ความรู้ ขั้นตอน และแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการพิจารณาอุทธรณ์ตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒

คํานาํ

ดว ยไดม ีการประกาศใชบ ังคับกฎกระทรวงใหใ ชบ งั คบั ผงั เมืองรวมจงั หวัดครบทุกจงั หวัด
แลว สงผลใหทุกพ้ืนท่ีในประเทศไทยอยูภายใตบังคับของพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒
โดยท่ีกฎหมายวาดวยการควบคุมอาคารและการดําเนินการเก่ียวกับอาคารนั้น จะยิ่งมีความสําคัญ
และเก่ียวของกับชีวิตประจําวันของประชาชนมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในสังคมเมือง เพราะเมื่อจํานวน
ประชากรเพ่ิมข้ึนสังคมเมืองขยายตัวและสมาชิกในสังคมแสวงหาปจ จัยเรื่องที่อยูอาศัยเพิ่มมากขึ้น
ความจําเปนในการท่ีรัฐจะเขาควบคุมการกอสราง ดัดแปลง หรือการใชสอยอาคาร เพ่ือประโยชน
และเพ่ือเพิ่มประสิทธิภาพในดานการควบคุมเก่ียวกับความปลอดภัย การปองกันอัคคีภัย
การสาธารณสุข การรักษาคุณภาพสิ่งแวดลอม การผังเมือง และการอํานวยความสะดวกแกการจราจร
ก็ยอมมีมากข้ึนเปนเงาตามตัว จึงมีปญหาเกี่ยวกับการบังคับใชกฎหมายดังกลาว ท้ังในดานประชาชน
และพนักงานเจาหนาที่มากยิ่งข้ึนดวย เชน ปญหาเกี่ยวกับการใชดุลพินิจของเจาพนักงานทองถิ่น
ตามกฎหมาย เนอื่ งจากเจาพนกั งานทองถ่นิ มีอํานาจหนาทสี่ ําคญั ในการพจิ ารณาอนุญาตหรือไมอนุญาต
ใหก อ สราง ดัดแปลง เคลอ่ื นยาย รื้อถอนหรือกระทาํ การใดๆ กับอาคาร รวมทั้งการออกคําส่ังกับบุคคล
ที่กระทําการฝาฝนพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ เจาพนักงานทองถิ่นยังขาดความรู
ความเขาใจกฎหมายวาดวยการควบคุมอาคารอยางถองแท เชน การออกคําสั่งของเจาพนักงานทองถิ่น
ที่ถูกเพิกถอนโดยคําวินิจฉัยอุทธรณของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ เนื่องจากเจาพนักงานทองถิ่น
ออกคําสั่งโดยขามขั้นตอนหรือไมเปนไปตามท่ีกฎหมายกําหนด เปนตน สงผลใหการบังคับใชกฎหมาย
วาดวยการควบคุมอาคารไมไดประสิทธิภาพเทาที่ควร รวมท้ังบุคลากรในสํานักงานโยธาธิการ
และผงั เมอื งจังหวัดทง้ั ๗๖ จงั หวัด และผมู ีสวนเก่ียวของ ซึง่ เปนผใู ชก ฎหมายดังกลาวยังไมส ามารถนํากฎหมาย
ไปประยุกตใ ชใ นการปฏบิ ตั หิ นาที่ไดอยางถกู ตองชดั เจน

หนังสือความรู ข้ันตอน และแนวทางปฏิบัติเก่ียวกับการพิจารณาอุทธรณ
ตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ น้ี สํานักควบคุมและตรวจสอบอาคาร และสถาบัน
พฒั นาบุคลากรดา นการพฒั นาเมอื ง ไดรวมกนั จัดทาํ ตามแผนการจัดการความรู (DPT KM Action Plan)
ประจําปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒ ตามประเด็นยุทธศาสตรดานการอาคาร เพ่ือเปนองคความรูสําหรับใช
ในการนําเสนอแนวทางการพิจารณาอุทธรณของเจาหนาที่ตอคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณจังหวัด
และใชเ พ่อื การศกึ ษาตอไป

