แนวทางนิติเวชปี2562

แนวทาง

การชนั สูตรศพคดี
การตรวจผ้ปู ว่ ยคดี
และการจดั ทําเอกสารทางคดี

สาํ หรับแพทยเ์ วชปฏบิ ัตทิ ่ัวไป
ปี พ.ศ.2562

ราชวิทยาลยั พยาธแิ พทย์แห่งประเทศไทย





แนวทางการชนั สูตรศพคดี การตรวจผ้ปู ว่ ยคดี และการจัดทําเอกสารทางคดี

สาํ หรบั แพทย์เวชปฏบิ ัติทวั่ ไป ปี พ.ศ.2562

คณะอนกุ รรมการกาํ หนดมาตรฐานทางนติ ิเวชศาสตร์ ราชวทิ ยาลยั พยาธิแพทย์แห่งประเทศไทย

พมิ พ์คร้งั ที่ 1 มีนาคม 2562 จำนวน 200 เล่ม
ราคา -
สงวนลขิ สทิ ธิ์ ราชวทิ ยาลัยพยาธแิ พทย์แห่งประเทศไทย
สงวนลขิ สทิ ธิ์ตามพระราชบัญญตั กิ ารพิมพ์ ห้ามมใิ หท้ ำซำ้ หรือลอกเลียนแบบโดยไมไ่ ดร้ ับอนญุ าต

ข้อมลู ทางบรรณานกุ รมของสำนกั หอสมุดแหง่ ชาติ
(National Library of Thailand Cataloging in Publication Data
คณะอนกุ รรมการกำหนดมาตรฐานทางนิติเวชศาสตร์.

แนวทางการชนั สตู รศพคดี การตรวจผู้ปว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทยเ์ วชปฏิบตั ิทว่ั ไป ปี พ.ศ.
2562.—กรุงเทพฯ: พี เอ ลฟี วิง่ , 2562.
47 หน้า.
1. การตรวจศพ. 2. นิตเิ วชศาสตร์. I.ช่ือเรอื่ ง
W825
ISBN 978-616-92603-2-5

จดั พิมพแ์ ละเผยแพรโ่ ดย
ราชวิทยาลัยพยาธิแพทย์แห่งประเทศไทย
สำนกั งานประธานราชวทิ ยาลัย เลขที่ 2/2 สถาบนั พยาธิวทิ ยา กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข อาคาร 1 ช้ัน 2
ถนนพญาไท เขตราชเทวี
กรุงเทพมหานคร 10400
โทรศัพท์ 02-3548208 ต่อ 124

พมิ พ์ที่
บริษทั พ.ี เอ.ลฟี วิง่ จำกดั
4 ซอยสิรนิ ธร7 แขวงบางบำหรุ เขตบางพลัด
กรุงเทพฯ 10700
โทรศพั ท์ 0 2881 9890

คำนิยม

ข้าพเจ้าในฐานะประธานราชวิทยาลัยพยาธิแพทย์แห่งประเทศไทย ขอแสดงความยินดีและ
ขอบคุณเป็นอย่างยิ่งแก่คณะอนุกรรมการกำหนดมาตราฐานทางนิติเวชศาสตร์ชุดนี้ที่ได้จัดทำแนว
ทางการปฏิบัติงานด้านนิติเวชศาสตร์ออกมาเป็นรูปเล่มและได้แจกจ่ายให้แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปใน
สถานพยาบาลต่าง ๆ

วิชาชีพแพทย์นอกจากต้องรับผิดชอบการบริบาลทางการแพทย์และสาธารณสุขเพื่อให้
ประชาชนปราศจากโรคภยั ไขเ้ จบ็ แลว้ แพทยย์ งั ตอ้ งรับผิดชอบตอ่ สงั คมในดา้ นอื่น ๆ ดว้ ย เช่น การดำรง
ไว้ซึ่งกระบวนการยุติธรรมทางสังคมซึ่งวิชานิติเวชศาสตร์เป็นวิชาทางการแพทย์ที่สำคัญวิชาหนึ่งที่นำ
ความรู้ทางด้านการแพทย์ มาสู่การวิเคราะห์ปัญหาทางด้านคดีความต่าง ๆ ทั้งทางอาญา ทางแพ่ง และ
กฎหมายอื่น ๆ ดังนั้น จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่แพทย์ทุกท่านต้องมีความรู้ทางด้านนิติเวชศาสตร์ใน
ระดับหนึ่งเพื่อประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานเวชปฏิบัติทุก ๆ สาขาอีกทั้งในปัจจุบันนี้ผู้รับการบริบาลทาง
การแพทย์มีความคาดหวังกับการได้รับการรักษาพยาบาลสูง แพทย์จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้อง
ปฏิบตั งิ านดา้ นนติ เิ วชศาสตร์ให้ได้สมบรู ณ์

ราชวิทยาลัยพยาธิแพทย์แห่งประเทศไทยซึ่งเป็นราชวิทยาลัยที่ต้องรับผิดชอบวิทยาการด้าน
นิติเวชศาสตร์ของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมอยู่ด้วยได้ตระหนักถึงความสำคัญดังกล่าวมาโดยตลอด
ดังนั้นราชวิทยาลัยฯ จึงได้แต่งตั้งคณะอนุกรรมการกำหนดมาตรฐานทางนิติเวชศาสตร์ขึ้นมาเพื่อจัดทำ
แนวทางนี้ขึ้นและจากการพิจารณาแนวทางที่จัดทำมีเนื้อหาที่กระชับอ่านเข้าใจง่ายและมุ่งเน้นถึงการ
ปฏิบัติงานจริงสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปโดยตรง ราชวิทยาลัยฯ จึงหวังว่าแนวทางท่ี
คณะอนุกรรมการชุดนี้จัดทำขึ้น น่าจะมีส่วนให้แพทย์ทั่วไปได้ปฏิบัติงานด้านนิติเวชศาสตร์ได้อย่างมี
ประสิทธิภาพดีขึ้นตลอดจนเป็นแนวทางเดียวกันทั่วประเทศ เพื่อช่วยในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมได้
อยา่ งสมบูรณข์ นึ้

(นายแพทย)ทรงคุณ วญิ 2วู รรธน))
ประธานราชวทิ ยาพยาธิแพทยแ) หง: ประเทศไทย

คำนำ

การประกอบวิชาชีพเวชกรรมทุกสาขาในปัจจุบันนี้เป็นที่ประจักษ์ของผู้ประกอบวิชาชีพเวช-
กรรมแล้วว่า ความรู้ทางด้านนิติเวชศาสตร์ได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานประจำอยู่เสมอ ๆ
เนื่องจากมีข้อบัญญัติในกฎหมายต่าง ๆ หลายฉบับและความคาดหวังอันสูงขึ้นของประชาชนผู้มารับ
การบริบาลต่อตัวผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ซึ่งมีผลบังคับทั้งทางตรงและทางอ้อมให้ผู้ประกอบวิชาชีพ
เวชกรรมทุกคนจำเป็นต้องมีความรู้และสามารถปฏิบัติงานด้านนิติเวชศาสตร์ได้อยู่ในระดับหนึ่ง และ
บ่อยครั้งที่ก่อเกิดความบกพร่องหรือขาดความสมบูรณ์ในการที่ต้องปฏิบัติงานด้านนิติเวชศาสตร์ซึ่งมี
โอกาสทำให้เกิดภาพลักษณ์อันไม่ดีต่อผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมเองหรือสถานพยาบาลนั้นตลอดจน
วงการแพทย์โดยรวมและมีบ่อยครั้งที่ทำให้เกิดมีการร้องเรียน ฟ้องร้องเกี่ยวกับการปฏิบัติงานอันไม่
สมบูรณ์ได้ราชวิทยาลัยพยาธิแพทย์แห่งประเทศไทยฯซึ่งเป็นราชวิทยาลัยที่ต้องรับผิดชอบงานคุณภาพ
และให้ความรู้ด้านนิติเวชศาสตร์ของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ได้ตระหนักถึงความสำคัญของเรื่องน้ี
ราชวิทยาลัยฯจึงแต่งตั้งคณะอนุกรรมการกำหนดมาตรฐานทางนิติเวชศาสตร์ขึ้นมาคณะหนึ่งเพื่อจัดทำ
เอกสารอันประกอบด้วยเนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติงานด้านนิติเวชศาสตร์ของแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปที่มี
โอกาสต้องใช้ในการปฏิบัติงานได้บ่อย เช่น การชันสูตรพลิกศพ ณ ที่เกิดเหตุ การดำเนินการเกี่ยวกับ
ผู้ป่วยคดี ตัวอย่างการเขียนใบรายงานด้านชันสูตรพลิกศพ ด้านผู้ป่วยคดี เป็นต้น เพื่อช่วยให้แพทย์
ดังกล่าวสามารถปฏิบัติงานได้โดยไม่ยุ่งยากสอดคล้องกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องและบริบทของ
สถานพยาบาลในสว่ นภูมิภาคเป็นสำคัญ

คณะอนุกรรมการฯ จึงหวังว่าเอกสารฉบับนี้น่าจะเป็นประโยชน์และช่วยให้แพทย์เวชปฏิบัติ
ทั่วไปในทุกสถานพยาบาลสามารถปฏิบัติงานด้านนิติเวชศาสตร์ได้อย่างมีประสิทธิภาพที่ดีและเป็นไปใน
แนวทางเดยี วกันทงั้ ประเทศ

(รองศาสตราจารย์ พลอากาศตรี นายแพทย์ วิชาญ เป้ยี วน่ิม)
ประธานคณะอนุกรรมการกำหนดมาตรฐานทางนติ ิเวชศาสตร์

ราชวิทยาลัยพยาธิแพทย์แห่งประเทศไทยฯ
มีนาคม 2562

สารบญั

คำนิยม 5

คำนำ 6

บทท่ี 1 แนวทางการชนั สูตรศพคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 8

1. การตรวจสถานที่เกิดเหตุ 8

2. การเขยี นบนั ทึกรายละเอียดแห่งการชันสตู รพลกิ ศพ 10

3. การเก็บเลือดจากศพ เพอ่ื ตรวจหาเอทิลแอลกอฮอล์ (ethyl alcohol) 10

4. รายงานแนบท้ายบนั ทกึ รายละเอยี ดแห่งการชันสูตรพลกิ ศพ 11

5. การระบุสาเหตุการตายในบันทกึ รายละเอียดแห่งการชนั สูตรพลกิ ศพ และรายงานแนบทา้ ยบนั ทกึ รายละเอยี ด

แหง่ การชันสตู รพลิกศพ 11

6. การเขียนพฤติการณ์การตาย 12

7. การส่งรายงานการชันสูตรพลิกศพให้ผทู้ ่ีเกย่ี วข้อง 12

8. การเขียนหนังสอื รับรองการตาย หรอื ใบระบสุ าเหตุการตายเบือ้ งตน้ 12

ตวั อยา่ งใบชนั สตู รศพ 13

บทที่ 2 แนวทางการตรวจผู้ป่วยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี 19

1.การตรวจผปู้ ว่ ยคดี 19

2.การบันทกึ ใบชันสูตรบาดแผลผูป้ ่วยคดี 19

ตวั อย่าง ใบชันสูตรบาดแผล 22

บทท่ี 3 แนวทางการตรวจผู้เสียหายในกรณีความผิดทางเพศ และการจดั ทำเอกสารทางคดี 31

1. การตรวจรา่ งกายทว่ั ไป และการตรวจบรเิ วณอวัยวะที่ถกู กระทำชำเรา 31

2. การเก็บตัวอย่างสง่ิ ส่งตรวจและการตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร 31

3. การเขียนรายงานชนั สตู ร 32

4. การใหค้ วามเห็นในรายงานชนั สตู ร 32

อภธิ านศัพท์ 43

บรรณานกุ รม 45

รายนามคณะอนุกรรมการกำหนดมาตรฐานทางนติ ิเวชศาสตร์ ราชวทิ ยาลยั พยาธแิ พทยแ์ หง่ ประเทศไทยฯ 47

บทที่ 1 แนวทางการชนั สูตรศพคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี

ภายใต้กฎหมายเก่ียวกบั การชนั สตู รพลิกศพ ให้ดำเนนิ การตามแนวทางดงั ต่อไปน้ี

1. การตรวจสถานทเ่ี กดิ เหตุ

ขนั้ ตอนการตรวจให้ปฏิบัติดงั นี้
1.1 สอบถามขอ้ มลู ต่าง ๆ จากพนักงานสอบสวน ญาติ และบุคคลทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั การ
เสียชีวิต ไดแ้ ก่

- ความปลอดภัยในการเข้าสถานที่เกดิ เหตุของผชู้ ันสตู รพลกิ ศพ
- เวลาทพี่ บเห็นผู้ตายยงั มชี วี ิตอย่คู รัง้ สุดท้าย และเวลาทีพ่ บศพคร้งั แรก
- ประวตั กิ ารเจ็บป่วย เชน่ โรคประจำตัว การรกั ษาตาม รพ.ทรี่ กั ษา ยาที่ใช้ประจำ
- เหตุการณ์ที่เก่ียวข้องกบั สาเหตแุ ละพฤตกิ ารณ์การตาย
- พิจารณาเจ้าหนา้ ทีท่ ี่เก่ยี วขอ้ งกบั การชันสูตรพลิกศพครบถว้ นหรือไม่ ถา้ ไม่ครบให้แจง้

