ข้อ 7-8 พยาน ติวเตอร์เพชร

ตวิ สรปุ เนตบิ ณั ฑิต 2/72 กบั BANGKOKLAWTUTOR

พยานหลักฐาน
แพ่ง

ภาพรวมกฎหมายลักษณะพยาน

ลกั ษณะของข้อสอบวชิ าพยาน

1. ประเด็นขอ้ พิพาท และภาระการพสิ จู น์

2. การรับฟังพยาน การยืน่ และการชง่ั น้าหนัก

ภาพรวมกฎหมายลักษณะพยาน

การทา้ ข้อสอบวิชาพยาน

1. คน้ หาประเด็นขอ้ พพิ าทของขอ้ เทจ็ จรงิ
2. ค้นหาว่าในโจทย์มี พยานหลกั ฐาน อย่กู ช่ี ิน
3. การวนิ ิจฉยั ตอ้ งน้าพยานแต่ละชนิ มายิบยกวินจิ ฉยั วา่ ....

3.1 เป็นพยานชนิดใด
3.2 รับฟงั ได้หรอื ไม่ ต้องห้ามหรือรับฟงั ได้ในเรือ่ งอะไร
3.3 นา้ หนักน่าเชื่อถอื เพียงใด

ภาพรวมกฎหมายลกั ษณะพยาน

1. ประเดน็ ข้อพพิ าท
2. ภาระการพสิ จู น์
3. การรบั ฟงั พยานหลกั ฐาน
4. การยืน่ พยานหลกั ฐาน
5. การชงั่ นา้ หนักพยานหลกั ฐาน

ภาพรวมกฎหมายลกั ษณะพยาน

กลมุ่ มาตราท่ีสา้ คัญ !!

1. ประเดน็ ขอ้ พิพาทและภาระการพสิ จู น์

ม. 84 -> การวินิจฉัยปัญหาข้อเทจ็ จริง

ม.84/1** -> ภาระการพิสจู น์

ม.183 -> การกา้ หนดประเด็นข้อพพิ าท

ม.177 ว.2** -> ลกั ษณะของคา้ ใหก้ าร

ม.86 + 87(1)* -> บทตดั พยานเรอ่ื งนอกฟอ้ ง นอกประเดน็

ภาพรวมกฎหมายลกั ษณะพยาน

กลมุ่ มาตราท่สี ้าคญั !!

2. บทตดั พยานในคดแี พง่
ม. 86 พยานที่ไม่เกี่ยวแกป่ ระเดน็
ม.94 *** หา้ มสบื พยานบคุ คลแทนพยานเอกสาร
ม. 95 คุณสมบัติพยานบคุ คล
ม.95/1** พยานบอกเลา่

ภาพรวมกฎหมายลักษณะพยาน

กลมุ่ มาตราทสี่ ้าคญั !!

4. การรบั ฟงั พยานหลักฐานเอกสารในคดีแพ่ง

ม. 88 + ม.90** -> การย่นื บญั ชพี ยาน และการส่งส้าเนาเอกสาร

ม.93** -> การนา้ สบื พยานเอกสาร

ม.94*** -> ห้ามสืบพยานบคุ คลแทนพยานเอกสาร

ม.125+122* -> การคดั ค้านพยานเอกสาร

ม. 127 -> เอกสารมหาชน

ม.127 ทวิ -> การรับคนื ตน้ ฉบบั พยานเอกสาร

ภาพรวมกฎหมายลักษณะพยาน

กลุ่มมาตราทสี่ ้าคญั !!

5. การสบื พยานบคุ คล
ป.วิ.พ ม.95 คณุ สมบัตพิ ยานบคุ คล
ป.ว.ิ พม.133 พยานบุคคลตอ้ งเบิกความต่อหน้าศาล

ภาพรวมกฎหมายลกั ษณะพยาน

กลุ่มมาตราที่ส้าคัญ !!

6. การยน่ื บญั ชีพยานในคดแี พ่ง
ม. 88 -> การยน่ื บญั ชรี ะบุพยาน
ม.87(2)** -> ผลของการยนื่ พยานไม่ถูกตอ้ ง

ภาพรวมกฎหมายลักษณะพยาน

กลุ่มมาตราท่สี ้าคัญ !!

