน็ ทหารอาชพี

กำรพัฒนำกำลังพลสู่ควำมเป็น “ทหำรอำชีพ” ของ
กองทัพบกน้ัน ได้มีกำรปรับให้เหมำะสม สอดคล้องกับบริบท
ของประเทศไทย โดยเน้นไปท่ีพ้ืนฐำนกำรฝึกฝนตนเองให้มี
ควำมเช่ียวชำญในวิชำชีพทหำรเป็นประเด็นสำคัญ และได้

๖๓

ครอบคลุมไปคุณลักษณะผู้นำทำงทหำร และที่สำคัญอย่ำงยิ่งคือ
ทหำรอำชีพจะต้องมีกำรเรียนรู้และพัฒนำอย่ำงต่อเน่ืองเพ่ือเป็น
กำรปรับปรุงพัฒนำและเพิ่มขีดควำมสำมำรถของกำรปฏิบัติงำน
ไปตลอดชีวิตของกำรเป็นอำชีพทหำร กล่ำวโดยสรุปแล้ว
“อุดมกำรณ์ของทหำรอำชีพ” ได้เน้นและยึดถือกำรปฏิบัติ ๔
ประกำรหลักคือ ๑) มีควำมจงรักภักดีต่อชำติ ศำสนำ และ
พระมหำกษัตริย์ ๒) มีควำมซื่อสัตย์ต่อหน่วย ๓) มีควำม
รับผิดชอบ และ ๔) มีควำมเสียสละ

ดงั นั้น กำลังพลทกุ ระดับชน้ั จะตอ้ งหม่ันแสวงหำควำมรู้ และ
ปรับปรุงกำรปฏิบัติหน้ำท่ีอยู่เสมอทั้งด้ำนหลักกำร ทฤษฎีและ
กำรฝึกให้มคี วำมเชยี่ วชำญ รวมท้ังไดร้ ับกำรฝึก อบรมท้ังทำงกำย
วำจำ จิตใจให้มีคุณธรรม จริยธรรมเพ่ือนำไปสู่กำรอทุ ิศตน “เพ่อื
ชำติ ศำสตร์ กษัตริยแ์ ละประชำชน”

๕. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านความเสียสละและอุทิศตนต่อ
งานท่ีได้รบั มอบหมาย

ควำมเสียสละและกำรอุทิศตนเป็นกำรปฏิบัติหน้ำท่ีเกิด
ประสิทธภิ ำพสูงสุด ดว้ ยกำรใช้ควำมพยำยำมทุกวิถีทำงในกำร
ปฏิบัติให้สำเร็จภำรกิจตำมท่ีได้รับมอบหมำย เน้นไปที่ผลประ
โยชนของส่วนรวม มีควำมเต็มใจ ทุ่มเท เสียสละเวลำและ
ควำมสุขส่วนตัว ในกำรปฏิบัติงำนอย่ำงไม่ย่อท้อและต่อเน่ือง
จนเป็นที่ยอมรับทุกระดับ สร้ำงจิตสำนึกแก่บุคคลอ่ืน เป็น
ตัวอยำ่ งกำรปฏบิ ัตไิ ด้

๖๔

๖. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านการยึดมั่นในผลประโยชน์
ส่วนรวม

กำรอุทิศเวลำเพื่อกำรปฏิบัติหน้ำท่ีหรือประโยชน์ของ
ส่วนรวม เป็นกำรแสดงออกถึงควำมเป็นจิตอำสำที่เน้นไปท่ีถึง
กำรเสียสละ สร้ำงควำมดีต่อสังคม ให้หน่วยร่วมบำเพ็ญ
ประโยชน์ต่อสังคมและพัฒนำประเทศและรวมถึง ควำม
ขยันหมั่นเพียรในหน้ำท่ีกำรงำน อุทิศเวลำให้แก่กำรทำงำน
ตลอดเวลำ มีควำมเสียสละและกำกับดูแลกำรปฏิบัติงำนของ
กำลงั พลเป็นอยำ่ งเตม็ ท่จี นได้รับกำรยกยอ่ ง

๗. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านความกล้าหาญ ท้ังจากการ
กระทาทางกายและทางใจ

ควำมกล้ำหำญ เป็นควำมสำมำรถในกำรเผชิญหน้ำกับควำม
กลัว ควำมเจ็บปวด อันตรำย กำรเสี่ยงภัย ควำมไม่แน่นอน
กำรขม่ ขู่ มีลักษณะ ๒ ดำ้ นคือ

