จุลนิติ ปีที่ 7 ฉบับที่ 4 กรกฎาคม-สิงหาคม พศ 2553

“The Treaty Interpretation” การตคี วามสนธสิ ัญญา
ตอน ข้อคดิ ทั่วไปเก่ยี วกับกฎเกณฑก์ ารตีความสนธิสญั ญา

หลักการตีความใหม้ ีผลบงั คับ๑๕
หลกั การตีความให้มีผลบงั คบั (Principle of Effectiveness) มาจากสภุ าษิต
กฎหมายทวี่ า่ “Ut Res Magis Valeat Quam Pereat” ซง่ึ หมายความวา่ “สง่ิ หนงึ่
ควรจะมผี ลมากกวา่ ถกู ทำลาย” หรอื “กฎหมายควรตคี วามใหม้ ผี ลบงั คบั ใชม้ ากกวา่
ไร้ผล” นั่นเอง โดยนำแนวคิดนี้ปรับใช้กับกรณีการตีความสนธิสัญญา ย่อมเป็นไป
ตามข้อสันนิษฐานว่า “รัฐคู่สัญญาได้ตกลงกันเพื่อให้ถ้อยคำทุกคำในสนธิสัญญา
สามารถใช้บังคับได้” มิเช่นนั้นแล้วจะทำความตกลงไปเพื่อเหตุใด หากไม่มีเจตนา
ให้ถ้อยคำที่ตกลงเกิดผลบังคับ นอกจากน้ี เมื่อจะใช้หลักการตีความให้มีผลบังคับ
ตอ้ งพเิ คราะหท์ ตี่ วั อกั ษรในสนธสิ ญั ญากอ่ นเสมอ และในระหวา่ งการพเิ คราะหต์ วั อกั ษร
หากตีความตามความหมายธรรมดาแล้วจะไร้ผลบังคับ ก็ต้องตีความให้เป็นไปในทาง
ที่มีผลบงั คับได้เปน็ หลักรองจากหลกั การตีความตามตวั อักษร
หลกั การตคี วามโดยเคร่งครดั
หลักการตีความโดยเคร่งครัด (Restrictive Interpretation) เป็นหลักการ
ตคี วามสนธสิ ญั ญาประการหนง่ึ ทจ่ี ะใชใ้ นกรณที ถี่ อ้ ยคำในสนธสิ ญั ญาไมช่ ดั แจง้ และเปน็
กฎเกณฑ์ที่จะนำมาใช้เมื่อได้ใช้กฎเกณฑ์อื่นแล้วยังค้นหาความหมายที่แท้จริงไม่ได้
หรอื อกี นยั หนง่ึ หลกั การนจ้ี ะใชห้ ลงั จากพจิ ารณาขอ้ ความในสนธสิ ญั ญาแลว้ กรณยี งั เปน็ ท่ี
สงสยั และไดใ้ ชว้ ธิ กี ารตคี วามอน่ื ๆ แลว้ แตก่ ย็ งั ไมแ่ สดงใหเ้ หน็ ความหมายทแ่ี ทจ้ รงิ
หลกั การตคี วามโดยเครง่ ครดั นม้ี แี นวความคดิ มาจากหลกั กฎหมายทว่ี า่ “ในกรณี
ที่มีข้อสงสัย ให้ตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะเป็นผู้ต้องเสีย
ในมลู หนน้ี นั้ ” (In Case of Doubt The Contractual Obligation Must Be Interpreted
In Favour of The Debtor) หรอื ตามสภุ าษติ ละตนิ ทว่ี า่ “In Dubio Mitius” โดย
หลกั การนค้ี ำนงึ ถงึ ความเทา่ เทยี มกนั ของรฐั เปน็ หลกั หากรฐั คสู่ ญั ญามีความไม่เทา่ เทียม
กนั แลว้ กรณที ส่ี นธสิ ญั ญาเปน็ ทส่ี งสยั ตอ้ งตคี วามใหเ้ ปน็ ประโยชนแ์ กร่ ฐั ทจ่ี ะตอ้ งเสยี เปรยี บ
นน่ั เอง ซ่งึ หลกั In Dubio Mitius นีค้ ลา้ ยคลึงกับหลัก “Contra Proferentem”
หรือ หลักการตีความเม่ือกรณีเป็นท่ีสงสัย ให้ตีความเป็นผลร้ายแก่ภาคีผู้จัดทำ
รา่ งสนธิสัญญา ซึง่ เปน็ หลักการตีความสนธิสญั ญาที่สำคัญประการหนึง่ เช่นกนั ๑๖

๑๕ ธีระวฒุ ิ เตม็ สิรวิ ัฒนกุล, อ้างแลว้ เชิงอรรถที่ ๙, หน้า ๓๓-๓๖.
๑๖ เพ่งิ อา้ ง, หน้า ๓๖-๓๘.