พนกั งานสอบสวนทราบกอ่ นชันสตู ร
- ถา่ ยภาพสถานทีเ่ กิดเหตแุ ละศพ (ดูหัวข้อการถา่ ยภาพ ขอ้ 1.3.)
1.2. การตรวจศพ ให้ตรวจสภาพศพภายนอก พรอ้ มบันทกึ ภาพ (ดูหวั ขอ้ การถ่ายภาพ
ข้อ 1.3.) ดงั นี้
- ลกั ษณะท่าทางของศพทพ่ี บ เช่น นอนหงาย นอนคว่ำ แขวนคอในท่าต่าง ๆ ฯลฯ
- ส่ิงท่พี บทตี่ วั ศพหรือใกล้เคยี งกับศพ เช่น ยารกั ษาโรค อาวธุ จดหมายลาตาย คราบ

เลือด คราบสารคัดหล่ังตา่ ง ๆ
- ตรวจหาหลกั ฐานเพือ่ ระบเุ อกลกั ษณ์บคุ คล (identification)
- ตรวจประเมนิ ระยะเวลาการตาย
- ตรวจพยาธสิ ภาพภายนอกท่เี กี่ยวข้องกับการระบุสาเหตุการตาย เท่าทท่ี ำได้ ตาม

ความเหมาะสมในแตล่ ะราย ได้แก่ การตรวจร่างกายทัว่ ไป รอยโรค บาดแผล ฯลฯ
- เกบ็ ชีววตั ถพุ ยานจากศพ เชน่ คราบเลอื ด คราบอสจุ ิ เทา่ ทีจ่ ำเป็น ตามความ

เหมาะสมในแตล่ ะราย
1.3. ภาพถ่าย อย่างน้อยใหบ้ ันทกึ ภาพ ดงั นี้

- ภาพศพทีส่ ัมพันธก์ บั สภาพแวดล้อมในมุมกวา้ งกอ่ นการตรวจศพ
- ภาพถ่ายหนา้ ตรง
- ภาพถ่ายหลักฐานท่ีระบเุ อกลกั ษณบ์ ุคคลเท่าทสี่ ำคัญ เชน่ รอยสัก ตำหนิ เสื้อผ้า

เครือ่ งประดบั

8 แนวทางการชนั สูตรศพคดี การตรวจผปู้ ่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทย์เวชปฏิบตั ิท่ัวไป ปี พ.ศ.2562

- ภาพถ่ายพยาธสิ ภาพ รอยโรค และการบาดเจบ็ ที่สำคญั
- ภาพถ่ายต้องมีมาตรวัดประกอบ และข้อมูลที่สามารถระบุศพทต่ี รวจได้ เชน่ ชอ่ื ผู้ตาย

เลขทศ่ี พ
1.4. การส่งศพ แพทยต์ ้องแจ้งพนักงานสอบสวนใหส้ ่งทง้ั ศพหรอื บางสว่ นไปชันสูตรเพมิ่ เตมิ
ในกรณีดังตอ่ ไปน้ี

- ไม่สามารถระบวุ า่ ผู้ตายเปน็ ใคร และการผ่าศพอาจชว่ ยในการระบุ
- ศพท่ีเป็นโครงกระดกู
- ศพทไี่ หมเ้ กรียม
- การตายที่เกิดจากหรืออาจเกดิ จากถูกผู้อน่ื ทำใหต้ าย
- การตายเกดิ ขนึ้ โดยการกระทำของเจ้าพนกั งานซ่งึ อ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่
- การตายผิดธรรมชาติ ในระหวา่ งอยู่ในความควบคุมของเจา้ พนกั งานซึ่งอ้างวา่ ปฏิบตั ิ

ราชการตามหน้าท่ี
- การตายในเด็กทีไ่ มค่ าดคดิ และไมส่ ามารถอธบิ ายได้
- การตายที่เกดิ จากสารพษิ ยกเว้นกรณีทีไ่ ด้รับสารพิษ แลว้ มปี ระวัตกิ ารรกั ษา และไม่

พบร่องรอยการบาดเจ็บ
- การตายที่เก่ยี วข้องกับการจราจร เฉพาะกรณที ่ีการบาดเจ็บ และ/หรือสาเหตกุ ารตาย

ไม่ชัดเจน
- การตายที่เกิดจากกรณดี งั ตอ่ ไปน้ี

- การบาดเจบ็ จากการทำงาน
- ไฟฟา้ ดูด
- การจมนำ้ โดยไม่มีผพู้ บเห็น
ยกเวน้ กรณที มี่ ปี ระวตั ิการรักษาพอเพยี ง และไม่มขี อ้ สงสยั ใด ๆ
- ไม่สามารถระบุ หรือสันนิษฐานสาเหตกุ ารตายได้
- มผี ้ใู ดผหู้ น่งึ เชน่ พนักงานสอบสวน ญาติ แพทย์ผ้ชู นั สตู ร สงสัยในสาเหตุการตายหรอื
พฤตกิ ารณก์ ารตาย
- กรณที ่ีอาจมปี ญั หาเกยี่ วกบั การได้รับผลประโยชนข์ องผู้ตาย เชน่ ประกนั ชวี ติ
หมายเหตุ ในกรณีท่ีส่งท้ังศพ ผู้สง่ ศพไม่ควรออกหนงั สือรบั รองการตาย ควรให้ผชู้ ันสตู รศพคน
ต่อไปเป็นคนออก

บทท่ี 1 แนวทางการชันสูตรศพคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี 9

2. การเขียนบนั ทึกรายละเอยี ดแหง่ การชันสูตรพลิกศพ

ให้แพทยแ์ ละพนักงานสอบสวนรว่ มกันเขยี นบันทกึ รายละเอียดแหง่ การชนั สูตรพลกิ ศพทันที
หลงั จากชนั สตู รพลิกศพ โดยรูปแบบของรายงานสามารถปรับใชไ้ ดแ้ ลว้ แต่หน่วยงาน แต่ใหม้ ขี อ้ ความ
ส่วนหัวหรอื สว่ นใด ๆ ที่ให้เขา้ ใจอย่างชดั เจนวา่ เป็น บนั ทกึ รายละเอยี ดแห่งการชันสูตรพลิกศพ ณ ที่
เกิดเหตุ บันทึกตอ้ งมสี าระสำคัญ ดังนี้

- ชอ่ื ผตู้ าย เท่าทบี่ อกได้
- วันเวลาทต่ี รวจศพ
- ข้อมูลเก่ยี วกับการระบุเอกลักษณ์บุคคล
- สถานท่ี และส่งิ แวดลอ้ มรอบศพ
- ขอ้ มลู เกย่ี วกบั ระยะเวลาการเสยี ชีวิต
- สภาพศพภายนอก การบาดเจบ็ และพยาธสิ ภาพอ่ืน ๆ ทีต่ รวจพบ
- ระบตุ วั อย่างสิง่ สง่ ตรวจ หรอื วตั ถพุ ยานท่ีเกบ็
- ระบุหรือสนั นิษฐานสาเหตกุ ารตายเท่าทีท่ ำได้ (ดูขอ้ 5.)
- พฤติการณ์การตายไม่จำเป็นต้องเขียน
- การจัดการเกยี่ วกบั ศพ หลังจากชันสูตรพลกิ ศพ ตามทแี่ พทยผ์ ชู้ นั สูตรศพเหน็ ควร เช่น

มอบให้ญาติ ส่งผา่ ชันสตู รศพ
- เมือ่ จัดทำเสรจ็ แลว้ ใหม้ อบใหพ้ นักงานสอบสวนเมื่อมีการรอ้ งขอ

3. การเกบ็ เลอื ดจากศพ เพอื่ ตรวจหาเอทลิ แอลกอฮอล์ (ethyl alcohol)

- กรณีการตายผดิ ธรรมชาตติ ามประมวลกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความอาญา มาตรา 148
(1) (2) (4) คือ ฆ่าตวั ตาย ถูกผู้อ่นื ทำให้ตาย และตายโดยอบุ ตั ิเหตุ ในกรณีทีส่ ามารถ
เจาะเลอื ดได้ ควรทำการเก็บเลอื ดเพือ่ สง่ ตรวจ

- กรณีการตายผิดธรรมชาติตามประมวลกฎหมายวิธพี ิจารณาความอาญา มาตรา 148
(3) (5) คอื ถกู สตั วท์ ำร้ายตาย และตายโดยยังมิปรากฏเหตุ เมอ่ื มขี ้อบ่งชว้ี า่
เอทลิ แอลกอฮอลอ์ าจเก่ยี วข้องกบั สาเหตหุ รอื พฤตกิ ารณก์ ารตาย ใหพ้ ิจารณาเกบ็
เลือดเพ่ือสง่ ตรวจ

- กรณีเสียชวี ติ หลังจากรับไว้รกั ษาในโรงพยาบาลเกนิ กวา่ 24 ชว่ั โมง ไมต่ ้องเก็บเลือด
เพ่ือส่งตรวจ

- หากไม่สามารถตรวจเองได้ ควรประสานพนักงานสอบสวนใหเ้ ปน็ ผสู้ ่งตรวจ
- กรณที ่ีสง่ ศพไปชันสูตรเพมิ่ เตมิ ใหผ้ ชู้ นั สตู รเพม่ิ เติมเปน็ ผู้ดำเนนิ การในเรอ่ื งน้ี

10 แนวทางการชันสตู รศพคดี การตรวจผู้ป่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทย์เวชปฏบิ ัตทิ ว่ั ไป ปี พ.ศ.2562

4. รายงานแนบท้ายบนั ทกึ รายละเอยี ดแห่งการชนั สูตรพลกิ ศพ

แพทย์ต้องจดั ทำโดยมีสาระสำคญั ดังน้ี
- ช่อื ผตู้ าย เท่าทบี่ อกได้
- วันเวลาทีต่ รวจศพ
- ข้อมูลเกี่ยวกับการระบเุ อกลักษณ์บคุ คล
- สถานที่ และส่งิ แวดล้อมรอบศพ ในกรณที เี่ ป็นผชู้ นั สูตร ณ ทพี่ บศพ
- ข้อมูลเก่ยี วกับระยะเวลาการเสียชีวติ และการประมาณเวลาตาย
- สภาพศพภายนอก การบาดเจบ็ และพยาธสิ ภาพอ่ืน ๆ ท่ีตรวจพบ
- ผลการตรวจทางห้องปฏบิ ัตกิ าร และการตรวจเพิ่มเติมอื่น ๆ เช่น ผลภาพถ่าย
เอกซเรย์ ผลทางพษิ วิทยา
- ระบุหรือสันนิษฐานสาเหตกุ ารตายเท่าทที่ ำได้ (ดูขอ้ 5.)
- พฤติการณก์ ารตายไมจ่ ำเป็นต้องเขยี น
- เมื่อจดั ทำเสร็จแล้วใหม้ อบใหพ้ นกั งานสอบสวนเมื่อมกี ารร้องขอ

5. การระบสุ าเหตุการตายในบันทกึ รายละเอยี ดแหง่ การชันสูตรพลกิ ศพ และรายงาน
แนบทา้ ยบันทกึ รายละเอียดแห่งการชันสตู รพลกิ ศพ

- กรณีผลการตรวจ รวมท้งั ประวัติ ไม่พบความผดิ ปกติ ให้เขยี นว่าไมท่ ราบสาเหตกุ าร
ตาย (Unknown cause of death หรอื Unattended death)

- กรณีตายจากภาวะแทรกซอ้ น เชน่ มีการบาดเจ็บที่ศีรษะแล้วตายจากโรคปอดอักเสบ
ให้เขยี นให้สมบูรณท์ ่สี ดุ ตามหลกั ฐานทีเ่ ชอ่ื ถือได้ เชน่ หากพิจารณาแลว้ ว่า โรคปอด
อกั เสบเกิดจาก การบาดเจบ็ ทศี่ ีรษะ ก็สามารถลงได้วา่ ปอดอกั เสบซ่ึงเป็น
ภาวะแทรกซอ้ นจากภยนั ตรายบริเวณศรี ษะ

- กรณีพบพยาธิสภาพทีท่ ำใหต้ ายได้มากกวา่ 1 พยาธสิ ภาพ โดยพยาธสิ ภาพแต่ละอยา่ ง
มพี ฤติการณ์การตายตา่ งกัน เชน่ ขณะว่ายน้ำมอี าการคลา้ ยโรคหลอดเลือดหวั ใจตีบ
(heart attack) แล้วไมแ่ น่ใจว่าเสยี ชีวติ จากจมนำ้ หรือโรคหลอดเลือดหวั ใจตีบ ให้
เขียนว่าไม่สามารถระบสุ าเหตกุ ารตายท่แี นช่ ัด (Undetermined cause of death)

- กรณพี บพยาธิสภาพหลายพยาธสิ ภาพ ซง่ึ เมอ่ื ร่วมกนั แลว้ อาจเปน็ สาเหตุการตายได้
ให้เขียน พยาธิสภาพทั้งหมดรว่ มกนั เป็นสาเหตกุ ารตาย

- ถ้าแจ้งพนักงานสอบสวนให้ส่งทั้งศพหรือบางส่วนไปชันสูตรเพม่ิ เตมิ ให้เขยี นเพ่ิมว่า
ควรทำการส่งศพไปชันสตู รเพิม่ เตมิ

บทที่ 1 แนวทางการชันสตู รศพคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 11