สารบัญ ๑
๒
ภาพรวมกระบวนการตามพระราชบัญญัตคิ วบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ ๓
ภาพแสดงขน้ั ตอนการพิจารณาวินิจฉัยอทุ ธรณคาํ ส่ังเจาพนักงานทองถ่ิน ๔
ภาพแสดงระยะเวลาและขั้นตอนในกระบวนการพิจารณาอุทธรณแ ละการยนื่ ฟองตอศาล ๘
๑๖
๑. การแจง คาํ สงั่ ๒๐
๒. ขนั้ ตอนการออกคาํ สงั่ ของเจา พนักงานทอ งถนิ่ ๒๓
๓. แบบในการออกคําสั่ง ๒๔
๔. ออกคําสง่ั ถกู ตองตวั บุคคล
๕. รายละเอียดของคําสงั่ มคี วามถกู ตอ งชดั เจนเพยี งพอ
๖. คาํ สง่ั ลงนามโดยผมู อี ํานาจ
ภาคผนวก

ภาคผนวก แบบ ค. ๑
แบบ ค. ๒
คาํ สัง่ ใหแ กไขเปลี่ยนแปลง แผนผงั บริเวณ แบบแปลน แบบ ค. ๓
รายการประกอบแบบแปลน หรือรายการคํานวณตามมาตรา ๒๗ วรรคหนง่ึ แบบ ค. ๔
แบบ ค. ๕
คําสง่ั ไมอ นญุ าตใหต อ อายใุ บอนญุ าตตามมาตรา ๓๕ แบบ ค. ๖
แบบ ค. ๗
คาํ สัง่ ใหร ะงบั การกอสรา ง ดดั แปลง ร้อื ถอน หรอื เคลื่อนยายอาคาร แบบ ค. ๘
ตามมาตรา ๔๐ (๑) แบบ ค. ๙
แบบ ค. ๑๐
คาํ สงั่ หา มใชห รอื เขา ไปในสว นใด ๆ ของอาคารหรอื บรเิ วณอาคาร แบบ ค. ๑๑
ตามมาตรา ๔๐ (๒) แบบ ค. ๑๒
แบบ ค. ๑๓
คาํ สั่งใหร ะงบั การกอสรา ง ดดั แปลง ร้ือถอน หรือเคลอ่ื นยายอาคาร
ตามมาตรา ๔๐ (๑)

คําสัง่ หา มใชห รือเขาไปในสว นใด ๆ ของอาคารหรือบริเวณอาคาร
ตามมาตรา ๔๐ (๒)

คาํ สง่ั ใหร อ้ื ถอนอาคารตามมาตรา ๔๒

คําสั่งใหร ือ้ ถอนอาคารตามมาตรา ๔๒

คําสง่ั ใหย น่ื คาํ ขอรบั ใบอนญุ าตกอสราง ดดั แปลง รอ้ื ถอน
หรือเคลือ่ นยา ยอาคารตามมาตรา ๔๑

คาํ สงั่ ใหด าํ เนินการแกไ ขและใหย ่ืนคาํ ขอรบั ใบอนุญาตกอ สรา งดดั แปลง
รื้อถอน หรอื เคลอื่ นยา ยอาคารตามมาตรา ๔๑

คําส่งั ใหย น่ื คําขอรับใบอนญุ าตกอ สรา ง ดดั แปลง หรือเคลื่อนยายอาคาร
ตามมาตรา ๔๑

คาํ สัง่ ใหด ําเนินการแกไ ขและใหย ่นื คาํ ขอรับใบอนุญาตกอ สรา ง ดดั แปลง
หรอื เคลือ่ นยายอาคารตามมาตรา ๔๑