192 จลุ นิติ ก.ค. - ส.ค. ๕๓

หน้าตา่ งโลก The Knowledge Windows

ความส่งท้าย

แนวคิดเก่ียวกับกฎเกณฑ์การตีความสนธิสัญญามีขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการ
หยงั่ ทราบถงึ เจตนารมณท์ แี่ ทจ้ รงิ รว่ มกนั ของภาคแี หง่ สนธสิ ญั ญาภายใต้ “หลกั สญั ญา

ต้องเป็นสัญญา” ซึ่งแนวคิดทั้งหลายที่กล่าวมา
แล้วนั้น บางหลักการแม้มิได้มีการบัญญัติไว้เป็น
ลายลกั ษณอ์ กั ษร กไ็ ดม้ กี ารยอมรบั นบั ถอื จากรฐั ตา่ ง ๆ
ตลอดจนได้มีการปรับใช้แก่กรณีโดยผู้มีอำนาจ
ตคี วามสนธสิ ญั ญา เชน่ ศาลยตุ ธิ รรมระหวา่ งประเทศ
หรอื องคก์ ารระหวา่ งประเทศอยบู่ อ่ ยครง้ั จนมสี ถานะ
เปน็ กฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศ หรือ
หลักกฎหมายทว่ั ไปอนั ถอื เปน็ บอ่ เกดิ ของกฎหมาย
ระหวา่ งประเทศเชน่ เดียวกบั สนธสิ ัญญา

นอกจากน้ี แม้หลักการตีความสนธิสัญญา
จะมีอย่มู ากมายจากแนวความคิดต่าง ๆ และบางหลักการยังไม่อาจสรุปแน่ชัดว่ามี
ขอบเขตเพียงใดก็ตาม ในเวลาต่อมาก็ได้มีการนำหลักการสำคัญท่ีได้รับอิทธิพลจาก
แนวคิดเกี่ยวกับการตีความสนธิสัญญาท่ีกล่าวแล้วข้างต้นมาประมวลเรียบเรียง
เปน็ ลายลกั ษณอ์ กั ษรในอนสุ ญั ญากรงุ เวยี นนาวา่ ดว้ ยกฎหมายสนธสิ ญั ญา ค.ศ. ๑๙๖๙
ซงึ่ ผเู้ ขยี นจะไดน้ ำเสนอขอ้ มลู เกย่ี วกบั กฎเกณฑใ์ นการตคี วามสนธสิ ญั ญาตามอนสุ ญั ญา
ฉบับดังกลา่ วตอ่ ไปในตอนหน้า

จลุ นติ ิ ก.ค. - ส.ค. ๕๓ 193

“...An exception is to be strictly construed.
ขอ้ ยกเวน้ ตอ้ งไดร้ บั การพจิ ารณาตคี วามโดยเครง่ ครดั ...”

ปทั มา จตุรพฒั น์
ภาษติ กฎหมาย ภาษาท่ชี าวบา้ นควรรู้ หนา้ ๓๙

๑๙๔ จุลนิติ ก.ค. - ส.ค. ๕๓

แนะนำเวบ็ ไซต์

นางกฤตยา ดวงประเสริฐ
เจ้าหน้าทบ่ี นั ทกึ ข้อมลู

จากเหตุการณ์การชุมนุมของกลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ หรือ นปช.
ต้ังแต่วันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๓ ต่อเน่ืองเร่ือยมาจนถึงเกิดเหตุการณ์การจราจลข้ึนในเขตพ้ืนท่ี
กรงุ เทพมหานครและในอกี หลายจงั หวดั เมอ่ื วนั ท่ี ๑๙ พฤษภาคม ๒๕๕๓ ทผ่ี า่ นมา ซงึ่ จะจารกึ เปน็ ประวตั ศิ าสตร์
ทางการเมอื งครงั้ สำคญั อกี ครงั้ หนง่ึ ของประเทศไทย จากเหตกุ ารณค์ วามไมส่ งบในครงั้ นี้ ไดม้ หี ลายหนว่ ยงาน
เขา้ มามบี ทบาทในการสอ่ื สารและนำเสนอขอ้ มลู ขอ้ เทจ็ จรงิ สสู่ งั คม ชอ่ งทางการใหค้ วามชว่ ยเหลอื การเยยี วยา
ตลอดจนขา่ วสารตา่ ง ๆ ผา่ นทางเวบ็ ไซตข์ องหนว่ ยงานนนั้ ๆ ดงั นน้ั คอลมั นแ์ นะนำเวบ็ ไซตจ์ งึ ขอนำเสนอเวบ็ ไซต์
ท่ีรว่ มเป็นช่องทางในการนำเสนอข้อมูลขา่ วสารท่ีมีความเกี่ยวขอ้ งกบั เหตุการณด์ ังกลา่ ว ดงั ตอ่ ไปน้ี