6. การเขยี นพฤตกิ ารณ์การตาย

- เขยี นไดห้ ากมหี ลกั ฐานทีเ่ ชือ่ ถอื ได้
- ในกรณถี า้ มคี ำถามเก่ยี วกบั พฤติการณก์ ารตายในแบบฟอร์มใด ๆ หากไม่มหี ลกั ฐานท่ี

เชื่อถือไดใ้ ห้เขียนวา่ ไม่สามารถระบพุ ฤติการณ์การตายได้
- พฤติการณก์ ารตายทไ่ี ม่ควรลงน้ี ใหค้ รอบคลุมถึงคำอืน่ ๆ ทส่ี ื่อความหมายถงึ

พฤติการณก์ ารตายได้ เชน่ ถูกแทง ถูกยิง กินยาตาย

7. การสง่ รายงานการชนั สูตรพลกิ ศพใหผ้ ูท้ ีเ่ กี่ยวขอ้ ง

- ให้สง่ รายงานการชนั สตู รพลกิ ศพตามประมวลกฎหมายวิธีพจิ ารณาความอาญา แก่
พนกั งานสอบสวนเจา้ ของคดเี ทา่ นน้ั

- การสง่ รายงานชันสตู รพลิกศพแก่บุคคลอ่นื ใหผ้ ทู้ ำการชนั สตู รพลิกศพพิจารณาเป็น
ราย ๆ ไป ตามกฎหมายตา่ ง ๆ ที่ให้สทิ ธิเขา้ ถึงขอ้ มูลได้

8. การเขียนหนังสือรบั รองการตาย หรือใบระบสุ าเหตกุ ารตายเบอ้ื งตน้

- เขียนตามหลกั การของกระทรวงสาธารณสุข โดยเขียนใหส้ มบรู ณ์ที่สุดตามหลักฐานที่
เช่ือถอื ได้

- เมือ่ จัดทำเสร็จแล้วให้มอบให้ญาติ
หมายเหตุ ถา้ ขอ้ ความไหนระบุวา่ ตอ้ งทำ แต่ไม่สามารถกระทำได้ ใหบ้ ันทกึ ดว้ ยว่าไมส่ ามารถ
ทำได้ เพราะเหตุใด

12 แนวทางการชันสูตรศพคดี การตรวจผูป้ ่วยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทย์เวชปฏิบตั ทิ ว่ั ไป ปี พ.ศ.2562

ตวั อย่างใบชนั สตู รศพ

บทท่ี 1 แนวทางการชนั สูตรศพคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 13

กรณีตัวอย่าง 1 การฆา่ ตัวตายโดยการแขวนคอ

ความเหน็ ของแพทยห์ รอื พนักงานแยกธาตุ
๑. สภาพของศพ หรอื สว่ นของศพตามท่ีพบเหน็ หรือตามทีป่ รากฏจากการตรวจพรอ้ มความเห็น

ศพชายไทย วัยกลางคน รูปร่างสมส่วน ผมสั้นสีดำ ตาสีดำ ผิวสีขาวเหลือง ไม่สวมเสื้อ สวม
กางเกงชั้นในสีดำเพียงตัวเดียว พบศพในห้องน้ำ สภาพนั่งคุกเข่า แขนแนบที่ข้างลำตัวทั้งสองข้าง มี
เชือกผูกบริเวณลำคอแขวนขึ้นไปผูกติดกับขื่อของบ้าน ปมของเชือกอยู่บริเวณท้ายทอยเยื้องไปทางขวา
สภาพโดยรอบศพไม่พบคราบเลือด พบการแข็งตัวของกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย พบการตกสู่ส่วนต่ำของ
เลือดบริเวณขาทั้งสองข้าง กดแล้วไม่จาง กระจกตาใสในลักษณะตาปิด ประมาณเวลาเสียชีวิต 8 ถึง 24
ชั่วโมงก่อนตรวจ (ทำการตรวจ ณ เวลา 13.30 น.) จากการตรวจศพพบรอยรัดบริเวณลำคอกว้าง
ประมาณ 1 ซม. ยาวรวม 29 ซม. ต่ำกว่าใบหูซ้าย 6 ซม. ต่ำกว่าใบหูขวา 5 ซม. และมีลักษณะเฉียงขึ้น
บริเวณท้ายทอยด้านขวาเป็นรูปตัววีหัวกลับซึ่งเป็นตำแหน่งของปมเชือก ลิ้นจุกปาก ใบหน้าสีแดงคล้ำ
ไมพ่ บเลอื ดออกใตเ้ ย่อื บตุ าขาว ไม่พบบาดแผลอ่นื ๆ ตามรา่ งกาย

๒. แสดงเหตุตายเท่าที่ทำได้
เสียชีวิตจากการแขวนคอ

วันท_่ี ____เดอื น_______________พ.ศ._________

(ลงช่ือ)_________________________แพทย์

หมายเหตุ แต่ถา้ มรี ายงานของแพทยห์ รือพนกั งานแยกธาตุทำไวต้ า่ งหาก กไ็ ม่ตอ้ งกรอกขอ้ ความ
ขา้ งบนน้ี ให้เอารายงานนั้นติดรายงานน้ี

14 แนวทางการชันสูตรศพคดี การตรวจผู้ป่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป ปี พ.ศ.2562

กรณีตัวอยา่ ง 2 ถูกยงิ เสียชวี ิต

ความเห็นของแพทยห์ รือพนกั งานแยกธาตุ
๑. สภาพของศพ หรอื ส่วนของศพตามท่พี บเหน็ หรอื ตามทป่ี รากฏจากการตรวจพร้อมความเห็น
- ศพชายไทยวัยผู้ใหญ่ รูปร่างสันทัด สวมเสื้อยืดคอปกสีเทา กางเกงขายาวสีเข้ม คาดเข็มขัดหนัง

และสวมรองเทา้ ผา้ ใบ พบรอยสกั อักขระยันต์สเี ขียวบรเิ วณตน้ แขนขา้ งขวา และกลางหลงั
- พบเสื้อเปื้อนคราบเลือด พบรูฉีกขาดบริเวณหน้าอกเสื้อด้านขวาเป็นรูปกลม ขนาดเส้นผ่าน

ศูนย์กลาง 1 ซม. และกลางด้านหลังของเสื้อเป็นรูปกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 1 ซม. โดยศพนอน
หงายบนพน้ื และพบกองเลอื ดอยโู่ ดยรอบศพ
- พบการแขง็ ตวั ของข้อขากรรไกร คอ ข้อมือทั้งสองข้าง และขอ้ ศอก สว่ นข้ออน่ื ๆ ยงั ไม่พบวา่ แขง็ ตัว
พบการตกของเลือดลงสู่เบื้องต่ำภายหลังการตายบริเวณหลัง กดแล้วจาง ประมาณเวลาเสียชีวิต 4
ถงึ 12 ชว่ั โมงก่อนตรวจ (ทำการตรวจ ณ เวลา 08.00 น.)
- จากการตรวจร่างกายพบบาดแผลกระสุนปืนลูกโดดทางเข้าบริเวณทรวงอกด้านขวา บาดแผลมี
ลักษณะรูปร่างค่อนข้างกลม เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ซม. โดยมีคราบเขม่าปืนรอบบาดแผล
และพบบาดแผลฉีกขาดบริเวณกลางหลัง กว้าง 0.2 ซม. ยาว 1.2 ซม. สันนิษฐานว่าเป็นทางออก
ไมพ่ บบาดแผลอ่ืน ๆ
๒. แสดงเหตุตายเท่าทที่ ำได้

สันนิษฐานว่าเสียชีวิตจากบาดแผลกระสุนปืนลูกโดดบริเวณทรวงอกขวา ทั้งนี้ควรส่งศพไปผ่า
ชนั สูตรเพ่ิมเตมิ

วนั ท_ี่ ____เดือน_______________พ.ศ._________

(ลงชื่อ)_________________________แพทย์

หมายเหตุ แตถ่ ้ามรี ายงานของแพทยห์ รอื พนักงานแยกธาตุทำไวต้ ่างหาก ก็ไมต่ ้องกรอกข้อความ
ข้างบนน้ี ใหเ้ อารายงานนน้ั ตดิ รายงานน้ี

บทที่ 1 แนวทางการชันสตู รศพคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 15

กรณตี ัวอยา่ ง 3 จราจร (blunt head injury)

ความเห็นของแพทย์หรอื พนักงานแยกธาตุ
๑. สภาพของศพ หรอื ส่วนของศพตามที่พบเห็น หรอื ตามท่ปี รากฏจากการตรวจพร้อมความเหน็
- ศพหญิงไทยวัยรุ่น รูปร่างสมส่วน ผมยาวสีน้ำตาล ตาสีดำ สวมเหล็กดัดฟันสีแดง สวมเสื้อยืดสีขาว

กางเกงยีนขาสั้นสีน้ำเงิน เข็มขัดหนังสีน้ำตาล และสวมรองเท้าผ้าใบสีดำ พบรอยสักรูปผีเสื้อบริเวณ
ท้องน้อยด้านซา้ ย
- พบศพนอนหงายบนพื้นถนนและพบกองเลือดอยู่โดยรอบศพ พบจักรยานยนต์สีน้ำเงินที่มีลักษณะ
ล้อหน้าบิดเบ้ียวและล้มอยกู่ ลางถนนห่างจากศพไปประมาณ 3 เมตร
- พบการแข็งตัวของกล้ามเนื้อบริเวณขากรรไกร และข้อมือทั้งสองข้าง พบการตกตะกอนของเลือด
บริเวณหลงั กดแลว้ จาง พบปฏกิ ิริยาตอบสนองของกล้ามเน้ือต้นแขนหลังตาย
- ตรวจร่างกายพบบาดแผลฉีกขาดขอบไม่เรียบขนาดใหญ่บริเวณท้ายทอยด้านซ้าย ยาว 9 ซม. ลึก
เห็นกะโหลกศีรษะที่แตกยุบเข้าไปด้านใน และพบเศษสมองบางส่วนออกมานอกกะโหลกศีรษะ พบ
บาดแผลถลอกหลายแหง่ บรเิ วณศรี ษะ ใบหนา้ ทรวงอก สะโพก แขนและขาทง้ั สองข้าง ขนาดต้ังแต่
2 ถึง 8 ซม. พบบาดแผลฟกช้ำรอบดวงตาทั้งสองขา้ ง
- พบข้อมือขวาหักผิดรปู
- จากการตรวจแอลกอฮอล์ในกระแสเลือดพบปริมาณ 124 (หนึ่งร้อยยส่ี ิบส)่ี มิลลกิ รมั เปอร์เซ็นต์
๒. แสดงเหตตุ ายเท่าท่ีทำได้

เสียชีวติ จากการฉีกขาดของสมองเนอ่ื งจากการบาดเจบ็ ทีศ่ ีรษะอยา่ งรนุ แรง

วันท_่ี ____เดือน_______________พ.ศ._________

(ลงชอ่ื )_________________________แพทย์

หมายเหตุ แตถ่ า้ มรี ายงานของแพทยห์ รอื พนกั งานแยกธาตทุ ำไวต้ ่างหาก กไ็ มต่ อ้ งกรอกข้อความ
ขา้ งบนน้ี ให้เอารายงานนน้ั ติดรายงานน้ี

16 แนวทางการชนั สตู รศพคดี การตรวจผปู้ ่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทย์เวชปฏบิ ัตทิ ่วั ไป ปี พ.ศ.2562

กรณีตวั อยา่ ง 4 โรคชรา
ความเห็นของแพทย์หรอื พนักงานแยกธาตุ
๑. สภาพของศพ หรอื สว่ นของศพตามทีพ่ บเห็น หรือตามทีป่ รากฏจากการตรวจพร้อมความเหน็
ศพหญิงไทยวัยสูงอายุ รูปร่างผอมแห้ง ผมหงอกทั่วศีรษะ ตาสีดำและมีวงขาวรอบตาดำ ไม่มี
ฟัน สวมเสื้อแขนสั้นสีเหลืองและสวมผ้าอ้อมผู้ใหญ่ พบศพนอนหงายบนเตียงภายในชั้นล่างของตัวบ้าน
สภาพโดยรอบไม่พบสิ่งของกระจัดกระจาย ไม่พบคราบเลือด จากการตรวจศพพบการแข็งตัวของศพ
หลังตายทั้งร่างกาย พบการตกสู่เบื้องต่ำของเลือดบริเวณหลัง กดแล้วจาง ประมาณเวลาเสียชีวิต 6 ถึง
12 ชั่วโมงก่อนตรวจ (ทำการตรวจ ณ เวลา 15.00 น.) พบแผลกดทับบริเวณก้นกบ ขนาดกว้าง 2 ซม.
ยาว 4 ซม. ไมพ่ บบาดแผลภายนอกบริเวณอ่นื ๆ ของรา่ งกาย
๒. แสดงเหตุตายเทา่ ทท่ี ำได้
สันนิษฐานวา่ เสยี ชวี ติ จากโรคชรา

วันท_ี่ ____เดือน_______________พ.ศ._________
(ลงชื่อ)_________________________แพทย์

หมายเหตุ แตถ่ า้ มรี ายงานของแพทย์หรือพนักงานแยกธาตทุ ำไวต้ ่างหาก กไ็ มต่ ้องกรอกขอ้ ความ
ขา้ งบนน้ี ใหเ้ อารายงานน้ันติดรายงานนี้

บทท่ี 1 แนวทางการชันสูตรศพคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 17