๑) “ควำมกลำ้ หำญภำยนอก” คือควำมกลำ้ หำญหรอื ควำม
อดทนเม่ือต้องพบกับควำมเจ็บปวดทำงกำย ควำมลำบำก
ควำมตำย กำรคุกคำมเอำชีวติ

๒) “ควำมกล้ำหำญภำยใน” คือควำมสำมำรถในกำร
ทำงำนที่ถกู ตอ้ งเป็นธรรมยังคงยนื หยดั

กำลังพลจะต้องแสดงออกถึงถึงควำมกล้ำหำญได้ด้วย
กำร มุ่งม่ันถึงควำมรับผิดชอบต่อภำรกิจ แม้จะ เป็นพื้นท่ี

๖๕

วิกฤติ พ้ืนท่ีเส่ียง พ้ืนท่ีทุรกันดำรก็พร้อมสมัครใจท่ีจะไป
ปฏิบตั ิงำนและยืนหยัด

๘. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านการยึดม่ันในเกียรติยศ และ
ศักดศิ์ รขี องทหาร

อดุ มกำรณในดำ้ นควำมยึดม่ันในเกียรติยศ และศักดิ์ศรีของ
ทหำร จะเป็นผู้ท่ีมีวินัย มีควำมซื่อสัตย์ และมีคุณธรรม มีกำร
ป ฏิ บั ติ ต น ใ ห้ ถู ก ต้ อ ง ต ำ ม แ บ บ ธ ร ร ม เ นี ย ม ข อ ง ท ห ำ ร แ ล ะ
ปกครองดแู ลผู้ใต้บังคับบัญชำให้เป็นผู้ท่ีมีวนิ ัยสูง กำรยึดมั่นใน
ส่ิงท่ีตนกล่ำว ปฏิบัติตอบุคคลอ่นื ดวยควำมยุตธิ รรม หลีกเลี่ยง
กำรพูดดวยอำรมณโกรธ มีกำรแสดงออกด้วยกำรจัดทำ
กิจกรรมที่ภำคภูมิใจ เช่น มีห้องประวัติศำสตร์ของหน่วย,
จัดวันสถำปนำหน่วย, กำรพัฒนำหน่วย, กำลังพลของหน่วยทั้ง
ในภำพรวมและรำยบุคคลแสดงถึงคุณลักษณะควำมเป็น
S.M.A.R.T. SOLDIERS STRONG ARMY เปน็ “นักรบที่สง่ำ
งำมต้องแข็งแกร่งทั้งกำยใจ ยึดภำรกิจเหนือสิ่งอื่นใด เฉียบ
ฉลำด คล่องแคล่ว พร้อมทุกสถำนกำรณ์ รวมพลังเป็นหนึ่ง
เดยี ว นำพำกองทัพเข้มแขง็ ”

๙. การปลู กฝั งอุดมการณ์ ด้ านความจงรั กภักดีต่อ
ผู้บังคับบัญชา และการสร้างความเชื่อม่ัน และศรัทธาของ

“ผู้บังคับบัญชาที่มีต่อผู้ใต้บังคับบัญชา” (โดยเฉพาะ
ทหารกองประจาการ)

๖๖

ค ว ำ ม จ ง รั ก ภั ก ดี จ ะ เ ป็ น ก ำ ร ป ฏิ บั ติ ที่ แ ส ด ง ถึ ง ค ว ำ ม มี
ป ฏิ สั ม พั น ธ์ ร ะ ห ว่ ำ ง ผู้ บั ง คั บ บั ญ ช ำ กั บ ผู้ ใ ต้ บั ง คั บ บั ญ ช ำ
มีท้ังด้ำน “ผู้บังคับบัญชำต่อผู้ใต้บังคับบัญชำ ” และ
“ผใู้ ตบ้ งั คบั บญั ชำตอ่ ผบู้ ังคับบญั ชำ” กลำ่ วคอื

๑) ควำมจงรักภักดีของ “ผู้ใต้บังคับบัญชำต่อผู้บังคับบัญชำ”
จะเป็นกำรแสดงออกในเรื่องของข้อบังคับ ควำมเสียสละ
ส่วนตัวควำมกล้ำหำญ ควำมสุภำพ เรียบร้อย และกำรดำรง
ควำมเป็นหน่วย โดยทหำรควรจะมีกำรแสดงออกด้ำนควำม
จงรักภักดีต่อผู้บังคับบัญชำ ด้วยกำร ปฏิบัติตำมคำส่ัง นโยบำย
ข้อบังคับที่ถูกตอ้ งตำมแบบธรรมเนียมทหำร มีควำมเคำรพ ยก
ย่องและให้เกียรติแก่ผู้บังคับบัญชำทั้งต่อหน้ำและลับหลัง
เป็นต้น