คาํ ส่ังใหด ําเนนิ การแกไ ขเปลย่ี นแปลงตามมาตรา ๔๑

ภาคผนวก (ตอ ) แบบ ค. ๑๔

คําสง่ั ใหแ กไขเปลี่ยนแปลงแผนผังบริเวณ แบบแปลน รายการประกอบ แบบ ค. ๑๕
แบบแปลน หรือรายการคาํ นวณตามมาตรา ๔๓ วรรคสอง แบบ ค. ๑๖
แบบ ค. ๑๗
คาํ สง่ั ใหร ื้อถอนอาคารตามมาตรา ๔๒ แบบ ค. ๑๘
แบบ ค. ๑๙
คําส่ังใหร ะงบั การใชอาคารตามมาตรา ๔๔ แบบ ค. ๒๐
แบบ ค. ๒๑
คาํ ส่ังใหร ะงบั การใชอ าคารตามมาตรา ๔๔
แบบ ค. ๒๒
คาํ สั่งใหร ะงบั การใชอ าคารตามมาตรา ๔๔ แบบ ค. ๒๓
แบบ ค. ๒๔
คําส่งั ใหร ะงบั การใชอาคารตามมาตรา ๔๔ แบบ ค. ๒๕
แบบ ค. ๒๖
คาํ สงั่ ใหร ะงบั การใชพนื้ ท่หี รอื สง่ิ ท่ีสรางขน้ึ เพอื่ การอ่นื ตามมาตรา ๔๕ แบบ ค. ๒๗

คําสั่งใหร ะงบั การดดั แปลงและใหดาํ เนนิ การแกไ ข เปลย่ี นแปลงพื้นท่ี แบบ ค. ๒๘
หรอื สิง่ ทสี่ รางขึ้นใหก ลับคนื สภาพเดมิ ตามมาตรา ๔๕

คาํ สง่ั ใหร อื้ ถอนอาคารตามมาตรา ๔๒ และมาตรา ๔๕

คําสงั่ ใหด าํ เนินการแกไขอาคารตามมาตรา ๔๖ วรรคหนง่ึ

คาํ สั่งใหร ้อื ถอนอาคารตามมาตรา ๔๒ และมาตรา ๔๖ วรรคสอง

คําสัง่ ใหร อื้ ถอนอาคารตามมาตรา ๗๗ (๑)

คําสงั่ ใหแ กไขเปลย่ี นแปลงอาคารตามมาตรา ๗๗ (๒)

คาํ สง่ั ใหด ําเนินการเพื่อขจดั หรอื ระงบั เหตทุ ่ีกอใหเกดิ หรอื อาจกอ ใหเกดิ สภาพ
ทไ่ี มเหมาะสม หรอื ไมป ลอดภัยในการอยอู าศยั การปองกนั อคั คภี ยั
การสาธารณสขุ การรกั ษาคณุ ภาพสง่ิ แวดลอ ม การผังเมอื ง
และการอาํ นวยความสะดวกแกก ารจราจรตามมาตรา ๗๗ (๓)

คาํ สง่ั ใหทําสญั ญาเชา ทดี่ นิ ตามมาตรา ๗๗ (๔)

ภาคผนวก (ตอ )

คาํ ส่งั ใหบ รรเทาเหตทุ ี่อาจกอ ใหเกดิ อันตรายหรอื หา มใชอ าคาร
กรณฉี กุ เฉนิ ตามมาตรา ๔๖ วรรคหนง่ึ ประกอบกบั ขอ ๗ แหงกฎกระทรวง
ฉบับท่ี ๔๗ (พ.ศ. ๒๕๔๐) ออกตามความในพระราชบญั ญตั ิควบคมุ อาคาร
พ.ศ. ๒๕๒๒

คาํ ส่ังหา มใชอปุ กรณป ระกอบตาง ๆ ของอาคาร
ตามมาตรา ๔๖ ทวิ วรรคหนง่ึ (๑)

คําส่ังใหด ําเนนิ การแกไ ขอปุ กรณประกอบตา ง ๆ ของอาคาร
ตามมาตรา ๔๖ ทวิ วรรคหนึง่ (๒)