7. พยานผูเ้ ช่ียวชาญ (คดีแพ่ง)

ม.98,99 + 129 + ม. 130 พยานผเู้ ชี่ยวชาญ

128/1 พยานทางวิทยาศาสตร์

ประเด็นข้อพิพาท

ประเดน็ ข้อพิพาทเกิดจากค้าฟอ้ งและคา้ ใหก้ าร

ค้าฟ้อง (ม. 172 วรรค 2)
ค้าฟ้องโจทกจ์ ึงต้อง ชดั แจง้ + มขี อ้ หา + คา้ ขอบงั คับ + ขอ้ อา้ งทอ่ี าศัยเปน็ หลกั แห่งขอ้ หา

คา้ ให้การ (ม.177 วรรค 2)***

ค้าให้การจ้าเลยจงึ ตอ้ ง ชัดแจง้ + มเี หตุแหง่ การปฏิเสธ

ประเด็นข้อพิพาท

ค้าใหก้ ารทเ่ี กิดเปน็ ประเดน็

*1. จ้าเลยใหก้ ารโดย ชดั แจ้ง และมีเหตุแหง่ การปฏิเสธ
*2. จ้าเลยยกขอ้ ตอ่ สูข้ นึ ใหม่
*3. จา้ เลยใหก้ ารขดั แย้งกนั เอง (มีประเดน็ ในส่วนคัดค้านคา้ ฟอ้ งโจทก์)
4. กรณจี ้าเลยขาดนัดยื่นคา้ ให้การ = มีประเด็นตามฟ้องโจทก์
5. คดฟี ้องเรยี กค่าเสยี หาย = มีประเด็นเร่อื งค่าเสียหายเสมอ

ประเด็นข้อพิพาท

ประเด็นขอ้ พพิ าทเกิดจาก

ประเด็นข้อพิพาท จึงเกิดจาก ข้อโต้แย้งระหว่างโจทก์และจ้าเลยพิพาทกันในคดีนี
(อะไรไมโ่ ตแ้ ยง้ = ไมเ่ ปน็ ประเดน็ )

ประเด็น
ข้อพพิ าท

ประเดน็ ข้อพิพาท

ประเดน็ ขอ้ พพิ าท ยอมรับ ขอ้ เท็จจรงิ เปน็ ยตุ ิ

ค้าฟ้อง + คา้ ใหก้ าร ชัดแจ้ง + เหตุผล = เกิดประเดน็ ขอ้ พพิ าท

ปฏเิ สธ ชดั แจ้ง + ไมม่ ีเหตผุ ล = เกิดประเดน็ แต่ไมม่ สี ทิ ธนิ า้ พยานเขา้ สืบ

ไมช่ ดั แจ้ง

ยกขอ้ ตอ่ สู้ขนึ ใหม่ ข้อเทจ็ จรงิ เปน็ ยตุ ิ
(ชัดแจง้ + มีเหตุผล)
เกดิ ประเด็นขอ้ พพิ าท
ขดั แย้งกนั เอง
สว่ นท่ขี ดั แยง้ กัน
ขาดนัดย่ืนคา้ ให้การ ส่วนท่ีปฏเิ สธฟ้องโจทก์

เกิดประเดน็
ตามฟอ้ งโจทก์

ภาระการพิสูจน์

การก้าหนดภาระการพสิ จู นใ์ นคดีแพง่

หลกั : ผู้ใดกล่าวอ้าง ผนู้ ันมภี าระการพิสจู น์

เวน้ แต่ : 1. มีข้อสันนิฐานเบอื งตน้ ตามกฎหมาย
2. มขี ้อสนั นฐิ านตามความจริง

ผล : ผลกั ภาระการพสิ ูจนไ์ ปสอู่ กี ฝ่ังหน่ึง
เงื่อนไข : หากคู่ความไดพ้ สิ ูจน์เขา้ ครบเง่ือนไขแห่งข้อสนั นฐิ าน