๒) ควำมจงรักภักดีของ “ผู้บังคับบญั ชำตอ่ ผู้ใตบ้ ังคับบญั ชำ”
จะทำให้ผู้ใต้บังคับบัญชำเกิดควำมรู้สึกม่ันใจว่ำ จะได้รับกำร
เอำใจใส่และกำรปฏิบัติอย่ำงเป็นธรรมจำกผู้บังคับบัญชำ
ควำมรับผิดชอบต่อผู้ใต้บังคับบัญชำ มีคุณลักษณะและกำร
แสดงออก ด้วยกำรประพฤติตนเป็นแบบอย่ำงท่ีดี ปกครอง
ด้วยควำมเป็นธรรมตำมแบบธรรมเนียมของทหำร หลีกเลี่ยง
กำรตำหนิต่อหน้ำผู้อ่ืน สงเครำะห์ดูแลสวัสดิกำร ให้ควำม
เมตตำเสมือนเป็นคนในครอบครวั เดยี วกัน เป็นต้น

๖๗

๑๐. การปลูกฝังอุดมการณ์ด้านค่านิยมของคนไทย ๑๒
ประการ

ค่ำนิยม ๑๒ ประกำร เป็นแนวทำงปลูกฝังจิตสำนึกให้
รับรู้ถึงควำมเป็นเอกลักษณ์ วัฒนธรรมที่ดีงำมของคนไทย
ปลูกฝังด้วยกำรทำให้ซึมซับเข้ำไปในวิถีกำรดำเนินชีวิต ทั้งที่
“บำ้ น – วัด –โรงเรยี น” ท่ีเป็นแหล่งอบรมสั่งสอนเยำวชนของ
ไทย โดยกองทัพบกได้นำมำใชส้ ำหรบั เปน็ อุดมกำรณท์ ำงทหำร
เพือ่ สร้ำงคนในชำตติ ำมอดุ มกำรณ์ชำติ

๑๐.๑ คา่ นิยมความรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ :
๑) คุณลักษณะ : จะเป็นผู้ท่ีมีควำมเคำรพเทิดทูน

สถำบันพระมหำกษัตริย์, เป็นพลเมืองดีของชำติ ธำรงไว้ซึ่ง
ควำมเป็นไทย และศรัทธำ ยึดมั่น ปฏิบัติตนตำมหลักของ
ศำสนำ เปน็ ต้น

๒) แนวทางการปฏิบัติ : พฤติกรรมบ่งชี้ เช่น มี
ส่วนร่วมในกิจกรรมท่ีเก่ียวกับสถำบันพระมหำกษัตริย์, กิจกรรม
ทำงศำสนำแลดงออกกำรเคำรพธงชำติ, มีกำรเข้ำร่วมกิจกรรม
ท่สี ร้ำงควำมสำมัคคี เป็นตน้

๑๐.๒ ความซ่ือสัตย์ เสียสละ อดทน มีอุดมการณ์ในสิ่ง
ที่ดีงามเพื่อสว่ นรวม

๑) คุณลักษณะ : จะเป็นผู้ที่มีควำมประพฤติที่ตรง
ตำมควำมเป็นจริงต่อตนเองและผอู้ ื่น ทง้ั ทำงกำย วำจำ ใจ

๖๘

๒) แนวทางการปฏิบัติ : พฤติกรรมบ่งชี้ เช่น
ปฏิบัติตนโดยคำนึงถึงควำมถูกต้อง ปฏิบัติตำมคำมั่นสัญญำ
ซื่อตรงและไมห่ ำประโยชน์ในทำงทไี่ ม่ถกู ตอ้ ง

๑๐.๓ กตญั ญูต่อพ่อแม่ ผ้ปู กครอง ครูบาอาจารย์
๑) คุณลักษณะ : ปฏิบัติตำมข้อตกลง กฎเกณฑ์

ระเบียบขอ้ บังคับของครอบครวั โรงเรียน และสงั คม
๒) แนวทางการปฏิบัติ : พฤติกรรมบ่งช้ี เช่น ปฏิบัติตำม
ข้อตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบข้อบังคับ ไม่ละเมิดสิทธิของผู้อ่ืน
และตรงต่อเวลำในกำรปฏิบัติกิจกรรมต่ำงๆในชีวิตประจำวัน
และรับผิดชอบในกำรทำงำน

๑๐.๔ ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียนท้ังทางตรงและ
ทางออ้ ม