คาํ สั่งหา มใชอ าคารตามมาตรา ๔๖ ทวิ วรรคสอง























































ภาคผนวก



แบบ ค.๑ คงเดมิ

เนื่องจากแมม กี ารแกไขเพิ่มเตมิ ขอ กฎหมาย แตไ มมกี ารเปล่ยี นแปลงเลขมาตรา

แบบ ค.๒ คงเดมิ

เนื่องจากแมม กี ารแกไขเพิ่มเตมิ ขอ กฎหมาย แตไ มมกี ารเปล่ยี นแปลงเลขมาตรา

คาํ สง่ั ใหระงบั การกอสราง ดดั แปลง ร้ือถอน หรอื เคลอื่ นยายอาคาร
ตามมาตรา ๔๐ (๑)

อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๔๐ (๑)

แบบ ค.๓ มกี ารแกไข

เน่อื งจากมกี ารเปล่ยี นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๐ วรรคหนง่ึ และมาตรา ๔๑ วรรคหน่งึ เปน
มาตรา ๔๐ (๑)

คาํ สงั่ หามใชหรอื เขา ไปในสว นใด ๆ ของอาคารหรือบริเวณอาคาร
ตามมาตรา ๔๐ (๒)

(กรณกี ระทาํ โดยไมไ ดร บั อนุญาต)

อาศัยอาํ นาจตามความในมาตรา ๔๐ (๒)

แบบ ค.๔ มกี ารแกไข

เน่ืองจากมกี ารเปลย่ี นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๐ วรรคหนงึ่ และมาตรา ๔๑ วรรคหนง่ึ
เปน มาตรา ๔๐ (๒)

คาํ สงั่ ใหระงบั การกอ สรา ง ดัดแปลง ร้ือถอน หรอื เคลอื่ นยา ยอาคาร
ตามมาตรา ๔๐ (๑)

อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๔๐ (๑)

แบบ ค.๕ มกี ารแกไ ข

เน่อื งจากมกี ารเปลี่ยนแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๐ วรรคหนง่ึ และมาตรา ๔๑ วรรคหนึ่ง
เปน มาตรา ๔๐ (๑)

คําสั่งหา มใชห รอื เขา ไปในสว นใด ๆ ของอาคารหรือบรเิ วณอาคาร
ตามมาตรา ๔๐ (๒)

(กรณกี ระทําใหผิดไปจากท่ีไดรับอนุญาต)

อาศยั อํานาจตามความในมาตรา ๔๐ (๒)

แบบ ค.๖ มีการแกไ ข

เน่อื งจากมกี ารเปลยี่ นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๐ วรรคหน่ึง และมาตรา ๔๑ วรรคหนง่ึ
เปน มาตรา ๔๐ (๒)

แบบ ค.๗ มกี ารแกไข

เน่อื งจากมกี ารเปล่ยี นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๒ วรรคหนึ่ง
เปน มาตรา ๔๒

แบบ ค.๘ มกี ารแกไข

เน่อื งจากมกี ารเปล่ยี นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๒ วรรคหนึ่ง
เปน มาตรา ๔๒

๔๑

๔๑

แบบ ค.๙ มกี ารแกไ ข

เนือ่ งจากมีการเปลย่ี นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๓ วรรคหน่งึ
เปน มาตรา ๔๑

๔๑

๔๑

แบบ ค.๑๐ มีการแกไ ข

เนื่องจากมีการเปล่ียนแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๓ วรรคหน่งึ
เปน มาตรา ๔๑

๔๑

๔๑

แบบ ค.๑๑ มีการแกไ ข

เน่อื งจากมีการเปลย่ี นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๓ วรรคหน่งึ
เปน มาตรา ๔๑

๔๑

๔๑

แบบ ค.๑๒ มีการแกไ ข

เนื่องจากมีการเปล่ียนแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๓ วรรคหน่งึ
เปน มาตรา ๔๑

แบบ ค.๑๓ มกี ารแกไ ข

เนื่องจากมีการเปลยี่ นแปลงเลขมาตรา จากมาตรา ๔๓ วรรคหนึ่ง
เปน มาตรา ๔๑

แบบ ค.๑๔ ยกเลกิ

เนือ่ งจากมกี ารแกไขเปลย่ี นแปลงมาตรา ๔๓ เดมิ