กรณีตัวอย่าง 5 ไมท่ ราบสาเหตุ
ความเหน็ ของแพทย์หรือพนกั งานแยกธาตุ
๑. สภาพของศพ หรือสว่ นของศพตามทีพ่ บเห็น หรอื ตามที่ปรากฏจากการตรวจพรอ้ มความเห็น
- ทำการตรวจ วนั ท่ี 12 ธนั วาคม พ.ศ.2561 เวลา 07.00 น.
- ศพชายไทย วัยกลางคน รูปร่างท้วม ผมสั้นสีดำ ตาสีดำ มีรอยแผลเป็นจากการผ่าตัดบริเวณ
ท้องน้อยด้านขวายาว 5 ซม. สวมเสื้อยืดแขนสั้นสีดำ กางเกงยีนขายาวสีน้ำเงิน เข็มขัดหนัง รองเท้า
ผ้าใบสเี ทา
- พบศพนอนหงายบนทางเท้า ไมพ่ บคราบเลอื ด
- จากการตรวจศพพบการแข็งตัวของข้อและกล้ามเนื้อหลังตายบริเวณกราม คอ และข้อมือ พบการ
ตกของเลือดลงสู่เบื้องต่ำภายหลังการตายบริเวณหลัง กดแล้วจาง พบการหดตัวของกล้ามเนื้อหลัง
ตายจากการกระตนุ้ ประมาณเวลาเสยี ชีวติ 2 ถงึ 5 ชวั่ โมงก่อนตรวจ
- จากการตรวจศพภายนอกไม่พบบาดแผลตามสว่ นต่าง ๆ ของรา่ งกาย
๒. แสดงเหตตุ ายเท่าทีท่ ำได้
ยังไม่สามารถระบุสาเหตุการตายได้ ตอ้ งทำการส่งศพไปผ่าชันสูตรเพิ่มเติม

วนั ท_่ี ____เดือน_______________พ.ศ._________
(ลงช่อื )_________________________แพทย์

หมายเหตุ แต่ถ้ามรี ายงานของแพทยห์ รอื พนกั งานแยกธาตทุ ำไว้ตา่ งหาก กไ็ ม่ต้องกรอกข้อความ
ขา้ งบนนี้ ให้เอารายงานนัน้ ตดิ รายงานนี้

18 แนวทางการชันสตู รศพคดี การตรวจผ้ปู ว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทย์เวชปฏิบัตทิ ว่ั ไป ปี พ.ศ.2562

บทท่ี 2 แนวทางการตรวจผู้ปว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี

1.การตรวจผูป้ ่วยคดี

- ใหบ้ ันทึกเวชระเบียน โดยระบรุ ายละเอยี ดบาดแผลตามความเหมาะสมของบาดแผล
แตล่ ะบาดแผล เทา่ ท่ีสามารถกระทำได้ ดังนี้
ก.ชนดิ ของบาดแผล
ข.ขนาด (โดยควรระบุความกวา้ ง ความยาว ความลกึ )
ค.ตำแหนง่
ง.ทศิ ทาง (โดยเฉพาะบาดแผลถกู แทง และบาดแผลกระสนุ ปืน)
จ.อ่นื ๆ เชน่ รูปรา่ ง เขมา่ ดินปืน

- การถา่ ยรูปบาดแผลขึ้นอยู่กบั ดลุ ยพนิ ิจของแพทย์
- หากพนักงานสอบสวนร้องขอใหต้ รวจสารพษิ สารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ให้แพทย์

ขอความยนิ ยอมผู้ปว่ ย หากผูป้ ่วยยินยอม ให้ผูป้ ว่ ยลงลายมอื ชอ่ื ในเอกสารใหค้ วาม
ยนิ ยอม แต่หากผ้ปู ่วยปฏิเสธ ใหท้ ำตามประสงคผ์ ปู้ ่วย แตต่ อ้ งบนั ทกึ เรื่องการปฏเิ สธ
ดงั กล่าว แล้วให้ผ้ปู ว่ ยลงลายมอื ชื่อรับรอง กรณีผูป้ ่วยปฏิเสธไม่ลงลายมอื ช่อื ให้หา
พยานอกี คนลงลายมอื ชื่อรบั รองเหตกุ ารณ์
- ในกรณีผปู้ ว่ ยไมม่ สี ติ หากพนักงานสอบสวนรอ้ งขอให้ตรวจสารพษิ สารเสพตดิ หรอื
แอลกอฮอล์ ใหแ้ พทยส์ ามารถกระทำการตามทพ่ี นักงานสอบสวนรอ้ งขอได้

2.การบันทึกใบชนั สตู รบาดแผลผู้ปว่ ยคดี

ใหบ้ ันทึกลงใบชันสูตรบาดแผลทีไ่ ด้รบั จากพนกั งานสอบสวน หรือบนั ทกึ ลงในแบบฟอรม์ ซ่ึง
กำหนดใหใ้ ชใ้ นแต่ละโรงพยาบาล (ซงึ่ อาจแตกต่างกนั ได้)

2.1 สว่ นต้นของกระดาษ กรณีบนั ทกึ ลงใบชนั สูตรบาดแผลจากพนักงานสอบสวน
- เลขที่ หมายถงึ เลขท่ใี บชันสูตรบาดแผล ให้แตล่ ะโรงพยาบาลเป็นผกู้ ำหนดเองเช่น
1/2560 แต่ไม่ควรเป็นเลขประจำตัวผปู้ ่วย (HN)
- ตำบลท่แี พทยต์ รวจ หมายถงึ โรงพยาบาลทแ่ี พทย์ตรวจ
- ของผู้บาดเจบ็ หรือศพ ตอ้ งลงช่ือและนามสกลุ ใหค้ รบ ตามทปี่ รากฏในเวชระเบียน ใน
กรณไี มท่ ราบชอื่ ควรระบเุ ลขประจำตวั ผู้ป่วย (HN) ด้วย

บทที่ 2 แนวทางการตรวจผู้ปว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 19

- สถานตี ำรวจทีน่ ำสง่ ต้องลงตามใบนำส่งจากพนกั งานสอบสวน (เอกสารเดยี วกับใบ
ชันสูตรบาดแผล)

- วันเวลาทร่ี ับไว้ หมายถึง วนั เวลาท่เี ขา้ รับการตรวจท่ีโรงพยาบาลครั้งแรก ซึ่ง
เกี่ยวเนอ่ื งกับเหตกุ ารณน์ ัน้ (ตามเวชระเบียน)

2.2 ส่วนทา้ ยของกระดาษ
- ต้องลงลายมือชื่อ รวมทั้งชือ่ และนามสกลุ ของแพทย์ด้วยตัวบรรจง
- ตอ้ งลงวนั ท่จี ดั ทำเอกสาร

2.3 สว่ นรายการท่ีแพทยไ์ ดต้ รวจ
- ตอ้ งบรรยายบาดแผลและการบาดเจ็บทงั้ หมดทีเ่ ก่ียวข้องกบั เหตกุ ารณ์นน้ั ๆ
- การบรรยายบาดแผล ต้องบรรยายตามทีบ่ นั ทึกไว้ในเวชระเบียน (ข้อ 1)
- การบรรยายการบาดเจ็บอื่นๆ เชน่ กระดูกหกั ตบั ฉีกขาด ปอดฟกช้ำ เลอื ดออกในชอ่ ง
ท้อง เลือดออกในสมอง ใหร้ ะบตุ ามท่ีตรวจพบจริง ตามทบ่ี นั ทึกไวใ้ นเวชระเบียน

2.4 ส่วนความเหน็
- ต้องมคี วามเห็นหลกั คอื ระยะเวลาการรักษา โดยควรเขียนว่า “ใช้ระยะเวลารักษา
ประมาณ......... ถา้ ไมม่ ีโรคหรือภาวะแทรกซ้อน” ซงึ่ การประเมินระยะเวลาที่ใช้ในการ
รักษาให้ใชห้ ลกั เกณฑก์ ารสนิ้ สดุ การรกั ษาของการบาดเจบ็ น้นั โดยต้องอ้างองิ จาก
เอกสารวชิ าการท่ีเช่ือถือได้ตามมาตรฐานแตล่ ะสาขาวิชา
- หากมีบาดแผลหรือการบาดเจ็บหลายแห่ง หลายชนิด (เชน่ กระดกู หกั หลายตำแหนง่ )
เกิดขน้ึ จากเหตกุ ารณเ์ ดียวกัน ซง่ึ ระยะเวลาการรกั ษาแต่ละอย่างตา่ งกัน ใหเ้ ขียน
ระยะเวลาการรกั ษารวม โดยให้ใชร้ ะยะเวลารกั ษาท่ีนานทสี่ ุด ไม่ต้องเขียนระยะเวลา
แยกในแต่ละการบาดเจบ็
- กรณมี ีภาวะวกิ ฤติ (life threatening) อาจเขยี นเพ่มิ ได้วา่ “การบาดเจบ็ อาจเป็น
อนั ตรายถึงแก่ชีวิตถา้ ไมไ่ ดร้ ับการรักษาอย่างทนั ท่วงท”ี
- ไม่ควรมีความเหน็ ทเ่ี ปน็ การบง่ บอกถงึ พฤตกิ ารณ์ หรอื วัตถุท่กี ระทำ เชน่ คนอ่ืนทำ
อบุ ตั เิ หตุ ถกู ทำร้าย กระทำตนเอง ถกู ยิง ฯลฯ
- กรณีมกี ารส่งตอ่ การรกั ษา ให้ระบุในส่วนของความเหน็ วา่ “ไมส่ ามารถประเมนิ
ระยะเวลาการรักษาได้ ควรให้โรงพยาบาลทรี่ บั การส่งตอ่ การรักษาเปน็ ผูป้ ระเมิน”
หากได้ทำการรกั ษาบางอยา่ งเสร็จส้ินแลว้ ให้ประเมินการรักษาเฉพาะการรกั ษาน้ัน
เทา่ นนั้

20 แนวทางการชันสตู รศพคดี การตรวจผู้ปว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทยเ์ วชปฏิบัตทิ ่ัวไป ปี พ.ศ.2562

- กรณีการรักษายังไม่สนิ้ สดุ และยังไม่สามารถระบรุ ะยะเวลาการรกั ษาทแ่ี น่นอนได้ ให้
ระบใุ นสว่ นของความเห็นว่า “ใชร้ ะยะเวลารกั ษาอย่างน้อย......... ทั้งนี้ต้องติดตาม
ผลการรักษาตอ่ ไป”

2.5 กรณกี ารตรวจคัดกรองหาสารเสพติด (screening test)
- ตอ้ งระบวุ นั เวลา ท่เี ก็บสงิ่ สง่ ตรวจ
- ถา้ ผลเปน็ ลบใหเ้ ขียนว่า
o การตรวจเบอ้ื งต้นหาสาร... ในปัสสาวะ เปน็ ลบ
o ความเห็น ตรวจไมพ่ บสาร......... ในร่างกาย
- ถา้ ผลเป็นบวกให้เขยี นว่า
o การตรวจเบอ้ื งตน้ หาสาร.... ในปัสสาวะ เปน็ บวก
o ความเห็น อาจเสพสาร.... ควรทำการตรวจยนื ยนั ผลต่อไป
- หากผ้ปู ่วยปฏิเสธการตรวจ ให้เขียนว่าผปู้ ่วยปฏิเสธการตรวจ

2.6 กรณกี ารตรวจหาเอทิลแอลกอฮอล์ในเลอื ด
- ตอ้ งระบวุ ัน เวลา ท่เี ก็บส่งิ สง่ ตรวจ
- ใหเ้ ขยี นวา่ “ผลการตรวจหาเอทิลแอลกอฮอล์ในเลอื ดพบ... มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต”์ โดย
ใหเ้ ขียนตามรายงานของห้องปฏิบตั ิการ โดยควรเปล่ยี นหน่วยเปน็ มลิ ลกิ รัมเปอร์เซน็ ต์
- ไม่ควรเขียนวา่ มนึ เมา/ไมม่ นึ เมา
- หากผูป้ ว่ ยปฏิเสธการตรวจ ใหเ้ ขียนวา่ ผู้ป่วยปฏเิ สธการตรวจ

บทท่ี 2 แนวทางการตรวจผ้ปู ว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี 21

ตวั อย่าง ใบชันสตู รบาดแผล

22 แนวทางการชนั สูตรศพคดี การตรวจผ้ปู ่วยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทย์เวชปฏิบตั ิทั่วไป ปี พ.ศ.2562

กรณตี ัวอย่าง 1 อุบัติเหตุจราจร 1
ผลการตรวจชนั สูตรบาดแผลหรือศพของแพทย์
เลขที่ ตำบลท่แี พทย์ตรวจ โรงพยาบาลจฬุ าลงกรณ์
ชอ่ื ของผูบ้ าดเจ็บ นาย ……….
สถานีตำรวจทน่ี ำส่ง สถานตี ำรวจนครบาล
รับไว้วันที่ 10 เดอื น สงิ หาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการท่แี พทยไ์ ด้ตรวจและความเหน็
ตรวจพบ :

- บาดแผลถลอกร่วมกับฟกช้ำบริเวณหน้าผาก จมกู คาง แขนซ้าย และปลายขาทั้งสองขา้ ง
- กระดกู ไหปลาร้าซา้ ยหัก
- กระดกู ตน้ ขาซา้ ยหักผดิ รปู
- เอน็ เขา่ ซา้ ยฉีกขาด รว่ มกบั มเี ลือดออกภายในขอ้ เขา่ ซ้าย
- ไดร้ บั การผ่าตดั ใส่โลหะดามกระดูกตน้ ขาซา้ ยไว้
ความเหน็ - ใชเ้ วลารักษาประมาณ 4 (ส)ี่ เดอื น ถา้ ไม่มโี รคหรือภาวะแทรกซอ้ น