๑) คุณลักษณะ : ต้ังใจเพียรพยำยำมในกำรเรียน
และเข้ำร่วมกิจกรรมกำรเรียนรู้ แสวงหำควำมรู้จำกแหล่ง
เรียนรตู้ ่ำง ๆ

๒) แนวทางการปฏิบัติ : พฤติกรรมบ่งช้ี เช่น มี
ควำมเพียรพยำยำมในกำรเรียนรู้ และสนใจเข้ำร่วมกิจกรรม
กำรเรียนรู้จำกแหล่งเรียนรู้ต่ำง ๆ ท้ังภำยในและภำยนอก
โรงเรียน ด้วยกำรเลือกใช้ส่ืออย่ำงเหมำะสม บันทึกควำมรู้
วิเครำะห์สรุปเป็นองค์ควำมรู้ และสำมำรถนำไปใช้ใน
ชวี ติ ประจำวันได้

๖๙

๑๐.๕ รกั ษาวฒั นธรรมประเพณีไทย
๑) คุณลักษณะ : คือ ควำมภำคภูมิใจใน

ขนบธรรมเนียม ประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรมไทยและมีควำม
กตัญญูกตเวที เห็นคุณค่ำและใช้ภำษำไทย อนุรักษ์และสืบ
ทอดภูมปิ ัญญำไทย

๒) แนวทางการปฏิบัติ : พฤติกรรมบง่ ชี้ เช่น กำร
แต่งกำยสุภำพและมีมำรยำทงดงำมแบบไทย มีสัมมำคำรวะ
กตัญญูกตเวทีต่อผู้มีพระคุณ ร่วมกิจกรรมท่ีเกี่ยวข้องกับประเพณี
ศิลปะ และวัฒนธรรม ใช้ภำษำไทย นำภูมิปัญญำไทยมำใช้ให้
เหมำะสมในวิถชี วี ิต

๑๐.๖ มีศีลธรรม รักษาความสัตย์ หวังดีต่อผู้อื่น เผ่ือแผ่
และแบ่งปนั (พฤติกรรมบง่ ชต้ี ำมข้อ ๑๐.๙)

คณุ ลกั ษณะ : คือกำรประพฤติปฏิบัติตนที่ดงี ำม ยึด
คำมั่นสัญญำ มีจิตใจโอบอ้อมอำรี ช่วยเหลือผู้อ่ืน ปฏิบัติตน
ตำมหลักศำสนำ รักษำศีล ๕ บำเพ็ญตนใหเ้ ปน็ ประโยชน์

๑๐.๗ เข้าใจเรียนรู้การเป็นประชาธปิ ไตยอันมี
พระมหากษตั ริยท์ รงเปน็ ประมุข (พฤตกิ รรมบ่งช้ีตามขอ้ ๑๐.๙)

คุณลักษณะ : ปฏิบัติตนตำมสิทธิและหน้ำที่ของ
ตนเอง เคำรพสิทธิและหน้ำที่ของผู้อ่ืนภำยใต้ขอบเขตของ
กฎหมำย ตำมกำรปกครองระบอบประชำธิปไตยอันมี
พระมหำกษัตริยท์ รงเปน็ ประมุข

๑๐.๘ มีระเบยี บวนิ ัย รกั ษำกฎหมำย ผู้นอ้ ยรู้จักเคำรพ
ผู้ใหญ่ (พฤตกิ รรมบง่ ชตี้ ำมขอ้ ๑๐.๙)

๗๐

คุณลกั ษณะ : กำรปฏบิ ตั ิตนตำมข้อตกลง กฎเกณฑ์
ระเบียบ ข้อบังคับ และกฎหมำย แสดงกิริยำท่ีเหมำะสมมี
สัมมำคำรวะต่อผู้ใหญ่

๑๐.๙ มีสตริ ้ตู ัว รคู้ ิด รทู้ า ร้ปู ฏบิ ัติ
๑) คุณลักษณะ : ตั้งใจและรับผิดชอบ มีสติ คิด

รอบคอบ ทำในสิ่งทเี่ ปน็ ประโยชน์ ในกำรปฏิบัติหน้ำท่ีกำรงำน
ทำงำนด้วยควำมเพียรพยำยำมและอดทนเพ่ือให้งำนสำเร็จ
ตำมเป้ำหมำย พยำยำมแก้ปัญหำและอุปสรรคในกำรทำงำน
ให้สำเร็จ และน้อมนำพระรำชดำรัสของพระบำทสมเด็จพระ
เจำ้ อยหู่ วั มำเปน็ หลักปฏิบัตใิ นกำรดำเนนิ ชีวติ