ภาระการพสิ จู น์

ตัวอยา่ ง ภาระการพสิ ูจน์ในคดแี พง่

1. มสี ัญญาระหว่างโจทกก์ บั จา้ เลยหรอื ไม่

ตอบ ภาระการพสิ จู น์ โจทก์

2. เอกสารท่โี จทก์น้ามาฟ้องนนั เป็นเอกสารปลอมหรือไม่

ตอบ ภาระการพิสูจน์ โจทก์

3. สญั ญาทีโ่ จทก์นา้ มาฟ้องสมบรู ณห์ รือไม่

ตอบ ภาระการพิสจู น์ จ้าเลย

ภาระการพิสูจน์

ตวั อย่าง ภาระการพสิ จู น์ในคดีแพ่ง

4. สัญญาหรือหนีนัน ระงับไปแล้วหรือไม่

ตอบ ภาระการพสิ จู น์ จา้ เลย

5. โจทก์หรือจ้าเลยเปน็ ผู้ผิดสัญญา

ตอบ ภาระการพิสูจน์ โจทก์

เว้นแต่ กรณีจ้าเลยต่อสู้ว่าไม่ได้ปฏิบัติตามสัญญาจริงแต่เนื่องจากมีเหตุประการอื่น

เกิดขนึ กรณนี ีภาระการพสิ ูจนต์ กแก่จ้าเลย

การรับฟังพยานหลักฐาน

ปัญหาข้อเท็จจริงตอ้ งใชพ้ ยานหลกั ฐาน

ป.ว.ิ พ. ม.84
หลกั ปัญหาขอ้ เทจ็ จริงต้องใชพ้ ยานมาพสิ จู นค์ วามจรงิ
เว้นแต่ (1) ขอ้ เท็จจริงซึง่ รู้กันอยโู่ ดยทั่วไป
(2) ขอ้ เทจ็ จริงซง่ึ ไมอ่ าจโต้แยง้ ได้
(3) ข้อเทจ็ จรงิ ทค่ี ู่ความรับหรือถอื ว่ารบั กันแลว้ ในศาล

การรับฟังพยานหลักฐาน

การรบั ฟงั พยานหลกั ฐาน

หลกั พยานหลกั ฐานทุกชนดิ รบั ฟงั ได้
เวน้ แต่ มีกฎหมายกา้ หนดหา้ มรับฟงั

พยานทีไ่ ม่มกี ฎหมายหา้ มรบั ฟงั เช่น
พยานซดั ทอด, เครอ่ื งจบั เทจ็ , พยานทไี่ มเ่ คยปรากฎในชนั สอบสวน

การรับฟังพยานหลักฐาน

การรบั ฟัง หลัก : พยานหลกั ฐานทุกชนิดรบั ฟงั ได้
พยานหลกั ฐาน เว้นแต่ : มบี ทบญั ญตั ิแหง่ กฎหมายหา้ มรับฟัง

บทตดั พยานในคดแี พ่ง บทตัดพยานในคดอี าญา

1. พยานหลกั ฐานเท็จหรือปลอม 1. พยานหลักฐานเท็จหรอื ปลอม
2. พยานหลักฐานที่ไม่เก่ยี วแก่ประเดน็ 2. พยานหลกั ฐานทไ่ี ม่เก่ยี วแก่ประเดน็
3. คุณสมบตั ิของพยานบคุ คล 3. คณุ สมบัตขิ องพยานบุคคล
4. พยานบอกเลา่ ** 4. พยานบอกเลา่
5. ห้ามสบื พยานบคุ คลแทนพยานเอกสาร ** 5. พยานหลักฐานทเ่ี กดิ ขนึ โดยไมช่ อบ
6. บทตัดพยานเก่ียวกับการติดอากรแสตมป์ 6. หา้ มโจทกอ์ ้างจ้าเลยเปน็ พยาน
7. บทตดั พยานของจ้าเลยในคดที ่จี า้ เลยขาดนดั 7. ความประพฤตใิ นทางเสื่อมเสียของจา้ เลย
8. พฤตกิ รรมทางเพศของผ้เู สียหายกับคนอ่นื
ยน่ื ค้าใหก้ าร
ในคดคี วามผิดเก่ยี วกับเพศ

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

พยานที่ไมเ่ กีย่ วแกป่ ระเด็น ต้องหา้ มรับฟัง
ตามม. 87(1)
ป.วิ.พ 86 ว.2 พยานหลกั ฐานท่ี.....
1. ฟุม่ เฟอื ย
2. ประวงิ ให้ชกั ช้า
3. ไมเ่ ก่ยี วแกป่ ระเด็น

การรบั ฟงั พยานหลกั ฐาน

ประเดน็ ที่น่าสนใจ ตาม ม. 86

Q : จ้าเลยให้การต่อสู้ว่าหนีระงับแล้ว เพราะจา้ เลยได้ช้าระหนคี รบถ้วนแล้วตามสัญญา ใน
การน้าสืบขอสืบพยานว่า โจทก์และจ้าเลยท้าหนังสือรับสภาพหนีต่อกัน หนีพิพาทจึงระงับ
แลว้ เชน่ นรี ับฟงั ได้หรือไม่

คา้ ตอบ รบั ฟงั ไม่ได้ นอกฟอ้ งนอกประเดน็ แม้เป็นเร่ืองการระงบั แหง่ หนเี หมอื นกนั แต่คนละ
เหตผุ ล จ้าเลยน้าสืบไมไ่ ด้