(ลงชือ่ ) นายแพทย์ผูต้ รวจ
()

วันที่ออกรายงาน 1 กนั ยายน 2561

บทที่ 2 แนวทางการตรวจผูป้ ว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 23

กรณีตวั อย่าง 2 อบุ ตั เิ หตจุ ราจร 2 และสง่ ต่อรพ.ตามสทิ ธกิ ารรกั ษา

ผลการตรวจชนั สูตรบาดแผลหรือศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลทีแ่ พทยต์ รวจ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
ช่อื ของผูบ้ าดเจบ็ นาย ……….
สถานตี ำรวจท่นี ำส่ง สถานีตำรวจนครบาล
รับไว้วันท่ี 10 เดอื น สงิ หาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการท่ีแพทยไ์ ดต้ รวจและความเหน็

ตรวจพบ :
- บาดแผลถลอกและบาดแผลฟกช้ำจำนวนหลายแผลกระจายอยู่บริเวณใบหน้า แขนและขาท้ัง
สองขา้ ง
- กระดกู ปลายแขนขวาด้านนวิ้ หัวแมม่ อื หัก
- กระดูกฝ่ามอื สว่ นใตน้ ้วิ กลางและสว่ นใตน้ ิ้วนางหกั
- กระดูกหนา้ แข้งและกระดูกน่องขาขวาหัก
- ผู้ป่วยถูกส่งตอ่ การรกั ษาไปโรงพยาบาลตามสิทธิ

ความเหน็ - ยังไมส่ ามารถประเมนิ ระยะเวลาการรักษาได้ ควรให้โรงพยาบาลท่รี บั การสง่ ตอ่ การรักษา
เป็นผปู้ ระเมิน

(ลงชอ่ื ) นายแพทยผ์ ้ตู รวจ
()

วนั ทอี่ อกรายงาน 1 กันยายน 2561

24 แนวทางการชนั สตู รศพคดี การตรวจผปู้ ่วยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทยเ์ วชปฏบิ ัติท่ัวไป ปี พ.ศ.2562

กรณตี ัวอย่าง 3 อบุ ตั เิ หตจุ ราจร 3 และตรวจแอลกอฮอล์
ผลการตรวจชนั สูตรบาดแผลหรือศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลท่ีแพทยต์ รวจ โรงพยาบาลจฬุ าลงกรณ์
ชอื่ ของผบู้ าดเจ็บ นาย ……….
สถานตี ำรวจทนี่ ำส่ง สถานีตำรวจนครบาล
รบั ไวว้ ันท่ี 10 เดือน สงิ หาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการท่ีแพทยไ์ ด้ตรวจและความเหน็
ตรวจพบ :

- บาดแผลถลอกครูดขนาดกว้าง 4 เซนตเิ มตร ยาว 10 เซนติเมตร บริเวณสีข้างข้างขวา
- กดเจ็บบรเิ วณต้นขาขวา มอี าการปวดเวลาขยับ
- ผู้ป่วยปฏิเสธการเจาะเลือดตรวจระดับเอทิลแอลกอฮอล์ (ethyl alcohol) ตามการร้องขอของ

พนกั งานสอบสวน
ความเห็น - การบาดเจ็บใช้เวลารกั ษาประมาณ 10 (สบิ ) วัน ถ้าไม่มีโรคหรอื ภาวะแทรกซ้อน

(ลงช่ือ) นายแพทย์ผ้ตู รวจ
()

วนั ท่ีออกรายงาน 1 กันยายน 2561

บทที่ 2 แนวทางการตรวจผู้ปว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี 25

กรณีตวั อยา่ ง 4 บาดเจ็บท่ศี ีรษะ

ผลการตรวจชนั สูตรบาดแผลหรอื ศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลที่แพทยต์ รวจ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
ช่ือของผบู้ าดเจบ็ นาย ……….
สถานตี ำรวจทีน่ ำส่ง สถานตี ำรวจนครบาล
รับไวว้ ันที่ 10 เดือน สงิ หาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการทแี่ พทย์ไดต้ รวจและความเห็น

ตรวจพบ :
- แรกรับผ้ปู ว่ ยมอี าการสลมึ สลือ สัญญาณชีพอยู่ในเกณฑป์ กติ
- บาดแผลถลอกฟกชำ้ จำนวนหลายแผลกระจายอยูท่ ่ัวศีรษะ หนา้ ผากซีกขวา และแก้มซ้าย
- ฟนั หนา้ บนขวาหกั สองซ่ี
- มเี ลอื ดออกเหนือเยื่อหุม้ สมองชนั้ นอก บรเิ วณสมองส่วนหนา้ และสว่ นข้างกลบี ขวา
- มีเลือดออกใตเ้ ยื่อหมุ้ สมองช้ันนอก บรเิ วณสมองสว่ นหลงั กลีบซ้าย
- มีเลอื ดออกใต้เย่ือหุ้มสมองช้นั กลาง บรเิ วณสมองใหญ่ท้ังสองข้าง
- กระดกู สนั หลังสว่ นคอข้อที่ 5 หกั และเคลอ่ื น
- ผปู้ ว่ ยไดร้ ับการผา่ ตัดเปิดกะโหลกศีรษะซีกซ้ายและขวาเพื่อเอากอ้ นเลือดออก

ความเห็น - ใช้เวลารกั ษาประมาณ 4 (ส)่ี เดือน ถ้าไมม่ ีโรคหรอื ภาวะแทรกซ้อน

(ลงชอ่ื ) นายแพทยผ์ ตู้ รวจ
()

วันที่ออกรายงาน 1 กันยายน 2561

26 แนวทางการชนั สตู รศพคดี การตรวจผปู้ ่วยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทยเ์ วชปฏิบัตทิ ั่วไป ปี พ.ศ.2562

กรณตี ัวอยา่ ง 5 ถูกทำร้ายร่างกายด้วยของมีคมและของไมม่ คี ม

ผลการตรวจชันสตู รบาดแผลหรอื ศพของแพทย์

เลขที่ ตำบลท่ีแพทยต์ รวจ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
ชอ่ื ของผ้บู าดเจบ็ นาย ……….
สถานีตำรวจท่ีนำสง่ สถานีตำรวจนครบาล
รบั ไวว้ นั ท่ี 10 เดอื น สงิ หาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการที่แพทย์ไดต้ รวจและความเห็น

ตรวจพบ :
- แรกรับผู้ป่วยหมดสติ ไม่รู้สกึ ตัว ความดันโลหติ ต่ำกว่าปกติ อัตราการเต้นของหวั ใจเร็วกวา่ ปกติ
- บาดแผลฉีกขาดขอบไม่เรียบขนาดยาว 5 เซนตเิ มตร บริเวณหนงั ศีรษะส่วนข้างซกี ขวา
- บาดแผลบวมฟกชำ้ บริเวณรอบเบ้าตาขวา ร่วมกับมีเลอื ดออกใต้เย่ือบตุ าขาวขา้ งขวา
- บาดแผลถูกแทงขนาดกว้าง 0.3 เซนติเมตร ยาว 2 เซนติเมตร ลึกประมาณ 5 เซนติเมตร
บริเวณหน้าอกขวาเหนือต่อราวนมเล็กน้อย แนวบาดแผลลึกเข้าช่องอกขวา ทะลุปอดขวากลีบ
บน
- มีลมและเลือดภายในช่องอกขวา
- บาดแผลฉีกขาดขอบเรียบขนาดยาว 10 เซนติเมตร เป็นแนวยาวตั้งแต่ปลายแขนขวาด้าน
น้ิวกอ้ ยต่อเนือ่ งไปถงึ ฝ่ามอื ขวา ลกึ ตดั ถึงชนั้ กลา้ มเน้อื และตดั เส้นเอน็ งอนิ้วก้อยมอื ขวา
- ได้รับการรักษาโดยการผ่าตัดใส่ท่อระบายลมและเลือดไว้ที่ช่องอกขวา ร่วมกับเย็บซ่อม
บาดแผล กลา้ มเนอ้ื และเสน้ เอน็ บรเิ วณปลายแขนขวา

ความเหน็ - ใช้เวลารกั ษาประมาณสองเดือน ถา้ ไม่มีโรคหรอื ภาวะแทรกซอ้ น
- การบาดเจ็บอาจเปน็ อนั ตรายถงึ แกช่ วี ติ ถา้ ไมไ่ ด้รับการรกั ษาอย่างทนั ทว่ งที

(ลงชอ่ื ) นายแพทยผ์ ูต้ รวจ
()

วนั ท่อี อกรายงาน 1 กนั ยายน 2561

บทที่ 2 แนวทางการตรวจผูป้ ว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี 27

กรณตี ัวอย่าง 6 ถกู อาวธุ ปนื ยิง1

ผลการตรวจชันสตู รบาดแผลหรอื ศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลที่แพทยต์ รวจ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
ชือ่ ของผู้บาดเจ็บ นาย ……….
สถานตี ำรวจทน่ี ำสง่ สถานีตำรวจนครบาล
รับไวว้ ันท่ี 10 เดอื น สิงหาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการท่แี พทย์ไดต้ รวจและความเห็น

ตรวจพบ :
- แรกรับผู้ป่วยหมดสติ ไม่รู้สึกตัว อยู่ในภาวะช็อกจากการเสียเลอื ดปริมาณมาก
- บาดแผลกระสุนปืนทางเข้า รูปร่างกลม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางยาว 1 เซนติเมตร บริเวณหน้า
ท้องข้างขวาใต้ต่อชายโครงขวาเล็กน้อย ตรวจพบเขม่าดินปืนและรอยสักดินปืนรอบบาดแผล
แนวกระสุนปืนเข้าช่องท้อง ผ่านตับกลีบขวา และทะลุออกบริเวณกลางหลังข้างขวา เป็น
บาดแผลกระสุนปืนทางออก รูปร่างรี ขนาดกว้าง 1.1 เซนติเมตร ยาว 1.5 เซนติเมตร ร่วมกับ
มีเลือดออกภายในช่องท้องปริมาณ 1,000 มิลลิลิตร ทิศทางบาดแผลจากหน้าไปหลัง ในแนว
ระดับ
- บาดแผลกระสุนปืนทางเข้า รูปร่างรี ขนาดกว้าง 0.8 เซนติเมตร ขนาดยาว 1.2 เซนติเมตร
บริเวณใต้เข่าขวา ตรวจไม่พบเขม่าดินปืนรอบบาดแผล แนวกระสุนปืนวิ่งผ่านชั้นกล้ามเนื้อ
และพบหัวกระสุนปืนลูกโดดฝังค้างอยู่ใต้ชั้นผิวหนังบริเวณข้อพับเข่าขวา ทิศทางบาดแผลจาก
หน้าไปหลงั ล่างขึ้นบน และขวาไปซ้ายเลก็ นอ้ ย
- ได้รบั การรักษาโดยการผา่ ตดั เปิดช่องท้อง และเย็บซ่อมตับ

ความเห็น - ใช้ระยะเวลารกั ษาประมาณหกสัปดาห์ ทง้ั นต้ี อ้ งตดิ ตามผลการรักษาต่อไป
- การบาดเจบ็ อาจเปน็ อันตรายถงึ แกช่ ีวติ ถ้าไม่ได้รับการรักษาอย่างทนั ท่วงที

(ลงชอ่ื ) นายแพทย์ผ้ตู รวจ
()

วันท่ีออกรายงาน 1 กันยายน 2561

28 แนวทางการชนั สตู รศพคดี การตรวจผูป้ ว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทย์เวชปฏบิ ัติทั่วไป ปี พ.ศ.2562

กรณีตัวอย่าง 7 การบาดเจ็บทีม่ ีความซบั ซ้อน

ผลการตรวจชันสตู รบาดแผลหรือศพของแพทย์

เลขที่ ตำบลท่แี พทยต์ รวจ โรงพยาบาลจฬุ าลงกรณ์
ชอ่ื ของผู้บาดเจ็บ นาย ……….
สถานตี ำรวจทน่ี ำสง่ สถานีตำรวจนครบาล
รบั ไว้วนั ที่ 10 เดอื น สิงหาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการท่ีแพทยไ์ ดต้ รวจและความเหน็

ตรวจพบ :
- บาดแผลถลอกจำนวนหลายแผลตามร่างกาย
- บาดแผลฟกช้ำจำนวนหลายแผลตามรา่ งกาย
- บาดแผลฉีกขาดขอบไม่เรียบขนาดใหญ่บริเวณหนา้ แขง้ ซา้ ยลกึ ถงึ กระดกู
- กระดกู เชิงกรานหกั หลายตำแหน่ง กระดูกสะโพกซ้ายและเบา้ กระดูกสะโพกซ้ายแตก
- กระดูกต้นขาซ้ายตำแหน่งเหนือต่อเข่าซ้ายและและกระดูกหน้าแข้งซ้ายตำแหน่งใต้ต่อเข่าซ้าย
หกั เคลื่อน
- เส้นประสาทบริเวณสะโพกซ้ายไดร้ ับบาดเจ็บจนทำให้ขาซา้ ยชาและอ่อนแรง
- หลอดเลอื ดแดงใหญบ่ รเิ วณขาหนบี ขวาฉีกขาด
- ได้รับการผ่าตัดจัดกระดูกที่หักให้เข้าที่และใส่โลหะยึดตรึงกระดูกต้นขาซ้ายและกระดูกหน้า
แขง้ ซา้ ยไว้
- ภายหลังการรักษาเกิดภาวะแทรกซ้อน มีอาการปอดติดเชื้อ ตับอักเสบจากการขาดเลือด และ
ภาวะกลา้ มเนือ้ สลายอยา่ งรนุ แรง
- ขณะนี้ผปู้ ่วยยังรับการรักษาอยภู่ ายในโรงพยาบาล

ความเห็น - การบาดเจ็บใชเ้ วลาการรักษาอยา่ งน้อย 1 (หน่ึง) ปี ทัง้ นี้ต้องติดตามผลการรักษาต่อไป
- หากรกั ษาไมท่ ันทว่ งที อาจเป็นอันตรายต่อชีวิต

(ลงชือ่ ) นายแพทยผ์ ตู้ รวจ
()

วนั ทอ่ี อกรายงาน 1 กันยายน 2561

บทท่ี 2 แนวทางการตรวจผู้ป่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี 29

กรณีตัวอยา่ ง 8 ตรวจหาสารเสพติด
ผลการตรวจชันสตู รบาดแผลหรือศพของแพทย์
เลขท่ี ตำบลท่แี พทยต์ รวจ โรงพยาบาลจฬุ าลงกรณ์
ช่อื ของผบู้ าดเจบ็ นาย ……….
สถานตี ำรวจท่ีนำส่ง สถานีตำรวจนครบาล
รับไวว้ นั ท่ี 10 เดือน สงิ หาคม พ.ศ. 2561 เวลา 10.30 น.