๒) แนวทางการปฏบิ ัติ : พฤตกิ รรมบ่งชี้ เช่น เอำ
ใจใส่ต่อกำรปฏิบัติหน้ำที่ที่ได้รับมอบหมำย ต้ังใจและ
รับผิดชอบในกำรทำงำนให้สำเร็จ และปรับปรุงและ
พัฒนำกำรทำงำนด้วยตนเอง ทุ่มเททำงำน อดทน ไม่ย่อท้อ
ต่อปัญหำและอุปสรรคในกำรทำงำน พยำยำมแก้ปัญหำและ
อุปสรรคในกำรทำงำนให้สำเร็จ และช่ืนชมผลงำนด้วยควำม
ภำคภูมิใจ

๑๐.๑๐ รู้จักดารงตนโดยใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพยี ง

๑) คุณลักษณะ : ดำเนินชีวิตอยำ่ งพอประมำณ
มีเหตุผล รอบคอบ มีคณุ ธรรม

๒) แนวทางการปฏิบัติ : พฤติกรรมบ่งช้ี เช่น
ใช้ทรัพย์สินของตนเองและของส่วนรวมอย่ำงประหยัด คุ้มค่ำ

๗๑

และเก็บรักษำดูแลอย่ำงดี และปรับตัวอยู่ในสังคมได้อย่ำงมี
ควำมสุข

๑๐.๑๑ มคี วามเข้มแข็งท้ังร่ายกายและจิตใจ ไมย่ อมแพ้ต่อ
อานาจฝ่ายต่า (พฤติกรรมบ่งชตี้ ำมขอ้ ๑๐.๑๒)

คุณลักษณะ : มีควำมละอำยเกรงกลัวต่อบำป
กำรปฏิบัติตนให้ร่ำงกำยและจิตใจมีควำมเข้มแข็ง ละอำยเกรง
กลัวต่อบำป ไม่กระทำควำมช่ัวใดๆ ยึดม่ันในกำรทำควำมดี
ตำมหลักของศำสนำ

๑๐.๑๒ คานึงถึงผลประโยชน์ของส่วนรวมมากกว่า
ผลประโยชน์ของตนเอง

๑) คุณลักษณะ : มีควำมเป็นจิตอำสำ เข้ำร่วม
กิจกรรมชุมชนและสงั คมและเสียสละเพ่ือประโยชนข์ องส่วนรวม

๒) แนวทางการปฏิบตั ิ : พฤตกิ รรมบ่งชี้ เชน่ เขำ้
ร่วมกจิ กรรม ชว่ ยอำสำทำงำนดว้ ยกำลงั กำย กำลังใจ และ
กำลงั สติปัญญำโดยไม่หวงั ผลตอบแทนและแบ่งปัน ชว่ ย
แกป้ ญั หำหรือสรำ้ งควำมสุขให้กับผอู้ ่ืนด้วยควำมกระตือรอื ร้น
เต็มใจ

บทสรปุ
กำรดำเนินกำรปลูกฝังและสร้ำงเสริมอุดมกำรณ์ทหำร

กองทัพบก ๑๐ ด้ำนหลัก ดังที่ได้กล่ำวมำแล้วดังข้ำงต้นน้ัน
เป็นเพียงแนวทำงเบ้ืองต้นเท่ำนั้น ดังน้ัน หน่วยจะต้องพิจำรณำ
ดำเนินกำรในรำยละเอียดเพ่ิมเติม ให้มีควำมเหมำะสม

๗๒

สอดคล้องกับบริบทของหน่วย สอดคล้องกับเทคโนโลยีและ
พฤตกิ รรมกำรเรียนรู้ของคนในปจั จุบนั เชน่ กำรใชเ้ ครื่องมือส่ือ
โซเชียลมำใช้จัดทำเป็น บทเพลง ภำพยนตร์ส้ัน คลิปวิดีโอ
โปสเตอร์ อนิ โฟกรำฟกิ ส์ (Infographic) ฯลฯ เปน็ ตน้

กิจกรรมต่ำง ๆ ที่กล่ำวมำดังข้ำงต้นนั้น เป็นหน้ำท่ีอันสำคัญ
ท่ีจะต้องดำเนินกำร ร่วมมือกันทั้งกองทัพบกอีกท้ังยังจะต้อง
รว่ มกันหำแนวทำงพฒั นำกำรดำเนินงำนดังกล่ำวให้มีประสิทธภิ ำพ
สอดคล้องกับยุคสมยั และสภำวะแวดล้อมทเี่ ปลีย่ นไป