มาตราทเ่ี ก่ยี วข้อง ป.ว.ิ พ. มาตรา 86 ว.2

การรับฟังพยานหลกั ฐาน

คณุ สมบตั ิของพยานบคุ คล

ผ้จู ะเปน็ พยานบคุ คลเขา้ เบิกความถงึ ข้อเทจ็ จริงในคดไี ดต้ อ้ ง
1. สามารถเข้าใจและตอบค้าถามได้
2. เป็นผไู้ ดร้ ู้เห็นเกี่ยวกบั เรือ่ งทีจ่ ะเบกิ ความโดยตรง
(ประจกั ษ์พยาน)

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

ตัวอยา่ ง

• หหู นวก เปน็ ใบ้ แตม่ องเห็นและเขยี นไดเ้ ข้าใจค้าถามและตอบคา้ ถามได้
• หหู นวก ตาบอด เปน็ ใบ้ แบบนเี ขา้ ใจค้าถามไม่ได้ ตอบคา้ ถามไมไ่ ด้
• ไม่ทราบเรอ่ื งราวในประเด็นขอ้ พิพาท หรือรายละเอียดในคดีเลย
• เด็กอายุ 2 ขวบ แตส่ ามารถเข้าใจและตอบคา้ ถามได้
• บคุ คลผบู้ รรลุนติ ภิ าวะ แตว่ กิ ลจริต ไมเ่ ข้าใจและตอบคา้ ถามไม่ได้
• เดก็ อายุ 5 ขวบ เกิดความประหมา่ ไม่อาจเบกิ ความได้ ทา้ อยา่ งไรก็เบิกไมไ่ ด้

การรับฟงั พยานหลักฐาน

ประเดน็ ท่นี ่าสนใจ ตาม ม. 95 ไม่เคยออกสอบ!

Q : ในคดีเก่ียวกับนิติกรรมสัญญาของ นิติบุคคล สามารถน้าสืบพยานบุคคลซ่ึงเป็น
พ นั ก ง า น ข อ ง อ ง ค์ ก ร ซ่ึ ง มี ห น้ า ที่ ดู แ ล ดู แ ล ติ ด ต่ อ ส่ื อ ส า ร เ กี่ ย ว กั บ
นติ ิกรรมฉบบั ดงั กลา่ ว แต่ไมไ่ ด้เปน็ ผรู้ ู้เห็นในขณะทา้ สญั ญา ได้หรอื ไม่ ?

คา้ ตอบ รับฟงั ได้ เน่อื งจากถอื วา่ ได้เปน็ ผูร้ บั รู้ และทราบข้อเทจ็ จริงเกี่ยวกับนิติกรรมฉบับ
นนั แลว้ (ฎ.1323/58)

มาตราท่เี กยี่ วข้อง ป.ว.ิ พ. มาตรา 95

การรบั ฟงั พยานหลักฐาน

พยานบอกเลา่

ป.วิ.พ. ม.95/1 , ป.วิ.อ. ม.226/3

• พยานที่นา้ สืบคา้ กลา่ วของบคุ คลผู้เป็นประจักษ์พยานโดยไม่ได้น้าตัวพยานคนนันมาเบิกความต่อ
ศาล

• พยานท่ีไม่ได้รู้เห็นข้อเท็จจริงในคดีนันโดยตรง แต่ได้รู้มาโดยผ่านการถ่ายทอดของประจักษ์
พยาน

• พยานบอกเล่านันไม่จ้าเป็นต้องเป็นพยานบุคคล อาจอยู่ในรูปของพยานชนิดอ่ืนก็ได้ เช่น
จดหมาย วดิ โี อ เสยี งทีถ่ ูกอัด ขอ้ ความแชท

การรับฟังพยานหลกั ฐาน

พยานบอกเลา่

หลัก หา้ มนา้ สบื ตอ้ งหา้ มรับฟงั
เว้นแต่ 1. มีคุณภาพนา่ เชื่อถอื มีคณุ ค่าในเชงิ พสิ จู น์

2. มีเหตุจ้าเป็น และมีเหตุอันสมควรเพ่ือประโยชน์แห่งความยุติธรรม
ที่ไมอ่ าจน้าประจักษพ์ ยานมาสืบตอ่ ศาลได้

เช่น ตาย หายสาปสญู ไม่สามารถติดตามตวั ได้ อย่ตู า่ งประเทศ แต่!ถ้ายังมีตวั แตไ่ ม่มาเบิกความ =ไมไ่ ด้