รายการท่แี พทย์ได้ตรวจและความเห็น
ตรวจพบ :

- ผลการตรวจเบ้ืองตน้ หาสารเมทแอมเฟตามีนในปัสสาวะ เป็นบวก
- ผลการตรวจหาเอทลิ แอลกอฮอล์ในเลอื ดพบ 80.50 (แปดสบิ จดุ หา้ ศูนย์) มลิ ลกิ รัมเปอร์เซน็ ต์
ความเห็น - อาจเสพสารเมทแอมเฟตามีน ควรทำการตรวจยืนยันผลต่อไป

(ลงชอื่ ) นายแพทย์ผู้ตรวจ
()

วันทอ่ี อกรายงาน 1 กันยายน 2561

30 แนวทางการชันสูตรศพคดี การตรวจผู้ปว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทยเ์ วชปฏิบตั ทิ ัว่ ไป ปี พ.ศ.2562

บทท่ี 3 แนวทางการตรวจผู้เสยี หายในกรณีความผดิ ทางเพศ และการจดั ทำ
เอกสารทางคดี

ภายใต้แนวทางการตรวจผปู้ ว่ ยคดี การตรวจผู้เสยี หายในกรณคี วามผิดทางเพศ ให้ดำเนินการ
ตามแนวทางดงั ตอ่ ไปน้ี

1. การตรวจรา่ งกายทัว่ ไป และการตรวจบริเวณอวัยวะทถี่ กู กระทำชำเรา

1.1 การตรวจร่างกายท่วั ไป
- ใหต้ รวจและบนั ทึกบาดแผลตามสว่ นต่าง ๆ ของรา่ งกาย
- ให้ตรวจและบนั ทึกการเจริญเติบโตทางร่างกาย และลักษณะอวยั วะเพศภายนอก
รวมท้งั สภาพทวั่ ไปทางดา้ นจิตใจ อารมณ์ และระดบั ความรูส้ กึ ตัว เทา่ ท่กี ระทำได้
- ในกรณีสงสัยเกย่ี วกับอายุของผูป้ ่วยให้สง่ ปรึกษาผเู้ ชี่ยวชาญประเมินหาอายุของผปู้ ว่ ย

1.2 การตรวจบริเวณอวัยวะทถ่ี กู กระทำชำเรา
กฎหมายกำหนดอวัยวะที่ถูกกระทำชำเราได้ 3 อวัยวะไดแ้ ก่ อวัยวะเพศ ทวารหนัก และชอ่ ง
ปาก ดงั นั้นในกรณีทผี่ เู้ สียหายให้ประวตั ิชัดเจนวา่ มีการกระทำชำเราทอ่ี วัยวะใด ให้ตรวจเฉพาะอวัยวะ
นั้น ๆ แต่กรณีท่ผี เู้ สียหายจำเหตกุ ารณไ์ มไ่ ด้ ใหต้ รวจท้ัง 3 อวัยวะข้างต้น ภายใตค้ วามยนิ ยอมของ
ผเู้ สยี หาย

2. การเก็บตัวอยา่ งส่งิ ส่งตรวจและการตรวจทางหอ้ งปฏิบตั กิ าร

- การเก็บตัวอย่างสง่ิ ส่งตรวจบริเวณอวยั วะเพศหญงิ ใหเ้ ก็บอยา่ งน้อย 2 ตำแหน่งบริเวณ
ปากชอ่ งคลอด และภายในช่องคลอด

- ใหม้ ีการสง่ ตรวจทางห้องปฏบิ ตั กิ ารเพือ่ หาตวั อสุจิ
- ให้มกี ารสง่ ตรวจทางหอ้ งปฏิบตั กิ ารเพ่อื หาน้ำอสจุ ิ (semen) โดยการสง่ ตรวจหาสาร

acid phosphatase และ/หรือสาร prostatic specific antigen (PSA)
- การตรวจทางหอ้ งปฏบิ ัตกิ ารอ่นื ๆ ให้พจิ ารณาตามความเหมาะสมในผ้ปู ว่ ยแต่ละราย
- การเก็บตัวอย่าง และ/หรือ การส่งตรวจ pubic hair ใหพ้ ิจารณาตามความเหมาะสม

ในผูป้ ่วยแตล่ ะราย
- การตรวจทางพษิ วิทยาใด ๆ เช่น แอลกอฮอล์ สารพษิ หรอื ยา ใหพ้ ิจารณาตามความ

เหมาะสมในผ้ปู ว่ ยแตล่ ะราย ตามประวัติและ/หรือผลการตรวจร่างกาย

บทที่ 3 แนวทางการตรวจผู้เสียหายในกรณคี วามผดิ ทางเพศ และการจดั ทำเอกสารทางคดี 31

- การเก็บตวั อยา่ งสิ่งส่งตรวจเพือ่ ตรวจ DNA ให้พิจารณาตามความเหมาะสมในผ้ปู ่วย
แตล่ ะราย โดยพิจารณาจากศกั ยภาพในการเกบ็ รกั ษาวตั ถุพยานได้อยา่ งมี
ประสทิ ธิภาพของโรงพยาบาล

3. การเขียนรายงานชันสตู ร

- หากตรวจพบบาดแผลตามสว่ นตา่ ง ๆ ของรา่ งกาย ใหร้ ะบุชนดิ ของบาดแผล ขนาด
และตำแหน่งท่ตี รวจพบ

- หากตรวจพบบาดแผลบรเิ วณอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือปาก ให้ระบชุ นิดของ
บาดแผล ขนาด และตำแหน่งที่ตรวจพบ

- หากเป็นเพศหญิง ให้ระบเุ กยี่ วกบั เยื่อพรหมจารี โดยระบวุ ่า ไมฉ่ ีกขาด ฉกี ขาดเกา่ ฉีก
ขาดใหม่ หรอื อื่น ๆ

- หากพบการตง้ั ครรภต์ ้องรายงาน และควรประมาณอายคุ รรภ์ดว้ ย
- กรณีตรวจพบตวั อสุจิหรือน้ำอสุจิ ใหร้ ะบดุ ้วยวา่ พบตวั อสุจหิ รอื น้ำอสจุ ทิ ีบ่ ริเวณใด

เชน่ ปากช่องคลอด และ/หรือ ภายในช่องคลอด โดยกรณีผลการตรวจทาง
ห้องปฏิบตั กิ ารเก่ียวกบั การตรวจหานำ้ อสุจิให้ผลบวก ให้เขยี นวา่ พบส่วนประกอบของ
น้ำอสจุ ิ หรอื พบสารซ่งึ เป็นสว่ นประกอบของนำ้ อสุจิ และอาจระบุวิธกี ารตรวจด้วย
เช่น วธิ ีแอซดิ ฟอสฟาเทส (acid phosphasate)
- กรณตี รวจไม่พบบาดแผล ไม่พบส่วนประกอบของนำ้ อสจุ ิ ไมพ่ บตัวอสุจิ ใหร้ ะบดุ ังนี้

ก.ไม่พบบาดแผลตามส่วนต่าง ๆ ของรา่ งกาย
ข.ไมพ่ บตวั อสุจิท่.ี ...
ค. ไมพ่ บส่วนประกอบของนำ้ อสุจทิ ี่....

4. การใหค้ วามเห็นในรายงานชันสตู ร

4.1. การให้ความเห็นทัว่ ไป
- แนะนำให้ใชค้ ำว่าการลว่ งลำ้ ของอวยั วะเพศชายหรอื สง่ิ อนื่ ใด ทางช่องทางทต่ี รวจ
หรอื อาจใช้คำทส่ี อื่ ความหมายเดยี วกันเช่น รว่ มเพศ รว่ มประเวณี
- กรณีพบบาดแผลภายนอกรว่ มดว้ ย ควรใหค้ วามเหน็ เก่ียวกบั เวลาการรักษาของ
บาดแผลเปน็ หวั ขอ้ ใหม่แยกออกจากการใหค้ วามเก่ยี วกับการกระทำชำเรา
- ไมจ่ ำเป็นต้องให้ความเห็นเรื่องระยะเวลาว่า เกดิ มานานเท่าใด
- ไมค่ วรเขยี นคำว่า “ข่มขืน” ในรายงานชันสตู ร

32 แนวทางการชันสตู รศพคดี การตรวจผปู้ ว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทยเ์ วชปฏิบัตทิ ่วั ไป ปี พ.ศ.2562

- พยายามหลีกเล่ยี งการใช้คำวา่ การกระทำชำเรา
4.2. การใหค้ วามเหน็ เก่ยี วกับเร่ืองการลว่ งล้ำทางช่องคลอด

- กรณผี ลการตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารเกย่ี วกับตัวอสจุ ิให้ผลบวก จะให้ความเหน็ วา่
“ตรวจพบหลักฐานวา่ มีการล่วงล้ำของอวยั วะเพศชายหรือสง่ิ อ่ืนใดทางชอ่ งคลอด”
หรือข้อความอ่นื ที่มคี วามหมายเดียวกนั

- กรณผี ลการตรวจทางหอ้ งปฏิบัตกิ ารเกีย่ วกบั น้ำอสุจิให้ผลบวก แต่ไม่พบตวั อสจุ ิ จะให้
ความเหน็ วา่ “ตรวจพบหลกั ฐานว่า อาจจะมีการล่วงลำ้ ของอวัยวะเพศชายหรือส่งิ อื่น
ใดทางชอ่ งคลอด” หรอื ข้อความอน่ื ท่มี ีความหมายเดียวกนั ท้งั นีแ้ ม้จะเปน็ ผลบวก
แบบออ่ นกต็ าม (weakly positive)

- กรณผี ลการตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารเกี่ยวกบั ตัวอสุจแิ ละน้ำอสจุ ิเปน็ ลบทงั้ หมด แต่
เยอ่ื พรหมจารีฉกี ขาดใหม่ จะให้ความเหน็ ว่า “ตรวจพบหลักฐานวา่ อาจจะมีการ
ลว่ งล้ำของอวัยวะเพศชายหรือสง่ิ อื่นใดทางชอ่ งคลอด” หรือขอ้ ความอน่ื ท่มี ี
ความหมายเดยี วกนั

- กรณผี ลการตรวจทางหอ้ งปฏิบัตกิ ารเก่ยี วกบั ตวั อสจุ แิ ละน้ำอสจุ เิ ป็นลบท้ังหมด และ
เยอ่ื พรหมจารีฉกี ขาดเก่า จะใหค้ วามเหน็ ว่า “ตรวจพบหลกั ฐานวา่ อาจจะเคยผ่าน
การลว่ งลำ้ ของอวัยวะเพศชายหรอื ส่งิ อืน่ ใดทางช่องคลอด” หรอื ข้อความอนื่ ที่มี
ความหมายเดยี วกัน

- กรณผี ลการตรวจทางห้องปฏิบตั ิการเกย่ี วกับนำ้ อสุจิและตวั อสจุ ิเปน็ ลบท้งั หมด และ
เย่ือพรหมจารไี ม่ฉีกขาด จะให้ความเห็นวา่ “ไมพ่ บหลักฐานการล่วงลำ้ ของอวัยวะเพศ
ชายหรือส่งิ อ่นื ใดทางช่องคลอด” หรือขอ้ ความอ่นื ทีม่ คี วามหมายเดยี วกนั