www.pm.go.th

www.pm.go.th คือเว็บไซต์ “นายกรัฐมนตรีไทย”
หรอื The Official Site of the Prime Minister of Thailand
เปน็ เวบ็ ไซตป์ ระจำตำแหนง่ นายกรฐั มนตรี จดั ทำขนึ้ เพอื่ เปน็ ชอ่ งทางให้
ประชาชนมสี ่วนร่วมกบั รัฐบาล ประชาสัมพนั ธ์ความคืบหนา้ นโยบาย
ต่าง ๆ ของภาครัฐ รายงานผลการดำเนินงานและผลงานต่าง ๆ
ของรัฐบาล บริการภาครัฐ ตลอดจนเป็นช่องทางที่เปิดโอกาสให้
ประชาชนสง่ ขอ้ ความรอ้ งทกุ ข์ ขอ้ คดิ เหน็ ขอ้ เสนอแนะ และขอ้ ความเพอ่ื
ใหก้ ำลงั ใจนายกรฐั มนตรแี ละรฐั บาลในการทำงาน รวมทง้ั เปน็ ชอ่ งทางในการรบั ฟงั ความคดิ เหน็ ของประชาชน
เพือ่ รว่ มกันฝ่าฟนั วิกฤตการณต์ า่ ง ๆ ของประเทศไทยตามโครงการ “เดินหน้าประเทศไทย”

http://thainews.prd.go.th

สำนกั ขา่ วแหง่ ชาติ (Nation News Bureau of Thailand :
NNT) เปน็ หนว่ ยงานในสงั กดั กรมประชาสมั พนั ธ์ สำนกั นายกรฐั มนตรี
พัฒนามาจากศูนย์ข่าวเพื่อประชาชน สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์
โดยมีสถานะเป็นสำนักข่าวที่ผลิตข้อมูลข่าวสารให้กับสถานีวิทยุ
กระจายเสยี งแหง่ ประเทศไทยและสถานวี ทิ ยโุ ทรทศั นแ์ หง่ ประเทศไทย
เป็นหลัก

http://thainews.prd.go.th เป็นเว็บไซต์ของสำนักข่าวแห่งชาติ นำเสนอข่าวสารแยกตาม
หมวดหมู่ คอื ขา่ วในพระราชสำนกั ขา่ วการเมอื ง ขา่ วความมนั่ คง ขา่ วเศรษฐกจิ ขา่ วสงั คม ขา่ วตา่ งประเทศ
ขา่ วกฬี า ขา่ ววทิ ยาศาสตร์ ขา่ วบรกิ าร ขา่ วรบั สมคั รงาน ขา่ วภมู ภิ าค พยากรณอ์ ากาศ บอกกลา่ วขา่ ว ครม.
มติ ครม. สรปุ ขา่ วหนงั สอื พมิ พ์ และปฏทิ นิ ขา่ ว นอกจากน้ี ผอู้ า่ นยงั สามารถเขา้ ไปดสู รปุ ผลการประชมุ วฒุ สิ ภา
เกาะติดสถานการณ์ ๕ จังหวัดชายแดนภาคใต้ สถานการณ์ชุมนุมเสื้อแดง และโครงการร่วมมือฟ้ืนฟู
ประเทศไทยผา่ นทางเว็บไซต์นีไ้ ดอ้ กี ดว้ ย