3. มกี ฎหมายยกเว้นใหร้ ับฟง้ ได้

การรบั ฟงั พยานหลกั ฐาน

พยานบอกเลา่

พยานที่เขา้ ลักษณะพยานบอกเล่า
• คา้ รับของคู่ความทีเ่ ปน็ ปฏปิ กั ษ์กบั คู่ความฝา่ ยนนั ทก่ี ระทา้ ลงนอกศาล
• ค้าซดั ทอดของผู้ตอ้ งหา
• ค้าให้การของพยานในครังก่อน ไม่ว่ากระท้าลง ต่อศาล (คดีอื่น) หรือ

ตอ่ พนกั งานสอบสวน ต่อประชาชน หรอื ต่อคู่ความ

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

ประเดน็ ที่นา่ สนใจ

ประเด็นจาก ม. 95/1 (2)
• พยานได้รับหมายเรียกแล้วไม่มีศาล ต่อมาศาลออกหมายจับ และไม่อาจตามจับ

ตวั ไดถ้ ือว่าเปน็ เหตจุ า้ เป็นตาม ม.95/1 (2) หรอื ไม?่
คา้ ตอบ ถอื เป็นเหตุจ้าเป็น

• พยานเป็นผู้เสียหายไม่ประสงค์จะเบิกความ พยานมีท่ีอยู่เป็นหลักแหล่ง โจทก์
แถลงหมดพยาน ถอื เป็นเหตุจ้าเปน็ ตาม 95/1 (2) หรือไม?่

ค้าตอบ ไมถ่ อื เป็นเหตจุ า้ เป็น

การรับฟงั พยานหลกั ฐาน

หา้ มสืบพยานบุคคลแทนพยานเอกสาร**

ป.ว.ิ พ. ม. 94
เงือ่ นไข 1.คดเี กีย่ วกับนติ ิกรรมสญั ญา

2. กฎหมายกา้ หนดให้ต้องมเี อกสารมาแสดง
3. เพื่อบงั คับตามเอกสารโดยตรง

การรบั ฟงั พยานหลกั ฐาน

หา้ มสบื พยานบุคคลแทนพยานเอกสาร**

1. หา้ มสบื พยานบุคคลแทนพยานเอกสาร (ป.ว.ิ พ. ม. 94 (ก))

เว้นแต่ เอกสารนนั สญู หาย ถูกทา้ ลาย ตามม.93 (2)

• ป.ว.ิ พ. ม.93 (2) - การนา้ สบื พยานเอกสารตอ้ งสืบโดยใช้ “ต้นฉบบั ” เท่านนั ผล
เว้นแต่ : เอกสารนนั น้ามาไมไ่ ด้เพราะ - สบื ส้าเนาได้
-> 1. ถกู ท้าลายโดยเหตสุ ุวสิ ยั - สืบพยานบคุ คลได้
-> 2.สญู หาย ซง่ึ ไมใ่ ช่ความผิดของผ้อู า้ ง
-> 3. ไม่อาจน้ามาไดโ้ ดยประการอน่ื
-> 4. ความจ้าเปน็ เพ่ือประโยชน์แหง่ ความยตุ ิธรรม

การรับฟังพยานหลกั ฐาน

ประเดน็ ทน่ี า่ สนใจ

Q : หากเข้าข้อยกเว้นตาม ม.93(2) แล้วคู่ความฝ่ายนันมีส้าเนาแต่ไม่เอาส้าเนาเข้าสืบ แต่
นา้ พยานบคุ คลเขา้ สืบเลยไดห้ รือไม่

ค้าตอบ
สามารท้าได้ เนอ่ื งจาก ม.93 (2) เป็นข้อยกเวน้ และไมไ่ ด้กา้ หนดระบลุ า้ ดับเอาไว้ แมม้ ีสา้ เนา

อย่กู ็สืบพยานบคุ คลได้

มาตราทเ่ี ก่ยี วขอ้ ง ป.วิ.พ. ม.94 + 93(2)

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

หา้ มสบื พยานบุคคลแทนพยานเอกสาร**

2. ห้ามสืบ แกไ้ ข เปลย่ี นแปลง เพิม่ เติม ตัดทอน ขอ้ ความในเอกสาร
(ป.วิ.พ. ม. 94 (ข))

เว้นแต่ 1. เอกสารนันเป็นเอกสารปลอม
2. เอกสารนนั ไม่สมบูรณ์
3. ตีความข้อความในเอกสาร

การรับฟงั พยานหลกั ฐาน

ขอ้ สังเกตุ

ม.94 เฉพาะ ห้ามสืบแทน (94(ก)) หรือ ห้ามสืบแก้ไข เปล่ียนแปลง เพ่ิมเติม ตัดทอน
ขอ้ ความในเอกสาร (94(ข)) เท่านัน! หากสืบนอกเหนือจาก (ก) หรอื (ข) ยอ่ มไม่ตอ้ งหา้ ม