4.3. การใหค้ วามเหน็ เกย่ี วกบั เรือ่ งการล่วงลำ้ ทางทวารหนัก
- กรณีผลการตรวจทางห้องปฏิบตั กิ ารเก่ียวกบั ตัวอสุจใิ หผ้ ลบวก จะให้ความเห็นวา่
“ตรวจพบหลกั ฐานว่ามีการล่วงลำ้ ของอวัยวะเพศชายหรอื สิง่ อ่ืนใดทางทวารหนัก”
หรอื ขอ้ ความอื่นท่ีมคี วามหมายเดียวกัน
- กรณีผลการตรวจทางหอ้ งปฏบิ ัติการเกยี่ วกบั นำ้ อสุจใิ ห้ผลบวก แตไ่ มพ่ บตัวอสุจิ จะให้
ความเห็นวา่ “ตรวจพบหลกั ฐานวา่ อาจจะมกี ารล่วงลำ้ ของอวยั วะเพศชายหรือสงิ่ อ่นื
ใดทางทวารหนกั ” หรอื ข้อความอน่ื ท่ีมคี วามหมายเดียวกัน ท้ังนแี้ มจ้ ะเปน็ ผลบวก
แบบอ่อนก็ตาม (weakly positive)
- กรณผี ลการตรวจทางหอ้ งปฏิบัติการเกยี่ วกับตัวอสุจแิ ละน้ำอสุจเิ ปน็ ลบทั้งหมด แตพ่ บ
acute deep anal fissure จะใหค้ วามเห็นวา่ “ตรวจพบหลกั ฐานว่า อาจจะมกี าร

บทท่ี 3 แนวทางการตรวจผู้เสียหายในกรณคี วามผิดทางเพศ และการจัดทำเอกสารทางคดี 33

ล่วงลำ้ ของอวัยวะเพศชายหรือส่ิงอน่ื ใดทางทวารหนกั ” หรือข้อความอืน่ ท่มี ี
ความหมายเดยี วกัน
- กรณอี ื่น ๆ นอกเหนือจากทกี่ ลา่ วขา้ งต้น จะใหค้ วามเห็นวา่ “ไม่พบหลกั ฐานการ
ล่วงล้ำทางทวารหนกั ” หรอื ข้อความอ่ืนท่มี คี วามหมายเดียวกัน
4.4. การให้ความเหน็ เกีย่ วกับเรอ่ื งการลว่ งลำ้ ทางชอ่ งปาก
- กรณีผลการตรวจทางห้องปฏบิ ัติการเก่ียวกับตัวอสจุ ิให้ผลบวก จะให้ความเหน็ ว่า
“ตรวจพบหลกั ฐานว่ามีการลว่ งลำ้ ของอวัยวะเพศชายหรอื ส่ิงอืน่ ใดทางช่องปาก” หรอื
ขอ้ ความอื่นที่มคี วามหมายเดียวกนั
- กรณีผลการตรวจทางหอ้ งปฏิบตั ิการพบวา่ PSA ให้ผลบวก แต่ไมพ่ บตวั อสุจิ จะให้
ความเหน็ วา่ “ตรวจพบหลกั ฐานว่า อาจจะมกี ารล่วงลำ้ ของอวยั วะเพศชายหรือสิ่งอื่น
ใดทางชอ่ งปาก หรอื ขอ้ ความอนื่ ท่ีมีความหมายเดียวกัน ทั้งน้แี มจ้ ะเปน็ ผลบวกแบบ
ออ่ นก็ตาม (weakly positive)
- กรณีอนื่ ๆ นอกเหนือจากทก่ี ลา่ วขา้ งต้น จะให้ความเหน็ ว่า “ไมพ่ บหลักฐานการ
ล่วงลำ้ ของอวัยวะเพศชายหรอื สง่ิ อืน่ ใดทางช่องปาก” หรอื ขอ้ ความอื่นทีม่ ีความหมาย
เดยี วกัน

34 แนวทางการชนั สตู รศพคดี การตรวจผปู้ ว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทย์เวชปฏิบัตทิ ั่วไป ปี พ.ศ.2562

ตวั อย่างใบชนั สตู รบาดแผล กรณีความผดิ ทางเพศ

บทที่ 3 แนวทางการตรวจผ้เู สยี หายในกรณคี วามผดิ ทางเพศ และการจดั ทำเอกสารทางคดี 35

กรณีตวั อยา่ ง 1

ผลการตรวจชันสูตรบาดแผลหรอื ศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลทแี่ พทยต์ รวจ ......................................
ช่ือของผบู้ าดเจบ็ หรือศพ น.ส. ……….
สถานีตำรวจท่นี ำส่ง สถานีตำรวจนครบาล
รบั ไวว้ นั ที่ … เดือน ……………… พ.ศ. ………. เวลา ………….. น.

รายการท่ีแพทยไ์ ดต้ รวจและความเหน็

- รู้สกึ ตัวดี พูดคยุ ร้เู รอื่ ง เลา่ รายละเอยี ดเหตุการณ์ไดเ้ อง
- ไม่พบบาดแผลตามรา่ งกาย
- พบบาดแผลฉกี ขาดใหม่ของเยอื่ พรหมจารสี องตำแหน่ง บรเิ วณดา้ นข้างทัง้ สองขา้ ง
- พบบาดแผลถลอกบริเวณปากช่องคลอดด้านหลังและบริเวณแคมเล็กด้านใน บริเวณด้านข้าง

ท้ังสองขา้ ง ไมพ่ บบาดแผลบริเวณแคมใหญ่
- ตรวจพบตัวอสุจิบริเวณปากช่องคลอดและภายในช่องคลอด แต่ไม่พบส่วนประกอบของน้ำอสุจิ

บริเวณปากช่องคลอดและภายในชอ่ งคลอด

ความเห็นแพทย์
- ตรวจพบหลักฐานว่ามีการล่วงลำ้ ของอวัยวะเพศชายทางช่องคลอด

(ลงช่อื ) นายแพทยผ์ ้ตู รวจ
()

วนั ทีอ่ อกรายงาน ……………………………..

36 แนวทางการชันสูตรศพคดี การตรวจผ้ปู ว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทยเ์ วชปฏิบัตทิ ่ัวไป ปี พ.ศ.2562

กรณตี ัวอย่าง 2

ผลการตรวจชันสูตรบาดแผลหรือศพของแพทย์

เลขที่ ตำบลที่แพทย์ตรวจ ......................................
ช่ือของผูบ้ าดเจ็บหรือศพ น.ส. ……….
สถานีตำรวจทน่ี ำสง่ สถานีตำรวจนครบาล
รับไวว้ ันท่ี … เดอื น ……………… พ.ศ. ………. เวลา ………….. น.

รายการท่แี พทย์ไดต้ รวจและความเหน็

- รูส้ กึ ตัวดี พดู คุยรู้เรื่อง เลา่ รายละเอยี ดเหตกุ ารณ์ได้เอง
- ไม่พบบาดแผลภายนอก
- พบแผลฉีกขาดใหม่ของเยื่อพรหมจารี พบบาดแผลถลอกบริเวณปากช่องคลอดด้านหลังและ

บริเวณแคมเลก็ ด้านใน ไม่พบบาดแผลบรเิ วณแคมใหญ่
- ตรวจไม่พบตัวอสุจบิ รเิ วณปากชอ่ งคลอด และภายในชอ่ งคลอด
- ตรวจพบสารท่ีเป็นส่วนประกอบของน้ำอสจุ ิบริเวณปากชอ่ งคลอด และภายในช่องคลอด
ความเห็นแพทย์
- ตรวจพบหลกั ฐานวา่ อาจจะมีการล่วงล้ำหรอื สอดใส่สงิ่ ใด ๆ เข้าไปในช่องคลอด

(ลงช่อื ) นายแพทยผ์ ้ตู รวจ
()

วนั ทอ่ี อกรายงาน ……………………………..

บทท่ี 3 แนวทางการตรวจผูเ้ สียหายในกรณคี วามผดิ ทางเพศ และการจัดทำเอกสารทางคดี 37

กรณตี วั อยา่ ง 3

ผลการตรวจชนั สูตรบาดแผลหรือศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลท่ีแพทย์ตรวจ ......................................
ช่ือของผูบ้ าดเจ็บหรอื ศพ น.ส. ……….
สถานีตำรวจท่นี ำส่ง สถานีตำรวจนครบาล
รับไว้วันที่ … เดือน ……………… พ.ศ. ………. เวลา ………….. น.

รายการที่แพทย์ได้ตรวจและความเหน็

- รู้สึกตัวดี พูดคยุ สบั สน มีอาการหวาดกลัว รอ้ งไหเ้ ปน็ ระยะ ๆ
- พบบาดแผลฟกชำ้ บรเิ วณกลางท้องน้อยขนาดเส้นผ่าศนู ยก์ ลาง ๕ ซ.ม.
- พบแผลฉีกขาดเก่าของเยื่อพรหมจารีบริเวณด้านซ้ายค่อนไปทางด้านหลัง ไม่พบการฉีกขาด

ใหมข่ องเยอ่ื พรหมจารี ไมพ่ บบาดแผลบริเวณปากชอ่ งคลอด, แคมเล็ก, และแคมใหญ่
- ตรวจไม่พบตัวอสุจิและสารที่เป็นส่วนประกอบของน้ำอสุจิบริเวณปากช่องคลอด, ภายในช่อง

คลอด, และภายในโพรงปากมดลูก

ความเหน็ แพทย์
- บาดแผลใช้เวลาในการรักษาประมาณห้าวันหากไม่มีภาวะแทรกซอ้ น
- ตรวจพบหลกั ฐานวา่ อาจจะเคยผ่านการลว่ งลำ้ ของอวยั วะเพศชายหรือสง่ิ ใด ๆ เขา้ ไปในชอ่ ง
คลอด

(ลงชือ่ ) นายแพทย์ผตู้ รวจ
()

วันทอี่ อกรายงาน ……………………………..

38 แนวทางการชนั สูตรศพคดี การตรวจผู้ป่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทย์เวชปฏิบัตทิ ่วั ไป ปี พ.ศ.2562

กรณตี ัวอย่าง 4

ผลการตรวจชันสตู รบาดแผลหรอื ศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลที่แพทย์ตรวจ ......................................
ช่ือของผู้บาดเจ็บหรอื ศพ น.ส. ……….
สถานีตำรวจที่นำสง่ สถานีตำรวจนครบาล
รบั ไวว้ นั ที่ … เดอื น ……………… พ.ศ. ………. เวลา ………….. น.

รายการทแี่ พทย์ไดต้ รวจและความเหน็

- รูส้ กึ ตัวดี พูดคยุ ร้เู ร่ือง เล่ารายละเอยี ดเหตกุ ารณไ์ ดเ้ อง
- ระดบั เชาวนป์ ัญญาอยู่ในเกณฑป์ กติ
- สูง 152.4 ซม. หนัก 42.3 กก. การเจริญเติบโตอยู่ในเกณฑ์ปกติ การเปลี่ยนแปลงของ

พัฒนาการทางเพศอย่ใู นเกณฑป์ กติ
- ไมพ่ บบาดแผลภายนอก
- ไม่พบการฉีกขาดของเยื่อพรหมจารี ไม่พบบาดแผลบริเวณปากช่องคลอด, แคมเล็ก, และแคม

ใหญ่
- ตรวจไม่พบตัวอสุจิและสารที่เป็นส่วนประกอบของน้ำอสุจิบริเวณปากช่องคลอด, ภายในช่อง

คลอด, และภายในโพรงปากมดลูก
- ตรวจไม่พบตัวอสุจิและสารที่เป็นส่วนประกอบของน้ำอสุจิบริเวณรอบขอบทวารหนักและ

ภายในช่องทวารหนกั
- ตรวจไม่พบตัวอสุจแิ ละสารที่เป็นส่วนประกอบของน้ำอสจุ ภิ ายในช่องปาก
- ตรวจไม่พบเชื้อหนองในแทภ้ ายในช่องคลอดและทวารหนกั
ความเห็นแพทย์
- ตรวจไมพ่ บหลักฐานวา่ ผ่านการลว่ งล้ำของอวัยวะเพศชายหรือส่งิ ใด ๆ เขา้ ไปในชอ่ งคลอด,

ทวารหนกั , และช่องปาก

(ลงชอ่ื ) นายแพทยผ์ ูต้ รวจ
()

วันท่ีออกรายงาน ……………………………..

บทท่ี 3 แนวทางการตรวจผเู้ สยี หายในกรณีความผดิ ทางเพศ และการจดั ทำเอกสารทางคดี 39

กรณีตวั อย่าง 5
ผลการตรวจชันสตู รบาดแผลหรอื ศพของแพทย์
เลขท่ี ตำบลที่แพทยต์ รวจ ......................................
ชอ่ื ของผบู้ าดเจบ็ หรือศพ น.ส. ……….
สถานตี ำรวจทีน่ ำส่ง สถานีตำรวจนครบาล
รับไว้วนั ท่ี … เดือน ……………… พ.ศ. ………. เวลา ………….. น.

รายการท่แี พทยไ์ ด้ตรวจและความเหน็
- ร้สู กึ ตวั ดี พูดคุยรูเ้ รอื่ ง เล่ารายละเอียดเหตุการณ์ไดเ้ อง
- ไมพ่ บบาดแผลตามร่างกาย
- ตรวจพบการตั้งครรภ์อายุครรภ์ประมาณ 12 (สิบสอง) สัปดาห์ โดยตรวจเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม

2561
ความเห็นแพทย์

- ตรวจพบหลักฐานว่ามกี ารลว่ งลำ้ ของอวัยวะเพศชายทางชอ่ งคลอด

(ลงช่ือ) นายแพทยผ์ ตู้ รวจ
()

วนั ท่อี อกรายงาน ……………………………..