จุลนติ ิ ก.ค. - ส.ค. ๕๓ 195

แนะนำเว็บไซต์

www.m-society.go.th

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์
(Ministry of Social Development and Human Security)
จดั ตง้ั ขน้ึ ตามพระราชบญั ญตั ปิ รบั ปรงุ กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕
มีภารกิจหลักในการพัฒนาสังคม สร้างความเป็นธรรมและความ
เสมอภาคในสงั คม สง่ เสรมิ และพฒั นาคณุ ภาพและความมน่ั คงในชวี ติ
สถาบนั ครอบครวั และชมุ ชน ปจั จบุ นั มนี ายอสิ สระ  สมชยั  เปน็ รฐั มนตรี
จากเหตุการณ์ความไม่สงบสืบเน่ืองจากการชุมนุมของกลุ่ม นปช.
ตง้ั แตว่ นั ท่ี ๑๒ มนี าคม ๒๕๕๓ เปน็ ตน้ มา กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมน่ั คงของมนษุ ยน์ บั ไดว้ า่ เป็น
หนว่ ยงานสำคญั ในการเขา้ ชว่ ยเหลอื ประชาชนทไ่ี ดร้ บั ผลกระทบจากเหตกุ ารณด์ งั กลา่ ว โดยไดเ้ ปดิ “ศนู ยเ์ ยยี วยา
ชว่ ยเหลือผูท้ ไ่ี ดร้ ับความเสียหายจากเหตุการณ์ความไมส่ งบ” ประชาชนทไ่ี ดร้ ับความเสียหายสามารถ
ติดตอ่ ขอรบั ความชว่ ยเหลือไดโ้ ดยผ่านทางเว็บไซต์น้ี
นอกจากน้ี เวบ็ ไซต์ m-society.go.th ยงั นำเสนอขอ้ มลู ขา่ วสาร บรกิ ารตา่ ง ๆ ของกระทรวงฯ
ประชาสัมพันธ์กิจกรรมและโครงการต่าง ๆ พร้อมผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง มีเว็บลิงค์เครือข่าย
พฒั นาสงั คม ตลอดจนสามารถเขา้ ไปสบื คน้ ขอ้ มลู กฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั งานการพฒั นาสงั คมและความมน่ั คง
ของมนุษย์ เช่น กฎหมายเดก็ และเยาวชน กฎหมายคนพิการ และกฎหมายสวัสดกิ ารสังคม เป็นต้น

www.cnn.com

CNN หรือ Cable News Networks เป็นเครือข่าย
โทรทัศน์เคเบิลที่เสนอข่าวสารท่ัวโลกตลอด ๒๔ ชั่วโมง ก่อตั้งโดย
นายเทด็ เทอรเ์ นอร์ เริม่ ตน้ ออกอากาศเมอ่ื วนั อาทติ ย์ท่ี ๑ มิถุนายน
พ.ศ. ๒๕๒๓ สำนกั งานใหญ่ตง้ั อย่ทู เ่ี มอื งแอตแลนตา มลรฐั จอร์เจยี
ไดร้ บั การยกยอ่ งใหเ้ ปน็ สถานโี ทรทศั นข์ า่ วทม่ี ผี ชู้ มมากเปน็ อนั ดบั ตน้ ๆ
ของสหรัฐอเมริกาและท่ัวโลก ปัจจุบันสามารถออกอากาศใน
๒๑๒ ประเทศทว่ั โลก สำหรบั ในประเทศไทย ชอ่ ง CNN International
สามารถรบั ชมได้โดยผา่ นทรูวชิ ัน่ (UBC) ชอ่ ง ๕๒ ในระบบดิจิตอล
จากเหตุการณ์ความไม่สงบที่เกิดขึ้นในประเทศไทย CNN เป็นช่องทางสำคัญของสื่อมวลชน
ต่างชาติที่สะท้อนภาพเหตุการณ์และรายงานพัฒนาการของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่องสู่สายตา
ประชาคมโลก
สำหรับเวบ็ ไซต์ cnn.com นอกจากจะนำเสนอขา่ วเด่นประเดน็ รอ้ นจากทุกมุมโลกแลว้ ยังแบ่ง
หมวดหมู่ข่าวสารออกตามภูมิภาค คือ อเมริกา แอฟริกา เอเชีย ยุโรป ลาตินอเมริกา ตะวันออกกลาง
รวมทง้ั แบง่ ตามประเภทของขา่ วสาร กลา่ วคอื ธรุ กจิ กฬี า บนั เทงิ การศกึ ษา ทอ่ งเทย่ี ว ตลอดจนผทู้ ต่ี ดิ ตาม
ข่าวสารจากเว็บไซตน์ ีส้ ามารถเป็นผู้รายงานข่าวด้วยตนเองโดยผ่านหน้าเว็บ iReport ได้อีกดว้ ย

196 จลุ นิติ ก.ค. - ส.ค. ๕๓