เชน่ • ขอสบื เพ่ือสนับสนุน รบั รอง ยนื ยัน ขอ้ ความในเอกสาร
• ขอสบื ถงึ ขอ้ ตกลงทแี่ ยกออกจากข้อตกลงในเอกสาร
Ex. สืบถึงส.เชา่ ต่างตอบแทนพเิ ศษ, การเลกิ สัญญา
• การสืบเพอื่ อธบิ ายขอ้ ความในเอกสาร

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

ข้อสงั เกตุ

• บทตัดพยานตาม ป.ว.ิ พ. ม.94 ห้ามคคู่ วามทกุ ฝ่าย
- แมว้ า่ จะไมใ่ ช่ฝ่ายท่กี ล่าวอ้างเอกสารก็ตอ้ งห้าม
- แมว้ ่าเป็นฝา่ ยท่ีกลา่ วอ้างเอกสารเอง กต็ อ้ งหา้ ม

• กรณกี ฎหมายกา้ หนดแบบให้สามารถท้าไดห้ ลายประการ
- ให้ยึดถือเจตนาของคู่กรณีเปน็ สา้ คัญ!
เช่น สัญญาจะซือจะขาย (หลกั ฐานเป็นหนงั สือ วางมดั จ้า ชา้ ระหนีบางสว่ น)

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

ขอ้ สังเกตุ

• ม.94 ใช้เฉพาะในคดีอาญาเทา่ นัน จะไมน่ า้ ไปใชใ้ นทางแพง่ โดยเด็ดขาด
• ม.94 เปน็ ข้อกฎหมายเกีย่ วด้วยความสงบ ค่คู วามตกลงยกเวน้ ไมไ่ ด้
• สัญญาท่กี ฎหมายไมบ่ ังคบั วา่ ตอ้ งมแี บบ แม้ค่คู วามจะท้าเปน็ หนังสือ = ไมต่ ้องหา้ ม

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

ข้อสงั เกตุ

ขอ้ สังเกตุ : เฉพาะขอ้ ความท่ีเปน็ “สาระส้าคญั ” เทา่ นนั ท่ตี อ้ งหา้ ม

สาระส้าคัญ = ขอ้ ความท่มี ที า้ ใหผ้ ลคดีเปลี่ยนแปลงไป

• วนั เดอื น ปี ทที่ า้ สัญญา ? = สาระสา้ คัญ

• สถานทท่ี ้าสญั ญา ? = สาระสา้ คัญ

• สถานที่เบกิ เงนิ เพ่อื ชา้ ระหนีตามสัญญา ? = ไมเ่ ป็นสาระสา้ คญั

การรบั ฟังพยานหลักฐาน

ข้อสงั เกตุ!

• การยกขอ้ ตอ่ สู้ว่าเอกสารนนั เป็นเอกสารปลอม หรอื ไมส่ มบรู ณ์ นนั คกู่ รณีอีกฝ่าย
มีหน้าท่ีต้องโต้แยง้ คัดค้านตาม ป.วิ.พ. 125 หรอื 177 ว.2 ด้วย

ข้อสงั เกตุ! : จะใช้ ม.125 หรอื ใช้ 177 ว.2 ให้พิจารณาว่าเอกสารนันแสดงมาแบบใด
แนบทา้ ยค้าฟอ้ ง หรือ แนบทา้ ยบัญชีระบพุ ยาน !!

ส้าคัญ ตอ้ งพิจารณาม. 125 หรือ 177 ว.2 ก่อนค่อยพิจารณา ม.94

การรบั ฟังพยานหลกั ฐาน

ขอ้ สงั เกตุ!

• หากมีการคัดค้านตาม ป.ว.ิ พ. ม. 125
= ผลตาม ป.ว.ิ พ. ม.122 + 93

• หากไม่มกี ารคัดคา้ นตาม ป.ว.ิ พ ม. 125
= ผลตาม ป.วิ.พ. ม. 125 ว.3

การรับฟงั พยานหลักฐาน

ประเด็นทีน่ า่ สนใจ

Q : หนงั สอื รับสภาพหนีเป็น เอกสารทีอ่ ยูใ่ นบงั คบั ม.94 หรือไม่
ค้าตอบ

หนังสอื รบั สภาพหนี ไมม่ กี ฎหมายบังคับวา่ ตอ้ งมีเอกสารมาแสดง
ไมอ่ ยูใ่ นบงั คบั ม.94