40 แนวทางการชันสูตรศพคดี การตรวจผปู้ ่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทย์เวชปฏิบตั ทิ ่ัวไป ปี พ.ศ.2562

กรณตี ัวอย่าง 6
ผลการตรวจชนั สูตรบาดแผลหรือศพของแพทย์
เลขท่ี ตำบลทีแ่ พทยต์ รวจ ......................................
ช่ือของผบู้ าดเจ็บหรือศพ น.ส. ……….
สถานตี ำรวจท่ีนำสง่ สถานตี ำรวจนครบาล
รบั ไว้วนั ที่ … เดือน ……………… พ.ศ. ………. เวลา ………….. น.

รายการที่แพทยไ์ ด้ตรวจและความเห็น
- มอี าการง่วงซึม ถามแล้วตอบสนองชา้ เลา่ เหตุการณไ์ ด้บา้ ง
- ไม่พบบาดแผลภายนอก
- ไมพ่ บบาดแผลบรเิ วณรอบขอบทวารหนัก ไม่พบการบาดเจบ็ ภายในช่องทวารหนกั
- ตรวจพบตัวอสุจิและส่วนประกอบของน้ำอสุจิภายในช่องทวารหนัก แต่ไม่พบบริเวณรอบขอบ

ทวารหนกั
ความเหน็ แพทย์

- ตรวจพบหลักฐานวา่ ผา่ นการล่วงลำ้ ของอวยั วะเพศชายทางทวารหนัก

(ลงชอ่ื ) นายแพทย์ผู้ตรวจ
()

วันที่ออกรายงาน ……………………………..

บทท่ี 3 แนวทางการตรวจผูเ้ สยี หายในกรณีความผิดทางเพศ และการจดั ทำเอกสารทางคดี 41

กรณตี ัวอย่าง 7

ผลการตรวจชนั สูตรบาดแผลหรอื ศพของแพทย์

เลขท่ี ตำบลท่ีแพทย์ตรวจ ......................................
ช่ือของผู้บาดเจบ็ หรอื ศพ น.ส. ……….
สถานตี ำรวจที่นำสง่ สถานีตำรวจนครบาล
รบั ไวว้ นั ท่ี … เดือน ……………… พ.ศ. ………. เวลา ………….. น.

รายการทแี่ พทยไ์ ดต้ รวจและความเห็น

- รู้สกึ ตวั ดี พูดคยุ รูเ้ ร่อื ง เลา่ รายละเอยี ดเหตกุ ารณไ์ ดเ้ อง
- ไมพ่ บบาดแผลภายนอก
- พบบาดแผลฉีกขาดขอบไม่เรียบบริเวณขอบทวารหนักด้านหลัง ขนาดยาว 2 ซม. ลึกถึงชั้น

เน้ือเยือ่ ใต้ผวิ หนัง ไมพ่ บการบาดเจบ็ ภายในชอ่ งทวารหนกั
- ตรวจไม่พบตัวอสุจิและสารที่เป็นส่วนประกอบของน้ำอสุจิภายในช่องทวารหนักและรอบขอบ

ทวารหนกั

ความเหน็ แพทย์
- การบาดเจบ็ ใช้เวลาในการรักษาประมาณเจด็ วนั หากไมม่ ภี าวะแทรกซอ้ น
- ตรวจพบหลักฐานวา่ อาจจะมีการล่วงล้ำของอวัยวะเพศชายหรอื สง่ิ อื่นใดทางทวารหนัก

(ลงช่อื ) นายแพทยผ์ ู้ตรวจ
()

วันท่ีออกรายงาน ……………………………..

42 แนวทางการชันสูตรศพคดี การตรวจผูป้ ว่ ยคดี และการจดั ทำเอกสารทางคดี สำหรับแพทย์เวชปฏบิ ัติท่ัวไป ปี พ.ศ.2562

อภธิ านศัพท์ - ปฏิกริ ยิ าตอบสนองของกล้ามเนอ้ื หลงั ตาย
- ปฏิกิริยาการหดตวั ของกลา้ มเน้อื ตน้ แขนหลงั ตาย
Supravital reaction - การหดตวั ของกล้ามเน้ือหลงั ตายจากการกระต้นุ
Livor mortis - การตกตะกอนของเลือดหลงั ตาย กดแล้วจาง/ไมจ่ าง
Rigor mortis - การตกสเู่ บอื้ งต่ำของเลอื ดภายหลังตาย
Laceration wound - การตกของเลอื ดลงสูเ่ บอ้ื งตำ่ ภายหลังการตาย
Cut wound - การแขง็ ตัวของกล้ามเนอ้ื ภายหลังตาย
- การแขง็ ตวั ของศพหลังตาย
Stab wound - การแข็งตวั ของข้อและกลา้ มเนื้อหลงั ตาย
- บาดแผลฉกี ขาดขอบไมเ่ รียบ
Hemothorax - บาดแผลฉกี ขาด
Pneumothorax - บาดแผลฉกี ขาดจากวตั ถไุ มม่ คี ม
- บาดแผลฉีกขาดขอบเรียบ
- บาดแผลถกู ของมคี ม
- บาดแผลจากวัตถมุ ีคม
- บาดแผลฉีกขาดจากวัตถุมคี ม
- บาดแผลถกู แทง
- บาดแผลถกู แทงจากวัตถุมคี ม/ไมม่ ีคม
- บาดแผลถูกของมีคม/ของไม่มีคม แทง
- บาดแผลฉีกขาดขอบเรยี บ/ขอบไม่เรียบ ทะลุเข้า.... อวัยวะ.....
- เลือดออกในชอ่ งอก
- เลอื ดออกในชอ่ งเยือ่ หุ้มปอด

- ลมรว่ั ในชอ่ งอก
- ลมร่ัวในช่องเยอื่ หุม้ ปอด
- ลมภายในช่องอก

อภิธานศัพท์ 43

Epidural hemorrhage - เลอื ดออกเหนือเย่อื หุ้มสมองช้นั นอก

- เลอื ดออกนอกเย่ือหมุ้ สมองชัน้ นอก

- ก้อนเลอื ดเหนือเยื่อหมุ้ สมองช้นั นอก

Subdural hemorrhage - เลือดออกใต้เย่ือห้มุ สมองช้ันนอก

- เลือดออกเหนอื เยื่อหมุ้ สมองชั้นกลาง

- กอ้ นเลือดใต้เยอื่ หุ้มสมองชัน้ นอก

Subarachnoid hemorrhage - เลือดออกใต้เยื่อหุม้ สมองช้ันกลาง

- เลือดใตเ้ ย่อื หุ้มสมองชนั้ กลาง

Soot (from gun) - เขมา่ ดินปนื

- เขม่าปืน

- คราบเขม่าดนิ ปนื

- คราบเขมา่ ปืน

Gunpowder tattooing - รอยสกั ดินปืน

- จดุ ถลอกทเ่ี ปน็ ผลจากดนิ ปนื

Gun shot residue (GSR) - เขมา่ แกป๊ ปืน

Face congestion - ใบหน้ามสี แี ดงคลำ้

Pulmonary edema - ปอดบวมนำ้

- ภาวะปอดบวมน้ำ

44 แนวทางการชนั สตู รศพคดี การตรวจผู้ป่วยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทย์เวชปฏบิ ัตทิ ่ัวไป ปี พ.ศ.2562

บรรณานกุ รม

1. Saukko P, Knight B. Knight’s Forensic Pathology. 4rd ed. UK: Taylor & Francis Ltd;
2015.

2. Spitz WU, Spitz DJ, Clark R, Fisher RS ( eds. ) . Spitz And Fisher's Medicolegal
Investigation of Death: Guidelines For The Application Of Pathology To Crime
Investigation. 4th ed. USA: Charles C. Thomas Publisher; 2006.

3. Dimaio VJM, Dimaio D. Forensic Pathology. 2nd ed. USA: CRC Press; 2001.
4. DiMaio VJM, Dana SE. Handbook of Forensic Pathology. 2nd ed. USA: CRC Press;

2006.
5. Payne- James J, Busuttil A, Smock W ( eds) . Forensic Medicine: Clinical and

Pathological Aspects. 1st ed. UK: Greenwich Medical Media; 2003.
6. Payne-James J, Jones R, Karch SB, Manlove J (eds). Simpson's Forensic Medicine.

13th ed. USA: CRC Press; 2011.
7. World Health Organization. Guidelines for medico-legal care of victims of sexual

violence. Geneva: World Health Organization; 2003.
8. Christian CW, Lavelle JM, De Jong AR, Loiselle J, Brenner L, Joffe M. Forensic

evidence findings in prepubertal victims of sexual assault. Pediatrics. 2000
Jul;106(1 Pt 1):100-4.
9. Adams JA. Medical evaluation of suspected child sexual abuse: 2011 update. J
Child Sex Abuse. 2011 Sep;20(5):588-605.
10. Berkowitz CD. Healing of genital injuries. J Child Sex Abuse. 2011 Sep;20(5):537-
47.
11. Faculty of Forensic and Legal Medicine. Recommendations for the collection of
forensic specimens from complainants and suspects. rev. [London]: FFLM; 2019.
12. Casey DG, Domijan K, MacNeill S, Rizet D, O’ Connell D, Ryan J. The persistence
of sperm and the development of time since intercourse ( TSI) guidelines in
sexual assault cases at Forensic Science Ireland, Dublin, Ireland. J Forensic Sci.
2017 May;62(3):585-592.
13. McCann J, Miyamoto S, Boyle C, Rogers K. Healing of hymenal injuries in
prepubertal and adolescent girls: a descriptive study. Pediatrics. 2007 May;119(5):
1094-106.

บรรณานกุ รม 45

14. Garry FP, Steve CC. Forensic Autopsy Performance Standards [Internet].2016
[cited 2019 Feb 28]. Available from: https://name.memberclicks.net/assets
/docs/684b2442-ae68-4e64-9ecc-015f8d0f849e.pdf

15. สำนักบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการปฏิบัติงานนิติเวช
(สำหรับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์) กระทรวงสาธารณสุข. พิมพ์ครั้งที่ 1. กระทรวง
สาธารณสขุ ; 2557.

16. แสวง บุญเฉลิมวิภาส (บรรณาธิการ). นิติเวชศาสตร์และกฎหมายการแพทย์ หนังสือที่ระลึกใน
โอกาสวันเกิดปีที่ 80 ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์วิฑูรย์ อึ้งประพันธ์. พิมพ์ครั้งที่ 1.
กรงุ เทพฯ: สำนกั พมิ พ์วิญญชู น; 2555.

17. สำนักจุฬาราชมนตรี และ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. แนวทางการตรวจชันสูตรศพ
ตามกระบวนการทางด้านนิติวิทยาศาสตร์ตามหลักศาสนาอิสลาม. พิมพ์ครั้งที่ 1. สำนักงาน
คณะกรรมการสทิ ธิมนษุ ยชนแหง่ ชาติ; 2555.

18. วิชาญ เปี้ยวนิ่ม (บรรณาธิการ). นิติเวชศาสตร์ ตำราประกอบภาพสำหรับนักศึกษาแพทย์ นิติ
พยาธิวิทยา (การชันสูตรพลิกศพ) และนิติเวชคลินิก. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือน
ตุลา; 2561.

46 แนวทางการชนั สูตรศพคดี การตรวจผปู้ ว่ ยคดี และการจัดทำเอกสารทางคดี สำหรบั แพทย์เวชปฏบิ ัติทัว่ ไป ปี พ.ศ.2562

รายนามคณะอนกุ รรมการกำหนดมาตรฐานทางนติ เิ วชศาสตร์
ราชวทิ ยาลัยพยาธิแพทยแ์ ห่งประเทศไทยฯ

1. พลอากาศตรี นายแพทย์ วิชาญ เปยี้ วน่มิ ประธาน
คณะทำงาน
2. นายแพทย์ กอเทพ เทพสิทธา คณะทำงาน
คณะทำงาน
3. นายแพทย์ กนั ต์ ทองแถม ณ อยธุ ยา คณะทำงาน
คณะทำงาน
4. นายแพทย์ เชาวกจิ ศรีเมอื งวงศ์ คณะทำงาน
คณะทำงาน
5. นายแพทย์ ณัฐ ตนั ศรีสวัสดิ์ คณะทำงาน
คณะทำงาน
6. นายแพทย์ ณฐั วุฒิ ชอ่มุ กฤษ คณะทำงาน
คณะทำงาน
7. นายแพทย์ ทศนัย พิพัฒนโ์ ชตธิ รรม คณะทำงาน
คณะทำงาน
8. พนั โท นายแพทย์ ธำรงรตั น์ ดิษฐแย้ม คณะทำงาน
คณะทำงานและเลขานกุ าร
9. แพทย์หญงิ นนั ทนา จรญู เนตร

10. พันตำรวจเอก นายแพทย์ ปกรณ์ วะศนิ รัตน์

11. นายแพทย์ ภาณุวฒั น์ ชุตวิ งศ์

12. นายแพทย์ มาโนช โชคแจ่มใส

13. นายแพทย์ วิศาล วรสวุ รรณรกั ษ์

14. นายแพทย์ วาทิตต์ รุจิราวรรณ

15. นายแพทย์ อนริ ตุ วรวาท

16. นายแพทย์ สมทิ ธิ์ ศรีสนธ์ิ

รายนามคณะอนุกรรมการกำหนดมาตรฐานทางนิตเิ วชศาสตร์ 47

ทา่ นสามารถ Download แนวทางฉบบั น้ี
ในรูปแบบอิเลก็ ทรอนิกส์
ไดจ้ าก QR code นี้