หมายเหตุ การรับสภาพหนีมไี ดห้ ลายวธิ ี เช่น การชา้ ระหนี การชา้ ระดอกเบีย ทา้ หนงั สือรบั สภาพหนี หรอื วิธกี ารอื่นใด

มาตราท่ีเกยี่ วข้อง ป.พ.พ. 193/14 + ป.ว.ิ พ. ม. 94

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

การย่ืนบญั ชีพยาน (หลกั ทวั่ ไป)

ป.ว.ิ พ. ม. 88

1. การย่นื บญั ชีพยานครังแรก – ยน่ื ก่อนสืบพยานไมน่ อ้ ยกวา่ 7 วัน

2. การยนื่ บญั ชพี ยานเพมิ่ เตมิ – ภายใน 15 วนั นับแต่วนั สบื พยาน

3. การยน่ื บญั ชีพยานยกเวน้ – อา้ งเหตสุ ามเหตุกอ่ นศาลพพิ ากษา

ผล หากยนื่ ไมถ่ ูกตอ้ ง ต้องห้ามตาม 87(2) 1. ไม่ร้วู ่าต้องน้าพยานนันมาสบื
2. ไมร่ วู้ ่ามพี ยานนันอยู่
3. มีหตุสมควรอ่ืนใด
4. ข้อยกเวน้ ตาม 87(2) ตอนทา้ ย

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

ข้อสังเกตกุ ารยื่นบญั ชพี ยาน

• การส่งส้าเนาตาม ม.88 เปน็ เพียงการน้าส้าเนามาวางไว้ต่อศาลให้คู่ความอีกฝา่ ยมารับต่อ
ศาลดว้ ยตวั เอง

• พยานที่ไม่ได้น้าสืบเพอื่ สนบั สนนุ ข้ออ้างขอ้ เถยี ง ไม่อยใู่ นบังคบั ม.88
เชน่ พยานทน่ี ้าสืบในชนั ไต่สวนค้ารอ้ งขอยกเว้นคา่ ธรรมเนยี มศาล

หมายเหตุ แตถ่ า้ ยน่ื มาแลว้ = ยื่นบญั ชีพยานครังแรก
• พยานประกอบการถามค้าน + พยานรบั รอง ไมอ่ ยใู่ นบงั คับ ม.88
• เอกสารแนบทา้ ยคา้ ฟอ้ ง ไม่อยู่ในบงั คบั ม.88
• พยานของศาล ไม่อยบู่ ังคับ ม.88

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

ข้อสงั เกตกุ ารยื่นบญั ชีพยาน

• การส่งส้าเนาตาม ม.88 เป็นเพียงการน้าส้าเนามาวางไว้ต่อศาลให้คู่ความอีกฝ่ายมา
รับต่อศาลด้วยตวั เอง (ต่างกับ ม.93)

• พยานทีไ่ มไ่ ด้น้าสบื เพื่อสนับสนนุ ขอ้ อา้ งขอ้ เถียง ไมอ่ ยูใ่ นบังคับ ม.88
เชน่ พยานท่นี ้าสบื ในชันไตส่ วนค้าร้องขอยกเว้นคา่ ธรรมเนยี มศาล

หมายเหตุ แต่ถา้ ยน่ื มาแลว้ = ยน่ื บัญชพี ยานครงั แรก
• เอกสารแนบท้ายค้าฟอ้ ง ไม่อยใู่ นบงั คับ ม.88 **
• พยานของศาล ไมอ่ ย่บู งั คบั ม.88

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

ประเด็นที่น่าสนใจ ตาม ม.88

Q : บริษัท A มีนาย ก. เป็นกรรมการผู้มีอ้านาจ ยื่นฟ้องนายแดง ต่อศาล โดยจะขอ
อนญุ าติยื่นบัญชีพยาน (ม.88 ว.3) น้าสืบส้านวนของศาลในคดีอ่ืนที่ บริษทั B มีนาย ก.
เป็นกรรมการยื่นฟ้องนาย ก. เช่นเดียวกัน โดยอ้างว่าเพ่ิงตรวจพบว่ามีพยานนันอยู่ ได้
หรือไม่

คา้ ตอบ : นา้ สืบไม่ได้ ส้าหรับนิติบุคคล ถือความรู้ของกรรมการเป็นหลักจะอ้างว่า
เพง่ิ ทราบว่ามีพยานนันไมไ่ ด้

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

พยานเอกสาร

ป.วิ.พ. ม. 90 ตอ้ งสง่ ส้าเนาให้แก่คคู่ วามอีกฝ่ายหน่งึ
พจิ ารณาบญั ชีพยาน หากพยานเอกสารนนั ย่ืนมาพร้อม
1. บญั ชรี ะบุพยานครังแรก – กอ่ นวนั สบื พยานไมน่ อ้ ยกวา่ 7 วัน
2. เพ่ิมเตมิ /ยกเว้น - ย่ืนพร้อมกับบัญชีพยานเพม่ิ เติม / ยกเวน้

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

พยานเอกสาร

ป.วิ.พ. ม. 90 การอา้ งพยานเอกสารต้องส่งสา้ เนาใหแ้ ก่คู่ความอกี ฝา่ ยหน่ึง
ข้อยกเว้น 1. เมอ่ื เอกสารเปน็ ชดุ ซึ่งคูค่ วามและฝ่ายอ่ืนทราบดีอยแู่ ล้ว

2. เมือ่ สารท่ีอยใู่ นครอบครองของฝ่ายอน่ื หรือบคุ คลภายนอก
3. การคัดส้าเนาท้าให้กระบวนพิจารณาล่าช้า หรือมีเหตุผลว่าไม่อาจคัด
สา้ เนาใหเ้ สรจ็ ทนั ภายในเวลาทกี่ ้าหนดทใี่ ห้ยืน่ สา้ เนานัน

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

ข้อสังเกตุ

ป.วิ.พ. ม. 90 การอา้ งสง่ ส้าเนาพยานเอกสาร
• คูค่ วามฝ่ายท่อี ้างต้องด้าเนินการสง่ ใหแ้ กค่ คู่ วามด้วยตนเอง (ต่างกับม.88)
• เมอ่ื นา้ สง่ แล้วคคู่ วามอกี ฝา่ ยมีหนา้ ทต่ี ้องตรวจสอบและคดั คา้ น
ตาม ป.ว.ิ พ.ม.125 (ไม่มีต้นฉบบั , ปลอม, สา้ เนาไมถ่ ูกตอ้ ง)
หากไมค่ ดั คา้ นจะนา้ สบื โต้แยง้ พยานเอกสารนนั ไม่ได้ (ม.125 ว.3)
หากคัดคา้ นตอ้ งนา้ ตน้ เอกสารนนั มาแสดง (ม.93+122)

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

การน้าสืบพยานเอกสาร

ป.วิ.พ. ม.93 การน้าสืบพยานเอกสารตอ้ งสบื โดยใช้ “ตน้ ฉบับ” เท่านนั
เว้นแต่ : 1. คู่ความตกลงกนั
2. ไม่อาจน้าตน้ ฉบับมาได้ เพราะ (สญู หาย ถูกท้าลาย ไมส่ ามารถนา้ มาได้)
3. อยใู่ นความอารักขาของหน่วยงานราชการ
4. คูค่ วามอีกฝ่ายไม่คดั คา้ น

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

การนา้ สบื พยานเอกสาร

• การที่คคู่ วามกลา่ วอา้ งสา้ เนาต่อศาลแตค่ ่คู วามไมค่ ดั คา้ น = ตกลงยอมรบั
• เหตุทีไ่ มส่ ามารถน้าตน้ ฉบับมาสบื ได้ ต้องกลา่ วอ้างไวใ้ นคา้ คูค่ วามหรือไม่?

ค้าตอบ : ไมต่ ้อง เพราะไม่ใชป่ ระเดน็ ขอ้ พิพาทแหง่ คดี

• คู่ความมีตน้ ฉบบั อยู่ และมีส้าเนาอยู่ในความอารักขาของราชการ สามารถขอส้าเนาท่ีทาง
ราชการรบั รองมาสืบไดห้ รือไม่

ค้าตอบ : ไม่ได้ 93(3) ตอ้ งเป็นกรณี “ตน้ ฉบับ” อยู่ในความอารกั ขาเท่านนั

การยน่ื พยานหลกั ฐาน

พยานผเู้ ช่ยี วชาญ

• ศาลตงั = พยานผเู้ ชยี่ วชาญ // คู่ความตงั = พยานผมู้ ีความรเู้ ชย่ี วชาญ
• ตวั พยานจะต้องมีความรคู้ วามชา้ นาญในเรือ่ งนนั
• พยานผู้เชีย่ วชาญทีศ่ าลตังจะให้ความเห็นดว้ ย วาจา / หนังสือ กไ็ ด้
• กรณีเปน็ หนังสือ คู่ความอาจร้องขอ / ศาลเหน็ สมควร

- ส่ังให้ ท้าความเห็นเพ่ิมเติม หรือ มาเบิกความเพิ่มเติม หรือ ตังผู้เช่ียวชาญ
คนอ่นื ก็ได้